Karahanlılar Devleti'nde; resmi yazışmalarda Hakaniye Türkçesi'nin kullanılması, ordunun temelinin Karluk, Yağma ve Çiğil gibi Türk boylarından oluşturulması, hükümdarların "Arslan Han" ve "Buğra Han" gibi kadim unvanlar taşıması ve devletin yönetiminde "İkili Teşkilat" yapısının sürdürülmesi bir arada görülen özelliklerdir. Ayrıca bu dönemde Ribat adı verilen ticari yapılar ile Bimaristan denilen hastaneler kurumsallaşmıştır.
Karahanlılar'ın bu idari, askeri ve kültürel tercihleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde yapılabilecek en kapsamlı çıkarım aşağıdakilerden hangisidir?
- İslamiyet'i kabul etmelerine rağmen, devletin meşruiyetini ve siyasi yapısını kadim Türk hakanlığı geleneği ve millî kültür unsurları üzerine inşa etmişlerdir.Cevap
- BSiyasi merkezlerini Orta Asya'dan Hindistan ve Horasan bölgesine taşıyarak Gulam sistemine dayalı merkeziyetçi bir imparatorluk kurmayı hedeflemişlerdir.
- CRibat ve Bimaristan gibi kurumları inşa ederek, devlet yönetiminde dini otoritelerin siyasi karar alma sürecine doğrudan dahil olmasını sağlamışlardır.
- DFars bürokrasisinin etkisinde kalarak Arapça ve Farsçayı resmi dil haline getirmiş ve Arap-İslam siyasi modelini bütünüyle kopyalamışlardır.
- EGeleneksel veraset anlayışını terk ederek "ülke hanedanın ortak malıdır" kuralına son vermiş ve mutlak merkeziyetçi bir monarşi yapısına geçmişlerdir.
Cevap
Karahanlılar, İslamiyet'i kabul etmelerine rağmen devletin meşruiyetini ve siyasi yapısını kadim Türk hakanlığı geleneği ve millî kültür unsurları üzerine inşa etmişlerdir.
Karahanlılar, İslamiyet'i kabul eden ilk büyük Türk devleti olmalarına rağmen, Orta Asya'daki konumları ve toplumsal yapıları gereği millî benliklerini en güçlü şekilde koruyan devlettir. Resmi dilin Hakaniye Türkçesi olması, hükümdarların İslami unvanlar yerine (veya yanında) Arslan Han, Buğra Han gibi unvanlar kullanması ve ordunun tamamen Türklerden oluşması, onların meşruiyetlerini İslam dünyasından ziyade kadim Türk hakanlığı geleneğine dayandırdıklarını kanıtlar. Ribat ve Bimaristan gibi kurumlar ise bu geleneksel yapının yerleşik hayata geçişle birlikte kazandığı yeni kurumsal formlardır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Türk-İslam Sentezi ve Karahanlı Millî Kimliği
Daha Fazla Pratik
Karahanlılar döneminde yazılan ilk Türk-İslam edebi eserlerini (Kutadgu Bilig, Divan-ı Lügati't Türk) ve bu eserlerin milli kimliği korumadaki rolünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s