Türk idari teşkilat yapısında 'idarenin bütünlüğü' ilkesini temin eden hiyerarşi ve idari vesayet denetimleri; yetkinin kaynağı, denetimin kapsamı ve hukuki sonuçları (tashih ve irade ikamesi) bakımından karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi bu iki denetim türü hakkında yapılan yanlış bir değerlendirmedir?
- İdari vesayet makamı, denetlediği yerinden yönetim kuruluşunun işlemlerini hem hukukilik hem de yerindelik açısından denetleme yetkisine sahip olup; yerinde görmediği bir işlemi bizzat düzelterek (tashih) onun yerine yeni bir işlem tesis edebilir.Cevap
- BHiyerarşi yetkisi, idari teşkilatlanmanın doğal bir sonucu olarak herhangi bir kanuni dayanağa ihtiyaç duymaksızın kullanılan genel bir yetkiyken; idari vesayet yetkisi, ancak kanunun açıkça öngördüğü durumlarda ve sınırlarda kullanılabilen istisnai bir yetkidir.
- CHiyerarşi makamı, astın henüz kesinleşmemiş işlemlerini hem hukukilik hem de yerindelik (yerindelik denetimi) açısından inceleyebilir, işlemi iptal edebilir veya bizzat değiştirerek yeni bir karar alabilir.
- Dİdari vesayet ilişkisi, merkezi idare ile ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip yerinden yönetim kuruluşları arasında cereyan ederken; hiyerarşi, aynı kamu tüzel kişiliği içerisindeki birimler ve makamlar arasındaki alt-üst ilişkisini ifade eder.
- EAnayasa'nın 127. maddesi uyarınca merkezi idarenin mahalli idareler üzerindeki denetim yetkisi olan idari vesayet, yerinden yönetimlerin özerkliğini korumak amacıyla kural olarak yerindelik denetimini dışlamaktadır.
Cevap
İdari vesayet makamının yerinden yönetim işlemlerini hem hukukilik hem de yerindelik açısından denetleyebileceği ve işlemi bizzat değiştirebileceği yönündeki ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, idari vesayet makamına 'yerindelik denetimi' ve 'işlemi değiştirme (tashih)' yetkisi atfettiği için yanlıştır. Türk idare hukukunda idari vesayet, farklı kamu tüzel kişileri arasındaki sınırlı bir denetimdir. Vesayet makamı kural olarak yerinden yönetim kuruluşunun yerine geçerek karar alamaz (irade ikamesi yasağı) ve onun işlemini bizzat değiştiremez; ancak işlemi iptal edebilir veya yürürlüğe girmesini engelleyebilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İdari Vesayet ve Hiyerarşi Arasındaki Farklar (Hukukilik, Yerindelik, Tashih ve İrade İkamesi)
İpuçları
1
Denetleyen ve denetlenen makamların aynı mı yoksa farklı tüzel kişiliklerde mi olduğuna dikkat edin.
2
Bir belediye işlemini denetleyen İçişleri Bakanı, belediye meclisinin yerine geçip karar alabilir mi?
3
Vesayet makamı kural olarak sadece 'hukukilik' denetimi yapar; hiyerarşi makamı ise hem 'hukukilik' hem de 'yerindelik' denetimi yaparak işlemi değiştirebilir.
Daha Fazla Pratik
İstisnai olarak vesayet makamının işlemi değiştirme yetkisinin bulunduğu durumları (örneğin ilçe belediye bütçesinin büyükşehir belediye meclisinde değiştirilmesi) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s