Türkiye'nin coğrafi özelliklerini analiz eden bir araştırmacı, gözlemlediği bazı durumların ortaya çıkmasında enlem etkisinin (mutlak konum) mi yoksa özel (göreceli) konumun mu belirleyici olduğunu saptamak istemektedir.
Buna göre, aşağıda verilen durumlardan hangisi Türkiye'de yalnızca enlem etkisine bağlı olarak gerçekleşen, özel konumun etkisinden bağımsız bir değişimdir?
- Antalya kıyılarında zeytin hasadının Çanakkale kıyılarına göre yaklaşık iki hafta daha erken başlamasıCevap
- BKış mevsiminde Rize kıyılarındaki sıcaklık ortalamasının, daha güneyde yer alan Şanlıurfa'dan daha yüksek olması
- CMart ayında Erzurum'da kar kalınlığı artarken aynı gün Antalya'da insanların denize girebilmesi
- DKuzey Anadolu Dağları'nın kuzey yamaçlarındaki orman üst sınırının, güney yamaçlarına göre daha yüksek olması
- EMarmara Bölgesi'nde sanayi faaliyetlerinin yoğunluğu nedeniyle kişi başına düşen enerji tüketiminin yüksek olması
Cevap
Antalya kıyılarında zeytin hasadının Çanakkale kıyılarına göre daha erken başlaması, yükselti ve denizellik gibi özel konum faktörleri benzer olduğu için doğrudan enlem (sıcaklık) etkisiyle açıklanır.
Doğru seçenek olan Antalya ve Çanakkale karşılaştırmasında, her iki şehrin de deniz kıyısında olması yükselti farkını ortadan kaldırır. Bu durumda ortaya çıkan sıcaklık ve hasat vakti farkı, yalnızca güneş ışınlarının düşme açısını belirleyen enlem dereceleri ile açıklanabilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Enlem-Sıcaklık İlişkisi ve Özel Konum Ayrımı
İpuçları
1
Bir özelliğin sadece enlemle ilgili olması için, karşılaştırılan yerlerin yükseltilerinin ve denize olan uzaklıklarının benzer olması gerekir.
2
Türkiye'de 'enleme ters durumlar' genellikle denizellik veya karasallık nedeniyle kış mevsiminde daha belirgin görülür; seçenekleri buna göre eleyin.
Daha Fazla Pratik
Türkiye'de kalıcı kar alt sınırının veya deniz tuzluluk oranlarının güneyden kuzeye değişimini inceleyen soruları çözmek bu konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 40s