Examkin

Soru

Zorluk: OrtaEkonomi Alanında Yapılan İnkılaplar

Atatürk, "Demiryolları bir ülkeyi uygarlaştıran, refaha kavuşturun en önemli araçtır." diyerek ulaşım altyapısına büyük önem vermiştir. Bu doğrultuda Cumhuriyet’in ilk yıllarında "demir ağlarla ördük ana yurdu dört baştan" marşına da konu olan yoğun bir demiryolu inşası ve millileştirme süreci başlatılmıştır.

Aşağıdakilerden hangisinin bu dönemde izlenen demiryolu politikasının temel amaçlarından biri olduğu savunulamaz?

  1. A
    Ülkenin milli savunma sistemini güçlendirmek ve askeri sevkiyatı kolaylaştırmak
  2. B
    Üretim merkezleri ile pazar alanları ve limanlar arasında bağlantı kurarak ticareti canlandırmak
  3. C
    Yabancı şirketlerin elinde bulunan demiryolu hatlarını satın alarak ekonomik bağımsızlığı sağlamak
  4. Yabancı sermayeye yeni imtiyazlar tanıyarak demiryolu işletmeciliğini dış yatırıma açmakCevap
  5. E
    Bölgesel kalkınma farklılıklarını gidermek amacıyla ulaşımı Anadolu'nun iç kısımlarına yaygınlaştırmak

Cevap

Yabancı sermayeye yeni imtiyazlar tanıyarak demiryolu işletmeciliğini dış yatırıma açmak ifadesi, Atatürk Dönemi demiryolu politikasının amaçlarından biri değildir.
Atatürk Dönemi'nde izlenen demiryolu politikası, 'milli ekonomi' ilkesine dayanır. Osmanlı döneminden kalan ve yabancı devletlerin imtiyazında olan demiryolu hatları, devlet tarafından satın alınarak millileştirilmiştir. Bu dönemde yeni hatlar inşa edilirken yabancılara imtiyaz vermek yerine, öz kaynaklarla veya devlet bütçesiyle yatırım yapılması esas alınmıştır. Dolayısıyla, yabancı imtiyazlarını genişletmek bu dönemin ruhuna ve bağımsızlık anlayışına aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemin temel ekonomi politikasını analiz etme
Cumhuriyet’in ilk yıllarında 'Milli Ekonomi' ve 'Ekonomik Bağımsızlık' ilkeleri esastır.
Sorunun cevabını bulmak için devletin yabancı sermaye ve imtiyazlara bakış açısını anlamak gerekir.
2
Demiryolu hamlesinin amaçlarını değerlendirme
Demiryollarının ordu, ticaret ve milli birlik üzerindeki etkileri belirlenir.
Ulaşımın çok boyutlu (askeri, ekonomik, sosyal) faydaları kalkınma planının bir parçasıdır.
3
Millileştirme (Devletleştirme) kavramını uygulama
Yabancıların elindeki hatların satın alınması politikası ile yeni imtiyaz verme fikrinin çeliştiği görülür.
Bağımsızlık hedefi, yabancıların ülke kaynakları üzerindeki imtiyazlarının sonlandırılmasını gerektirir.

Anahtar Kavram

Ekonomik Bağımsızlık ve Millileştirme

İpuçları

1
Osmanlı Devleti'nde demiryollarının çoğunlukla kimlerin kontrolünde olduğunu ve bunun Cumhuriyet'te nasıl değiştiğini düşünün.
2
Yeni Türk Devleti'nin 'kapitülasyonlar' ve 'ekonomik imtiyazlar' konusundaki hassasiyetini hatırlayın.
3
Millileştirme politikası, yabancı sermayeye imtiyaz tanımakla mı yoksa mevcut imtiyazları sona erdirmekle mi ilgilidir?

Daha Fazla Pratik

Demiryollarının millileştirilmesi ile Kabotaj Kanunu arasındaki 'ekonomik bağımsızlık' benzerliğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Ekonomi Alanında Yapılan İnkılaplar

Bu konudan daha fazla soru