Soru

Zorluk: ZorParaleller ve Enlem Etkileri

Aşağıdaki tabloda, Türkiye sınırları içerisinde yer alan üç farklı merkezin (X, Y ve Z) bazı coğrafi özellikleri verilmiştir:

MerkezKutup Yıldızı'nın Görünüm Açısı2121 Aralık'taki Gündüz Süresi
X37∘37^\circ99 saat 4040 dakika
Y39∘39^\circ99 saat 2525 dakika
Z41∘41^\circ99 saat 1010 dakika

Tablodaki veriler ve Türkiye'nin mutlak konumu dikkate alındığında, bu merkezlerle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?

  1. A
    X merkezi, Ekvator'a diğer merkezlerden daha yakındır.
  2. B
    Z merkezi, yerçekimi kuvvetinin diğer merkezlere göre en fazla olduğu yerdir.
  3. C
    Y merkezindeki çizgisel dönüş hızı, X'ten az, Z'den fazladır.
  4. 2121 Haziran tarihinde gece süresi en uzun olan merkez Z'dir.Cevap
  5. E
    Güneşin doğuş ve batış (alacakaranlık) süresinin en uzun olduğu merkez Z'dir.

Cevap

21 Haziran tarihinde gece süresi en uzun olan merkez Z'dir ifadesi yanlıştır.
Türkiye'de 2121 Haziran tarihinde güneş ışınları Yengeç Dönencesi'ne dik gelir ve kuzeye doğru gidildikçe gündüz süresi artar. Tabloya göre en kuzeyde yer alan merkez 41∘41^\circ enlemi ile Z merkezidir. Z merkezinde gündüz süresi en uzun olduğu için gece süresi en kısa olmalıdır. Bu nedenle gece süresinin en uzun olduğu merkezin Z olduğu ifadesi enlem etkisiyle çelişmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kutup Yıldızı açısını enlem değerine dönüştürme
X = 37∘37^\circ K, Y = 39∘39^\circ K, Z = 41∘41^\circ K
Kuzey Yarım Küre'de Kutup Yıldızı'nın görünüm açısı, o yerin enlem derecesini verir.
2
Kış gündönümü verilerini analiz etme
Kuzeye gidildikçe (37∘→41∘37^\circ \rightarrow 41^\circ) gündüz süresi kısalmıştır.
2121 Aralık'ta Türkiye'de kuzeye gidildikçe gündüzler kısalır, geceler uzar.
3
Yaz gündönümü (21 Haziran) kuralını uygulama
Z merkezinde gündüz en uzun, gece en kısadır.
2121 Haziran'da kuzeye gidildikçe gündüz süresi uzar. Z en kuzeyde olduğu için en uzun gündüzü ve en kısa geceyi yaşar.

Anahtar Kavram

Enlem etkisine bağlı olarak çizgisel hız, yerçekimi, alacakaranlık süresi ve gece-gündüz sürelerinin değişimi.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla, 21 Mart ekinoksunda bu merkezlerin çizgisel hız ve yerel saat özelliklerini karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 40s
Bu soruyu puanla