Türkiye'de Sanayi

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri belirlenirken hammaddeye yakınlık, enerji kaynağı, ulaşım, pazar ve su kaynakları gibi çeşitli faktörler dikkate alınır. Özellikle hammaddenin çabuk bozulabilir olduğu veya taşıma maliyetinin işlenmiş ürüne göre çok daha yüksek olduğu üretim kollarında fabrikalar hammadde alanlarının yakınına kurulur.

Buna göre; Rize'de çay, Konya'da şeker ve Aydın'da zeytinyağı fabrikalarının yoğunlaşması, sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçiminde etkili olan aşağıdaki faktörlerden hangisiyle doğrudan açıklanabilir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçiminde etkili olan faktörleri inceleyen bir yatırımcı, kurmayı planladığı fabrika için şu teknik şartları belirlemiştir:

I. İşlenecek olan hammaddenin hasat edildikten sonra en geç 24-48 saat içinde tesise ulaştırılması zorunludur.
II. Hammaddenin hacimli ve ağır olması nedeniyle uzak mesafelerden taşınması ekonomik değildir.
III. Fabrikanın üretim dönemi (kampanya dönemi), tarımsal ürünün hasat zamanına göre planlanmalıdır.

Buna göre, bu yatırımcının aşağıdaki sanayi kollarından hangisine yatırım yapması beklenir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçiminde; hammaddeye yakınlık, ulaşım olanakları, enerji kaynağına yakınlık ve tüketim merkezlerine (pazar) yakınlık gibi unsurlar temel belirleyicidir. Petrol rafinerileri örneği incelendiğinde; Batman rafinerisinin hammaddeye yakınlık, İzmit ve İzmir rafinerilerinin ise ulaşım ve pazar imkânlarına bağlı olarak kurulduğu görülmektedir.

Buna göre, hammadde kaynağı bulunmamasına ve deniz kıyısında yer almamasına rağmen Kırıkkale'de Orta Anadolu Petrol Rafinerisi'nin kurulmasında etkili olan temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de kâğıt fabrikalarının coğrafi dağılışı incelendiğinde; Giresun (Aksu), Zonguldak (Çaycuma), Kastamonu (Taşköprü) ve Muğla (Dalaman) gibi merkezlerin ön plana çıktığı görülmektedir. Bu sanayi tesislerinin belirtilen merkezlerde kurulmasında etkili olan temel ortak faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçiminde hammadde, enerji, ulaşım, pazar ve iş gücü gibi faktörler farklı ağırlıklara sahiptir. Özellikle yüksek teknoloji gerektiren ve stratejik öneme sahip sanayi kollarının kuruluş yerlerinde beşerî faktörler ile altyapı olanakları ön plana çıkmaktadır.

Buna göre; Ankara, Eskişehir ve İstanbul gibi merkezlerde havacılık, savunma ve yazılım gibi sanayi kollarının yoğunlaşmasında etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin sanayi coğrafyası incelendiğinde; İstanbul, Kocaeli ve Sakarya gibi merkezlerin otomotiv, kimya, gıda, hazır giyim ve metal eşya gibi çok farklı sektörlerin bir arada kümelendiği alanlar olduğu görülmektedir. Bu merkezlerin hammadde kaynakları bakımından zengin olmamasına rağmen Türkiye'nin en önemli sanayi bölgeleri haline gelmesinde aşağıdakilerden hangisinin etkisi en fazladır?

Petrol rafinerileri, işlenecek olan petrolün taşınma maliyetleri, tüketim merkezlerine olan uzaklık ve stratejik güvenlik gibi nedenlerle farklı coğrafi konumlarda tesis edilebilmektedir. Türkiye'de faaliyet gösteren rafineriler göz önüne alındığında, hangisinin konumlandırılmasında doğrudan yerli üretim sahasına olan mesafe (hammaddeye yakınlık) belirleyici olmuştur?

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yerinin belirlenmesinde ulaşım olanakları ve limanların art bölge (hinterland) genişliği kritik bir öneme sahiptir. İç kesimlerle demir yolu ve kara yolu bağlantısı güçlü olan liman şehirlerinde sanayi faaliyetleri hızla gelişirken; bu imkânlardan yoksun olan merkezlerde, doğal liman özelliği bulunsa dahi sanayileşme kısıtlı kalmıştır.

Buna göre, aşağıdaki merkezlerden hangisi, doğal bir limana sahip olmasına rağmen ulaşım ve yer şekilleri kısıtlılığı nedeniyle sanayinin yeterince gelişemediği bir merkezdir?