Atatürk İlke ve İnkılapları

Türkiye’nin $1923$ yılında imzalanan Lozan Ticaret Sözleşmesi ile üstlendiği gümrük yükümlülüklerinin $1929$ yılında sona ermesi, aynı yıl dünyayı sarsan ekonomik buhranla birleşince Türk ekonomi yönetimini "liberalizm"den "korumacı-devletçi" bir yapıya yöneltmiştir.

Bu doğrultuda, yerli sanayiciyi dış rekabetin yıkıcı etkisinden kurtarmak ve milli sanayinin temellerini atmak amacıyla çıkarılan en önemli yasal düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet’in ilanından kısa bir süre sonra, özel teşebbüsü desteklemek, yerli tüccarlara kredi imkânı sağlamak ve milli ekonominin inşasına öncülük etmek amacıyla $26$ Ağustos $1924$ tarihinde kurulan Cumhuriyet tarihinin ilk milli bankası aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Mücadele’yi sevk ve idare eden I. TBMM bünyesinde; farklı siyasi görüşlere sahip mebusların oluşturduğu 'Birinci Grup' ve 'İkinci Grup' arasında, zafer sonrası yapılacak inkılapların yöntemi ve zamanlaması üzerine derin fikir ayrılıkları yaşanmıştır. Bu muhalefet, meclis çalışmalarını yavaşlatmış ve köklü reformların önünde bir engel teşkil etmeye başlamıştır. 11 Ağustos 1923’te çalışmalarına başlayan II. TBMM’nin, bu siyasi tıkanıklığı aşarak 'İnkılapçı Meclis' karakterini kazanmasını ve cumhuriyetin ilanı gibi radikal adımları atabilmesini sağlayan temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

1926 yılında kabul edilen Türk Medeni Kanunu; aile, miras ve borçlar hukuku gibi alanlarda köklü değişiklikler getirirken aynı zamanda hukuk birliğini sağlamayı amaçlamıştır. Bu kanunun kabul edilmesiyle birlikte, Türkiye'deki azınlık unsurlar Lozan Antlaşması ile kendilerine tanınan 'kendi inançlarına göre hukuki işlem yapma' (hukuki özerklik) haklarından feragat ederek Türk kanunlarına tabi olmayı kabul etmişlerdir.

Bu bilgiler ve dönemin şartları göz önüne alındığında, Türk Medeni Kanunu’nun kabulünün sonuçları ve Türk hukuk sistemine etkileriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi savunulamaz?

Atatürk, "Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir." diyerek milleti; biyolojik bir ırk birliği veya dini bir cemaat yapısı yerine siyasi bir irade ve kültürel bir paydaşlık olarak tanımlamıştır. Bu anlayış doğrultusunda $1931$ yılında Türk Tarih Kurumu ve $1932$ yılında Türk Dil Kurumu kurularak milli kimliğin tarihsel ve dilsel kökleri bilimsel bir zeminde araştırılmıştır.

Bu bilgilere dayanarak Atatürk milliyetçiliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Atatürk’ün "Cumhuriyet fazilettir" sözü rehberliğinde Türk inkılabı, egemenliğin tek bir kişiden alınarak millete devredilmesini ve bu sürecin kurumsal mekanizmalarla desteklenmesini hedeflemiştir. Bu hedef doğrultusunda siyasi temsil ve katılım yolları zamanla genişletilmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu siyasi gelişim sürecinin doğrudan bir parçası olmayıp daha çok toplumsal ve hukuksal eşitliği sağlamaya yöneliktir?

Atatürk'ün milliyetçilik anlayışı; sadece Türk milletinin kendi içindeki dayanışmasını değil, aynı zamanda dünya milletler ailesinin huzur ve refahına katkı sunmayı da hedefler. O, "Biz kimsenin düşmanı değiliz, yalnız insanlığın düşmanı olanların düşmanıyız." diyerek Türk milliyetçiliğinin bencil ve yayılmacı bir nitelik taşımadığını, aksine evrensel değerlerle barışık olduğunu vurgulamıştır.

Atatürk'ün bu yaklaşımı, aşağıdaki bütünleyici ilkelerden hangisiyle doğrudan ilişkili olup, hangi temel Atatürk ilkesinin hümanist karakterini yansıtmaktadır?

Türkiye'de $1933$ yılında Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın hazırlanması ve bu süreçte Sümerbank ile Etibank gibi kurumların faaliyete geçirilmesi, Devletçilik ilkesinin somut adımlarıdır. Bu kurumların kuruluş felsefesi ve faaliyet alanları dikkate alındığında, Devletçilik ilkesinin Türkiye'deki asıl uygulanma amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Türk İnkılabı'nın siyasi yapılanma sürecinde gerçekleştirilen Halifeliğin kaldırılması ($3$ Mart $1924$), çok yönlü sonuçları itibarıyla Atatürk ilkelerinin birçoğuyla ilişkilidir. Bu inkılabın doğrudan Cumhuriyetçilik ilkesi çerçevesinde değerlendirilmesini sağlayan temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk Dönemi'nde, Türk köylüsünün üzerindeki mali yükü hafifletmek ve tarımsal üretimi teşvik etmek amacıyla 1925 yılında gerçekleştirilen önemli ekonomik düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk, bir konuşmasında; "Bizim milletimiz, birbirinden çok farklı çıkarları olan ve bu sebeple birbiriyle mücadele eden sınıflardan değil; aksine varlıkları ve çalışmalarının sonuçları birbirine lazım olan sınıflardan ibarettir." demiştir. Atatürk'ün bu sözüyle vurguladığı toplumsal dayanışma ve sınıf çatışmasının reddi;

$I.$ Halkçılık
$II.$ Milliyetçilik
$III.$ Devletçilik

temel ilkelerinden hangilerinin "Milli Birlik ve Beraberlik" bütünleyici ilkesi çatısı altında birleştiğini doğrudan kanıtlar niteliktedir?

Cumhuriyet Dönemi'nde toplumsal yapıyı çağdaşlaştırmak amacıyla gerçekleştirilen inkılaplar; sosyal eşitliğin sağlanması (Halkçılık), inanç sömürüsünün engellenmesi (Laiklik) ve uluslararası sistemle bütünleşme (İnkılapçılık) gibi temel dinamikler üzerine kurgulanmıştır.

Bu bilgiler doğrultusunda, toplumsal alanda yapılan düzenlemeler ile bu düzenlemelerin temel hedefleri eşleştirildiğinde aşağıdakilerden hangisi bir kavram yanılgısı içermektedir?

Atatürk, "Bizim nazarımızda çiftçi, çoban, işçi, tüccar, sanatkâr ve asker... hepsi aynı derecede hak ve yetkiye sahiptir." diyerek Türk toplumunun imtiyazsız ve kaynaşmış bir kitle olduğunu vurgulamıştır. Bu doğrultuda devletin; zayıf kesimleri güçlüler karşısında korumak, toplumsal dengeyi sağlamak ve vatandaşın refahını artırmak amacıyla sosyal ve hukuki düzenlemeler yapması "sosyal devlet" anlayışının bir gereğidir.

Buna göre, $1936$ yılında yürürlüğe giren ve çalışma hayatına dair önemli güvenceler getiren aşağıdaki inkılaplardan hangisi, devletin doğrudan bir ekonomik yatırımcı olmasından ziyade; toplumsal adaleti ve korumacılığı tesis etmeye yönelik olan "Halkçılık" ilkesinin doğrudan bir yansımasıdır?

Yeni Türk Devleti'nin kuruluş sürecinde, modern demokrasilerdeki güçler ayrılığı ilkesinin aksine; yasama, yürütme ve hatta yargı yetkilerinin Meclis bünyesinde toplanmasını öngören 'Güçler Birliği' esası bir süre daha titizlikle uygulanmıştır. Bu durumun, Cumhuriyetçilik ilkesi bağlamında 'milli egemenliğin tam ve koşulsuz olarak korunması' gayesiyle ilişkilendirilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet’in ilk yıllarında özel teşebbüsü destekleyen liberal ekonomi politikaları uygulanmış; ancak $1927$ yılında çıkarılan 'Teşvik-i Sanayi Kanunu'ndan beklenen verimin alınamaması ve halkın elinde yeterli sermaye ile teknik bilgi birikiminin bulunmaması, devletin ekonomik alana doğrudan müdahalesini bir zorunluluk haline getirmiştir.

Bu bilgiler doğrultusunda, Atatürk dönemi Devletçilik ilkesinin temel karakteristiği ve uygulanma süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Türkiye Cumhuriyeti’nin çağdaş hukuk sistemine geçişinde, bu yeni yasal düzenlemeleri hayata geçirecek donanımlı hukukçuların ve yargıçların yetiştirilmesi amacıyla $1925$ yılında açılan ilk yükseköğretim kurumu aşağıdakilerden hangisidir?

Lozan Barış Antlaşması'nın getirdiği gümrük kısıtlamalarının süresinin $1929$ yılında dolması üzerine, Türk hükümetinin yerli sanayiyi dış rekabete karşı korumak ve gümrük vergilerini bağımsızca belirlemek amacıyla çıkardığı kanun aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk milliyetçiliği, XIX. yüzyıl Avrupa'sında yaygın olan ve milleti tanımlarken kan bağı (ırk) veya din birliği gibi dışsal unsurları esas alan "objektif milliyetçilik" anlayışından farklı olarak; ortak tarih, kültür ve birlikte yaşama arzusunu temel alan "subjektif milliyetçilik" anlayışını benimser.

Aşağıdaki tabloda bu iki anlayışın bazı temel özellikleri karşılaştırılmıştır:

Bu karşılaştırma tablosu ve Atatürk'ün "Ne mutlu Türk'üm diyene!" sözü birlikte değerlendirildiğinde, Atatürk milliyetçiliğinin temel felsefesi hakkında ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Sivas Kongresi’nde kesin bir dille reddedilen 'manda ve himaye' karşıtlığı ile 1921 Anayasası’nın (Teşkilat-ı Esasiye) temelini oluşturan 'hâkimiyetin millete ait olması' ilkesi birlikte değerlendirildiğinde; bu yaklaşımların sırasıyla hangi bütünleyici ilke ve bu ilkelerin doğrudan bağlı olduğu temel ilke kapsamında ele alınması gerekir?

Cumhuriyet’in ilanından sonraki ilk on yılda özel sermaye birikimini ve bireysel girişimi önceleyen bir model benimsenmiş; ancak zamanla iç ve dış dinamiklerin etkisiyle devletin bizzat yatırımcı ve işletmeci olduğu 'Devletçilik' modeline geçilmiştir.

Bu ekonomik dönüşüm süreci ve bu süreçte uygulanan politikalarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hatalıdır?