Atatürk İlke ve İnkılapları

$1923$-$1930$ yılları arasında Türkiye'de özel teşebbüsü destekleyen liberal ekonomi politikaları uygulanmaya çalışılmış; ancak sermaye birikiminin yetersizliği ve $1929$ Dünya Ekonomik Buhranı'nın etkisiyle beklenen sanayileşme hamlesi tam anlamıyla gerçekleştirilememiştir. Bu durum, $1930$'lu yıllardan itibaren "Devletçilik" ilkesinin temel ekonomi modeli olarak benimsenmesine yol açmıştır.

Buna göre, Atatürk dönemi Türkiye'sinde uygulanan Devletçilik ilkesinin özgün yapısı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Osmanlı Devleti’nden Türkiye Cumhuriyeti’ne miras kalan ağırlık ve uzunluk ölçü birimleri bölgeden bölgeye farklılık göstermekteydi. Bu durum hem ülke içindeki ticari güveni zedeliyor hem de Batılı devletlerle olan ekonomik ilişkilerde hesaplama zorluklarına ve zaman kaybına yol açıyordu.

Bu sorunları ortadan kaldırmak amacıyla 1931 yılında kabul edilen kanunla; arşın, endaze ve okka gibi birimlerin yerine metre ve kilogramın getirilmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk Dönemi’nde kurulan Türk Tarih Kurumu ($1931$) tarafından savunulan ve ders kitaplarına giren "Türk Tarih Tezi" ile Türklerin dünya medeniyetine katkıları ve İslamiyet öncesi Orta Asya kökenleri üzerinde durulmuştur. Bu bilimsel ve kültürel hamlenin, dönemin eğitim politikalarıyla eş güdümlü olarak takip ettiği temel strateji aşağıdakilerden hangisidir?

TBMM tarafından 1 Kasım 1922'de kabul edilen Saltanatın Kaldırılmasına dair kanun ile Osmanlı hanedanının siyasi yetkilerine son verilmiş, ancak halifelik makamı bir süre daha korunarak hanedandan bir ismin bu göreve seçilmesine karar verilmiştir. Kararın bu şekilde alınmasında etkili olan temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

1926 yılında İsviçre Medeni Kanunu örnek alınarak hazırlanan Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesiyle, Osmanlı Devleti'nden kalan Mecelle yürürlükten kaldırılmış ve hukuk sisteminde laikleşme adına devrim niteliğinde bir adım atılmıştır. Bu kanunla toplumun temel taşı olan aile yapısı ve bireylerin hukuki statüsü yeniden düzenlenmiştir.

Buna göre, 1926 Türk Medeni Kanunu'nun içeriğinde yer alan düzenlemeler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi kadınların bu kanunla elde ettiği haklar arasında gösterilemez?

Atatürk Dönemi'nde eğitim sisteminin millî ve laik bir yapıya kavuşturulması sürecinde; eğitim kademelerinin (ilk, orta, yüksek) derecelendirilmesi, ders müfredatlarının bilimsel esaslara göre tanzimi ve devletin izni olmadan okul açılamayacağı hükmünün getirilmesi aşağıdaki yasal düzenlemelerden hangisi ile gerçekleştirilmiştir?

Yeni Türk Devleti’nin kuruluş sürecinde hukuk sisteminin laikleşmesi ve modernleşmesi amacıyla Osmanlı hukukunun temelini oluşturan Mecelle’nin ıslah edilmesi yerine, Avrupa’daki güncel kanunların incelenerek Türk toplumuna uyarlanması (resepsiyon) yöntemi benimsenmiştir.

Buna göre, Türk hukuk devriminde yeni bir medeni kanun hazırlamak yerine İsviçre’den kanun alınması yolunun tercih edilmesinde aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu savunulamaz?

Osmanlı Devleti döneminde para basma ve piyasadaki para arzını kontrol etme imtiyazı, İngiliz ve Fransız sermayeli olan Osmanlı Bankası'na (Bank-ı Osmanî-i Şahane) verilmişti. Yeni Türk Devleti'nde ise tam ekonomik bağımsızlığın sağlanabilmesi için para politikasının milli bir merkezden yönetilmesi kararlaştırılmış ve 1930 yılında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası kurulmuştur.

Buna göre, Merkez Bankası'nın kurulmasıyla ulaşılmak istenen temel hedef aşağıdakilerden hangisidir?

$1924$ Anayasası'nın kabul edilmesiyle birlikte Türkiye'de yargı yetkisinin kullanımıyla ilgili; "Hâkimler bütün davaların görülmesinde ve hükmünde bağımsızdırlar; kanundan başka hiçbir şeye bağlı değillerdir. Hiçbir makam mahkemelere emir ve talimat veremez." hükmü getirilmiştir.

Bu düzenleme ile hukuk sisteminde doğrudan aşağıdakilerden hangisinin hedeflendiği savunulabilir?

Atatürkçü Düşünce Sistemi bir bütün olarak değerlendirildiğinde; İnkılapçılık ilkesi, sistemin diğer parçalarının (Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Laiklik vb.) değişen dünya koşullarına rağmen geçerliliğini korumasını sağlayan temel "metodoloji" olarak tanımlanmaktadır. Bu bağlamda İnkılapçılık, statik bir durum değil, sistemin bekasını ve gelişimini sağlayan bir süreç niteliğindedir.

Bu tanım doğrultusunda İnkılapçılık ilkesinin Atatürkçü Düşünce Sistemi içerisindeki temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecinde gerçekleştirilen;

I. Kabotaj Kanunu ile Türk karasularında gemi işletme hakkının Türk vatandaşlarına ve gemilerine verilmesi,
II. Türk Tarih Kurumu ile Türk tarihinin kökenlerinin ve zenginliklerinin bilimsel yöntemlerle araştırılması,
III. Türk Dil Kurumu ile Türkçenin yabancı dillerin boyunduruğundan kurtarılarak öz benliğine kavuşturulması

çalışmalarının temel ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

$3$ Mart $1924$ tarihinde kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile Türkiye sınırları içerisindeki bütün eğitim kurumları Maarif Vekaletine bağlanmıştır. Bu kanunun getirdiği düzenlemeler ve Türk eğitim sistemine etkileri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisinin bu inkılap hareketinin doğrudan bir sonucu olduğu söylenemez?

Atatürk Dönemi'nde çağdaş bilimin gereklerine uygun bir yükseköğretim düzeni kurmak amacıyla 1933 yılında bir üniversite reformu gerçekleştirilmiştir. Bu reformun hazırlık aşamasında İsviçreli Profesör Albert Malche, mevcut kurum olan Darülfünun hakkında kapsamlı bir rapor hazırlamış ve bu rapor doğrultusunda İstanbul Üniversitesi kurulmuştur.

Buna göre, Albert Malche'nin raporundaki eleştiriler ve sonrasında yapılan reform çalışmaları kapsamında aşağıdakilerden hangisinin hedeflendiği veya uygulandığı savunulamaz?

Türkiye'de $1930$'lu yıllardan itibaren sistematik olarak uygulanan devletçilik ilkesi; bireysel teşebbüsü reddetmeyen ancak kamu yararının gerektirdiği durumlarda devletin iktisadi alanda öncü ve düzenleyici rol üstlenmesini öngören, Türkiye'nin ihtiyaçlarından doğmuş özgün bir modeldir.

Buna göre, Atatürk dönemi devletçilik anlayışı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde görülen ayrılıkçı hareketler ve toplumsal parçalanmışlık karşısında; Türkiye Cumhuriyeti'nin "ortak dil, ortak kültür ve ortak ideal" etrafında kenetlenmiş bir toplum yapısını hedeflemesi, Atatürk ilkelerini tamamlayan aşağıdaki bütünleyici ilkelerden hangisi ile doğrudan ilişkilidir?

Atatürk Dönemi'nde toplumsal alanda gerçekleştirilen inkılapların bir bölümü toplumsal yapıyı laikleştirme ve ayrıcalıkları kaldırma amacı taşırken; bir bölümü de Osmanlı Devleti'nden kalan eski uygulamaların Batılı devletlerle olan ticari, resmî ve diplomatik ilişkilerde yarattığı aksaklıkları gidermeyi hedeflemiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan uluslararası ilişkilerde "birlik ve uyum" sağlayarak ticari hayatı kolaylaştırma amacıyla gerçekleştirilen inkılaplar arasında yer alır?

Cumhuriyetin ilk on yılında özel teşebbüsü canlandırmak adına çıkarılan Teşvik-i Sanayi Kanunu’ndan istenilen verimin alınamaması ve $1929$ Dünya Ekonomik Buhranı’nın etkileri, Türkiye’de yeni bir ekonomik modelin benimsenmesini zorunlu kılmıştır.

Buna göre, $1930$’lu yıllardan itibaren uygulamaya konulan 'Devletçilik' ilkesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

30 Kasım 1925 tarihinde kabul edilen bir kanunla tekke, zaviye ve türbeler kapatılmış; aynı kanunla şeyhlik, dervişlik, müritlik ve dedelik gibi unvanların kullanımı ile falcılık ve büyücülük gibi faaliyetler yasaklanmıştır.

Bu düzenlemenin Türk toplumuna sağladığı kazanımlar arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

Cumhuriyet’in ilk yıllarında hukuk alanında gerçekleştirilen inkılaplar ile hem hukuk kurallarının çağdaşlaşması hem de toplumdaki farklı yargı kurumlarının varlığından kaynaklanan çok hukukluluğun sona erdirilmesi hedeflenmiştir. Buna göre, Türkiye'de "yargı birliğinin" sağlanması doğrultusunda gerçekleştirilen en temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

$3$ Mart $1924$ tarihinde kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile Türkiye'deki bütün bilim ve öğretim kurumları Maarif Vekâletine (Milli Eğitim Bakanlığı) bağlanmıştır. Bu uygulama ile eğitimde çok başlılığa son verilmiş, farklı müfredatlar nedeniyle ortaya çıkan kültürel çatışmaların önüne geçilmesi ve ortak değerlere sahip bir toplum oluşturulması hedeflenmiştir.

Buna göre, eğitimde birliğin sağlanması Atatürkçü düşünce sistemini tamamlayan aşağıdaki bütünleyici ilkelerden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?