İslamiyet Öncesi Türk Tarihi

682 yılında Kutluk Kağan önderliğinde Çin hâkimiyetine karşı başlatılan bağımsızlık mücadelesi sonucunda Ötüken merkezli olarak kurulan, Türk tarihinin ve edebiyatının ilk yazılı örnekleri olan Orhun Abideleri'ni (Yazıtları) meydana getiren Türk devleti aşağıdakilerden hangisidir?

Uygur Devleti, Türk tarihinde konar-göçer yaşam tarzından yerleşik hayata geçerek toplumsal ve kültürel yapıda köklü değişimler gerçekleştirmiştir. Bu değişimler, Türk sanatından hukukuna kadar geniş bir alana yayılmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Uygurların yerleşik hayata geçmesinin doğrudan bir sonucu olarak gösterilebilir?

İlteriş Kağan ve Vezir Tonyukuk'un liderliğinde, yaklaşık elli yıl süren Çin esaretine son vererek bağımsızlığını kazanan II. Göktürk (Kutluk) Devleti, Türk siyasi ve kültür tarihinde önemli bir dönüm noktasıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi II. Göktürk Devleti'nin Türk tarihine sağladığı "en özgün" ve "ilk" niteliğindeki katkı olarak kabul edilebilir?

Doğu Roma İmparatorluğu (Bizans) üzerine gerçekleştirilen $II$. Balkan Seferi sonrasında Hunların diplomatik ve ekonomik üstünlüğünün zirveye ulaştığı görülmektedir. Bu seferin ardından imzalanan; Bizans'ın ödediği yıllık verginin $2100$ altına çıkarılmasını ve ağır bir savaş tazminatı ödenmesini kararlaştıran hukuki belge aşağıdakilerden hangisidir?

II. Göktürk (Kutluk) Devleti, Türk tarihinde millî bilincin en üst seviyeye ulaştığı ve Türk adının siyasi bir varlık olarak yeniden yükseldiği bir dönemdir. Bilge Kağan, Kültigin ve Vezir Tonyukuk gibi devlet adamlarının faaliyetleri, bu dönemin Türk kültürü açısından bir 'uyanış' olarak nitelendirilmesini sağlamıştır.

Buna göre, II. Göktürk Devleti'nin sahip olduğu aşağıdaki özelliklerden hangisinin 'millî kimliğin inşası ve bağımsızlık ruhunun korunması' amacına hizmet ettiği savunulamaz?

$I.$ Göktürk Devleti'nin kuruluşu öncesinde Aşina soyuna mensup Türklerin, Altay Dağları çevresinde Avar Kağanlığı'na bağlı olarak yaşamaları ve bu devlet için 'demircilik' (metal işleme) faaliyetlerini yürütmeleri, bağımsızlık mücadelesine giden süreçte önemli bir teknik avantaj sağlamıştır. Bu bilgiye dayanarak, Türklerin o dönemdeki toplumsal ve ekonomik yapısı ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

II. Göktürk (Kutluk) Devleti'nin kuruluş sürecinde Kutluk Kağan'ın dağınık boyları bir araya getirerek "ili (devleti) derleyip toplayan" anlamındaki "İlteriş" unvanını alması ile Orhun Abideleri'nde yer alan "Ey Türk milleti! Üstte mavi gök basmasa, altta yağız yer delinmese, senin ilini ve töreni kim bozabilirdi?" ifadesi birlikte değerlendirildiğinde, bu devletin siyasi felsefesi hakkında ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Orta Asya'da yapılan arkeolojik kazılar sonucunda ortaya çıkarılan Afanesyevo ve Andronovo kültürleri, Türk tarihinin tarih öncesi dönemlerini aydınlatan en önemli merkezler arasında yer alır. Bu iki kültür merkezinin, Orta Asya’daki diğer arkeolojik kültürlerden ayrılan ve Türk tarihi açısından ortak kabul edilen temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Orta Asya'dan Karadeniz'in kuzeyine kadar uzanan geniş bir sahada varlık gösteren İskitler (Sakalar); Tomris Hatun gibi kadın hükümdarları, maden işlemeciliğindeki ustalıkları ve kendilerine has sanat anlayışlarıyla tanınmışlardır. 'Bozkırın Kuyumcuları' olarak adlandırılan bu topluluk, Türk kültür tarihinin en eski ve temel taşlarından birini oluşturmuştur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi İskitlerin kültürel ve toplumsal özelliklerinden biri değildir?

Uygur Devleti, Orta Asya Türk tarihinde göçebe yaşam tarzından yerleşik hayata geçişin yaşandığı ilk devlet olması bakımından özel bir öneme sahiptir. Bögü Kağan döneminde Maniheizm dininin kabul edilmesiyle başlayan bu süreç, devletin sosyal ve kültürel yapısında köklü değişimler meydana getirmiştir. Buna göre, yerleşik yaşamın ve yeni dinin Uygur toplumundaki etkileri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisinin bu süreçte gerçekleşen bir değişim olduğu savunulamaz?

Hun hükümdarı Mete Han, babası Teoman'dan sonra tahta geçerek devleti en güçlü dönemine ulaştırmış; Çin İmparatorluğu'nu askeri ve siyasi baskı altına alarak vergiye bağlamasına rağmen Türk boylarının bu bölgeye yerleşmesine izin vermemiştir. Mete Han'ın izlediği bu politikanın temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Kütüphaneler kurarak geniş bir kitap koleksiyonuna sahip olan, hareketli harf sistemine dayalı matbaayı kullanan ve fresko adı verilen duvar resimleriyle sanat anlayışını dönüştüren Uygurlar, bu özellikleriyle İslamiyet Öncesi Türk tarihinde farklı bir yere sahiptir.

Uygur Devleti'ne ait bu kültürel gelişmelerin, Asya Hun ve Göktürk devletlerinden temel farkı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak belirtilmiştir?

Antik dönem kaynaklarında 'Saka' olarak adlandırılan İskitlerin, Pers İmparatorluğu (Ahamenişler) ile giriştikleri mücadeleler hem Perslerin Behistun Kitabeleri'nde hem de Türklerin Alp Er Tunga Destanı'nda geniş yer bulmuştur. Pers Kralı I. Dareios'un (Dara) İskitlerin peşinden bozkırın derinliklerine ilerlemesi, Pers ordusunun ciddi lojistik sorunlar yaşamasına ve başarısız olmasına yol açmıştır.

Buna göre, İskitlerin (Sakalar) Pers yayılmacılığına karşı başarıyla uyguladıkları ve 'Bozkırın Efendileri' olarak anılmalarını sağlayan temel savunma stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

II. Göktürk (Kutluk) Devleti'nin kuruluşu, yönetim yapısı ve Türk tarihindeki yeri dikkate alındığında, bu devletle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

İskitler (Sakalar), göçebe bozkır toplumlarının ilk temsilcilerinden biri olmalarına rağmen, özellikle maden sanatı ve askeri disiplinleri ile dönemlerinin diğer medeniyetleri üzerinde güçlü bir etki bırakmışlardır. Bugün Sibirya ve çevresinde yaşayan Yakut (Saha) Türklerinin dil ve kültür yapısında İskit izlerine rastlanması, bu topluluğun Türk tarihinin köklerindeki önemini pekiştirmektedir.

Buna göre, İskitlerin tarihsel kimliği ve Türk kültürü üzerindeki etkileri göz önüne alındığında, bu toplulukla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

$I.$ Göktürk Devleti'nin batı kanadını yöneten İstemi Yabgu'nun, İpek Yolu ticareti üzerinde hâkimiyet kurabilmek adına önce Sasanilerle anlaşarak Akhunları ortadan kaldırması, ardından Sasanilere karşı Bizans İmparatorluğu ile ittifak kurması aşağıdakilerden hangisiyle doğrudan ilişkilendirilebilir?

Uygurlar, Bögü Kağan Dönemi'nde Maniheizm dinini kabul ederek yerleşik yaşama geçmiş; bu durum Türk tarihinde mimariden hukuka, ekonomiden sosyal yapıya kadar pek çok alanda köklü değişimleri beraberinde getirmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisinin Uygurlardaki bu değişim süreciyle doğrudan ilgili olduğu savunulamaz?

Avrupa Hun Hükümdarı Attila döneminde Doğu Roma (Bizans) üzerine düzenlenen $II.$ Balkan Seferi sonucunda imzalanan Anatolius Antlaşması ile; Bizans'ın ödediği yıllık vergi üç katına çıkarılmış, savaş tazminatı ödenmesi kararlaştırılmış ve Tuna Nehri'nin güneyindeki beş günlük mesafedeki yerler askerden arındırılmıştır.

Antlaşmanın bu hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Avrupa Hun Devleti'nin aşağıdakilerden hangisini amaçladığı söylenebilir?

Asya Hun Devleti'nin en parlak döneminde Mete Han, Çin'e karşı yürüttüğü seferlerde büyük askeri başarılar elde ederek bu ülkeyi yıllık vergiye bağlamış, ancak Çin topraklarına yerleşme yoluna gitmemiştir. Mete Han'ın bu tutumuyla ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Asya Hun Devleti hükümdarı Mete Han, Çin'i askeri açıdan mağlup etmesine rağmen bu ülkeyi topraklarına katmamış, Türklerin Çin'e yerleşmesini yasaklayarak bu ülkeyi sadece vergiye bağlamakla yetinmiştir.

Mete Han'ın bu politikasıyla ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?