İslamiyet Öncesi Türk Tarihi

Orta Asya'da göçebe yaşam tarzının teknik altyapısının ve askeri teknolojinin gelişiminde önemli bir basamak olarak kabul edilen; Yenisey Irmağı çevresinde gelişerek bölgede demir madenini ilk kez işlediği kabul edilen ve yapılan kazılarda dört tekerlekli araba örneklerine rastlanılan kültür merkezi aşağıdakilerden hangisidir?

$I.$ Göktürk Devleti'nin kurucusu Bumin Kağan, devletin merkezini Ötüken olarak belirlemiş; kardeşi İstemi Yabgu'yu ise 'yabgu' unvanıyla batı kanadının yönetimiyle görevlendirmiştir. Mukan Kağan döneminde devlet en parlak devrini yaşarken, batıda İstemi Yabgu İpek Yolu'nun kontrolünü sağlamak amacıyla Sasaniler ve Bizans ile diplomatik ilişkiler yürütmüştür.

Buna göre $I.$ Göktürk Devleti'nin yönetim ve dış politika anlayışı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Kavimler Göçü sonrasında Avrupa’da Roma İmparatorluğu’nun ikiye ayrılması, feodalite (derebeylik) sisteminin ortaya çıkması ve kilise otoritesinin güçlenmesi gibi köklü değişimler yaşanmıştır. Bu süreçte Avrupa’da merkezi bir güç haline gelen Avrupa Hun Devleti, hükümdar Attila döneminde Doğu Roma (Bizans) üzerine gerçekleştirdiği seferler sonucunda Margus ve Anatolios antlaşmalarını imzalamıştır.

Bu antlaşmaların hükümleri ve Kavimler Göçü’nün sonuçları birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu dönemde Avrupa’da gerçekleşen bir gelişme değildir?

İranlı şair Firdevsi'nin Şehname adlı eserinde 'Afrasiyab' adıyla anılan hükümdarları Alp Er Tunga'nın hayatına yer verilen, Grek kaynaklarında kadın savaşçılarından dolayı 'Amazon' efsanesiyle ilişkilendirilen ve altın işlemeciliğindeki maharetleri sebebiyle 'Bozkırın Kuyumcuları' olarak nitelendirilen topluluk, Türk sanatının temelini oluşturan 'Hayvan Üslubu'nun da ilk temsilcileri arasında yer almaktadır. Bu özellikler aşağıdaki Türk topluluklarından hangisine aittir?

İslamiyet öncesi Türk tarihine ait aşağıda verilen özelliklerden hangisi, tarihte bilinen ilk Türk topluluğu olan İskitlere (Sakalar) aittir?

$I.$ Göktürk Devleti'nde İstemi Yabgu döneminde Sasanilerle ittifak kurularak Akhun Devleti'nin ortadan kaldırılması ve ardından Sasanilere karşı Bizans (Doğu Roma) ile diplomatik temasların başlatılması, Türk dış politikasının önemli dönüm noktalarından biridir. Bizans kaynaklarına göre, $568$ yılında İstemi Yabgu tarafından gönderilen Maniakh başkanlığındaki heyet İstanbul'a ulaşmış; buna karşılık Bizans İmparatoru $II.$ Justinos da Zemarkhos'u elçi olarak Göktürk sarayına göndermiştir.

Bu bilgiler ve dönemin siyasi koşulları dikkate alındığında, $I.$ Göktürk Devleti'nin dış politikası hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Avrupa Hun Devleti ile Doğu Roma (Bizans) arasında imzalanan Margus Antlaşması’nda yer alan; "Bizans, Hunlara bağlı kavimlerle hiçbir şekilde antlaşma yapmayacak ve Hunlardan kaçanları iade edecektir." maddesiyle Hun hükümdarı aşağıdakilerden hangisini doğrudan amaçlamıştır?

Asya Hun Devleti hükümdarı Mete Han döneminde Çin ile yapılan antlaşmalarda; Hunların Çin'den yıllık vergi almasının yanı sıra, sınır bölgelerinde serbest ticaret pazarları kurulmasını zorunlu kıldıkları görülmektedir. Hunların bu uygulamayla ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Asya Hun Devleti’nde devletin temel politikalarının belirlendiği, savaş ve barış gibi hayati kararların alındığı Kurultay (Toy) toplantılarında boy beylerinin görüşlerine başvurulması ve hükümdarın kararlarının bu mecliste tartışılabilmesi;

Aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?

Karadeniz'in kuzeyinden Orta Asya'ya kadar uzanan geniş bir sahada varlık gösteren, savaşçı yapıları ve gelişmiş maden işleme sanatıyla tanınan İskitler (Sakalar); hem Perslerle yaptıkları mücadelelerle hem de bozkır kültürüne kazandırdıkları estetik değerlerle tarihte önemli bir yere sahiptir.

Buna göre, İskitler ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi bu topluluğun özelliklerinden biri değildir?

Kavimler Göçü sonrasında Avrupa’da kilise ve din adamlarının otoritesinin artmasıyla birlikte skolastik düşünce sistemi hakim olmuştur. Dönemin bu dini atmosferi içinde Avrupalıların, Avrupa Hun hükümdarı Attila için "Tanrı'nın Kırbacı" (Tanrı'nın Azabı) nitelendirmesinde bulunmalarının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Kutluk Kağan liderliğinde bağımsızlığını kazanan II. Göktürk Devleti'nde Bilge Kağan, Kültigin ve Vezir Tonyukuk gibi şahsiyetlerin faaliyetleri millî bilincin güçlenmesini sağlamıştır. Bu bağlamda, İslamiyet öncesi Türk devletlerinin özelliklerine dair hazırlanan aşağıdaki tabloda bazı bilgiler verilmiştir:

Tabloda soru işareti ($?$) ile boş bırakılan yere, II. Göktürk Devleti’nin Türk tarihindeki özgün yerini ve millî kimliğini vurgulamak amacıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Uygur Devleti’nin Bögü Kağan döneminde Maniheizm dinini kabul etmesi ve yerleşik hayata geçmesi, Türk kültür tarihinde köklü değişimlerin yaşanmasına neden olmuştur. Bu değişimler; sosyal yapıdan sanata, hukuktan askeri teşkilata kadar geniş bir alana yayılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Uygurların Maniheizm'i benimsemesi ve yerleşik yaşama geçmesinin sonuçları arasında gösterilemez?

Orta Asya’nın tarih öncesi dönemlerini aydınlatan arkeolojik araştırmalarda ortaya çıkarılan; Minusinsk bölgesinde gelişen, kronolojik olarak bölgenin en genç ve en gelişmiş kültür çevresi olarak kabul edilen merkez aşağıdakilerden hangisidir?

Orta Asya’nın tarih öncesi dönemlerine ışık tutan kültür merkezlerinin karakteristik özellikleri ve gelişim süreçleri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğru bir değerlendirmedir?

$I.$ Göktürk Devleti'nin Batı kanadı yöneticisi İstemi Yabgu'nun, İpek Yolu ticaretini kontrol altına almak ve Sasanilerin bu yol üzerindeki tekelini kırmak amacıyla $568$ yılında Bizans İmparatorluğu'na (Doğu Roma) elçi heyeti göndermesi Türk dış politikası açısından bir dönüm noktasıdır. İstanbul'a giden Maniakh başkanlığındaki bu heyet, tarihte Orta Asya'dan Bizans'a gönderilen ilk resmi elçilik heyeti olup iki güç arasında Sasanilere karşı bir ittifakın doğmasını sağlamıştır.

Buna göre, $I.$ Göktürk Devleti'nin bu politikaları ve dönemin genel özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

Karadeniz'in kuzeyinde gerçekleştirilen arkeolojik kazılarda; kurganlardan çıkarılan altın işlemeli kılıç kınları, üzerinde geyik ve pars figürleri bulunan kemer tokaları ve bir kadın savaşçıya ait zırh parçalarına rastlanmıştır. Bu buluntular ve bölgenin coğrafi konumu dikkate alındığında, söz konusu eserlerin aşağıdaki topluluklardan hangisine ait olduğu söylenebilir?

II. Göktürk (Kutluk) Devleti döneminde Bilge Kağan; Türk halkının refahını artırmak amacıyla şehirlerin surlarla çevrilmesini ve Budizm dininin kabul edilmesini kurultaya teklif etmiş, ancak bu öneriler Vezir Tonyukuk tarafından sert bir dille reddedilmiştir. Vezir Tonyukuk'un, bu yeniliklerin Türklerin mevcut yaşam tarzına ve bağımsızlık ruhuna aykırı olduğunu savunarak karşı çıkmasındaki temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Avar (Juan-Juan) Devleti’ne karşı başlattığı bağımsızlık mücadelesini kazanarak $552$ yılında Ötüken merkezli olarak kurulan ve tarihte Türk adını siyasi bir kimlik olarak ilk kez kullanan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Herodot’un eserlerinde geniş yer ayırdığı bu topluluk, $MÖ\ VII.$ yüzyılda Kafkaslar üzerinden güneye inerek Mezopotamya ve Anadolu siyasetinde etkin olmuştur. Bölgedeki Medler ile askeri bir ittifak kurarak Asur İmparatorluğu’nun başkenti Ninova’nın düşmesinde ve imparatorluğun yıkılmasında stratejik rol oynamışlardır. Günümüzde Sibirya bölgesinde varlığını sürdüren Yakut (Saha) Türklerinin ataları oldukları kabul edilen bu bozkır topluluğu aşağıdakilerden hangisidir?