Milli Mücadele Hazırlık Dönemi
563 soru
Mustafa Kemal Paşa’nın hazırladığı; Rauf Bey, Ali Fuat Paşa ve Refet Bey’in bizzat imzaladığı Amasya Genelgesi'nde yer alan "her türlü etki ve denetimden uzak millî bir kurulun varlığı gereklidir" tespiti ile hareketin başarısının "milletin azim ve kararına" dayandırılması, Millî Mücadele’nin hukuki niteliğinde nasıl bir köklü dönüşümü başlatmıştır?
Amasya Görüşmeleri'nde (20-22 Ekim 1919) Bahriye Nazırı Salih Paşa, Temsil Heyeti'nin sunduğu protokollerin büyük bir kısmını şahsen kabul etmesine rağmen; Ali Rıza Paşa Hükümeti bu maddelerin çoğunu "bağımsız bir devletin otoritesini sarsacağı" gerekçesiyle reddetmiş, yalnızca Mebusan Meclisi'nin açılması fikrini benimsemiştir.
Bu bilgilere dayanarak Amasya Görüşmeleri'nin Milli Mücadele tarihindeki yeri ve sonuçları hakkında yapılabilecek en isabetli değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?
Milli Mücadele Hazırlık Dönemi'nde Batı Anadolu'daki direnişi örgütlemek amacıyla toplanan Nazilli Kongresi'ne, bölgedeki faaliyetlerini gizlemek için "Galip Hoca" takma adıyla katılan ve halkı işgallere karşı teşkilatlandıran devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Mustafa Kemal Paşa, Mayıs ’da yayımladığı Havza Genelgesi’nde halktan işgallere karşı protesto mitingleri düzenlemesini ve büyük devletlerin temsilciliklerine telgraflar çekilmesini isterken; bu faaliyetler sırasında Hristiyan azınlığa karşı herhangi bir saldırı veya kötü muamelede bulunulmaması konusunda askeri ve mülki amirleri kesin bir dille uyarmıştır.
Havza Genelgesi'nde yer alan bu uyarının, Mondros Ateşkes Antlaşması'nın hükümleri göz önüne alındığında doğrudan engellemeye çalıştığı diplomatik ve askeri tehlike aşağıdakilerden hangisidir?
Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından Ocak tarihinde kabul edilen Misak-ı Millî, Erzurum ve Sivas Kongrelerinde alınan kararların büyük bir kısmını onaylayıp yasallaştıran tarihi bir belgedir.
Bağımsızlık programının bir halk hareketi kararı olmaktan çıkıp meclis tarafından kabul edilmesinin Milli Mücadele süreci açısından sağladığı temel kazanım aşağıdakilerden hangisidir?
Sivas Kongresi sonrası Anadolu ile bağları kopan Damat Ferit Paşa Hükûmeti'nin istifasıyla kurulan Ali Rıza Paşa kabinesi, millî hareketle uzlaşma yolları aramıştır. Bu amaçla Bahriye Nazırı Salih Paşa, Amasya'ya gönderilerek Temsil Heyeti üyeleriyle - Ekim tarihlerinde görüşmeler yapmıştır.
Gerçekleşen bu diplomatik temasın Millî Mücadele süreci açısından doğurduğu en önemli hukuki sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
Sivas Kongresi’nde vatanın bölünmez bir bütün olduğu vurgulanmış ve Mondros Ateşkesi sonrası dağınık halde kurulan tüm bölgesel direniş grupları "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" (ARMHC) çatısı altında bir araya getirilmiştir.
Bu kurumsallaşma adımıyla ulaşılmak istenen temel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
Amasya Genelgesi ( Haziran ), Millî Mücadele'nin yol haritası niteliğindedir. Genelgede mücadelenin gerekçesi, amacı ve yöntemi ilk kez birlikte belirtilmiştir.
Buna göre, aşağıda verilen kararlardan hangisi Millî Mücadele'nin doğrudan "gerekçesini" (nedenini) ortaya koymaktadır?
Millî Mücadele'nin temel hedeflerini ve bağımsızlık şartlarını belirleyen Misak-ı Millî kararları, Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edilmiştir. Bu kararların ilanı İtilaf Devletleri'nin sert tepkisine neden olmuş ve Anadolu'daki hareketin güçlenmesini engellemek amacıyla bir dizi gelişme yaşanmıştır. Buna göre, Misak-ı Millî'nin ilan edilmesinin doğrudan bir sonucu olarak aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmiştir?
Milli Mücadele Hazırlık Dönemi'nde Batı Anadolu direnişini organize etmek amacıyla toplanan Alaşehir Kongresi'nde (16-25 Ağustos 1919), bölgenin Yunan işgalinden kurtarılması için 'gerekirse büyük devletlerin yardımından istifade edilebileceği' yönünde bir karar alınmıştır. Bu karar, Erzurum ve Sivas kongrelerinde benimsenen aşağıdaki temel ilkelerden hangisiyle 'yerel pragmatizm' (faydacılık) nedeniyle tam olarak bağdaşmamaktadır?
Milli Mücadele'nin ilk ulusal bildirisi niteliğindeki Havza Genelgesi'nde, işgalleri kınayan mitinglerin "düzen ve disiplin" içinde yapılması talimatı verilmiştir. Mustafa Kemal Paşa, özellikle azınlıklara yönelik yapılacak herhangi bir taşkınlığın veya saldırının, vatanın kurtuluş sürecine büyük zarar verebileceğini öngörmüştür.
Bu durum, genelgeyi hazırlayan kadronun aşağıdakilerden hangisini doğrudan engellemeye çalıştığını göstermektedir?
Damat Ferit Paşa kabinesinin düşmesinin ardından kurulan Ali Rıza Paşa Hükümeti, Anadolu'da yükselen Millî Mücadele hareketi ile doğrudan temas kurma yoluna gitmiştir. Bu sürecin bir parçası olarak Bahriye Nazırı Salih Paşa ile Mustafa Kemal Paşa başkanlığındaki Temsil Heyeti arasında gerçekleşen Amasya Görüşmeleri'nin, Millî Mücadele'nin hukuki statüsü açısından doğurduğu temel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
Mustafa Kemal Paşa, Mayıs ’da Samsun’a çıktıktan sonra bölgedeki durumu incelemiş ve Mayıs ’da İstanbul Hükümeti’ne bir rapor sunmuştur. Bu raporun Türk Milli Mücadelesi açısından temel önemi aşağıdakilerden hangisidir?
Milli Mücadele'nin hazırlık döneminde Mustafa Kemal Paşa tarafından yayımlanan Havza Genelgesi, işgallere karşı ilk toplu tepki ve "millî bilincin uyandırılması" safhası olarak kabul edilir. Bu belgenin içeriği ve Kurtuluş Savaşı'ndaki kronolojik yeri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin Havza Genelgesi'nin temel misyonu olduğu söylenebilir?
Mustafa Kemal Paşa, Mayıs tarihinde yayımladığı Havza Genelgesi'nde halktan işgalleri protesto etmesini ve mitingler düzenlemesini isterken; bu gösteriler sırasında azınlıklara yönelik taşkınlık yapılmaması ve saldırıda bulunulmaması konusunda kesin bir uyarıda bulunmuştur.
Mustafa Kemal Paşa'nın bu uyarı ile ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?
Sivas Kongresi'nde, Erzurum Kongresi'nde Doğu Anadolu'yu temsil etmesi kararlaştırılan Temsil Heyeti'nin yetkileri "Heyet-i Temsiliye vatanın bütününü temsil eder." kararıyla genişletilmiştir. Kongre'nin hemen ardından heyet; Ali Fuat Paşa'yı Batı Anadolu Genel Kuvayımilliye Komutanlığına atamış, İstanbul ile tüm resmi haberleşmeyi keserek Damat Ferit Paşa hükümetinin istifasına yol açmıştır.
Bu gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde, Temsil Heyeti'nin Sivas Kongresi ve sonrasındaki süreçte ulaştığı siyasi ve hukuki statü hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından Ocak tarihinde kabul edilen Misak-ı Millî beyannamesi, Türk Kurtuluş Savaşı'nın siyasî programı ve asgarî barış şartlarını içermektedir. Bu belge; Erzurum ve Sivas Kongreleri'nde alınan kararların Osmanlı hukuk sistemine uygun bir dille parlamentoda onaylanmış hâlidir.
Buna göre, Misak-ı Millî beyannamesinde yer alan maddeler ve bu maddelerin diplomatik dili dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu belgenin özelliklerinden biri değildir?
Sivas Kongresi’nde alınan; manda ve himayenin kesin olarak reddedilmesi, tüm millî cemiyetlerin "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleştirilmesi ve Temsil Heyeti’nin tüm vatanı temsil eder hale getirilmesi kararları Millî Mücadele'nin seyri açısından büyük önem taşımaktadır.
Bu kararların birlikte değerlendirilmesiyle, Millî Mücadele’nin stratejik ve kurumsal yapısı hakkında yapılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?
Erzurum Kongresi'nin toplanma süreci; Vilayet-i Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti ve Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti'nin Doğu Anadolu ve Karadeniz illerindeki Ermeni ve Rum faaliyetlerine karşı güç birliği yapmasıyla şekillenmiştir. Ancak Kongre'de alınan "Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz." kararı, kongreyi toplayan bu cemiyetlerin kuruluş tüzüklerindeki yerel savunma vizyonunu aşan bir nitelik sergilemiştir.
Buna göre, Erzurum Kongresi'nin bu kararı ile kongreyi toplayan cemiyetlerin kuruluş amaçları arasındaki temel ilişki/farklılık bağlamında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Amasya Görüşmeleri'nde (- Ekim ) Temsil Heyeti ile İstanbul Hükûmeti temsilcisi Salih Paşa arasında imza altına alınan protokollerde yer alan hükümlerin bir kısmı, Ali Rıza Paşa kabinesi (Meclis-i Vükela) tarafından 'hükûmetin bağımsızlığını ve yürütme yetkisini kısıtlayacağı' gerekçesiyle reddedilmiştir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi İstanbul Hükûmeti'nin doğrudan 'yürütme egemenliğine' müdahale olarak gördüğü için kabul etmediği maddelerden biridir?