Milli Mücadele Hazırlık Dönemi
563 soru
Amasya Genelgesi'nde yer alan "Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." maddesi, Millî Mücadele’nin sadece bir kurtuluş savaşı stratejisi değil, aynı zamanda mevcut siyasi yapıya karşı bir başkaldırı olduğunu gösteren bir "ihtilal beyannamesi" niteliği taşımaktadır.
Bu maddenin "ihtilalci" karakterini belirleyen temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Havza Genelgesi'nde halktan; işgallere karşı protesto mitingleri düzenlenirken Hristiyan azınlığa yönelik herhangi bir saldırı veya kötü muamelede bulunulmaması özellikle istenmiştir. Mustafa Kemal Paşa'nın genelgeye bu maddeyi eklemesindeki temel stratejik gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?
Mustafa Kemal Paşa, Amasya Genelgesi’ni hazırladıktan sonra Ordu Müfettişi olarak sahip olduğu geniş askeri ve mülki yetkileri kullanarak belgeyi tek başına yayımlama imkânına sahip olmasına rağmen; Ali Fuat Bey, Rauf Bey ve Refet Bey gibi önemli komutanlara imzalatmış, ayrıca Erzurum’da bulunan Kâzım Karabekir ve Konya’da bulunan Cemal Paşa’nın da telgrafla onayını almıştır.
Mustafa Kemal Paşa’nın bu tutumuyla doğrudan aşağıdakilerden hangisini amaçladığı savunulabilir?
Mustafa Kemal Paşa, 9. Ordu Müfettişi olarak görevlendirildiğinde kendisinden bölgedeki asayişi sağlaması ve Türk direnişçilerin elindeki silahları toplaması istenmiştir. Ancak Mustafa Kemal, 22 Mayıs 1919'da İstanbul Hükümeti'ne sunduğu Samsun Raporu'nda; karışıklıklara Rumların neden olduğunu, Türklerin ise yabancı mandasına tahammülü olmadığını bildirmiştir.
Bu bilgiye dayanarak Mustafa Kemal Paşa'nın hazırladığı Samsun Raporu hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Erzurum Kongresi, her ne kadar Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ve Trabzon Muhafaza-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti'nin öncülüğünde bölgesel bir dayanışma amacıyla toplanmış olsa da, alınan kararların içeriği tüm memleketi kapsayan milli bir kurtuluş programına dönüşmüştür. Bu kongrede kabul edilen aşağıdaki kararlardan hangisi, mücadelenin kapsamını bölgesel savunmadan çıkararak bölünmez bir bütün olan vatan topraklarının tamamına yaydığının en somut kanıtıdır?
Amasya Görüşmeleri (- Ekim ) sonucunda Temsil Heyeti ile Bahriye Nazırı Salih Paşa arasında imzalanan protokollerin büyük bir kısmı, İstanbul'daki Meclis-i Vükela (Bakanlar Kurulu) tarafından "hükümetin bağımsızlığını ve otoritesini zedeleyeceği" düşüncesiyle reddedilmiştir. Salih Paşa, bu protokolleri İstanbul Hükümetine kabul ettiremezse görevinden istifa edeceğini bildirmesine rağmen beklenen istifayı gerçekleştirmemiş, Temsil Heyeti ise milli iradenin tecellisi için diplomatik baskısını sürdürmüştür.
Buna göre, Amasya Görüşmeleri'nde alınan kararlardan hangisi, İstanbul Hükümeti tarafından resmen kabul edilerek seçim sürecinin başlatılmasına ve hukuki bir sonuç doğmasına ortam hazırlamıştır?
Millî Mücadele'nin hazırlık döneminde toplanan Erzurum ve Sivas Kongreleri, Misak-ı Millî beyannamesinin temelini oluşturmuş olsa da Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından kabul edilen bu tarihî belge, bazı maddeleri ve çözüm yöntemleri ile kongre kararlarından ayrılmaktadır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Misak-ı Millî'de yer alan ancak Erzurum ve Sivas Kongresi kararlarında doğrudan bir madde olarak bulunmayan bir konudur?
Millî Mücadele'nin yol haritası niteliğindeki Amasya Genelgesi'nde, Sivas'ta toplanacak ulusal kongreye katılacak temsilcilerin seçimlerinin ve yolculuklarının bir 'milli sır' olarak saklanması istenmiştir. Genelge metninde yer alan bu gizlilik kararı ile aşağıdakilerden hangisinin öncelikle hedeflendiği savunulabilir?
Sivas Kongresi'nden sonra Anadolu ve İstanbul arasındaki gerginlik artmış; Damat Ferit Paşa Hükümeti'nin istifasıyla kurulan Ali Rıza Paşa kabinesi, Temsil Heyeti ile uzlaşma yoluna gitmiştir. Bahriye Nazırı Salih Paşa ile Mustafa Kemal Paşa arasında gerçekleşen Amasya Görüşmeleri sonucunda birçok protokol imzalanmıştır.
Bu görüşmelerde kararlaştırılan maddelerden hangisi, İstanbul'daki Meclis-i Vükela (Bakanlar Kurulu) tarafından uygun görülerek resmen hayata geçirilmiştir?
Erzurum Kongresi'nde alınan kararlar ulusal bir nitelik taşısa da kongrenin toplanış biçimi ve delege yapısı bölgeseldir. Bu bölgeselliğin bir sonucu olarak kongrede oluşturulan Temsil Heyeti'nin yetki alanı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Mustafa Kemal Paşa, Mayıs tarihinde Ordu Müfettişi sıfatıyla Samsun'a ayak bastıktan sonra bölgedeki durumu incelemiş ve Mayıs tarihinde İstanbul Hükümeti'ne bir rapor sunmuştur. Bu raporda; Karadeniz'deki karışıklıklardan Rumların sorumlu olduğunu, Türk milletinin yabancı kontrolüne tahammülünün kalmadığını ve İzmir'in işgalinin haksız olduğunu resmen bildirmiştir.
Mustafa Kemal Paşa'nın kendisine verilen resmî yetkileri bu şekilde kullanması, Samsun Raporu'na Milli Mücadele süreci açısından aşağıdakilerden hangisini kazandırmıştır?
Milli Mücadele Hazırlık Dönemi'nde Batı Anadolu’daki Yunan işgallerine karşı halkın direnişini örgütlemek amacıyla düzenlenen Balıkesir ve Alaşehir kongrelerinin en temel ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Sivas Kongresi'nde, Erzurum Kongresi'nde temelleri atılan Temsil Heyeti'nin yetkileri "tüm vatanı temsil eder" şeklinde genişletilmiş ve cemiyet tüzüğünde yapılan değişiklikle bu heyet, yeni kurulan Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin (ARMHC) "yürütme organı" olarak tanımlanmıştır. Kongre başkanlık divanının bu hukuki düzenlemesinin hemen ardından Heyet, Ali Fuat Paşa'yı Batı Anadolu Genel Kuvayı Milliye Komutanlığına atamıştır.
Bu gelişmeler, Milli Mücadele'nin kurumsallaşma süreci ve siyasi otorite oluşumu açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Mustafa Kemal Paşa, Samsun'a çıktıktan sonra 28 Mayıs 1919'da yayımladığı Havza Genelgesi'nde halktan işgalleri protesto eden mitingler düzenlemesini ve İtilaf Devletleri'ne protesto telgrafları çekilmesini istemiştir. Ancak bu faaliyetler sırasında Hristiyan azınlığa yönelik herhangi bir saldırı veya taşkınlık yapılmaması konusunda askeri ve mülki amirleri kesin bir dille uyarmıştır.
Havza Genelgesi'nde yer alan bu uyarının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Mart tarihinde İstanbul'un İtilaf Devletleri tarafından resmen işgal edilmesi ve Mebusan Meclisi'nin basılarak dağıtılması, Milli Mücadele liderliği tarafından sadece askeri bir müdahale değil, devletin "merkezi otorite ve meşruiyet kaybı" olarak değerlendirilmiştir. Mustafa Kemal Paşa, bu gelişme üzerine yayımladığı genelgelerle, İstanbul Hükümeti'nin artık milletin kaderini tayin etme yetkisini fiilen kaybettiğini ilan etmiştir.
Bu bilgiler ışığında, İstanbul'un resmen işgalinin Milli Mücadele'nin "hukuki ve siyasi yapısı" üzerindeki en köklü ve belirleyici etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından kabul edilen Misak-ı Millî beyannamesinde; "Siyasi, adli ve mali gelişmemizi engelleyen her türlü sınırlamalar kaldırılmalıdır." maddesi yer almıştır.
Bu madde ile doğrudan aşağıdakilerden hangisine karşı çıkıldığı savunulabilir?
Temsil Heyeti'nin Aralık tarihinde Ankara'ya gelerek burayı Milli Mücadele'nin merkezi olarak seçmesinde askeri, siyasi ve coğrafi pek çok etken bir arada rol oynamıştır. Ankara'nın bu süreçte bir merkez olarak tercih edilmesinde etkili olan 'İstanbul ile demiryolu bağlantısının bulunması' ve 'haberleşme imkanlarının elverişli olması' gibi lojistik avantajlar, doğrudan aşağıdaki amaçlardan hangisine hizmet etmeye yöneliktir?
Amasya Genelgesi'nde yer alan;
I. "İstanbul Hükümeti üzerine aldığı sorumluluğu yerine getirememektedir."
II. "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır."
maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, bu iki hüküm arasındaki mantıksal ilişki ve Türk siyasi tarihinde başlattığı değişim süreci hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Mustafa Kemal Paşa’nın Mayıs tarihinde İstanbul Hükümeti’ne sunduğu Samsun Raporu; Ordu Müfettişliği’nin asayişi tesis etme ve silahları toplama yönündeki resmî talimatnamesinin aksine, bölgedeki karışıklıkların sorumluluğunu Rum çetelerine ve onları destekleyen İtilaf Devletleri subaylarına yüklemiştir. Rapor, aynı zamanda İzmir’in haksız işgaline de değinerek meselenin yerel bir asayiş problemi olmadığını vurgulamıştır.
Bu raporun içeriği ve hazırlandığı siyasi konjonktür dikkate alındığında, Samsun Raporu’nun Millî Mücadele’nin hazırlık sürecindeki en temel stratejik değeri aşağıdakilerden hangisidir?
İşgallere karşı toplumsal tepkiyi bir plana bağlama yolundaki ilk belge olan Havza Genelgesi'nde; büyük devletlerin temsilciliklerine ve İstanbul Hükümeti'ne uyarı telgrafları çekilmesi istenirken, gösteriler sırasında Hristiyan ahaliye karşı saldırgan bir tutum sergilenmemesi özellikle vurgulanmıştır.
Genelgede yer alan bu direktifler bir arada değerlendirildiğinde, Mustafa Kemal Paşa'nın öncelikli olarak aşağıdakilerden hangisini hedeflediği savunulabilir?