Milli Mücadele Hazırlık Dönemi

563 soru

Soru 21Soru

İtilaf Devletleri, Mart 1920'de İstanbul'u resmen kontrol altına almalarının ardından halka yönelik bir beyanname yayımlamışlardır. Bu beyannamede; işgalin geçici olduğu, amacın Saltanat makamının nüfuzunu kırmak değil aksine kuvvetlendirmek olduğu belirtilmiş ve halktan İstanbul Hükümeti'nin emirlerine uymaları istenmiştir.

İtilaf Devletleri'nin bu bildiride kullandığı "yapıcı" ve "Saltanat yanlısı" üslup ile ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Mücadele hareketini halkın gözünde haksız çıkararak toplumsal desteği engellemek

Cevap

İtilaf Devletleri'nin temel amacı, Anadolu'daki Milli Mücadele hareketini halk nezdinde haksız ve meşruiyetsiz göstererek toplumsal desteği zayıflatmaktır.
İtilaf Devletleri, İstanbul'u resmen işgal ettiklerinde Türk halkının genel bir ayaklanma başlatmasından çekinmişlerdir. Bu nedenle yayımladıkları bildiride, asıl hedeflerinin Padişah olmadığını ve işgalin kalıcı olmayacağını iddia ederek halkın dini ve geleneksel bağlılıklarını kullanmışlardır. Bu stratejinin temel amacı, Anadolu'daki Milli Mücadele hareketini 'vatanın ve padişahın başına iş açan bir avuç isyancı' olarak gösterip halkın onlara verdiği desteği kesmektir.

Adım Adım Çözüm

1
Beyannamedeki 'işgalin geçici olduğu' ve 'Saltanatın korunacağı' vurgularının kime hitap ettiğini belirlemek.
Bu vurguların özellikle muhafazakar ve Padişah'a bağlı kitlelerin tepkisini yatıştırmaya yönelik olduğu görülür.
Toplumsal infiali önlemek ve işgali 'zorunlu bir asayiş önlemi' gibi sunmak psikolojik üstünlük sağlar.
2
Direnişçilerin bu bildiride nasıl konumlandırıldığını analiz etmek.
Bildiride suçun 'Anadolu'daki kışkırtıcılara' atıldığı ve işgalin sorumlusunun onlar olduğu iddia edilir.
Milli Mücadele'yi yürüten kadro ile halkın arasını açmak, direnişin insan ve lojistik kaynağını kurutmak için stratejik bir hamledir.
3
İtilaf Devletleri'nin İstanbul Hükümeti'ne itaat çağrısını yorumlamak.
Kendi kontrollerindeki bir hükümetin otoritesini savunarak direnişin meşruiyet zeminini yok etmeye çalışmışlardır.
Anadolu'daki hareket 'merkezi otoriteye başkaldırı' olarak etiketlenerek yasa dışı ilan edilmek istenmiştir.

Anahtar Kavram

İtilaf Devletleri'nin İşgal Propagandası ve Psikolojik Harp

İpuçları

1
İşgalcilerin halka karşı neden 'yumuşak' bir dil kullandığını düşünün.
2
Padişah yanlısı bir dil kullanmak, Anadolu'daki direnişçilerin en çok savunduğu 'bağımsızlık' ve 'halifeyi kurtarma' söylemini nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

İşgalden sonra Damat Ferit Paşa'nın tekrar sadrazamlığa getirilmesinin Milli Mücadele üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 22Soru

Mustafa Kemal Paşa, Samsun'a çıktıktan sonra 28 Mayıs 1919'da yayımladığı Havza Genelgesi'nde; İzmir'in işgalinin protesto edilmesini, büyük mitingler düzenlenmesini ve işgalci devletlere protesto telgrafları çekilmesini istemiştir. Aynı zamanda, bu eylemler sırasında Hristiyan halka ve azınlıklara yönelik herhangi bir saldırı veya kötü muamelede bulunulmamasını; böylece haklı davanın haksız duruma düşürülmemesini özellikle vurgulamıştır.

Buna göre Havza Genelgesi'nin Türk tarihi açısından taşıdığı temel önem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli bilincin uyandırılmasını sağlayarak işgallere karşı ilk toplu ulusal tepkinin örgütlenmesi.

Cevap

Milli bilincin uyandırılmasını sağlayarak işgallere karşı ilk toplu ulusal tepkinin örgütlenmesi.
Havza Genelgesi, Milli Mücadele'nin 'ilk ulusal tepkisi' olarak kabul edilir. Mustafa Kemal Paşa'nın miting ve telgraf çağrısı yapması halktaki milli bilinci uyandırmayı hedeflerken; azınlıklara yönelik saldırı yapılmaması uyarısı, İtilaf Devletleri'nin Mondros Ateşkesi'nin 7. maddesine dayanarak ülkeyi tamamen işgal etme bahanesini ellerinden almayı amaçlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Genelge içeriğini analiz etme
Miting ve protesto telgrafları çağrısı yapıldığı görülür.
Bu eylemler halkın işgallere karşı sessiz kalmamasını hedeflemektedir.
2
Azınlık uyarısının amacını belirleme
Hristiyan halka zarar verilmemesi istenmiştir.
Mondros'un 7. maddesi uyarınca İtilaf Devletleri'nin 'güvenlik tehlikesi' bahanesiyle yeni işgaller yapmasını önlemek amaçlanmıştır.
3
Tarihsel önemini saptama
Milli bilincin uyandırılması.
Havza Genelgesi, Samsun'a çıkış sonrası yayımlanan ve halkı Milli Mücadele için ilk kez harekete geçiren ulusal belgedir.

Anahtar Kavram

Havza Genelgesi ve Milli Bilincin Uyandırılması
Soru 23Soru

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasının ardından, Elviye-i Selase'nin (Kars, Ardahan ve Batum) geleceğini belirlemek ve bölgedeki Ermeni-Gürcü ilerleyişine engel olmak amacıyla 1918 yılı sonunda toplanan, ayrıca 'Cenub-i Garbi Kafkas Hükümet-i Muvakkatesi' adıyla geçici bir hükümet kuran bölgesel kongre aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kars İslam Şurası

Cevap

Cenub-i Garbi Kafkas Hükümet-i Muvakkatesi adıyla geçici bir hükümet kuran kongre Kars İslam Şurası'dır.
Kars İslam Şurası, Mondros Ateşkesi sonrası Elviye-i Selase'de Ermeni ve Gürcü işgaline karşı koymak için 1918 sonunda toplanmış ve bölgede 'Cenub-i Garbi Kafkas Hükümet-i Muvakkatesi' adında geçici bir hükümet kurarak idari bir yetki kullanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Coğrafi bölgeyi ve zamanı analiz et.
Bölge 'Elviye-i Selase' (Kars, Ardahan, Batum), zaman ise 1918 sonudur.
Bu veriler, Milli Mücadele'nin en başında Doğu sınırında kurulan ilk yerel direniş yapısını işaret eder.
2
Kurulan siyasi yapının ismini değerlendir.
Cenub-i Garbi Kafkas Hükümet-i Muvakkatesi (Güneybatı Kafkas Geçici Hükümeti) Kars'ta kurulmuştur.
Kars İslam Şurası, kongre çalışmalarını idari bir boyuta taşıyarak bölgede bağımsız bir yönetim denemesinde bulunmuştur.
3
Seçenekler arasında bölge ve tarih uygunluğunu kontrol et.
Kars İslam Şurası seçeneği hem bölge hem de kurulan hükümet ismiyle tam örtüşmektedir.
Diğer kongreler (Erzurum, Nazilli vb.) ya farklı tarihlerde ya da farklı coğrafi bölgelerde (Trakya, Batı Anadolu, Güney) gerçekleşmiştir.

Anahtar Kavram

Kars İslam Şurası'nın bölgesel direnişteki öncü rolü ve kurduğu geçici hükümet yapısı.

İpuçları

1
Elviye-i Selase terimi; Kars, Ardahan ve Batum illerini ifade eder.
2
Soru kökündeki hükümet ismi, Milli Mücadele dönemindeki ilk bölgesel hükümet denemesidir.
3
Bu oluşum, 1919'daki büyük kongrelerden (Erzurum, Sivas) önce, 1918 yılı sonunda faaliyetlerine başlamıştır.

Daha Fazla Pratik

Kars İslam Şurası'nın ardından kurulan bu hükümetin İngilizler tarafından neden dağıtıldığını ve üyelerinin nereye sürgün edildiğini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 24Soru

Bağımsızlık savaşının örgütlenme evresinde, vatanın bütünlüğü ve milletin istiklalini hedefleyen kararların alındığı Sivas Kongresi; manda ve himaye düşüncesinin kesin olarak reddedildiği, tüm milli cemiyetlerin tek bir çatı altında birleştirildiği ve Batı Cephesi Komutanlığına atama yapılarak ilk yürütme yetkisinin kullanıldığı tarihi bir dönüm noktasıdır.

Bu bilgiler ve dönemin siyasi gelişmeleri dikkate alındığında, Sivas Kongresi ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstanbul Hükümeti'nin Milli Mücadele'nin varlığını hukuken kabul ederek iş birliğine gittiği

Cevap

İstanbul Hükümeti'nin Milli Mücadele'yi hukuken tanıması ve iş birliği zemini araması Sivas Kongresi sürecinde değil, kongreden sonra Damat Ferit Paşa hükümetinin istifasıyla sonuçlanan siyasi başarının ardından gerçekleşen Amasya Görüşmeleri (Amasya Protokolü) ile mümkün olmuştur.
Doğru yanıt olan seçenek, kronolojik ve siyasi bir hata içermektedir. Sivas Kongresi sırasında İstanbul Hükümeti (Damat Ferit Paşa kabinesi), kongreyi engellemek için Elazığ Valisi Ali Galip'i görevlendirmiş ve Milli Mücadele hareketini yok etmeye çalışmıştır. İstanbul Hükümeti'nin Temsil Heyeti'ni ve dolayısıyla Milli Mücadele'yi 'hukuken' tanıması, Damat Ferit hükümetinin düşmesi ve yerine Ali Rıza Paşa hükümetinin gelmesiyle gerçekleştirilen Amasya Görüşmeleri sonucunda gerçekleşmiştir. Bu nedenle Sivas Kongresi'nde bir hukuki tanınma veya iş birliğinden söz edilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Kongre kararlarını analiz et
Manda reddi (bağımsızlık), Cemiyetlerin birleşmesi (merkeziyetçilik), Atama (yürütme).
Sivas Kongresi'nin Milli Mücadele'yi kurumsallaştıran ve ulusallaştıran niteliğini anlamak için.
2
Temsil Heyeti'nin statüsünü değerlendir
Temsil Heyeti artık tüm vatanı temsil eden ve atama yapabilen bir 'hükümet' gibi çalışmaktadır.
Ali Fuat Paşa'nın atanmasının idari/siyasi karşılığını belirlemek için.
3
İstanbul Hükümeti ile olan hukuki ilişkileri kronolojik olarak kontrol et
Sivas Kongresi'nde İstanbul Hükümeti engelleyici bir tutum sergilemiş (Ali Galip Olayı), hukuki tanıma ise daha sonraki bir evre olan Amasya Görüşmeleri'nde gerçekleşmiştir.
Kongre sonuçları ile sonraki diplomatik gelişmeleri (Amasya Protokolü) birbirinden ayırt etmek için.

Anahtar Kavram

Sivas Kongresi'nin Ulusallığı ve Kurumsallaşması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 25Soru

Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin toplanma sürecinde Mustafa Kemal, kendisi İstanbul'a gitmemesine rağmen Erzurum milletvekili olarak meclis başkanlığına seçilmek istemiştir. Mustafa Kemal'in gıyabında meclis başkanı olmayı hedeflemesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclisin baskı altına alınması veya dağıtılması durumunda, meclisi güvenli bir yerde tekrar toplama yetkisini hukuken korumak

Cevap

Meclis başkanının sahip olduğu hukuki yetkiyi kullanarak, olası bir baskı veya işgal durumunda meclisi Anadolu'nun güvenli bir şehrinde tekrar toplama yetkisini elde etmek.
Mustafa Kemal, İstanbul'un işgal altında olduğunu ve Mebusan Meclisi'nin hür bir şekilde çalışamayacağını biliyordu. Kanun-i Esasi'ye göre meclis başkanı, meclisin dağıtılması halinde onu başka bir yerde toplama yetkisine sahipti. Bu isteğiyle, İstanbul'daki meclis dağıtılsa bile Milli Mücadele'nin hukuki zeminini ve milli iradeyi Anadolu'da (Ankara'da) yasal bir şekilde devam ettirmeyi amaçlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Mustafa Kemal'in İstanbul'a gitmeme nedenini analiz etme
Hakkındaki tutuklama kararı ve İstanbul'un güvenlik açısından riskli olması nedeniyle Ankara'da kalmıştır.
Milli Mücadele'nin liderliğini güvenli bir merkezden sürdürmek zorundadır.
2
Kanun-i Esasi ve meclis iç tüzüğündeki başkanlık yetkisini değerlendirme
Meclis başkanının, meclisin çalışamayacağı durumlarda toplantı yerini değiştirme veya meclisi yeniden toplama yetkisi vardır.
Mustafa Kemal, İstanbul'daki meclisin İtilaf Devletleri tarafından her an dağıtılabileceğini öngörmüştür.
3
Başkanlık isteğinin stratejik amacını belirleme
Hukuki meşruiyeti koruyarak milli iradeyi Anadolu'da devam ettirmek.
Meclis başkanı seçilirse, meclis kapandığında onu yasal olarak Anadolu'ya davet etme hakkına sahip olacaktır.

Anahtar Kavram

Milli Mücadele'de Hukuki Meşruiyet ve Siyasi Strateji

Daha Fazla Pratik

Felah-ı Vatan grubunun kuruluşu ve Mustafa Kemal'in 'Müdafaa-i Hukuk' grubu isteğinin neden gerçekleşmediğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 26Soru

Amasya Genelgesi, Millî Mücadele'nin gerekçe, amaç ve yöntemini ortaya koyan bir 'ihtilal bildirisi' niteliği taşımaktadır. Bu genelgede yer alan aşağıdaki maddelerden hangisi, hem mücadelenin yürütülme şeklini belirlemekte hem de ileride yönetim sisteminin değişeceğine (ulusal egemenlik) işaret eden ilk açık kanıtı sunmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.

Cevap

Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.
Doğru cevap olan 'Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır' maddesi, kurtuluşun ancak milletin kendi iradesiyle mümkün olacağını belirterek hem mücadale yöntemini çizmiş hem de üstü kapalı olarak milli egemenliğe dayalı yeni bir devlet düzeninin haberini vermiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Metin analizi yapılması
Amasya Genelgesi maddeleri içinden 'yöntem' ve 'ulusal egemenlik' kavramlarını karşılayan ifadenin aranması.
Soruda hem yöntemin hem de rejim değişikliği işaretinin bir arada bulunduğu madde istenmektedir.
2
Kavram eşleştirmesi yapılması
'Milletin azmi' ifadesi yöntemi, 'milletin kararı' ifadesi ise ileride halkın kendi kaderini tayin edeceği (egemenlik) anlamına gelmektedir.
Bu ifade Amasya Genelgesi'ni bir ihtilal beyannamesi yapan temel unsurdur.
3
Çeldiricilerin elenmesi
Havza Genelgesi ve Erzurum Kongresi'ne ait olan maddelerin tespit edilerek Amasya Genelgesi içeriğinden ayrıştırılması.
Hükümetin yetersizliği gerekçe iken, vatanın bütünlüğü ve azınlık hakları Erzurum Kongresi ile ilgilidir.

Anahtar Kavram

Amasya Genelgesi'nin İhtilal Beyannamesi Niteliği ve Ulusal Egemenlik
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 27Soru

İngiliz makamlarının Karadeniz Bölgesi'ndeki karışıklıkların devam etmesi durumunda Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7.7. maddesini gerekçe göstererek bölgeyi işgal edeceklerini bildirmesi üzerine; İstanbul Hükümeti, asayişi sağlaması ve Türk direnişçilerin elindeki silahları toplaması amacıyla Mustafa Kemal Paşa'yı 9.9. Ordu Müfettişi olarak görevlendirmiştir. Mustafa Kemal Paşa'nın bu görev kapsamında Samsun'a ulaştıktan sonra hazırladığı Samsun Raporu ise hükümetin beklentileriyle örtüşmemiştir.

Buna göre Samsun Raporu'nda yer alan aşağıdaki ifadelerden hangisi, Mustafa Kemal Paşa'nın resmi talimatların aksine ulusal bir direnişin haklılığını vurguladığının en açık göstergesidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölgedeki karışıklıkların asıl sorumlusu Rum çeteleridir ve Türk ulusu bağımsızlık dışında bir seçeneği kabul etmeyecektir.

Cevap

Bölgedeki karışıklıkların asıl sorumlusu Rum çeteleridir ve Türk ulusu bağımsızlık dışında bir seçeneği kabul etmeyecektir.
Doğru yanıt olan ifade, Samsun Raporu'nun özünü oluşturur. Mustafa Kemal Paşa bu raporda, İstanbul Hükümeti'nin aksine, karışıklıkların suçlusunun Türkler değil Rumlar olduğunu belirterek direnişi meşrulaştırmış ve Türk milletinin bağımsızlık karakterini vurgulayarak manda ve himayeyi reddetmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Görev Tanımını Analiz Etme
Mustafa Kemal'e verilen 9.9. Ordu Müfettişliği görevi, Mondros'un 7.7. maddesinin uygulanmasını önlemek için Türklerin direnişini durdurmayı amaçlamaktaydı.
İstanbul Hükümeti'nin önceliği İtilaf Devletleri'ni memnun ederek işgalleri durdurmaktı.
2
Samsun Raporu İçeriğini Hatırlama
Raporda Rumların haksız olduğu, İzmir'in işgalinin kabul edilemez olduğu ve Türk milletinin bağımsızlığa düşkünlüğü belirtilmiştir.
Mustafa Kemal Paşa, resmi görevinin dışına çıkarak Milli Mücadele'nin ilk haklılık belgesini oluşturmuştur.
3
Çelişkiyi Tespit Etme
Rumların suçlanması ve bağımsızlık vurgusu, Türkleri silahsızlandırma göreviyle taban tabana zıttır.
Bu durum, Mustafa Kemal'in resmi görevini Milli Mücadele'yi başlatmak için bir araç olarak kullandığını kanıtlar.

Anahtar Kavram

Samsun Raporu'nun Milli Mücadele'deki Önemi ve Resmi Görevle Çelişmesi

Daha Fazla Pratik

Samsun Raporu'ndan sonra yayımlanan ve milli bilinci uyandırmak için halkın protesto mitingleri yapmasını isteyen Havza Genelgesi'nin maddelerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 28Soru

Amasya Genelgesi, Millî Mücadele’nin hazırlık safhasında gerekçe, amaç ve yöntemin belirlendiği bir ihtilal beyannamesi niteliği taşımaktadır. Bu genelgede yer alan aşağıdaki kararlardan hangisi, mücadelenin “yöntemini” ve dayandığı “gücü” doğrudan ifade etmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.

Cevap

Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.
Doğru olan maddede geçen 'milletin azmi' ifadesi Kurtuluş Savaşı'nın nasıl bir yol izlenerek kazanılacağını (yöntem), 'milletin kararı' ifadesi ise mücadelenin gücünü halk iradesinden alacağını ve ileride millî egemenliğe dayalı bir yönetime geçileceğini göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Genelge maddelerini amaç, gerekçe ve yöntem bakımından gruplandırın.
Vatanın tehlikede olması gerekçe, azim ve karar ise yöntem olarak belirlenir.
Soruda istenen 'yöntem' ve 'güç' kavramlarını ayırt edebilmek.
2
'Azim' ve 'Karar' kelimelerinin siyasi anlamlarını analiz edin.
Azim, çalışma şeklini (yöntem); karar ise millet iradesini (dayanak/güç) temsil eder.
Maddenin hem teknik hem de ideolojik altyapısını kavramak.

Anahtar Kavram

Amasya Genelgesi'nde Yöntem ve Millî Egemenlik

Daha Fazla Pratik

Amasya Genelgesi'nin hangi maddesinin 'üstü kapalı olarak rejim değişikliğinden' bahsettiğini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 29Soru

Milli Mücadele Hazırlık Dönemi'nde Batı Anadolu'da Hacim Muhittin Çarıklı başkanlığında toplanan Balıkesir ve Alaşehir kongrelerinde; Yunan işgaline karşı silahlı direnişin örgütlenmesi ve seferberlik ilan edilmesi kararlaştırılırken, aynı zamanda Padişah ve Halifeye olan bağlılık da açıkça vurgulanmıştır.

Bu bilgilere dayanarak söz konusu kongrelerin temel karakteri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölgesel bağımsızlığı hedeflerken geleneksel kurumlarla çatışmadan kaçınan bir direniş stratejisi izledikleri

Cevap

Balıkesir ve Alaşehir kongreleri, bölgesel bağımsızlığı hedeflerken geleneksel kurumlarla çatışmadan kaçınan bir direniş stratejisi izlemişlerdir.
Balıkesir ve Alaşehir kongreleri, Batı Anadolu'daki direnişi örgütlerken halkın desteğini tam alabilmek adına Padişah ve Halifeye bağlılık bildirmiş, ancak işgallere karşı fiili ve silahlı bir mücadelenin kaçınılmaz olduğunu karar altına almıştır. Bu durum bağımsızlık hedefi ile geleneksel bağlılıkların harmanlandığı bir stratejiyi yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
Kongrelerin başkanlık ve katılım düzeyini analiz etme
Hacim Muhittin Çarıklı başkanlığında toplanmışlardır ve Mustafa Kemal bu kongrelere katılmamıştır.
Kongrelerin yerel ve bölgesel niteliğini saptamak için önemlidir.
2
Alınan kararların siyasi içeriğini değerlendirme
Silahlı direniş ve seferberlik kararı alınmış (bağımsızlık amacı), ancak Padişah'a bağlılık vurgulanmıştır (geleneksel yapıya saygı).
Kongrenin siyasi yönelimi ve stratejisini anlamak için gereklidir.
3
Ulusal kongrelerle kıyaslama yapma
Erzurum ve Sivas kongrelerine göre daha muhafazakâr bir siyasi çizgi izledikleri görülür.
Kongrenin özgün karakterini ortaya koymak için karşılaştırma yapılır.

Anahtar Kavram

Bölgesel Kongrelerin Siyasi Karakteri

Daha Fazla Pratik

Balıkesir ve Alaşehir kongrelerinin Batı Cephesi'nin oluşumundaki rolünü incelemek için diğer yerel kongreler olan Nazilli ve Afyon kongreleri ile karşılaştırma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 30Soru

Amasya Görüşmeleri sırasında Temsil Heyeti ile İstanbul Hükûmeti temsilcisi Salih Paşa arasında kararlaştırılan ancak Ali Rıza Paşa Hükûmeti'nin, devletin yürütme gücünü ve otoritesini zaafa uğratacağı gerekçesiyle kabul etmediği protokol maddesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İtilaf Devletleri ile yapılacak olan barış konferansına gönderilecek delegelerin Temsil Heyeti'nin onayından geçmesi

Cevap

Barış konferansına gönderilecek delegelerin Temsil Heyeti'nin onayından geçmesi maddesi, Ali Rıza Paşa kabinesi tarafından hükûmetin yürütme otoritesine müdahale olarak görüldüğü için reddedilmiştir.
Amasya Görüşmeleri sırasında imzalanan protokollerden birine göre; yapılacak barış konferansına gönderilecek temsilcilerin seçiminde Temsil Heyeti'nin fikrinin alınması ve onayının bulunması kararlaştırılmıştı. Ancak İstanbul'daki Ali Rıza Paşa hükûmeti, bu durumu hükûmetin yetkilerine ve 'devlet içinde devlet' anlayışına aykırı bir müdahale olarak değerlendirmiş, yürütme gücünü paylaşmayı reddederek bu maddeyi onaylamamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Amasya Görüşmeleri'nin (2020-2222 Ekim 19191919) tarafları ve uzlaşılan konular analiz edilir.
İstanbul Hükûmeti (Salih Paşa) ile Temsil Heyeti (Mustafa Kemal) arasında 5 ayrı protokol imzalanmıştır.
Görüşmelerin kapsamını ve hangi maddelerin 'protokol' niteliğinde olduğunu belirlemek için gereklidir.
2
Protokollerin İstanbul'daki Ali Rıza Paşa kabinesi tarafından incelenme süreci değerlendirilir.
Kabine, Temsil Heyeti'ni hukuken tanımış ancak bazı maddelerin devletin egemenlik haklarına aykırı olduğuna karar vermiştir.
Salih Paşa'nın şahsi sözleri ile hükûmetin resmi kararı arasındaki farkı anlamak için önemlidir.
3
Yürütme yetkisine müdahale teşkil eden maddeler tespit edilir.
Barış konferansı delegelerinin belirlenmesi ve Meclis'in İstanbul dışında toplanması gibi maddeler kabine tarafından reddedilmiştir.
Hükûmetin neden bu maddeleri 'otorite zaafı' olarak gördüğünü kanıtlar.

Anahtar Kavram

Amasya Görüşmeleri Protokolleri ve Yürütme Otoritesi

İpuçları

1
İstanbul Hükûmeti, Amasya'da Temsil Heyeti ile görüşerek onu hukuken tanımıştır ancak her maddeyi kabul etmemiştir.
2
Hükûmet, dış politika ve delegasyon gibi doğrudan kendi yetkisinde olan konularda taviz vermekten kaçınmıştır.
3
Mustafa Kemal'in barış görüşmelerine Milli Mücadele taraftarı kişilerin gitmesini istemesi, İstanbul'daki bakanlar tarafından 'hükûmetin işine karışmak' olarak yorumlanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Amasya Görüşmeleri'nde reddedilen diğer önemli bir madde olan 'Meclis'in İstanbul dışında toplanması' konusunun Kanun-i Esasi'ye dayandırılan gerekçesini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 31Soru

Amasya Görüşmeleri'nde meclis seçimlerinin yapılması ve meclisin toplanması kararlaştırılmış, ancak Meclis-i Mebusan'ın İstanbul dışında toplanması önerisi hukuki ve siyasi gerekçelerle kabul görmemiştir. Bu gelişme üzerine Temsil Heyeti, 27 Aralık 1919'da merkezini Sivas'tan Ankara'ya taşımıştır. Bu taşınma kararında Ankara'nın jeopolitik konumu dışında, özellikle İstanbul'da toplanacak olan meclis çalışmalarını yakından izleme ve yönlendirme amacına hizmet eden temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ankara’nın demiryolu ve telgraf hatlarının merkezi bir noktasında bulunarak İstanbul’daki siyasi gelişmeleri anlık takip edebilecek lojistik imkana sahip olması

Cevap

Ankara’nın demiryolu ve telgraf hatlarının merkezi bir noktasında bulunarak İstanbul’daki siyasi gelişmeleri anlık takip edebilecek lojistik imkana sahip olması
Ankara'nın hem ulaşım (demiryolu) hem de haberleşme (telgraf) ağlarının merkezinde olması, Temsil Heyeti'nin İstanbul'da toplanan Mebusan Meclisi'ndeki gelişmeleri takip etmesini ve milletvekilleriyle (özellikle Felah-ı Vatan grubu) hızlı iletişim kurmasını sağlamıştır. Bu, askeri avantajların yanı sıra taşınmanın en önemli siyasi gerekçesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemin siyasi atmosferini analiz etme
Amasya Görüşmeleri sonrası meclisin İstanbul'da toplanacağının kesinleşmesi.
Temsil Heyeti'nin meclis üzerindeki nüfuzunu korumak için İstanbul'a yakın ve ulaşılabilir bir merkez seçmesi gerektiğini anlamak.
2
Ankara'nın lojistik imkanlarını değerlendirme
Demiryolu bağlantısı ve telgraf hatlarının İstanbul ile iletişimi mümkün kılması.
Haberleşme ve ulaşım imkanlarının meclis çalışmalarını denetleme amacına doğrudan hizmet etmesi.
3
Kronolojik ve kavramsal ayrım yapma
İşgal (1920) ve Düzenli Ordu (1921) gibi süreçlerin henüz gerçekleşmediğinin tespiti.
Zamanlama hatası içeren çeldiricileri eleyerek en doğrudan nedeni belirlemek.

Anahtar Kavram

Temsil Heyeti'nin Ankara'yı seçme nedenleri arasındaki siyasi-lojistik bağlantı.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 32Soru

Mustafa Kemal Paşa tarafından 2828 Mayıs 19191919 tarihinde yayımlanan Havza Genelgesi’nde; İzmir’in işgalinin protesto edilmesi için büyük mitingler düzenlenmesi istenirken, bu faaliyetler sırasında Hristiyan azınlığa yönelik herhangi bir kötü muameleden kaçınılması gerektiği özellikle vurgulanmıştır.

Bu iki durum birlikte değerlendirildiğinde Havza Genelgesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mondros Ateşkesi’nin 77. maddesine zemin hazırlayacak durumları önleyerek millî bilinci uyandırmayı amaçlamıştır.

Cevap

Havza Genelgesi, halkın işgallere karşı tepki göstermesini sağlayarak millî bilinci uyandırmayı hedeflerken, aynı zamanda Mondros'un 77. maddesinin uygulanmasını engellemek için stratejik uyarılar içermiştir.
Havza Genelgesi, Millî Mücadele sürecinde 'ilk ulusal tepki' olarak kabul edilir. Mustafa Kemal Paşa halkı mitingler yoluyla birleştirmeyi amaçlarken, azınlıklara zarar verilmemesini isteyerek İtilaf Devletlerinin Mondros'un 77. maddesini (karışıklık çıkan yeri işgal etme hakkı) kullanma bahanesini ellerinden almayı hedeflemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Genelge maddelerini analiz et
Miting ve telgraf emirleri halkın tepkisini (millî bilinç) örgütlemeyi; azınlık uyarısı ise güvenliği sağlamayı amaçlar.
Mustafa Kemal'in halktan beklediği tepkiyi anlamak için.
2
Mondros Ateşkesi'nin 77. maddesi ile ilişki kur
Azınlıklara saldırı bahanesiyle yapılacak işgalleri önlemek.
İtilaf Devletlerinin işgallere hukuki dayanak bulmasını engellemek için.

Anahtar Kavram

Havza Genelgesi'nin Stratejik Hedefleri

Daha Fazla Pratik

Amasya Genelgesi'nin ihtilal beyannamesi olma özelliğini ve Havza Genelgesi ile arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 33Soru

Mustafa Kemal Paşa’ya 9.9. Ordu Müfettişi olarak verilen resmi talimatnamede; bölgedeki asayişsizliğin nedenlerini yerinde incelemesi, direniş odaklarını (şura ve cemiyetleri) dağıtması ve halkın elindeki silahları toplaması istenmiştir. Paşa ise 2222 Mayıs 19191919 tarihli Samsun Raporu’nda; bölgedeki karışıklıklara Rum çetelerinin faaliyetlerinin neden olduğunu belirtmekle kalmamış, müfettişlik yetki sahasının tamamen dışında kalan İzmir’in işgaline de değinerek bu durumun Türk milleti tarafından asla kabul edilmeyeceğini vurgulamıştır.

Mustafa Kemal Paşa’nın, resmi görevinin sınırlarını aşarak Batı Anadolu’daki bir gelişmeyi raporuna dahil etmesi, Milli Mücadele’nin başlangıç stratejisi hakkında aşağıdakilerden hangisinin kesin bir kanıtıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mücadeleyi yerel bir asayiş sorunu olmaktan çıkarıp ulusal bağımsızlık temelinde kurguladığının

Cevap

Mustafa Kemal Paşa'nın yetki alanı dışındaki İzmir işgaline değinmesi, mücadeleyi bölgesellikten çıkarıp ulusal bir boyuta taşıdığını göstermektedir.
Mustafa Kemal Paşa, Samsun’a bir 'ordu müfettişi' sıfatıyla, yani Osmanlı devletinin resmi bir memuru olarak gönderilmiştir. Görevi, İtilaf Devletleri'nin şikayeti üzerine bölgedeki Türk direnişini durdurmaktır. Ancak hazırladığı raporda sadece kendi bölgesindeki (Kuzey Anadolu) Rum faaliyetlerini eleştirmekle kalmamış, ülkenin diğer ucu olan Batı Anadolu'daki (İzmir) işgali de haksız bulduğunu beyan etmiştir. Bu durum, onun zihnindeki mücadelenin sadece Samsun'u kurtarmak değil, tüm vatanın bağımsızlığını sağlamak olduğunu, yani hareketi 'ulusal bir karaktere' büründürdüğünü kesin olarak kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Görev tanımı ve uygulama arasındaki farkı analiz etme
Paşa'nın resmi görevi asayişi sağlamakken, raporun içeriği bağımsızlık ve haksız işgallere itiraz üzerinedir.
Resmi talimat ile eylem arasındaki sapma, Paşa'nın gizli bir ajandası (Milli Mücadele) olduğunu gösterir.
2
Coğrafi kapsamı değerlendirme
Samsun müfettişi olmasına rağmen İzmir'den bahsetmesi, sorunu tüm vatanın sorunu olarak gördüğünü kanıtlar.
Yetki sınırlarının aşılması, bölgesel kurtuluşun değil, ulusal kurtuluşun hedeflendiğini gösterir.
3
Siyasal sonucu belirleme
Milli Mücadele'nin ilk resmi belgesinde ulusal bir duruş sergilenmiştir.
Samsun Raporu, Paşa'nın resmi göreviyle Milli Mücadele arasındaki ilk yol ayrımıdır.

Anahtar Kavram

Samsun Raporu'nun Ulusal Niteliği

İpuçları

1
Paşa'nın resmi görevi olan '9. Ordu Müfettişliği' sadece Doğu Karadeniz ve çevresini kapsıyordu.
2
Bir müfettişin, kendi sorumluluk alanı dışında gerçekleşen İzmir işgaline raporunda yer vermesi, coğrafi bir sınır tanımadığını gösterir.
3
Bu durum, mücadelenin yerel cemiyetlerin sınırlarını aşıp 'Tüm vatan bir bütündür' anlayışına doğru evrildiğinin ilk işaretidir.

Daha Fazla Pratik

Samsun Raporu'nun bu ulusal vurgusunun ardından Havza Genelgesi'nde mitinglerin istenmesiyle halkın nasıl harekete geçirildiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 34Soru

Milli Mücadele'nin hazırlık sürecinde, merkezi bir otoritenin henüz tam olarak tesis edilemediği günlerde, Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde halkın kendi imkânlarıyla topladığı yerel kongreler direnişin örgütlenmesinde kritik rol oynamıştır.

Buna göre, yerel kongreler ve bu kongrelerin öne çıkan özellikleri ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Afyon Kongresi - Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin organizasyonu ile toplanarak Doğu Trakya direnişinin planlanması

Cevap

Afyon Kongresi'nin Trakya-Paşaeli Cemiyeti ve Doğu Trakya direnişi ile eşleştirilmesi yanlıştır.
Afyon Kongresi, Batı Anadolu'da (İç Batı Anadolu) düzenlenmiş bir kongredir. Mustafa Kemal Paşa ve Fevzi Çakmak bu kongreye bizzat katılmışlardır. Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ise Edirne ve Lüleburgaz Kongrelerini organize ederek Doğu Trakya'nın savunmasını planlamıştır. Dolayısıyla Afyon Kongresi ile Trakya direnişinin eşleştirilmesi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kongrelerin coğrafi konumlarını belirle.
Afyon ve Pozantı Anadolu'da; Edirne ve Lüleburgaz Trakya'dadır.
Yanlış eşleştirmeyi bulmak için önce bölgesel ayrım yapılmalıdır.
2
Kongrelerin liderlerini ve temel kararlarını gözden geçir.
Hacim Muhittin (Balıkesir), Galip Hoca (Nazilli), Mustafa Kemal (Pozantı/Afyon) eşleşmeleri doğrudur.
Seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek için lider-olay eşleşmesi gereklidir.
3
Trakya direnişini örgütleyen kurumu hatırla.
Trakya-Paşaeli Cemiyeti, Edirne ve Lüleburgaz kongrelerini düzenlemiştir.
Doğru eşleşmenin hangisi olduğunu saptamak hata analizini güçlendirir.

Anahtar Kavram

Milli Mücadele Dönemi Yerel Kongreleri ve Özellikleri
Soru 35Soru

Milli Mücadele Hazırlık Dönemi'nde Batı Anadolu'da düzenlenen Balıkesir ve Alaşehir Kongrelerini, aynı dönemde toplanan Sivas Kongresi'nden ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölgesel kurtuluşu hedeflemeleri ve kararlarında padişaha bağlılık bildirerek saltanat makamını koruma düşüncesine yer vermeleri

Cevap

Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri, bölgesel nitelikli olmaları ve padişah ile halifeye bağlılıklarını koruyarak Batı Anadolu'yu Yunan işgaline karşı savunmayı amaçlamaları yönüyle ulusal ve ihtilalci nitelikli Sivas Kongresi'nden ayrılırlar.
Batı Anadolu'da düzenlenen Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri, amaçları bakımından 'bölgesel' kongrelerdir. Bu kongrelerin en temel ayırt edici özelliklerinden biri, kararlarında padişah ve halifeye bağlılık vurgusu yapmalarıdır. Sivas Kongresi ise tüm vatanın bütünlüğünü esas alan, ulusal bir hükümet kurmayı amaçlayan ve saltanatın yetkilerini kısıtlayan daha ihtilalci bir yapıya sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Kongrelerin coğrafi kapsamının analiz edilmesi
Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri sadece Batı Anadolu'daki direnişi (Redd-i İlhak) örgütlemiştir.
Sivas Kongresi tüm yurdu temsil ederken, bu kongrelerin bölgesel karakterli olduğunu saptamak gerekir.
2
Kongrelerin siyasi ve otoriteye bakışının incelenmesi
Bu kongrelerde padişaha bağlılık bildirilmiş, yeni bir devlet veya hükümet kurma amacı güdülmemiştir.
Sivas Kongresi bir 'Milli Hükümet' gibi davranırken, bölgesel kongrelerin saltanatla olan ilişkisini anlamak farkı belirler.
3
Katılımcı ve liderlik profilinin karşılaştırılması
Bu kongreler sivil ve yerel liderler (Hacim Muhittin Bey vb.) tarafından düzenlenmiş, Mustafa Kemal bu süreçte yer almamıştır.
Milli Mücadele'nin merkezi otoritesi (Temsil Heyeti) ile yerel kongrelerin bağımsız hareket ettiğini ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Milli Mücadele Dönemi Bölgesel Kongreler (Balıkesir, Alaşehir)

İpuçları

1
Kongrenin coğrafi kapsamına ve kim tarafından yönetildiğine odaklanın.
2
Mustafa Kemal'in Batı Anadolu'daki Balıkesir ve Alaşehir gibi kongrelere katılıp katılmadığını hatırlayın.
3
Bu kongrelerin kararlarında saltanat makamı ile nasıl bir ilişki kurduğunu ve Sivas Kongresi gibi ulusal nitelikte olup olmadıklarını değerlendirin.

Daha Fazla Pratik

Diğer bölgesel kongrelerden biri olan ve Mustafa Kemal'in bizzat katıldığı son kongre olma özelliği taşıyan Pozantı Kongresi'nin özelliklerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 36Soru

Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından 28 Ocak 1920'de kabul edilen Misak-ı Millî'de; Kars, Ardahan ve Batum (Elviye-i Selâse), Batı Trakya ve Arap eyaletlerinin geleceği için gerekirse halkın oyuna (plebisit) başvurulabileceği kararı yer almıştır.

Misak-ı Millî'de bu bölgeler için halk oylamasının bir çözüm yolu olarak sunulmasının temel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Söz konusu bölgelerdeki nüfusun çoğunluğunun Türk ve Müslüman olduğuna güvenilmesi

Cevap

Söz konusu bölgelerdeki nüfusun çoğunluğunun Türk ve Müslüman olduğuna güvenilmesi
Milli Mücadele kadroları, Elviye-i Selâse ve Batı Trakya gibi bölgelerde Türk nüfusunun ezici çoğunlukta olduğunu biliyorlardı. Bu nedenle, Wilson İlkeleri'nin 'çoğunluk hakları' maddesini kullanarak bu toprakların Türkiye'ye ait olduğunu demokratik ve meşru bir yolla (halk oylamasıyla) tescil ettirmeyi amaçlamışlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Misak-ı Millî'deki halk oylaması maddelerini inceleme
Kars, Ardahan, Batum (Elviye-i Selâse), Batı Trakya ve Arap eyaletleri için 'halkın serbest oyu' maddesinin varlığı saptandı.
Hangi bölgelerde halk oylaması istendiğini belirlemek sorunun çözüm noktasıdır.
2
Dönemin uluslararası hukuk ilkeleriyle (Wilson İlkeleri) bağlantı kurma
Wilson İlkeleri'ne göre çoğunlukta olan ulusların kendi devletini kurma hakkı olduğu görüldü.
Diplomatik alanda haklılığı kanıtlamak için nüfus yapısına vurgu yapılmıştır.
3
Temel gerekçeyi saptama
Bu bölgelerdeki nüfusun büyük çoğunluğunun Türk ve Müslüman olması, yapılacak bir referandumun Türkiye lehine sonuçlanacağını kesin kılıyordu.
Demokratik bir yöntem olan halk oylaması, bu bölgelerin ana vatana ait olduğunu kanıtlamanın en meşru yoludur.

Anahtar Kavram

Misak-ı Millî'de Plebisit (Halk Oylaması)
Soru 37Soru

Sivas Kongresi sonrasında istifa eden Damat Ferit Paşa Hükûmeti’nin yerine kurulan Ali Rıza Paşa kabinesi, Anadolu’daki direnişle uzlaşma yolu arayarak Bahriye Nazırı Salih Paşa’yı Amasya’ya göndermiştir. Yapılan görüşmelerde; seçimlerin serbestçe yapılması ve Mebusan Meclisi’nin toplanması kararlaştırılmış, ancak Mustafa Kemal Paşa’nın güvenlik endişesiyle meclisin İstanbul dışında toplanması talebi İstanbul Hükûmeti tarafından reddedilmiştir.

Buna göre, Amasya Görüşmeleri’nin Millî Mücadele süreci açısından sağladığı en temel kazanım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstanbul Hükûmeti'nin, Temsil Heyeti'nin varlığını resmen ve hukuken tanıması

Cevap

İstanbul Hükûmeti'nin, Temsil Heyeti'nin varlığını resmen ve hukuken tanıması
İstanbul Hükûmeti'nin temsilcisi olan Bahriye Nazırı Salih Paşa'nın, Temsil Heyeti üyeleriyle Amasya'da bir araya gelip resmî protokoller imzalaması, İstanbul Hükûmeti'nin Anadolu'daki Millî Mücadele hareketini ve onu temsil eden heyeti resmen ve hukuken bir güç olarak kabul ettiğinin kanıtıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Olayın taraflarını analiz et
İstanbul Hükûmeti (Salih Paşa) ve Temsil Heyeti (Mustafa Kemal ve arkadaşları) resmî bir masaya oturmuştur.
Görüşmenin niteliğini belirlemek için katılımcılar ve temsil ettikleri makamlar önemlidir.
2
Görüşmenin hukuki sonucunu değerlendir
Protokollerin imzalanması, tarafların birbirini resmen tanıdığı anlamına gelir.
Uluslararası veya ulusal hukukta resmî muhataplık, tanınmanın en temel göstergesidir.
3
Meclis ile ilgili uzlaşı ve anlaşmazlık noktalarını incele
Meclisin açılması konusunda uzlaşı sağlanmış, ancak toplanma yeri (İstanbul vs Anadolu) konusunda anlaşmazlık yaşanmıştır.
Görüşmelerin kapsamını ve sınırlılıklarını anlamak için kritik maddeler değerlendirilir.

Anahtar Kavram

Hukuki Tanınma

Daha Fazla Pratik

Amasya Görüşmeleri sonrası Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelme nedenlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 38Soru

Erzurum Kongresi'nde alınan; "Osmanlı Hükûmeti vatanı koruyamaz ve istiklali sağlayamazsa, geçici bir hükûmet kurulacaktır. Bu hükûmet üyeleri kongre tarafından seçilecektir. Kongre toplanmamışsa bu seçimi Temsil Heyeti yapacaktır." kararı dikkate alındığında, bu durum aşağıdakilerden hangisinin doğrudan bir göstergesidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstanbul Hükûmeti’nin sorumluluklarını yerine getirememesi ihtimaline karşı alternatif bir iktidar merkezi planlandığının

Cevap

İstanbul Hükûmeti’nin sorumluluklarını yerine getirememesi ihtimaline karşı alternatif bir iktidar merkezi planlandığının
Geçici bir hükümetin kurulacağının ilan edilmesi, mevcut Osmanlı hükümetinin işlevsizleştiğinin kabul edildiğini ve milli iradeye dayalı yeni bir yürütme gücünün (alternatif bir iktidar merkezi) oluşturulmak istendiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Karar metni analiz edilir.
Hükümetin görevini yapamaması durumunda 'geçici bir hükümet' kurulacağı ifadesine odaklanılır.
Milli Mücadele'nin İstanbul'dan bağımsız bir yönetim odağı kurma niyetini anlamak için gereklidir.
2
Kararın siyasi niteliği değerlendirilir.
Yeni bir hükümet ve bu hükümeti seçecek bir Temsil Heyeti yapısının varlığı tespit edilir.
Yürütme yetkisinin İstanbul'dan halkın temsilcilerine geçiş sürecini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Erzurum Kongresi'nin Ulusal Egemenlik ve Yürütme Gücü

Daha Fazla Pratik

Sivas Kongresi kararları ile Erzurum Kongresi kararlarını karşılaştırarak Temsil Heyeti'nin hukuki statüsündeki değişimi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 39Soru

İtilaf Devletleri, Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde Misak-ı Millî kararlarının kabul edilmesini kendi çıkarlarına aykırı bulmuş ve 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etmişlerdir. Bu işgalin ardından Mebusan Meclisi dağıtılmış, birçok milletvekili ve aydın Malta'ya sürgün edilmiştir.

Bu gelişmenin Türk Millî Mücadelesi açısından doğurduğu en önemli siyasi sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ankara'da Büyük Millet Meclisi'nin açılmasına demokratik ve hukuki bir zemin oluşması

Cevap

Ankara'da Büyük Millet Meclisi'nin açılmasına demokratik ve hukuki bir zemin oluşması
İstanbul'un 16 Mart 1920'de resmen işgal edilmesi ve Mebusan Meclisi'nin basılarak dağıtılması, Osmanlı Hükümeti'nin artık görevini yapamaz hale geldiğini kanıtlamıştır. Bu durum, Mustafa Kemal'e milletin iradesini temsil edecek ve vatanın geleceği hakkında karar verecek olan TBMM'nin Ankara'da açılması için gereken meşru zemini sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Olayın kapsamını analiz et
İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u resmen işgal etmesi ve meclisi dağıtması, Osmanlı Devleti'nin merkezi otoritesinin tamamen etkisizleştiğini gösterir.
İşgalin Milli Mücadele üzerindeki siyasi etkisini belirlemek için mevcut otoritenin durumunu anlamak gerekir.
2
Sonuçları değerlendir
Milletin temsil edildiği Mebusan Meclisi kapatılınca, milli iradenin tecelli edebileceği yeni bir merkeze ihtiyaç doğmuştur.
Hukuki bir boşluğun oluşması, Ankara'da yeni bir meclis açılmasına meşruiyet sağlamıştır.
3
Doğru sonucu belirle
Bu durum 23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılmasını hızlandırmış ve kolaylaştırmıştır.
İstanbul'un işgali, Mustafa Kemal'in 'Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır' ilkesini hayata geçirmesi için uygun ortamı yaratmıştır.

Anahtar Kavram

İstanbul'un resmen işgali, TBMM'nin açılışı için hukuki ve siyasi meşruiyet sağlamıştır.

Daha Fazla Pratik

İşgalin ardından Mustafa Kemal'in yayımladığı bildiride seçimlerin yenilenmesi çağrısını inceleyerek meşruiyet kavramını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 40Soru

Mustafa Kemal Paşa tarafından 28 Mayıs 1919'da yayımlanan Havza Genelgesi'nde; İzmir'in işgalinin protesto edilmesi amacıyla her yerde mitingler düzenlenmesi, büyük devletlerin temsilciliklerine ve İstanbul Hükümeti'ne protesto telgrafları çekilmesi istenirken, bu faaliyetler sırasında Hristiyan azınlığa karşı herhangi bir saldırı ve düşmanlıktan kaçınılması özellikle vurgulanmıştır.

Mustafa Kemal'in genelgedeki bu uyarısıyla ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesinin uygulanmasına zemin hazırlayacak bahanelerin oluşmasını önlemek

Cevap

Mustafa Kemal'in azınlıklara yönelik kötü muameleden kaçınılması uyarısının temel amacı, Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesinin işgalciler tarafından bir bahane olarak kullanılmasını engellemektir.
Havza Genelgesi'nde mitingler sırasında Hristiyan halka karşı kötü muamelede bulunulmaması istenmiştir. Bunun temel sebebi, Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesinin (İtilaf Devletleri güvenliklerini tehdit edecek bir durum ortaya çıkarsa herhangi bir stratejik noktayı işgal edebilecektir) işgalciler tarafından bir bahane olarak kullanılmasını ve işgallerin genişlemesini önlemektir. Bu uyarı, Milli Mücadele'nin haklılığını korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Genelge içeriğini analiz etme
Genelgede işgallere karşı protesto ve telgraf çekilmesi istenirken azınlıklara dokunulmaması emredilmiştir.
Milli Mücadele'nin ilk aşamasında halkın tepkisini örgütlemek amaçlanmıştır.
2
Mondros Ateşkesi'nin hükümlerini hatırlama
7. madde, İtilaf Devletleri'ne karışıklık çıkan yerleri işgal etme hakkı tanımaktadır.
Genelgedeki uyarının hukuki ve siyasi gerekçesini anlamak için bu bağlantı gereklidir.
3
Amaç-sonuç ilişkisi kurma
Azınlıklara saldırı olmaması, işgalcilerin 'güvenlik bozuldu' diyerek 7. maddeyi işletmesini engeller.
Uyarının stratejik önemini belirlemek.

Anahtar Kavram

Havza Genelgesi ve Milli Bilincin Uyanışı
ÖncekiSayfa 2 / 29Sonraki
Milli Mücadele Hazırlık Dönemi Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 2 | Examkin