Milli Mücadele Hazırlık Dönemi
563 soru
İtilaf Devletleri, Mart 1920'de İstanbul'u resmen kontrol altına almalarının ardından halka yönelik bir beyanname yayımlamışlardır. Bu beyannamede; işgalin geçici olduğu, amacın Saltanat makamının nüfuzunu kırmak değil aksine kuvvetlendirmek olduğu belirtilmiş ve halktan İstanbul Hükümeti'nin emirlerine uymaları istenmiştir.
İtilaf Devletleri'nin bu bildiride kullandığı "yapıcı" ve "Saltanat yanlısı" üslup ile ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?
Mustafa Kemal Paşa, Samsun'a çıktıktan sonra 28 Mayıs 1919'da yayımladığı Havza Genelgesi'nde; İzmir'in işgalinin protesto edilmesini, büyük mitingler düzenlenmesini ve işgalci devletlere protesto telgrafları çekilmesini istemiştir. Aynı zamanda, bu eylemler sırasında Hristiyan halka ve azınlıklara yönelik herhangi bir saldırı veya kötü muamelede bulunulmamasını; böylece haklı davanın haksız duruma düşürülmemesini özellikle vurgulamıştır.
Buna göre Havza Genelgesi'nin Türk tarihi açısından taşıdığı temel önem aşağıdakilerden hangisidir?
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasının ardından, Elviye-i Selase'nin (Kars, Ardahan ve Batum) geleceğini belirlemek ve bölgedeki Ermeni-Gürcü ilerleyişine engel olmak amacıyla 1918 yılı sonunda toplanan, ayrıca 'Cenub-i Garbi Kafkas Hükümet-i Muvakkatesi' adıyla geçici bir hükümet kuran bölgesel kongre aşağıdakilerden hangisidir?
Bağımsızlık savaşının örgütlenme evresinde, vatanın bütünlüğü ve milletin istiklalini hedefleyen kararların alındığı Sivas Kongresi; manda ve himaye düşüncesinin kesin olarak reddedildiği, tüm milli cemiyetlerin tek bir çatı altında birleştirildiği ve Batı Cephesi Komutanlığına atama yapılarak ilk yürütme yetkisinin kullanıldığı tarihi bir dönüm noktasıdır.
Bu bilgiler ve dönemin siyasi gelişmeleri dikkate alındığında, Sivas Kongresi ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?
Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin toplanma sürecinde Mustafa Kemal, kendisi İstanbul'a gitmemesine rağmen Erzurum milletvekili olarak meclis başkanlığına seçilmek istemiştir. Mustafa Kemal'in gıyabında meclis başkanı olmayı hedeflemesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
Amasya Genelgesi, Millî Mücadele'nin gerekçe, amaç ve yöntemini ortaya koyan bir 'ihtilal bildirisi' niteliği taşımaktadır. Bu genelgede yer alan aşağıdaki maddelerden hangisi, hem mücadelenin yürütülme şeklini belirlemekte hem de ileride yönetim sisteminin değişeceğine (ulusal egemenlik) işaret eden ilk açık kanıtı sunmaktadır?
İngiliz makamlarının Karadeniz Bölgesi'ndeki karışıklıkların devam etmesi durumunda Mondros Ateşkes Antlaşması'nın maddesini gerekçe göstererek bölgeyi işgal edeceklerini bildirmesi üzerine; İstanbul Hükümeti, asayişi sağlaması ve Türk direnişçilerin elindeki silahları toplaması amacıyla Mustafa Kemal Paşa'yı Ordu Müfettişi olarak görevlendirmiştir. Mustafa Kemal Paşa'nın bu görev kapsamında Samsun'a ulaştıktan sonra hazırladığı Samsun Raporu ise hükümetin beklentileriyle örtüşmemiştir.
Buna göre Samsun Raporu'nda yer alan aşağıdaki ifadelerden hangisi, Mustafa Kemal Paşa'nın resmi talimatların aksine ulusal bir direnişin haklılığını vurguladığının en açık göstergesidir?
Amasya Genelgesi, Millî Mücadele’nin hazırlık safhasında gerekçe, amaç ve yöntemin belirlendiği bir ihtilal beyannamesi niteliği taşımaktadır. Bu genelgede yer alan aşağıdaki kararlardan hangisi, mücadelenin “yöntemini” ve dayandığı “gücü” doğrudan ifade etmektedir?
Milli Mücadele Hazırlık Dönemi'nde Batı Anadolu'da Hacim Muhittin Çarıklı başkanlığında toplanan Balıkesir ve Alaşehir kongrelerinde; Yunan işgaline karşı silahlı direnişin örgütlenmesi ve seferberlik ilan edilmesi kararlaştırılırken, aynı zamanda Padişah ve Halifeye olan bağlılık da açıkça vurgulanmıştır.
Bu bilgilere dayanarak söz konusu kongrelerin temel karakteri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Amasya Görüşmeleri sırasında Temsil Heyeti ile İstanbul Hükûmeti temsilcisi Salih Paşa arasında kararlaştırılan ancak Ali Rıza Paşa Hükûmeti'nin, devletin yürütme gücünü ve otoritesini zaafa uğratacağı gerekçesiyle kabul etmediği protokol maddesi aşağıdakilerden hangisidir?
Amasya Görüşmeleri'nde meclis seçimlerinin yapılması ve meclisin toplanması kararlaştırılmış, ancak Meclis-i Mebusan'ın İstanbul dışında toplanması önerisi hukuki ve siyasi gerekçelerle kabul görmemiştir. Bu gelişme üzerine Temsil Heyeti, 27 Aralık 1919'da merkezini Sivas'tan Ankara'ya taşımıştır. Bu taşınma kararında Ankara'nın jeopolitik konumu dışında, özellikle İstanbul'da toplanacak olan meclis çalışmalarını yakından izleme ve yönlendirme amacına hizmet eden temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Mustafa Kemal Paşa tarafından Mayıs tarihinde yayımlanan Havza Genelgesi’nde; İzmir’in işgalinin protesto edilmesi için büyük mitingler düzenlenmesi istenirken, bu faaliyetler sırasında Hristiyan azınlığa yönelik herhangi bir kötü muameleden kaçınılması gerektiği özellikle vurgulanmıştır.
Bu iki durum birlikte değerlendirildiğinde Havza Genelgesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Mustafa Kemal Paşa’ya Ordu Müfettişi olarak verilen resmi talimatnamede; bölgedeki asayişsizliğin nedenlerini yerinde incelemesi, direniş odaklarını (şura ve cemiyetleri) dağıtması ve halkın elindeki silahları toplaması istenmiştir. Paşa ise Mayıs tarihli Samsun Raporu’nda; bölgedeki karışıklıklara Rum çetelerinin faaliyetlerinin neden olduğunu belirtmekle kalmamış, müfettişlik yetki sahasının tamamen dışında kalan İzmir’in işgaline de değinerek bu durumun Türk milleti tarafından asla kabul edilmeyeceğini vurgulamıştır.
Mustafa Kemal Paşa’nın, resmi görevinin sınırlarını aşarak Batı Anadolu’daki bir gelişmeyi raporuna dahil etmesi, Milli Mücadele’nin başlangıç stratejisi hakkında aşağıdakilerden hangisinin kesin bir kanıtıdır?
Milli Mücadele'nin hazırlık sürecinde, merkezi bir otoritenin henüz tam olarak tesis edilemediği günlerde, Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde halkın kendi imkânlarıyla topladığı yerel kongreler direnişin örgütlenmesinde kritik rol oynamıştır.
Buna göre, yerel kongreler ve bu kongrelerin öne çıkan özellikleri ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
Milli Mücadele Hazırlık Dönemi'nde Batı Anadolu'da düzenlenen Balıkesir ve Alaşehir Kongrelerini, aynı dönemde toplanan Sivas Kongresi'nden ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından 28 Ocak 1920'de kabul edilen Misak-ı Millî'de; Kars, Ardahan ve Batum (Elviye-i Selâse), Batı Trakya ve Arap eyaletlerinin geleceği için gerekirse halkın oyuna (plebisit) başvurulabileceği kararı yer almıştır.
Misak-ı Millî'de bu bölgeler için halk oylamasının bir çözüm yolu olarak sunulmasının temel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?
Sivas Kongresi sonrasında istifa eden Damat Ferit Paşa Hükûmeti’nin yerine kurulan Ali Rıza Paşa kabinesi, Anadolu’daki direnişle uzlaşma yolu arayarak Bahriye Nazırı Salih Paşa’yı Amasya’ya göndermiştir. Yapılan görüşmelerde; seçimlerin serbestçe yapılması ve Mebusan Meclisi’nin toplanması kararlaştırılmış, ancak Mustafa Kemal Paşa’nın güvenlik endişesiyle meclisin İstanbul dışında toplanması talebi İstanbul Hükûmeti tarafından reddedilmiştir.
Buna göre, Amasya Görüşmeleri’nin Millî Mücadele süreci açısından sağladığı en temel kazanım aşağıdakilerden hangisidir?
Erzurum Kongresi'nde alınan; "Osmanlı Hükûmeti vatanı koruyamaz ve istiklali sağlayamazsa, geçici bir hükûmet kurulacaktır. Bu hükûmet üyeleri kongre tarafından seçilecektir. Kongre toplanmamışsa bu seçimi Temsil Heyeti yapacaktır." kararı dikkate alındığında, bu durum aşağıdakilerden hangisinin doğrudan bir göstergesidir?
İtilaf Devletleri, Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde Misak-ı Millî kararlarının kabul edilmesini kendi çıkarlarına aykırı bulmuş ve 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etmişlerdir. Bu işgalin ardından Mebusan Meclisi dağıtılmış, birçok milletvekili ve aydın Malta'ya sürgün edilmiştir.
Bu gelişmenin Türk Millî Mücadelesi açısından doğurduğu en önemli siyasi sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
Mustafa Kemal Paşa tarafından 28 Mayıs 1919'da yayımlanan Havza Genelgesi'nde; İzmir'in işgalinin protesto edilmesi amacıyla her yerde mitingler düzenlenmesi, büyük devletlerin temsilciliklerine ve İstanbul Hükümeti'ne protesto telgrafları çekilmesi istenirken, bu faaliyetler sırasında Hristiyan azınlığa karşı herhangi bir saldırı ve düşmanlıktan kaçınılması özellikle vurgulanmıştır.
Mustafa Kemal'in genelgedeki bu uyarısıyla ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?