Milli Mücadele Muharebeler Dönemi

623 soru

Soru 361Soru

Milli Mücadele Dönemi’nde, TBMM tarafından 88 Kasım 19201920 tarihinde alınan kararla Batı Cephesi’ndeki Kuva-yı Milliye birliklerinin tasfiye edilmesine ve düzenli bir ordunun kurulmasına karar verilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisinin Düzenli Ordu’nun kurulmasını zorunlu kılan gerekçelerden biri olduğu söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Doğu Cephesi'nde Ermeni ilerleyişine karşı Kuva-yı Milliye birliklerinin direnç gösteremeyerek başarısız olması

Cevap

Doğu Cephesi'nde Ermeni ilerleyişine karşı Kuva-yı Milliye birliklerinin yetersiz kalması ifadesi yanlıştır; çünkü bu cephede mücadeleyi zaten düzenli bir birlik olan 1515. Kolordu yürütmüştür.
Düzenli ordunun kurulması kararı tamamen Batı Cephesi'ndeki Yunan işgalini durdurmak ve Kuva-yı Milliye'nin bu cephedeki disiplinsizliği ile askeri yetersizliklerini (Gediz yenilgisi gibi) gidermek amacıyla alınmıştır. Doğu Cephesi'nde ise zaten Osmanlı Devleti'nden kalan ve terhis edilmeyen 1515. Kolordu (Düzenli birlikler) bulunmaktaydı. Ermenilere karşı kazanılan zafer bu düzenli birliğin başarısıdır; dolayısıyla Doğu Cephesi'ndeki bir başarısızlık düzenli ordunun kurulma gerekçesi olamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Kuva-yı Milliye'nin Batı Cephesi'ndeki genel durumunu analiz et.
Birliklerin disiplinsiz olduğu, halkla sorunlar yaşadığı ve merkezi otoriteyi tanımadığı tespit edilir.
Düzenli orduya geçişin içsel gerekçelerini anlamak için gereklidir.
2
Gediz Taarruzu'nun askeri sonuçlarını değerlendir.
Gediz yenilgisiyle düzensiz birliklerin taarruz gücünün olmadığı kesinleşmiştir.
Bu olay düzenli ordunun kurulmasındaki kırılma noktasıdır.
3
Doğu Cephesi'ndeki askeri yapıyı Batı Cephesi ile karşılaştır.
Doğu'da Kâzım Karabekir komutasındaki düzenli birliklerin (1515. Kolordu) zafer kazandığı, Batı'daki sorunun oraya özgü olduğu görülür.
Coğrafi ve birim bazlı farkları ayırt ederek hatalı seçeneği bulmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Milli Mücadele'de Düzenli Orduya Geçiş Nedenleri

İpuçları

1
Düzenli ordunun kurulma kararının hangi cephedeki askeri gelişmelerle (özellikle bir taarruz yenilgisiyle) hızlandığını hatırlayın.
2
Kâzım Karabekir Paşa'nın Doğu Cephesi'ndeki ordusunun niteliğini ve oradaki mücadelenin sonucunu düşünün.
3
Kuva-yı Milliye'nin en çok Batı Cephesi'nde Yunanlılara karşı savunma yaptığını, ancak Doğu'da zaten bir kolordumuzun hazır bulunduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Düzenli ordunun Batı Cephesi'ndeki ilk askeri ve siyasi başarısı olan I. İnönü Muharebesi'nin sonuçlarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken Kuva-yı Milliye'nin 'Bölgesel/Düzensiz' niteliği ile Düzenli Ordu'nun 'Merkezi/Kurumsal' niteliğini karşılaştırarak, hangisinin bir devlet ordusu için zorunluluk olduğunu analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 362Soru

Milli Mücadele Dönemi'nde Düzenli Ordu'nun kurulmasıyla birlikte Batı Cephesi; Kuzey ve Güney olmak üzere iki bölüme ayrılarak yeniden yapılandırılmıştır. Cephenin kuzey bölümü İsmet Bey'in (İnönü) komutasına verilirken, güney bölümünün komutasına aşağıdakilerden hangisi getirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Refet Bey (Bele)

Cevap

Düzenli Ordu'nun kurulmasıyla Batı Cephesi'nin güney bölümünün komutasına Refet Bey (Bele) getirilmiştir.
Batı Cephesi'nin reorganizasyonu sırasında askeri disiplini sağlamak ve Yunan ilerleyişine karşı daha koordineli hareket etmek amacıyla cephe ikiye bölünmüş, güney kısmının yönetimi Refet Bele'ye teslim edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Batı Cephesi'nin Düzenli Ordu sürecindeki idari yapısını incelemek.
Gediz Taarruzu sonrası Batı Cephesi'nin ikiye bölündüğü belirlenir.
Askeri harekatın daha verimli yönetilmesi için cephenin kuzey ve güney olarak ayrılması kararlaştırılmıştır.
2
Bölümlere atanan komutanları eşleştirmek.
Kuzey bölümüne İsmet Bey, güney bölümüne Refet Bey atanmıştır.
Bu atamalar TBMM hükümeti tarafından askeri disiplini sağlamak amacıyla yapılmıştır.

Anahtar Kavram

Batı Cephesi'nin Organizasyonu ve Komuta Yapısı

İpuçları

1
Gediz Taarruzu'ndan sonra Batı Cephesi'nin nasıl yönetileceği konusunda bir değişiklik yapılmıştır.
2
Batı Cephesi ikiye ayrıldığında İsmet İnönü ile birlikte görevlendirilen diğer komutanı hatırlayın.
3
Bu komutan, daha sonra II. İnönü Savaşı sırasında da güney bölgesindeki harekatları yönetmiştir.

Daha Fazla Pratik

Düzenli Ordu'nun ilk zaferi olan I. İnönü Savaşı'nın siyasi sonuçlarını (Londra Konferansı, Moskova Antlaşması) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 363Soru

Milli Mücadele Dönemi’nde Güney Cephesi, düzenli ordu birliklerinin görev yapmadığı ve savunmanın tamamen yerel halkın oluşturduğu Kuva-yi Milliye güçleri tarafından gerçekleştirildiği tek cephedir. Fransız işgaline ve Fransızlarla iş birliği yapan Ermeni lejyonlarına karşı Maraş, Antep ve Urfa’da gösterilen bu direniş, Türk milletinin bağımsızlık azmini simgelemiştir.

Güney Cephesi’nin genel özellikleri ve kapanış süreci dikkate alındığında, aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Batı Cephesi’nde kazanılan Sakarya Meydan Muharebesi’nin ardından imzalanan 1921 Ankara Antlaşması ile kapanmıştır.

Cevap

Güney Cephesi, Sakarya Meydan Muharebesi sonrası imzalanan 1921 Ankara Antlaşması ile resmen kapanmıştır.
Güney Cephesi'nde Maraş, Antep ve Urfa halkı Fransızlara karşı büyük bir direniş göstermiş, bu direnişin kesin siyasi sonucu ise Batı Cephesi'ndeki Sakarya zaferinden sonra imzalanan 1921 Ankara Antlaşması olmuştur. Bu antlaşma ile Fransa, TBMM'yi ve Misak-ı Milli'yi tanıyan ilk İtilaf devleti olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cephenin askeri yapısını belirle.
Güney Cephesi'nde düzenli ordu yoktur, Kuva-yi Milliye (yerel halk) direnişi vardır.
Bu cepheyi diğerlerinden ayıran en temel özellik budur.
2
Düşman kuvvetlerini tespit et.
İşgalci güç Fransa ve onlarla hareket eden Ermeni birlikleridir.
Mücadelenin kimlere karşı yapıldığını bilmek siyasi süreci anlamayı sağlar.
3
Cepheyi kapatan siyasi gelişmeyi analiz et.
Sakarya zaferi sonrası 20 Ekim 1921'de Fransa ile Ankara Antlaşması imzalanmıştır.
Batı Cephesi'ndeki askeri başarı, Güney Cephesi'nin diplomatik yolla kapanmasını sağlamıştır.

Anahtar Kavram

Güney Cephesi'nin Kuva-yi Milliye karakteri ve 1921 Ankara Antlaşması ile kapanması

İpuçları

1
Güney Cephesi'nde düzenli bir askeri birlik yerine halk direnişinin (milis güçler) olduğunu unutmayın.
2
Bu cephenin kapanması, Batı Cephesi'ndeki Sakarya Meydan Muharebesi'nin diplomatik bir sonucudur.
3
1921 yılında Fransa ile imzalanan antlaşmayı hatırlayın; bu antlaşma Hatay hariç bugünkü Suriye sınırımızı büyük ölçüde çizmiştir.

Daha Fazla Pratik

Güney Cephesi'ndeki kahramanlar (Sütçü İmam, Şahin Bey, Ali Saip Bey) ve şehirlerin aldığı ünvanlar (Gazi, Şanlı, Kahraman) üzerine çalışma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 364Soru

Büyük Taarruz'un stratejik planlamasında, Türk ordusunun ana kuvvetlerinin düşmanın en güçlü olduğu ancak beklemediği bir noktada toplanması ve seri bir imha harekatıyla düşmanın lojistik bağlarının kesilmesi hedeflenmiştir. Bu süreçte askeri hazırlıkların yanı sıra TBMM'deki siyasi tartışmalar ve uluslararası diplomatik dengeler de belirleyici olmuştur.

Buna göre, Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi süreciyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi tarihsel gerçeklerle bağdaşmaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taarruz planının ana stratejisi, Türk ordusunun vurucu gücünü Eskişehir hattında yoğunlaştırarak Yunan ordusunu merkezden yarmak ve Ankara yolunu tamamen güvenceye almaktır.

Cevap

Büyük Taarruz'un stratejisi ordunun ana gücünü Eskişehir'de değil, Afyon hattında toplayarak baskın yapmaktır.
Büyük Taarruz'un temel stratejisi 'Sad Planı' olarak bilinir ve bu plana göre Türk ordusu, asıl vurucu gücünü (1. Ordu) gizlice kuzeyden güneye, yani Afyon'un güneyine kaydırmıştır. Eskişehir hattında ise düşmanı oyalamak amacıyla 2. Ordu bırakılmıştır. Dolayısıyla ordunun merkezini Eskişehir'de toplamak tarihsel gerçekle çelişmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi meşruiyetin kontrolü
20 Temmuz 1922'de Başkomutanlık yetkisinin süresiz uzatıldığının doğrulanması.
Taarruz öncesi komuta birliğinin sağlanıp sağlanmadığını belirlemek.
2
Askeri stratejinin analizi
Taarruzun 'Sad' planı doğrultusunda güneyden (Afyon) kuşatma şeklinde planlandığının saptanması.
Düşmanın en beklemediği noktadan vurularak İzmir yolunun kesilmesi amaçlanmıştır.
3
Uluslararası sonuçların değerlendirilmesi
Zaferin İngiltere'de hükümet değişikliğine (Lloyd George'un istifası) yol açtığının teyit edilmesi.
Askeri başarının diplomatik sonuçlarını analiz etmek.

Anahtar Kavram

Stratejik Baskın ve İmha Muharebesi

İpuçları

1
Taarruz öncesi orduların yer değiştirmesini ve 'Sad' planının hedefini düşünün.
2
Baskın etkisinin yaratılması için düşmanın en güçlü olduğu fakat Türk ordusunun gelmesini beklemediği Afyon hattı tercih edilmiştir.
3
Eskişehir hattı o dönemde savunma amaçlı tutulurken, asıl taarruz gücü Afyon'un güneyindeki Kocatepe'de toplanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Büyük Taarruz sonrası imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın diplomatik kazanımlarına göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kronolojik ve coğrafi eleme yöntemiyle; 1922 Temmuz-Ağustos aylarındaki gelişmeleri sırasıyla analiz ederek stratejik hatayı bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 365Soru

19211921 yılında Batı Cephesi'nde kazanılan II. İnönü Zaferi, sadece askerî bir başarı olmakla kalmamış, aynı zamanda İtilaf Devletleri bloğu içindeki görüş ayrılıklarını derinleştirerek Millî Mücadele'nin dış politikadaki elini güçlendirmiştir. Bu zaferin yarattığı diplomatik atmosfer ve sonuçlar değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi II. İnönü Savaşı’nın doğrudan sonuçları arasında gösterilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sovyet Rusya ile TBMM arasında diplomatik ilişkileri ve sınırları resmileştiren Moskova Antlaşması'nın imzalanması

Cevap

Sovyet Rusya ile imzalanan Moskova Antlaşması, I. İnönü Savaşı'nın sonucudur.
Doğru seçenek olan 'Moskova Antlaşması'nın imzalanması' ifadesi yanlıştır çünkü bu antlaşma 1616 Mart 19211921 tarihinde, yani I. İnönü Savaşı'nın yarattığı diplomatik etkiyle imzalanmıştır. II. İnönü Savaşı ise bu tarihten sonra, 2323 Mart'ta başlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Muharebenin tarihini ve taraflarını belirle.
II. İnönü Savaşı (2323 Mart - 11 Nisan 19211921), Batı Cephesi'nde Yunan taarruzuna karşı kazanılmıştır.
Savaşın kronolojik yerini saptamak, sonuçları doğru ayırt etmeyi sağlar.
2
Diplomatik sonuçları analiz et.
İtalya çekilmeye başlamış, Fransa Ankara'ya temsilci göndermiş, İngiltere esir bırakma kararı almıştır.
İtilaf Devletleri bloğundaki 'çatlakları' tespit etmek II. İnönü'nün temel özelliğidir.
3
Kronolojik çelişkiyi bul.
Moskova Antlaşması (1616 Mart 19211921), II. İnönü Savaşı henüz başlamadan önce I. İnönü başarısının etkisiyle imzalanmıştır.
I. ve II. İnönü Savaşları arasındaki diplomatik farkları ayırt etmek bu konunun en kritik noktasıdır.

Anahtar Kavram

İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarının (bloklaşmanın bozulması) somutlaşmaya başlaması.

İpuçları

1
İtilaf Devletleri (İngiltere, Fransa, İtalya) arasındaki ayrışma II. İnönü'den sonra hızlanmıştır; ancak Sovyet Rusya ile olan büyük antlaşma bir önceki başarının ürünüdür.

Daha Fazla Pratik

I. İnönü Savaşı'nın 'Milat' (Moskova, İstiklal Marşı, Londra Konferansı, Afganistan Dostluk Antlaşması, Teşkilat-ı Esasiye) şifresini II. İnönü sonuçlarıyla kıyaslayarak tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 366Soru

Büyük Taarruz'un kesin zaferle sonuçlanmasının ardından Mustafa Kemal Paşa'nın "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!" emriyle İzmir'e ulaşan Türk ordusu, durmaksızın rotasını İstanbul ve Çanakkale üzerine çevirmiştir. Türk birliklerinin İtilaf Devletleri tarafından belirlenen "tarafsız bölgeye" girmesi, İngiltere ile Türkiye'yi savaşın eşiğine getirmiştir. Tarihe "Çanakkale Olayı" (Chanak Crisis) olarak geçen bu süreçte İngiltere; müttefikleri olan Fransa ve İtalya'dan destek alamamış, kendi sömürgelerinden gelen olumsuz tepkilerle de yalnızlaşarak Lloyd George hükümetinin istifasıyla sonuçlanan bir siyasi krize sürüklenmiştir.

Bu gelişmeler ışığında; Büyük Taarruz'un askeri bir başarıdan diplomatik bir zafere (Mudanya Ateşkesi) evrilmesi süreciyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İtilaf Devletleri, Mudanya Ateşkesi öncesinde Türkiye'nin tam bağımsızlığını ve Misak-ı Milli hedeflerini kayıtsız şartsız kabul ettiklerini ilan etmişlerdir.

Cevap

İtilaf Devletleri'nin Mudanya Ateşkesi öncesinde Türkiye'nin tam bağımsızlığını ve Misak-ı Milli hedeflerini kayıtsız şartsız kabul ettikleri yargısı yanlıştır.
Büyük Taarruz sonrasında imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması, askeri çatışmaları sona erdiren ve işgal altındaki bazı toprakların (Doğu Trakya, İstanbul) savaşsız kurtarılmasını sağlayan bir belgedir. Ancak, tam bağımsızlığın tescili ve Misak-ı Milli'nin dünya devletlerince resmen tanınması süreci Mudanya ile değil, Lozan Barış Antlaşması ile tamamlanmıştır. Dolayısıyla İtilaf Devletleri'nin ateşkes öncesinde tüm hedefleri kayıtsız şartsız kabul ettiği söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Askeri durumun analizi
30 Ağustos Zaferi sonrası Türk ordusunun Boğazlar ve İstanbul yönüne ilerlemesi.
Askeri başarının hangi coğrafi ve siyasi baskıyı oluşturduğunu anlamak.
2
Uluslararası tepkilerin değerlendirilmesi
Çanakkale Olayı ile İngiltere'nin yalnız kalması ve hükümetin düşmesi.
Zaferin uluslararası diplomatik dengeler üzerindeki sarsıcı etkisini tespit etmek.
3
Diplomatik sonucun belirlenmesi
Mudanya Ateşkesi ile askeri safhanın bitmesi ve barış görüşmelerine (Lozan) giden yolun açılması.
Ateşkesin bir 'sonuç' değil, kalıcı barışa giden bir 'geçiş' olduğunu doğrulamak.

Anahtar Kavram

Askeri Zaferin Diplomatik Üstünlüğe Dönüşmesi

İpuçları

1
Mudanya bir 'Ateşkes' antlaşmasıdır, Lozan ise bir 'Barış' antlaşmasıdır. Aralarındaki hukuki kapsam farkını düşünün.
2
İngiltere'de Lloyd George hükümetinin düşmesine neden olan 'Çanakkale Olayı', Türk ordusunun askeri bir çatışmayı göze alarak Boğazlar üzerine yürümesiyle ilgilidir.
3
Milli Mücadele'nin kesin olarak kazanıldığı ve Türkiye'nin tam bağımsızlığının tüm dünya tarafından onaylandığı belge 1923 tarihli Lozan Antlaşması'dır.

Daha Fazla Pratik

Büyük Taarruz'un ardından imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması ile hangi bölgelerin savaşılmadan kurtarıldığına dair soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 367Soru

Milli Mücadele Dönemi’nde Güney Cephesi, Maraş, Urfa ve Antep gibi şehirlerde yerel halkın Fransız işgaline karşı gösterdiği sivil direnişle (Kuvayı Milliye) sembolleşmiştir. Bu cephede düzenli ordu birlikleri savaşmamış, direniş tamamen bölgesel imkanlarla yürütülmüştür. Bölgedeki askeri çatışmalar büyük oranda başarıya ulaşmış olsa da, Fransızların işgal ettikleri topraklardan tamamen çekilmesi ve cephenin hukuken kapanması Batı Cephesi’ndeki bir zaferin diplomatik sonucu olarak gerçekleşmiştir.

Buna göre, 20 Ekim 1921 tarihinde Fransa ile Ankara Antlaşması'nın imzalanmasına ve Güney Cephesi'nin kesin olarak kapanmasına zemin hazırlayan askeri zafer aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sakarya Meydan Muharebesi

Cevap

Güney Cephesi'ni kesin olarak kapatan ve Fransızların çekilmesini sağlayan Ankara Antlaşması, Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasının ardından imzalanmıştır.
Güney Cephesi'nde yerel halkın direnişi (Maraş, Antep, Urfa) işgali durdurmuş olsa da, Fransa'nın Türkiye'den tamamen çekilmeyi kabul etmesi Batı Cephesi'ndeki Yunan ilerleyişinin durdurulmasına bağlıydı. Sakarya Meydan Muharebesi'nin Eylül 1921'de Türk zaferiyle sonuçlanması üzerine Fransa, TBMM ile 20 Ekim 1921'de Ankara Antlaşması'nı imzalayarak Hatay hariç Güney topraklarını boşaltmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Güney Cephesi'nin karakteristik özelliğini belirle.
Güney Cephesi'nde düzenli ordu yoktu, sadece Kuvayı Milliye (halk direnişi) vardı.
Cephenin yapısını anlamak, askeri ve siyasi süreçler arasındaki farkı kavramayı sağlar.
2
Cepheyi kapatan siyasi belgeyi ve tarihini tespit et.
20 Ekim 1921 Ankara Antlaşması.
Antlaşmanın tarihi, hangi savaştan sonra imzalandığını belirlemek için kritiktir.
3
1921 yılındaki askeri gelişmeleri karşılaştır.
Sakarya Meydan Muharebesi Eylül 1921'de kazanıldı, Ankara Antlaşması ise Ekim 1921'de imzalandı.
Sakarya zaferi, Fransızların Türk ordusunun yenilemeyeceğini anlamasını sağlayarak masaya oturmalarına neden olmuştur.

Anahtar Kavram

Güney Cephesi'nin Kapanışı ve Ankara Antlaşması

İpuçları

1
Güney Cephesi'ni kapatan antlaşmanın tarihine (Ekim 1921) dikkat edin.
2
Fransızlar, Yunan ordusunun Ankara'ya kadar ilerlemesini beklemiş, bu ilerleyiş durdurulunca barış yapmaya karar vermişlerdir.
3
Bu savaş, 'Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır' sözüyle özdeşleşen ve Ankara Antlaşması'na yol açan son savunma savaşıdır.

Daha Fazla Pratik

1921 Ankara Antlaşması ile Hatay'ın dışarıda kalmasının Misak-ı Milli açısından önemini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 368Soru

Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın en şiddetli olduğu günlerde Ankara’da Maarif Kongresi’nin toplanması kararlaştırılmış, cephede ise ordu Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmiştir. Bu savaşın ardından TBMM'de yaşanan sarsıntıyı aşmak ve orduyu yeniden toparlamak amacıyla alınan temel karar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mustafa Kemal Paşa'ya meclisin tüm yetkilerini kullanacağı Başkomutanlık unvanının verilmesi

Cevap

Mustafa Kemal Paşa'ya meclis yetkilerini kullanma hakkı tanıyan Başkomutanlık yasasının kabul edilmesi
Mustafa Kemal Paşa'ya 5 Ağustos 1921'de Başkomutanlık yetkisi verilmesi, meclisin yetkilerinin tek elde toplanarak orduyu Sakarya Meydan Muharebesi'ne hazırlamak için hızlı ve radikal kararlar alınmasını sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Askeri durumu değerlendir
Kütahya-Eskişehir Savaşları kaybedilmiş ve ordu Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmiştir.
Yunan taarruzu karşısında ordunun tamamen imha olmasını engellemek.
2
Siyasi gelişmeleri takip et
Meclis içinde büyük bir moral bozukluğu ve muhalefet oluşmuştur.
Düzenli ordunun aldığı ilk ve tek yenilginin sorumlularını bulmak ve çözüm üretmek.
3
Alınan kararı tespit et
Mustafa Kemal Paşa, meclisin yetkilerini üç ay süreyle kullanma şartıyla Başkomutanlık görevini kabul etmiştir.
Savaş zamanı hızlı karar alabilmek ve yasama-yürütme-yargı gücünü tek elde toplamak.

Anahtar Kavram

Kütahya-Eskişehir Savaşları sonrası siyasi ve askeri önlemler

İpuçları

1
Bu yenilgi sonrasında meclis merkezi Kayseri'ye taşınmak istenmiş ancak kabul edilmemiştir.
2
Orduyu toparlamak için meclisin yetkilerinin tek bir kişiye devredilmesi tartışılmıştır.
3
Mustafa Kemal Paşa, sorumluluğu üzerine alarak ordunun başına bizzat geçmeyi kabul etmiş ve kendisine Başkomutanlık yetkisi verilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Başkomutanlık yetkisini alan Mustafa Kemal Paşa'nın ordunun ihtiyaçlarını karşılamak için yayınladığı Tekalif-i Milliye Emirleri'ni inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 369Soru

Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhasında, Doğu Cephesi'nde Kazım Karabekir liderliğindeki birliklerin elde ettiği zafer sonucunda imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM Hükümeti için önemli bir "ilk" teşkil etmektedir. Bu antlaşma ile ilk kez bir devlet, Misak-ı Milli'yi tanımış ve Sevr Antlaşması'nın kendisine sağladığı haklardan feragat ettiğini beyan etmiştir.

Bu bilgiler ışığında, Gümrü Antlaşması ile TBMM'yi resmen tanıyan ve Sevr'in geçersizliğini kabul eden ilk devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ermenistan

Cevap

Gümrü Antlaşması'nı imzalayarak TBMM'yi resmen tanıyan ve Sevr Antlaşması'ndaki iddialarından vazgeçen ilk devlet Ermenistan'dır.
Gümrü Antlaşması, TBMM'nin askeri bir zafer sonrası imzaladığı ilk uluslararası belgedir. Ermenistan bu antlaşma ile Sevr Antlaşması'nın geçersizliğini kabul etmiş ve TBMM'yi resmen tanıyan ilk devlet olarak tarihe geçmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Doğu Cephesi'ndeki askeri süreci analiz etme
Kazım Karabekir komutasındaki 1515. Kolordu'nun Ermeni güçlerini mağlup etmesi.
Diplomatik başarıların temelinde askeri zaferlerin yattığını anlamak.
2
Antlaşmanın diplomatik önemini belirleme
33 Aralık 19201920 tarihinde imzalanan Gümrü Antlaşması'nın maddelerinin incelenmesi.
Bu antlaşmanın uluslararası alanda kazanılan ilk siyasi başarı olduğunu saptamak.
3
Tanıma hiyerarşisini hatırlama
Ermenistan'ın TBMM'yi tanıyan ilk devlet olarak kaydedilmesi.
TBMM'yi tanıyan ilk devlet (Ermenistan), ilk Müslüman devlet (Afganistan) ve ilk büyük Avrupa devleti (Sovyet Rusya) ayrımını yapmak.

Anahtar Kavram

Gümrü Antlaşması ve Ermenistan'ın TBMM'yi tanıyan ilk devlet olması.

İpuçları

1
Doğu Cephesi'nde hangi güçle savaşıldığını düşünün.
2
Milli Mücadele'de ilk kapanan cephe Doğu Cephesi'dir ve bu cephede Ermenilerle mücadele edilmiştir.
3
Kazım Karabekir'in başarısı sonucu masaya oturan devlet Ermenistan'dır.

Daha Fazla Pratik

Gümrü Antlaşması'nın hangi maddesinin Türkiye isminin ilk kez uluslararası bir metinde geçmesini sağladığını araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 370Soru

I. İnönü Muharebesi'nin kazanılması, askeri bir başarı olmasının yanı sıra yeni Türk devletinin uluslararası arenada meşruiyet kazanmasını da sağlamıştır. Bu zaferden sonra İtilaf Devletleri, Sevr Antlaşması'nı küçük değişikliklerle TBMM'ye kabul ettirebilmek amacıyla Türk tarafını bir görüşmeye davet etmek zorunda kalmışlardır.

Bu bilgiler ışığında, İtilaf Devletleri'nin TBMM Hükümeti'ni resmen görüşmelere davet ederek varlığını hukuken ilk kez tanıdıkları gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Londra Konferansı'nın toplanması

Cevap

İtilaf Devletleri'nin TBMM'yi hukuken tanıdığı gelişme Londra Konferansı'dır.
Londra Konferansı, İtilaf Devletleri'nin TBMM'yi resmi olarak bir masaya davet ettiği ilk olaydır. Bir devletin başka bir yapıyı resmi bir konferansa davet etmesi, onu hukuken muhatap aldığının ve varlığını tanıdığının en açık göstergesidir. Bu zaferle İtilaf Devletleri, Sevr'i olduğu gibi kabul ettiremeyeceklerini anlamış ve revizyon yoluna gitmişlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Savaşın niteliğini ve taraflarını belirle.
I. İnönü Muharebesi, Batı Cephesi'nde Yunanistan'a karşı kazanılan ilk zaferdir.
Askeri başarıların diplomatik sonuçlarını değerlendirmek için temel oluşturur.
2
Siyasi sonuçları (TALİM) hatırla.
Teşkilat-ı Esasiye, Afganistan Dostluk Antlaşması, Londra Konferansı, İstiklal Marşı, Moskova Antlaşması.
Dönemin tüm siyasi meyvelerini bir arada görmeyi sağlar.
3
Uluslararası ve İtilaf Devletleri eksenli olanı seç.
Londra Konferansı, İtilaf Devletleri'nin TBMM'yi muhatap aldığı tek platformdur.
İtilaf Devletleri'nin meşruiyet tanıması yalnızca bu konferans aracılığıyla gerçekleşmiştir.

Anahtar Kavram

Londra Konferansı'nın Siyasi Önemi

İpuçları

1
Bu soruyu çözerken 'TALİM' kodlamasını düşünün ve hangi sonucun doğrudan İtilaf Devletleri ile ilgili olduğunu bulun.
2
İtilaf Devletleri (İngiltere, Fransa, İtalya) Sevr'i kabul ettirmek için diplomatik bir toplantı düzenlemişlerdir.
3
TBMM'nin bir konferansa davet edilmesi, davet edenlerin TBMM'yi muhatap aldığı ve tanıdığı anlamına gelir.

Daha Fazla Pratik

Moskova Antlaşması ile Misak-ı Milli'den verilen ilk tavizi (Batum) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sonuçları 'Ulusal' ve 'Uluslararası' olarak ikiye ayırın. Ardından uluslararası olanlar arasından muhatabın İtilaf Devletleri olduğu tek seçeneği işaretleyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 371Soru

Batı Cephesi'nde düzenli ordunun kazandığı ilk askeri başarı olan I. I˙no¨nu¨ MuharebesiI. \text{ İnönü Muharebesi}, TBMM Hükümeti'nin hem iç politikada hem de dış politikada otoritesini artıran gelişmelere zemin hazırlamıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu zaferin ardından yaşanan uluslararası (dış politika) gelişmelerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Moskova Antlaşması'nın imzalanması

Cevap

Moskova Antlaşması'nın imzalanması
I. İnönü Zaferi'nin ardından Sovyet Rusya ile imzalanan Moskova Antlaşması, TBMM'nin büyük bir Avrupa devleti tarafından tanınmasını sağlayan uluslararası düzeyde diplomatik bir başarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Savaşın sonuçlarını ulusal ve uluslararası olarak sınıflandırın.
Londra Konferansı, Afgan Dostluk Antlaşması ve Moskova Antlaşması dış politika sonuçlarıdır.
Siyasi bir sonucun 'uluslararası' sayılması için başka devletlerle yapılan temasları içermesi gerekir.
2
Seçeneklerdeki olayların zamanlamasını ve niteliğini kontrol edin.
Moskova Antlaşması hem zamanlama olarak I. İnönü sonrasıdır hem de bir dış politika başarısıdır.
Gümrü Antlaşması daha önce, Ankara Antlaşması ise çok daha sonra gerçekleşmiştir.

Anahtar Kavram

I. İnönü Savaşı'nın Siyasi Sonuçları (TALİM)

İpuçları

1
I. İnönü Savaşı sonuçlarını 'TALİM' koduyla hatırlamaya çalışın.

Daha Fazla Pratik

II. İnönü ve Sakarya Savaşları sonrası imzalanan antlaşmaların hangi devletlerle olduğunu karşılaştırmalı olarak çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 372Soru

Batı Cephesi'nde Yunan taarruzunun durdurulmasıyla sonuçlanan II.II. İnönü Zaferi, Mustafa Kemal Paşa'nın Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa'ya gönderdiği "Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz." telgrafıyla Milli Mücadele'nin psikolojik kırılma noktalarından biri haline gelmiştir. Bu askeri başarının ardından İtilaf Devletleri bloğunda yaşanan görüş ayrılıkları ve Anadolu'daki işgal stratejilerindeki değişimler dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi bu zaferin diplomatik alandaki doğrudan bir sonucu olarak gösterilebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fransa'nın, TBMM hükümeti ile bir ateşkes zemini aramak ve görüşmelerde bulunmak üzere Ankara'ya resmi bir temsilci göndermesi

Cevap

Fransa'nın, TBMM hükümeti ile bir ateşkes zemini aramak ve görüşmelerde bulunmak üzere Ankara'ya resmi bir temsilci göndermesi
II. İnönü Zaferi, İtilaf Devletleri arasındaki birliği sarsan temel olaylardan biridir. Bu zaferden sonra Fransa, İngiltere'den bağımsız hareket etmeye başlayarak Ankara hükümetiyle barış yollarını aramak üzere Franklin Bouillon'u temsilci olarak göndermiştir. Bu durum, Batı Cephesi'ndeki askeri başarının işgalci bloğu diplomatik olarak parçaladığının en somut kanıtıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Savaşın niteliğini analiz et
II. İnönü Savaşı, Türk ordusunun savunma gücünü kanıtladığı ve Yunan ordusunun 'yok etme' stratejisini boşa çıkardığı bir zaferdir.
Mustafa Kemal'in 'makus talih' vurgusu, bu zaferin psikolojik etkisini ve düzenli ordunun kalıcılığını gösterir.
2
Diplomatik sonuçları kronolojik olarak ayır
I. İnönü sonuçları (Londra, Moskova, Teşkilat-ı Esasiye) ile II. İnönü sonuçlarını (İtalya'nın çekilmeye başlaması, Fransa'nın elçi göndermesi) ayırt et.
KPSS'de en sık yapılan hata, iki İnönü zaferinin sonuçlarını birbirine karıştırmaktır.
3
İtilaf Devletleri arasındaki 'Blok Çözülmesi'ni incele
İngiltere'nin Yunan desteği sürerken, Fransa ve İtalya'nın kendi çıkarlarını korumak adına TBMM ile uzlaşma aramaya başladığı görülür.
Fransa'nın Franklin Bouillon'u Ankara'ya göndermesi, bu diplomatik yalnızlaşmanın en net göstergesidir.

Anahtar Kavram

Diplomatik Çözülme (Blok Parçalanması)

İpuçları

1
Mustafa Kemal Paşa'nın telgrafı, düzenli ordunun gücünün kanıtlandığını ve moralin yükseldiğini gösterir.
2
Diplomatik sonuçlarda, İtilaf Devletleri'nin (İngiltere, Fransa, İtalya) artık birlikte hareket edememeye başladığına odaklanın.
3
İtalya çekilmeye başlarken, Fransa'nın Franklin Bouillon'u Ankara'ya göndermesi bu savaşın ardından gerçekleşmiştir.

Daha Fazla Pratik

İtalya'nın Anadolu'dan çekilme sürecinin Kütahya-Eskişehir Savaşları sırasında neden durakladığını araştırarak askeri ve diplomatik süreçler arasındaki bağı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 373Soru

Millî Mücadele Dönemi’nde Kazım Karabekir komutasındaki 15.15. Kolordu'nun askerî başarıları sonucunda Ermenistan ile imzalanan ve TBMM'nin uluslararası alanda kazandığı ilk siyasi başarı olarak kabul edilen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gümrü Antlaşması

Cevap

Ermenistan ile imzalanan ve TBMM'nin ilk siyasi zaferi olan belge Gümrü Antlaşması'dır.
Doğu Cephesi'nde Kazım Karabekir'in liderliğindeki birliklerin Ermenistan'ı mağlup etmesi üzerine imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM Hükümeti'nin imzaladığı ilk uluslararası antlaşmadır ve ilk siyasi başarısıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Doğu Cephesi'ndeki komutanı ve birliği hatırla.
Kazım Karabekir ve 15.15. Kolordu.
Soruda belirtilen askerî gücü ve lideri tespit etmek, ilgili cepheyi belirlemeyi sağlar.
2
Bu cephede hangi devletle mücadele edildiğini belirle.
Ermenistan.
Doğu sınırımızda o dönemde Ermeni güçlerine karşı mücadele verilmiştir.
3
Mücadeleyi bitiren ve TBMM'nin ilk siyasi başarısı olan antlaşmayı seç.
Gümrü Antlaşması (33 Aralık 19201920).
Gümrü Antlaşması ile Ermenistan, TBMM'yi ve Misak-ı Millî'yi tanıyan ilk devlet olmuştur.

Anahtar Kavram

Gümrü Antlaşması, TBMM'nin hem askerî başarısının ardından gelen ilk diplomatik zaferidir hem de Doğu Cephesi'ndeki büyük çatışmaları sona erdirmiştir.

İpuçları

1
Bu antlaşma 19201920 yılının sonunda, Ermenistan ile imzalanmıştır.
2
TBMM'yi ve Misak-ı Millî'yi resmen tanıyan ilk devlet bu antlaşma ile Ermenistan olmuştur.
3
Kazım Karabekir'in 'Şark Fatihi' unvanını pekiştiren askerî başarının siyasi sonucudur.

Daha Fazla Pratik

Gümrü Antlaşması ile kapanan Doğu Cephesi'ndeki birliklerin Batı Cephesi'ne kaydırılmasının sonuçlarını araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 374Soru

Milli Mücadele Dönemi’nde Gediz Taarruzu’nun başarısızlıkla sonuçlanması, Kuva-yı Milliye birlikleriyle kesin sonuç alınamayacağını kanıtlamış ve düzenli ordunun kurulması sürecini hızlandırmıştır. Bu gelişme üzerine TBMM, hem askeri disiplini sağlamak hem de cephe yönetimini merkezileştirmek amacıyla Batı Cephesi’ni yeniden yapılandırmıştır.

Bu yapılandırma süreciyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi, TBMM’nin Batı Cephesi’nde emir-komuta birliğini tesis etmek ve denetimi artırmak adına attığı doğrudan adımlardan biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Batı Cephesi’nin Kuzey ve Güney (Batı ve Güney) olarak ikiye ayrılarak komutasının doğrudan Genelkurmay Başkanlığına bağlı subaylara verilmesi

Cevap

Batı Cephesi’nin iki bölüme ayrılarak (Kuzey/Güney) Genelkurmay’a bağlı profesyonel subayların komutasına verilmesi
Batı Cephesi'nin Kuzey ve Güney bölümlerine ayrılarak İsmet Bey ve Refet Bey'in komutasına verilmesi, TBMM'nin askeri disiplini sağlamak ve yerel milis güçlerin keyfiyetine son vererek merkezi bir emir-komuta zinciri kurmak için attığı en somut idari adımdır. Bu yapı, düzenli ordunun temelini oluşturmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Gediz Taarruzu'nun etkisini analiz et
Düzensiz birliklerin (Kuva-yı Milliye) Yunan ordusu karşısında yetersiz kaldığı görüldü.
Merkezi bir komuta altında olmayan birliklerin büyük çaplı operasyonlarda başarısız olması.
2
TBMM'nin idari kararını belirle
Ali Fuat Paşa Moskova Büyükelçiliğine atanırken, cephe ikiye bölündü.
Yönetimi daha etkin kılmak ve disiplini tesis etmek.
3
Atanan komutanları ve bağlılıkları teyit et
Kuzey (Batı) kısmına İsmet Bey, Güney kısmına Refet Bey getirildi.
Bu subaylar doğrudan TBMM ve Genelkurmay Başkanlığına bağlı olarak düzenli orduyu kurmakla görevlendirildi.

Anahtar Kavram

Düzenli Ordunun Kurulması ve Batı Cephesi'nin Yeniden Yapılandırılması

İpuçları

1
Gediz Taarruzu sonrası Batı Cephesi Komutanlığı'nda yapılan idari değişikliği hatırlayın.
2
Cephe yönetimi İsmet Bey ve Refet Bey arasında nasıl paylaştırılmıştı?
3
Bu düzenleme ile cephe 'Kuzey' ve 'Güney' olmak üzere ikiye bölünmüş ve komuta profesyonel subaylara geçmiştir.

Daha Fazla Pratik

Bu idari bölünmenin I. İnönü Savaşı sırasındaki komuta zincirine etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 375Soru

I. İnönü Muharebesi'nin kazanılmasının ardından TBMM Hükümeti, uluslararası alanda birçok diplomatik temas kurmuştur. Bu süreçte imzalanan bir antlaşma ile TBMM'yi ve Misak-ı Milli'yi resmen tanıyan ilk Müslüman devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Afganistan

Cevap

Afganistan ile imzalanan Dostluk Antlaşması, TBMM'yi tanıyan ilk Müslüman devlet ile yapılan antlaşmadır.
Doğru yanıt olan seçenek, 1 Mart 1921'de Moskova'da imzalanan antlaşma ile TBMM'nin varlığını ve Misak-ı Milli'yi kabul eden ilk Müslüman otorite olan Afganistan'ı belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
I. İnönü Savaşı sonrası siyasi gelişmeleri (MİLAT) gözden geçir.
Moskova Antlaşması, İstiklal Marşı, Londra Konferansı, Afganistan Dostluk Antlaşması, Teşkilat-ı Esasiye.
Savaşın diplomatik sonuçlarını belirlemek için genel tabloyu görmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki devletlerin dini ve siyasi kimliklerini analiz et.
Afganistan, Müslüman nüfusa sahip bir devlettir ve TBMM ile dostluk antlaşması imzalamıştır.
Soruda istenen 'ilk Müslüman devlet' kriterine uyan seçeneği bulmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

MİLAT Kodu ve Uluslararası Diploması

İpuçları

1
I. İnönü Savaşı sonrası sonuçları 'MİLAT' kelimesiyle kodlayabilirsin.
2
Bu kodlamadaki 'A' harfi bir ülkeyi temsil eder ve bu ülke bir Doğu (İslam) ülkesidir.
3
Moskova'da imzalanan bu antlaşma, Türkiye ile dostluk kuran ilk Müslüman devleti belirler.

Daha Fazla Pratik

Moskova Antlaşması'nın (Rusya) içeriğindeki 'Taviz' maddesini (Batum) inceleyerek bilgini derinleştirebilirsin.

Alternatif Yöntem

Kronolojik eleme yöntemi: Gümrü Antlaşması (Ermenistan) savaştan öncedir, Ankara Antlaşması (Fransa) ise çok sonradır.
Tahmini Süre:45s
Soru 376Soru

I.I. İnönü Muharebesi'nin kazanılmasıyla sağlanan güven ortamı, TBMM'ye devletleşme sürecini hızlandırma imkânı tanımıştır. Bu doğrultuda hazırlanan ve 2020 Ocak 19211921 tarihinde kabul edilen Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Milli Mücadele'nin hukuki altyapısını oluşturmuştur. Bu anayasanın kabul edilmesinin, Türk siyasi tarihi ve devlet yapısı açısından taşıdığı en radikal ve belirleyici özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Egemenliğin kaynağını ilahi veya geleneksel otoriteden alıp doğrudan millete devretmesi

Cevap

Egemenliğin kaynağını ilahi veya geleneksel otoriteden alıp doğrudan millete devretmesi
Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun en belirleyici özelliği, 'Hâkimiyet bilâkayduşart milletindir' maddesiyle egemenliğin meşruiyet kaynağını kökten değiştirmesidir. Bu, geleneksel saltanat otoritesine karşı hukuki bir devrim niteliğindedir.

Adım Adım Çözüm

1
19211921 Anayasası'nın (Teşkilat-ı Esasiye) temel ruhu analiz edilmelidir.
Anayasanın ilk maddesi 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' hükmünü içerir.
Bu hüküm, egemenliğin kaynağını kişisel (Padişah) veya kutsal otoriteden halka transfer etmektedir.
2
Siyasi yapının nasıl değiştiği incelenmelidir.
Meclisin üzerinde hiçbir güç tanınmamıştır.
Bu durum, Osmanlı İmparatorluğu'nun teokratik ve monarşik yapısının yerine demokratik bir devletin kurulduğunu gösterir.

Anahtar Kavram

Halk Egemenliği ve Devletleşme Süreci

İpuçları

1
Bu gelişme, I. İnönü Zaferi'nin 'TALİM' kodlamasındaki 'T' harfini temsil eder.
2
Anayasanın ilk maddesinde geçen 'egemenlik' kavramının kime ait olduğuna odaklanın.
3
Osmanlı'daki Padişah egemenliği ile TBMM'nin getirdiği Halk egemenliği arasındaki farkı düşünün.

Daha Fazla Pratik

İleride 1924 Anayasası ile karşılaştırmalı bir soru çözerek devletleşme sürecindeki anayasal değişimleri pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soruya eleme yöntemiyle de yaklaşılabilir: Güçler ayrılığı (1924/1961), laiklik (1937), padişah yetkisi (1876/1908) gibi bilgilerin tarihsel süreçleri dikkate alındığında geriye sadece halk egemenliği ilkesi kalmaktadır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 377Soru

I. İnönü Muharebesi'nin kazanılması hem TBMM'nin iç otoritesini güçlendirmiş hem de uluslararası alanda saygınlığını artırmıştır. Bu zaferden sonra ortaya çıkan aşağıdaki gelişmelerden hangisi, Türk devletinin 'diplomatik' bir başarısından ziyade doğrudan yeni devletin 'hukuki' altyapısının inşasına ve kurumsallaşmasına yöneliktir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun kabul edilmesi

Cevap

Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun kabul edilmesi
Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (1921 Anayasası), yeni Türk devletinin ilk anayasasıdır. Bu gelişme, TBMM'nin kurumsallaşmasını, devletin hukuki bir kimlik kazanmasını ve rejiminin temellerinin atılmasını sağlamıştır. Dolayısıyla bu adım, dış dünyadaki diplomatik bir başarıdan ziyade, iç yapıdaki hukuki inşayı ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Askeri zaferin sonuçlarını kategorize edin.
I. İnönü Zaferi sonuçları 'TALİM' koduyla (Teşkilat-ı Esasiye, Afgan Dostluk, Londra Konferansı, İstiklal Marşı, Moskova Antlaşması) sınıflandırılır.
Siyasi ve diplomatik gelişmelerin doğasını anlamak için sınıflandırma gereklidir.
2
Ulusal ve uluslararası ayrımı yapın.
Teşkilat-ı Esasiye ve İstiklal Marşı ulusal; Afgan Dostluk, Londra Konferansı ve Moskova Antlaşması uluslararası sonuçlardır.
Soruda istenen 'hukuki altyapı ve kurumsallaşma' kavramı ulusal (iç) politikanın bir parçasıdır.
3
Kavramsal analiz yapın.
Anayasa (Teşkilat-ı Esasiye), bir devletin rejimini ve işleyişini belirleyen temel hukuk metnidir.
Anayasanın kabulü, dış ilişkilerden ziyade devletin iç yapısının inşasını hedefler.

Anahtar Kavram

I. İnönü Savaşı'nın Ulusal ve Uluslararası Sonuçları (TALİM)

İpuçları

1
Sonuçları 'TALİM' kısaltmasıyla hatırlayabilirsiniz.
2
Gelişmeleri 'ulusal (iç)' ve 'uluslararası (dış)' olarak ayırın.
3
Bir devletin temel hukuk metni anayasadır ve bu iç politikayı ilgilendirir.

Daha Fazla Pratik

Londra Konferansı'nın TBMM'nin hukuki varlığını neden ve nasıl tanıdığına dair bir çalışma yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Siyasi antlaşmaları (Moskova, Afganistan) ve konferansları (Londra) bir gruba, kanunları ve marşları (Teşkilat-ı Esasiye, İstiklal Marşı) diğer gruba ayırarak sorulan 'hukuki' vurgusunu yakalayabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 378Soru

Lozan Barış Konferansı'nda Türk heyeti, ülke sınırları içerisinde faaliyet gösteren yabancı okulların birer fesat yuvası haline gelmesini önlemek ve bu okulların Türk egemenlik haklarına aykırı hareket etmesini engellemek için kararlı bir tutum sergilemiştir.

Buna göre, Lozan Barış Antlaşması'nda yabancı okullar konusunda alınan temel karar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu okulların Türk kanunlarına ve yönetmeliklerine tabi tutulması

Cevap

Yabancı okulların Türk kanunlarına ve yönetmeliklerine tabi tutulması
Lozan Barış Antlaşması ile yabancı okullar konusu Türkiye'nin egemenlik hakları çerçevesinde bir iç mesele olarak kabul edilmiştir. Bu doğrultuda, okulların Türk kanunlarına, yönetmeliklerine ve Milli Eğitim Bakanlığı'nın denetimine tabi olması karara bağlanmıştır. Bu durum, Türkiye'nin tam bağımsızlık anlayışının bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Lozan'da yabancı okullar meselesinin niteliğini analiz etmek
Bu konu Türkiye tarafından bir 'iç mesele' olarak savunulmuştur.
Yabancı devletlerin eğitim aracılığıyla iç işlerimize karışmasını engellemek.
2
Okulların bağlı olacağı makamı belirlemek
Tüm okulların Milli Eğitim Bakanlığı (Maarif Vekaleti) müfredat ve denetimine girmesi kararlaştırılmıştır.
Eğitimde birliği sağlamak ve devlet denetimini tesisi etmek.

Anahtar Kavram

Tam Bağımsızlık ve Devlet Egemenliği

İpuçları

1
Türkiye'nin bu konuyu bir 'iç mesele' olarak gördüğünü hatırlayın.
2
Tam bağımsızlık ilkesi gereği, bir ülkedeki kurumlar o ülkenin kendi yasalarına uymalıdır.
3
Bu okullar bugün hala Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı olarak faaliyet göstermektedir.

Daha Fazla Pratik

Lozan sonrasında Fransız okullarıyla yaşanan 'Yabancı Okullar Sorunu' (1924) ve Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun bu sürece etkisini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Mantık yürütme: Eğer bir seçenek yabancı bir devlete veya kuruma (Fransa, Milletler Cemiyeti vb.) yetki veriyorsa, bu 'Tam Bağımsızlık' ilkesine aykırıdır ve Lozan'ın ruhuna uymaz.
Tahmini Süre:45s
Soru 379Soru

Lozan Barış Konferansı'nda Türk heyeti, azınlık hakları konusunda tavizsiz bir tutum sergileyerek Türkiye'de yaşayan tüm gayrimüslimlerin Türk vatandaşı olduğunu kabul ettirmiştir. Türkiye'nin bu kararla ulaşmak istediği temel hedef aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Avrupalı devletlerin azınlıkları bahane ederek iç işlerimize karışmasını engellemek

Cevap

Avrupalı devletlerin azınlıkları bahane ederek iç işlerimize karışmasını engellemek
Lozan Barış Antlaşması'na göre Türkiye'deki tüm azınlıklar Türk vatandaşı sayılarak hukuken Türk yasalarına bağlanmıştır. Bu durum, Avrupalı devletlerin azınlık haklarını bir bahane olarak kullanarak Türkiye'nin iç işlerine müdahale etmesini kesin olarak engellemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Lozan'da alınan azınlık kararını analiz edin.
Tüm azınlıkların 'Türk vatandaşı' olarak kabul edildiği görülür.
Bu karar, azınlıkların yabancı bir koruma altında değil, Türk yasalarına tabi olduğunu gösterir.
2
Osmanlı Devleti'nin son dönemindeki dış müdahalelerin nedenlerini hatırlayın.
Avrupalı devletlerin azınlık haklarını koruma bahanesiyle sürekli iç işlerine karıştığı hatırlanır.
Tarihsel süreçte azınlık hakları, emperyalist devletler için bir müdahale aracı olmuştur.
3
Vatandaşlık statüsü ile dış müdahale arasındaki bağı kurun.
Azınlıklar vatandaş kabul edilince, yabancı devletlerin müdahale edebileceği bir 'ayrıcalıklı azınlık' hukuken ortadan kalkmış olur.
Tam bağımsızlık ve egemenlik haklarının korunması hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Lozan'da Azınlık Statüsü ve Egemenlik Hakları

İpuçları

1
Osmanlı Devleti'nin dağılma sürecinde Avrupalı devletlerin azınlıklar üzerinden ne tür baskılar yaptığını hatırlayın.
2
Azınlıkların 'ayrıcalıklı bir grup' yerine 'herkes gibi bir vatandaş' olması, dış güçlerin müdahale gerekçesini elinden alır.
3
Bu madde, Türkiye'nin siyasi bağımsızlığını ve iç işlerindeki egemenliğini korumak için hayati önem taşır.

Daha Fazla Pratik

Lozan'da çözülemeyen tek konu olan Musul Sorunu'nu ve nedenlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 380Soru

Mustafa Kemal Paşa'nın "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır." sözüyle stratejik bir dönüm noktası olan ve Türk ordusunun 16831683 II. Viyana Kuşatması'ndan beri süregelen savunma sürecini sona erdiren Sakarya Meydan Muharebesi'nin (19211921) sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM tarafından Mustafa Kemal Paşa'ya 'Gazi' unvanı ile 'Mareşal' rütbesi verilmiş ve Türk ordusu stratejik savunma aşamasını tamamlayarak taarruz hazırlığı sürecine girmiştir.

Cevap

Sakarya Meydan Muharebesi sonucunda Mustafa Kemal Paşa'ya 'Gazi' unvanı ve 'Mareşal' rütbesi verilmiş, ordu stratejik savunmadan taarruz hazırlığına geçmiştir.
Sakarya Meydan Muharebesi, Türk ordusunun stratejik savunmadan stratejik taarruza geçişinin ön hazırlığıdır. Bu zaferden sonra TBMM tarafından Mustafa Kemal Paşa'ya askeri başarısından ötürü Gazi unvanı ve Mareşal rütbesi verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Muharebenin askeri niteliğini belirle
Türk ordusunun son savunma savaşıdır
Viyana'dan beri süren geri çekiliş bu savaşla durmuştur.
2
Askeri rütbe ve unvanları kontrol et
Gazi ve Mareşal unvanları verilmiştir
TBMM, kazanılan bu büyük zaferi Mustafa Kemal Paşa'yı onurlandırarak taçlandırmıştır.
3
Diplomatik sonuçları analiz et
Kars ve Ankara Antlaşmaları imzalanmıştır
Kars Antlaşması ile doğu sınırı kesinleşmiş, Ankara Antlaşması ile Fransızlar çekilmiştir.

Anahtar Kavram

Sakarya Zaferi'nin Çok Yönlü Etkileri

İpuçları

1
Bu savaş Türk ordusunun son savunma savaşı olarak tarihe geçmiştir.
2
Zaferden sonra Mustafa Kemal Paşa'nın askeri rütbesi ve unvanı değişmiştir.
3
Diplomatik alanda Fransa ile Güney Cephesi'ni kapatan, Kafkas devletleriyle ise doğu sınırını kesinleştiren antlaşmalar yapılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Ankara Antlaşması'nın maddelerini ve Hatay'ın durumunu ayrıca inceleyerek dış politika üzerindeki etkilerini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
ÖncekiSayfa 19 / 32Sonraki
Milli Mücadele Muharebeler Dönemi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 19 | Examkin