Examkin

Cemiyetler (Yararlı, Zararlı ve Azınlık Cemiyetleri)

49 soru

Soru 41Soru →

Milli Mücadele Dönemi'nde bazı aydın ve yazarlar, Osmanlı Devleti'nin dağılmasını önlemenin tek yolunun dönemin güçlü bir devletinin güdümüne girmek olduğunu savunmuşlardır. Bu doğrultuda İstanbul'da kurulan, aralarında Halide Edip ve Ahmet Emin gibi isimlerin de yer aldığı ve Sivas Kongresi'nde de yoğun tartışmalara yol açarak Amerikan mandasını kurtuluş yolu olarak gören milli varlığa zararlı cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Wilson Prensipleri Cemiyeti

Cevap

Amerikan mandasını savunan ve Sivas Kongresi'nde manda tartışmalarının odağında yer alan cemiyet Wilson Prensipleri Cemiyeti'dir.
Wilson Prensipleri Cemiyeti, 14 Ocak 1919'da İstanbul'da kurulmuş olup Halide Edip, Ahmet Emin (Yalman), Refik Halit (Karay) gibi dönemin önde gelen bazı aydınlarınca desteklenmiştir. Cemiyet, Osmanlı Devleti'nin parçalanmaktan kurtulmasının tek yolunun belirli bir süre Amerika Birleşik Devletleri'nin mandası altına girmek olduğunu savunmuş ve bu konu Sivas Kongresi'nde de 'manda ve himaye' tartışmalarının ana eksenini oluşturmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki temel niteliklerin ve hedeflerin belirlenmesi
Cemiyetin milli varlığa zararlı olduğu, aydınlar tarafından İstanbul'da kurulduğu, Sivas Kongresi'nde tartışıldığı ve temel amacının 'Amerikan mandası' olduğu tespit edilir.
Milli varlığa zararlı cemiyetlerin savundukları dış politika tercihleri ve kurtuluş reçeteleri birbirinden farklıdır.
2
Seçeneklerde verilen cemiyetlerin savunduğu görüşlerin karşılaştırılması
İngiliz Muhipleri İngiliz himayesini, Sulh ve Selamet-i Osmaniye ile Teali-i İslam saltanat/hilafet otoritesini savunurken; Wilson Prensipleri Cemiyeti açıkça Amerikan mandasını savunmuştur.
Milli Mücadele'deki manda ve himaye tartışmalarında Amerikan mandasını savunan tek cemiyet Wilson Prensipleri Cemiyeti'dir.

Anahtar Kavram

Milli Varlığa Zararlı Cemiyetler ve Manda Arayışları

İpuçları

1
Cemiyet, adını I. Dünya Savaşı'nın sonlarında yayımlanan ve self-determinasyon ilkelerini içeren ünlü barış bildirgesinden almıştır.
2
Cemiyetin temel amacı, Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü Amerika Birleşik Devletleri güvencesi ve mandası altında tutmaktır.
3
Cemiyet, Sivas Kongresi'nde Mustafa Kemal Paşa ve heyeti ile 'Amerikan mandası' üzerine yaşanan en sert tartışmaların dayanağını oluşturmuştur.

Daha Fazla Pratik

Milli Varlığa Düşman Cemiyetlerden İngiliz Muhipleri Cemiyeti ile Wilson Prensipleri Cemiyeti'nin kurucu kadroları ve savundukları manda türleri arasındaki farkları pekiştiren sorular çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Kavram eşleştirmesi yöntemi: Cemiyetin ismindeki 'Wilson', ABD Başkanı Woodrow Wilson'dan gelmektedir. Soru metnindeki 'Amerikan mandası' vurgusu ile 'Wilson' ismi doğrudan eşleştirilerek sonuca ulaşılabilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 42Soru →

Osmanlı Devleti'nin güney topraklarının Fransızlar tarafından işgal edilmesi ve bölgede Ermeni devleti kurma girişimlerine karşı, Ali Fuat Paşa'nın desteği ve bölge aydınlarının girişimiyle İstanbul merkezli kurulan, daha sonra faaliyetlerini Pozantı Kongresi ile Çukurova bölgesine taşıyarak silahlı direnişi organize eden milli cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kilikyalılar Cemiyeti

Cevap

Kilikyalılar Cemiyeti
Kilikyalılar Cemiyeti; Kasım 1918'de İstanbul'da kurulan, Ali Fuat Paşa'nın desteğiyle Adana ve Çukurova bölgesini Fransız işgali ile Ermeni emellerine karşı korumayı hedefleyen, Pozantı Kongresi'nin toplanmasında ve bölgede Kuvayımilliye hareketinin güçlenmesinde doğrudan rol oynayan yararlı bir milli cemiyettir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru metninde verilen cemiyetin kuruluş merkezini, amacını ve faaliyet bölgesini analiz etmek
İstanbul'da kurulan, Çukurova bölgesini (Adana ve çevresi) Fransız işgali ve Ermeni iddialarına karşı savunan, Pozantı Kongresi'ni toplayan milli cemiyet hedeflenmektedir.
Milli Mücadele döneminde kurulan cemiyetler bölgesel hedeflerine, merkezlerine ve düzenledikleri kongrelere göre ayrışır.
2
Cemiyet isimlerini ve hedeflerini karşılaştırarak doğru yapıyı tespit etmek
Kilikyalılar Cemiyeti, isminden dolayı sıklıkla azınlık veya zararlı cemiyetlerle karıştırılsa da Çukurova'nın tarihi adı olan Kilikya bölgesini kurtarmak için kurulmuş yararlı bir cemiyettir.
Ali Fuat Cebesoy'un desteğiyle teşkilatlanan ve Pozantı Kongresi ile Güney Cephesi direnişini örgütleyen cemiyet Kilikyalılar Cemiyeti'dir.

Anahtar Kavram

Milli Mücadele Dönemi Yararlı Cemiyetleri ve Kilikyalılar Cemiyeti'nin Özellikleri

İpuçları

1
İsmi yabancı kökenli bir antik bölgeyi çağrıştırsa da Çukurova bölgesini savunmak amacıyla kurulmuş yararlı bir cemiyettir.
2
Fransız ve Ermeni işgallerine karşı Pozantı Kongresi'nin toplanmasını sağlayan ve Adana yöresinde direnişi örgütleyen teşkilattır.

Daha Fazla Pratik

Pozantı Kongresi ve Güney Cephesi'nde Fransızlara karşı verilen mücadelede yerel cemiyetlerin rolünü pekiştiren sorular çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Cemiyetin faaliyet alanı olan Çukurova ve düzenlenen Pozantı Kongresi anahtar kelimeleri üzerinden doğrudan Kilikyalılar Cemiyeti'ne ulaşılabilir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 43Soru →

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ardından ordunun terhis edilmesi üzerine açıkta kalan bazı emekli subaylar tarafından İstanbul'da kurulan, İttihatçılık karşıtlığı ve saltanata bağlılık temelinde örgütlenerek Anadolu'da gelişen Kuvayımilliye hareketini engellemeye çalışan milli varlığa zararlı cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Askeri Nigehban Cemiyeti

Cevap

Askeri Nigehban Cemiyeti
Askeri Nigehban Cemiyeti (Nigehban Cemiyet-i Askeriyesi / Askeri Muhafızlar), Mondros sonrasında ordudan terhis edilen ve İttihat ve Terakki karşıtlığı güden emekli subaylar tarafından İstanbul'da kurulmuştur. Padişah ve Hilafet makamına bağlı kalarak Anadolu'daki Kuvayımilliye direnişine ve Milli Mücadele'ye açıkça cephe almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki belirleyici unsurları belirleme
Cemiyetin terhis edilen emekli subaylar tarafından kurulduğu, İttihatçılık aleyhtarı olduğu, saltanatı savunduğu ve Kuvayımilliye karşıtı olduğu tespit edilir.
Milli varlığa zararlı cemiyetlerin kurucu kadroları ve kuruluş gerekçeleri birbirinden farklılık gösterir.
2
Milli varlığa zararlı cemiyetlerin niteliklerini sınıflandırma
Milli varlığa düşman cemiyetler içerisinde asker kökenli olup adında da asker kelimesi geçen ve ordunun terhis edilmesi sonucu örgütlenen yapının Askeri Nigehban Cemiyeti olduğu belirlenir.
Nigehban 'bekçi/gözcü' anlamına gelmekte olup emekli subayların kurduğu bu cemiyet, Anadolu hareketini saltanata tehdit görerek engellemeye çalışmıştır.
3
Çeldiricileri eleyerek doğru sonuca ulaşma
Mim Mim Grubu yararlı bir istihbarat teşkilatıdır; Etniki Eterya Rum azınlık cemiyetidir; Kürt Teali etnik amaçlıdır; Hürriyet ve İtilaf ise fırkadır.
Tanımlanan özelliklerin tamamı yalnızca Askeri Nigehban Cemiyeti ile uyuşmaktadır.

Anahtar Kavram

Milli Varlığa Zararlı (Düşman) Cemiyetler ve Askeri Nigehban Cemiyeti'nin Özellikleri

İpuçları

1
Cemiyetin adında askeri niteliğini ve kurucularının mesleki arka planını belirten bir ifade yer almaktadır.
2
Bu cemiyet, Türkler ve Müslümanlar tarafından kurulan milli varlığa düşman cemiyetler kategorisinde yer alır ve saltanatı koruma iddiasındadır.
3
Osmanlıca 'bekçi, gözcü' anlamına gelen 'Nigehban' kelimesini içeren ve emekli subayların kurduğu cemiyeti düşününüz.

Daha Fazla Pratik

Milli varlığa zararlı cemiyetlerin (Sulh ve Selamet-i Osmaniye, Teali-i İslam, İngiliz Muhipleri, Wilson Prensipleri, Kürt Teali, Askeri Nigehban) kuruluş amaçları ve benimsedikleri kurtuluş yollarını karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.

Alternatif Yöntem

Kavram sınıflandırması yöntemi: Seçeneklerdeki cemiyetler 'Yararlı Cemiyetler' (Mim Mim Grubu), 'Azınlık Cemiyetleri' (Etniki Eterya), 'Etnik Ayrılıkçı Cemiyetler' (Kürt Teali) ve 'Asker Kökenli Zararlı Cemiyetler' (Askeri Nigehban) olarak gruplandırıldığında soru kökündeki emekli subay vurgusu doğrudan doğru cevaba götürür.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 44Soru →

I. Dünya Savaşı sonrasında İstanbul merkezli olarak bazı ulema ve medrese hocaları tarafından başlangıçta 'Cemiyet-i Müderrisîn' adıyla faaliyete geçirilen, kurtuluşun ancak hilafet ve saltanat makamının güçlendirilmesiyle ve şeriat hükümlerine tavizsiz bağlılıkla mümkün olabileceğini savunarak Anadolu'daki ulusal direniş aleyhine bildiriler yayımlayan cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teali-i İslam Cemiyeti

Cevap

Başlangıçta 'Cemiyet-i Müderrisîn' adıyla kurulup sonradan bu ismi alan ve hilafet/saltanat eksenli kurtuluşu savunan örgütlenme Teali-i İslam Cemiyeti'dir.
Teali-i İslam Cemiyeti, 1919 yılında Mustafa Sabri Efendi ve İskilipli Atıf Efendi gibi medrese müderrisleri öncülüğünde 'Cemiyet-i Müderrisîn' adıyla kurulmuş, sonradan adını değiştirmiştir. Temel gayesi; saltanat ve hilafet makamını güçlendirerek kurtuluşu dini prensiplere bağlılıkta aramak olmuş, Kuva-yı Milliye ve TBMM aleyhinde beyannameler neşrederek Konya ve çevresindeki ayaklanmalarda etkili olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki cemiyetin kuruluş aşamasındaki ismini ve kurucu kitlesini tespit etme
Cemiyetin ilk adının 'Cemiyet-i Müderrisîn' olduğu ve medrese hocaları/ulema tarafından kurulduğu belirlenir.
15 Şubat 1919'da kurulan Cemiyet-i Müderrisîn, ilerleyen süreçte kapsamını genişleterek Teali-i İslam Cemiyeti adını almıştır.
2
Cemiyetin benimsediği ideolojik çizgiyi ve temel hedefini analiz etme
Kurtuluş çaresi olarak hilafet ve saltanat makamına tam bağlılığı, İslami ilkelerin uygulanmasını öngördüğü görülür.
Bu cemiyet, Anadolu'da Mustafa Kemal Paşa önderliğinde başlayan Kuva-yı Milliye hareketini İttihatçı bir macera olarak nitelendirmiş ve aleyhte fetvalar dağıtmıştır.
3
Seçeneklerdeki cemiyetleri kurucu yapıları ve benimsedikleri ilkeler doğrultusunda eleyerek doğru cevaba ulaşma
Teali-i İslam Cemiyeti seçeneği doğru yanıttır.
Diğer seçeneklerdeki yapılar manda savunucusu (İngiliz Muhipleri, Wilson Prensipleri), genel siyasi fırka (Hürriyet ve İtilaf) veya azınlık örgütüdür (Etnik-i Eterya).

Anahtar Kavram

Milli Varlığa Düşman (Zararlı) Cemiyetlerin Kurucuları, Amaçları ve İdeolojik Eğilimleri

İpuçları

1
Cemiyetin kökenindeki 'müderris' kelimesi medrese öğreticilerini ifade etmekte olup cemiyetin dini ve ulema eksenli yapısına işaret etmektedir.
2
Bu cemiyet hilafet kurumunu savunmuş ve Milli Mücadele aleyhine yayımladığı fetvalarla iç isyanların çıkmasında rol oynamıştır.
3
Kurucuları arasında İskilipli Atıf Hoca ve Şeyhülislam Mustafa Sabri Efendi'nin yer aldığı, İslam'ı yüceltme iddiasındaki cemiyettir.

Daha Fazla Pratik

Milli varlığa zararlı cemiyetlerin yayımladıkları bildirilerin Konya (Delibaş Mehmet) ve Anzavur isyanlarındaki etkilerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Zararlı cemiyetleri hedeflerine göre gruplayabilirsiniz: 1) Manda ve himaye isteyenler (İngiliz Muhipleri, Wilson Prensipleri), 2) Saltanat ve hilafet yanlısı ulema cemiyetleri (Teali-i İslam, Sulh ve Selamet-i Osmaniye), 3) Etnik/bölücü cemiyetler (Kürt Teali). Soru kökündeki 'Cemiyet-i Müderrisîn' ve 'şeriat/hilafet' vurgusu doğrudan ulema kökenli Teali-i İslam Cemiyeti'ne götürür.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 45Soru →

Paris Barış Konferansı’nda İzmir ve çevresinin Yunanistan’a bırakılmasının kararlaştırılması üzerine işgale karşı fiilî direnişi örgütlemek amacıyla kurulan, Maşatlık Mitingi’ni düzenleyerek halkı silahlı mücadeleye çağıran ve Batı Anadolu’da Balıkesir ile Alaşehir kongrelerinin toplanmasına öncülük eden millî cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İzmir Redd-i İlhak Cemiyeti

Cevap

İzmir Redd-i İlhak Cemiyeti
İzmir Redd-i İlhak Cemiyeti; Paris Barış Konferansı'nda İzmir'in Yunanistan'a verileceğinin kesinleşmesi üzerine, işgale saatler kala İzmir Maşatlık Meydanı'nda büyük bir protesto mitingi düzenlemiş, halkı işgale karşı silahlı direnişe davet etmiştir. İşgalin ardından faaliyetlerini iç kesimlere taşıyarak Batı Anadolu Kuva-yı Milliye teşkilatlanmasını sağlamış, Balıkesir ve Alaşehir kongrelerinin toplanmasında doğrudan belirleyici rol oynamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki temel tarihî ipuçlarını ve olayları analiz etme
Paris Barış Konferansı sonrası İzmir'in işgali tehlikesine karşı kurulma, Maşatlık Mitingi'ni düzenleme ve Balıkesir ile Alaşehir kongrelerini organize etme bilgileri tespit edilmiştir.
Milli Mücadele Dönemi'nde Batı Anadolu'da teşkilatlanan cemiyetlerin faaliyet alanlarını ve ayırt edici eylemlerini doğru konumlandırmak gerekir.
2
Cemiyetlerin faaliyet gösterdikleri bölgeleri ve düzenledikleri kongreleri karşılaştırma
Trakya-Paşaeli Cemiyeti Edirne ve Lüleburgaz kongrelerini; Kars İslam Şurası Kars kongrelerini; Redd-i İlhak Cemiyeti ise Balıkesir ve Alaşehir kongrelerini toplayarak Kuva-yı Milliye hareketini Batı Anadolu'da teşkilatlandırmıştır.
Her yararlı cemiyet kendi bölgesinde kongreler toplayarak yerel direnişi meşrulaştırmaya ve örgütlemeye çalışmıştır.
3
Doğru teşkilatı belirleme
İzmir'in haksız işgaline karşı silahlı direnişi fiilen başlatan ve Batı Cephesi'nin temellerini atan cemiyetin İzmir Redd-i İlhak Cemiyeti olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Redd-i İlhak, ilhakı ve işgali fiilen reddederek bölge savunmasını silahlı direniş boyutuna taşımıştır.

Anahtar Kavram

Milli Varlığa Yararlı Cemiyetler ve Bölgesel Faaliyetleri

İpuçları

1
Söz konusu cemiyet, Batı Anadolu'da Yunan işgaline ve 'toprakların Yunanistan'a katılmasına' doğrudan tepki olarak doğmuştur.
2
Bu cemiyetin adı, Arapça kökenli 'bağlanmayı/katılmayı reddetme' anlamına gelen kavramı içermektedir.
3
İzmir'in işgalinden hemen önce Maşatlık Mitingi'ni düzenleyen ve ardından Balıkesir-Alaşehir kongreleriyle Batı Cephesi'ni şekillendiren cemiyettir.

Daha Fazla Pratik

Balıkesir ve Alaşehir kongrelerinin toplanış amaçları, bu kongrelerin Mustafa Kemal'in katılımı olmadan bölgesel sivil inisiyatifle yürütülmüş olması ve Hacim Muhittin Bey'in buradaki rolü üzerine bir pekiştirme sorusu çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cemiyetler ve topladıkları kongreleri coğrafi olarak gruplayarak eleme yapabilirsiniz: Trakya-Paşaeli (Edirne/Lüleburgaz), Kars İslam Şurası (Kars), Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk (Erzurum), Redd-i İlhak (Balıkesir/Alaşehir).
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 46Soru →

Doğu Anadolu Bölgesi'nin Ermenilere verilmesini engellemek amacıyla İstanbul merkezli kurulan millî cemiyet; Wilson İlkeleri'nin çoğunluk prensibini lehte tutabilmek için "kesinlikle doğu illerinden göç edilmemesi", "bölgede bilim, kültür ve din alanında teşkilatlanmaya gidilmesi" ve "olası bir saldırıya karşı ortak savunma yapılması" ilkelerini benimsemiştir.

Bu doğrultuda Fransızca Le Pays (Vatan) ile Türkçe Hadisat ve Albayrak gazetelerini çıkararak propaganda faaliyetleri yürüten ve Erzurum Kongresi'nin toplanmasına öncülük eden cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şark Vilayetleri (Doğu Anadolu) Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti

Cevap

Şark Vilayetleri (Doğu Anadolu) Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti
Şark Vilayetleri (Doğu Anadolu) Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti, Doğu Anadolu'da bağımsız bir Ermenistan kurulmasını önlemek için kurulmuştur. Cemiyet; bölgedeki Türk çoğunluğunu muhafaza etmek amacıyla Doğu illerinden hiçbir şekilde göç edilmemesi kararını almış, bölgede teşkilatlanmayı güçlendirmiş ve davalarını savunmak için Le Pays, Hadisat ve Albayrak gazetelerini çıkarmıştır. Ayrıca Erzurum Kongresi'nin toplanmasını sağlayarak Temsil Heyeti'nin temellerini atmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki temel özellikleri ve faaliyet gösteren bölgeyi analiz etme
Doğu Anadolu'da Ermeni iddialarına karşı faaliyet gösteren, basın-yayın yolunu kullanan ve Erzurum Kongresi'ni toplayan cemiyet hedeflenmektedir.
Milli cemiyetler bölgesel temelli kuruldukları için faaliyet alanları ve yayın organları ayırt edici niteliktedir.
2
Yayın organları ve alınan stratejik kararları eşleştirme
Fransızca 'Le Pays' (Vatan), Türkçe 'Hadisat' ve Erzurum'da basılan 'Albayrak' gazeteleri Şark Vilayetleri Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ne aittir. Wilson İlkeleri gereği Türk nüfus çoğunluğunu korumak için alınan 'göç etmeme' kararı da bu cemiyetin temel tüzük maddesidir.
Cemiyet, bölgenin Türk ve Müslüman yurdu olduğunu hem uluslararası kamuoyuna hem de yerel halka kanıtlamayı amaçlamıştır.
3
Doğru seçeneği belirleme
Tüm bu faaliyetleri yürüten teşkilat Şark Vilayetleri (Doğu Anadolu) Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti'dir.
Diğer cemiyetler Çukurova, Karadeniz veya Kafkasya gibi farklı bölgelerde farklı yöntemlerle mücadele etmiştir.

Anahtar Kavram

Milli Mücadele Dönemi Yararlı Cemiyetleri ve Faaliyet Alanları

İpuçları

1
Ermeni iddialarını çürütmek için Wilson İlkeleri'nin çoğunluk kuralını dikkate alarak Doğu Anadolu'dan göç edilmesini kesinlikle yasaklayan cemiyeti düşününüz.
2
Bu cemiyet, Fransızca 'Le Pays' (Vatan) ve Türkçe 'Hadisat' gazeteleriyle kamuoyu oluşturmuş ve Erzurum Kongresi'nin toplanmasını sağlamıştır.
3
Cemiyetin adı doğrudan Doğu Anadolu vilayetlerini temsil eden eski idari terimi (Şark Vilayetleri) içermektedir.

Daha Fazla Pratik

Milli Mücadele Dönemi'nde basın-yayın yoluyla ulusal direnişi savunan ve 'Kuvayımilliye' tabirini ilk kez kullanan 'Milli Kongre Cemiyeti' ile kurucusu Dr. Esat Işık'ın faaliyetlerini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Yayın organları üzerinden eleme yapılabilir: 'Albayrak' ve 'Hadisat' gazeteleri münhasıran Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti tarafından çıkarılmıştır. Bölgesel eşleştirme yapıldığında Doğu illerinde teşkilatlanan ve Erzurum Kongresi'ni toplayan cemiyet doğrudan belirlenebilir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 47Soru →

Sivas Valisi Reşit Paşa’nın eşi Melek Reşit Hanım ve arkadaşları öncülüğünde kurulan, vatanın bütünlüğünü savunmak amacıyla İtilaf Devletleri temsilciliklerine protesto telgrafları gönderen ve Türk ordusuna para ile giyecek yardımı toplayarak lojistik destek sağlayan millî cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti

Cevap

Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti
Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti, Sivas Kongresi'nden sonra Mustafa Kemal Paşa'nın desteğiyle Sivas Valisi Reşit Paşa'nın eşi Melek Reşit Hanım ve arkadaşları tarafından kurulmuştur. Kısa sürede Anadolu'nun birçok yerine şubeler açan bu cemiyet, işgallere karşı protesto telgrafları çekmiş, mitingler tertiplemiş ve Millî Mücadele ordusuna para ile giyecek yardımı toplayarak önemli lojistik katkı sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüleri ve kuruluş merkezini tespit etme
Cemiyet, Sivas'ta Sivas Valisi Reşit Paşa'nın eşi Melek Reşit Hanım ve vatansever kadınlar tarafından Mustafa Kemal Paşa'nın teşvikiyle kurulmuştur.
Soruda verilen kurucu kadro ve kuruluş yeri bilgisi doğrudan cemiyetin kimliğini işaret eder.
2
Faaliyet alanlarını ve amaçlarını değerlendirme
İtilaf Devletleri ile İstanbul Hükûmeti'ne protesto telgrafları çekmiş, mitingler düzenlemiş ve cephedeki orduya ayni ve nakdi lojistik destek sağlamıştır.
Bu faaliyetler millî varlığa yararlı kadın örgütlenmesinin temel çalışma alanlarıdır.
3
Seçeneklerdeki cemiyetlerle karşılaştırma yapma
Tanımlanan özellikler Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti ile birebir örtüşmektedir.
Diğer seçeneklerdeki cemiyetler farklı amaçlara, kuruculara ve faaliyet yöntemlerine sahiptir.

Anahtar Kavram

Milli Varlığa Yararlı Cemiyetlerin Kuruluşu ve Faaliyetleri

İpuçları

1
Cemiyet, Sivas Kongresi döneminde kadınların örgütlenmesiyle ortaya çıkmış ve vatan savunmasına lojistik katkı sağlamıştır.
2
Sivas Valisi'nin eşi Melek Reşit Hanım'ın öncülük ettiği bu teşkilat, telgraflar ve mitinglerle işgallere direnmiştir.
3
İsminde doğrudan kadınların vatan savunmasındaki rolünü belirten ifadelere yer veren yararlı cemiyettir.

Daha Fazla Pratik

Milli Mücadele döneminde basın-yayın yoluyla mücadele eden ve Kuva-yı Milliye tabirini ilk kez kullanan cemiyetin özelliklerini tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

Soru kökündeki 'Melek Reşit Hanım' ve 'orduya giyecek yardımı toplama' gibi anahtar ifadeler doğrudan kadınların örgütlendiği cemiyete odaklanmayı sağlar.
Tahmini Süre:50s
Soru 48Soru →

Dr. Esat Işık öncülüğünde kurulan, bölgesel savunma yerine tüm yurdun bütünlüğünü savunan ve Türk milletinin haklılığını dünya kamuoyuna duyurmak amacıyla özellikle basın-yayın yolunu temel mücadele aracı olarak benimseyen millî cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Millî Kongre Cemiyeti

Cevap

Millî Kongre Cemiyeti
Millî Kongre Cemiyeti, Dr. Esat Işık öncülüğünde İstanbul'da kurulmuş olup diğer yararlı cemiyetlerden farklı olarak bölgesel bir sınır gözetmemiş, ulusal düzeyde haklı davayı dünyaya duyurmak için basın-yayın yolunu temel mücadele yöntemi olarak benimsemiştir. Ayrıca 'Kuvayımilliye' kavramı ilk kez bu cemiyetin raporlarında yer almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncü isim ve temel faaliyet yöntemi analiz edilir.
Dr. Esat Işık öncülüğünde kurulduğu ve temel mücadele yöntemi olarak basın-yayın yoluyla uluslararası kamuoyu oluşturmayı benimsediği belirlenir.
Yararlı cemiyetler arasında bölgesel silahlı direniş yerine doğrudan ulusal ölçekte basın ve propaganda faaliyetini merkeze alan cemiyeti tespit etmek gerekir.
2
Ulusal amaç güden cemiyetler ile bölgesel cemiyetler ayrıştırılır.
Bölgesel amaçlı cemiyetlerin aksine tüm yurdu kapsayan ve yayın yoluyla mücadele eden cemiyetin Millî Kongre Cemiyeti olduğu sonucuna ulaşılır.
Millî Kongre Cemiyeti, diğer yararlı cemiyetlerden farklı olarak bölgesel değil ulusal nitelik taşır ve 'Kuvayımilliye' tabirini ilk kez resmi raporlarında kullanmıştır.

Anahtar Kavram

Milli Varlığa Yararlı Cemiyetler ve Millî Kongre Cemiyeti'nin Özellikleri

İpuçları

1
Bu cemiyet, diğer yararlı cemiyetlerin aksine belirli bir coğrafyayı değil tüm vatanı savunmuş ve 'Kuvayımilliye' tabirini ilk kez kullanmıştır.
2
Kurucusu Dr. Esat Işık olup temel mücadele aracını gazete, broşür ve basın yayınları oluşturmuştur.

Daha Fazla Pratik

Millî Kongre Cemiyeti'nin ardından Millî Varlığa Düşman olan İngiliz Muhipleri ve Wilson Prensipleri cemiyetlerinin savunduğu manda fikirlerini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Soru kökündeki 'Dr. Esat Işık' ve 'basın-yayın' anahtar kavramlarını doğrudan Millî Kongre Cemiyeti ile eşleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:40s
Soru 49Soru →

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ardından işgal altındaki İstanbul'da faaliyet gösteren bazı vatansever aydın ve subaylar, Millî Mücadele'ye destek olmak amacıyla gizli istihbarat ve lojistik grupları kurmuşlardır.

Bu doğrultuda kurulan; İtilaf Devletleri'nin denetimindeki depolardan Anadolu'ya gizlice silah ve cephane kaçırılmasını organize eden, aydın ve komutanların gizli yollarla Ankara'ya geçişini sağlayan, haberleşmede 'Nuh' ve 'Cengiz' gibi şifreli kod adları kullanan ve Millî Mücadele'nin ilk gizli teşkilatı kabul edilen cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karakol Cemiyeti

Cevap

Karakol Cemiyeti
Karakol Cemiyeti; Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında Ekim-Kasım 1918'de İstanbul'da kurulan ilk gizli millî teşkilattır. Cemiyet, İtilaf Devletleri'nin gözetimindeki depolardan Maçka ve diğer cephaneliklerden silah ve mühimmat kaçırarak İnebolu ve Kocaeli üzerinden Ankara'ya ulaştırmış, çok sayıda subay ve aydının gizlice Anadolu'ya geçişini sağlamıştır. Ayrıca üyelerine 'Nuh', 'Cengiz' gibi şifreli kodlar vererek gizli bir istihbarat ağı kurmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki cemiyetin kuruluş yerini, amacını ve temel faaliyetlerini analiz etme
Soru; İstanbul'da gizli olarak kurulan, Anadolu'ya istihbarat, subay ve silah-mühimmat sevkiyatı yapan, şifreli kodlar kullanan ilk gizli teşkilatı sormaktadır.
Mondros sonrası kurulan cemiyetlerin yürüttükleri faaliyet alanları (bölgesel savunma, basın-yayın, gizli istihbarat/lojistik) farklılık gösterir.
2
Gizli lojistik ve istihbarat teşkilatlarının özelliklerini eşleştirme
Kara Vasıf Bey, Albay Şevket Bey ve arkadaşları tarafından kurulan, Mustafa Kemal Paşa'ya 'Nuh', Kara Vasıf Bey'e 'Cengiz' kod adı verilen ve İnebolu-Kocaeli hatları üzerinden cephane nakleden örgüt Karakol Cemiyeti'dir.
Karakol Cemiyeti, Millî Mücadele'nin İstanbul'daki ilk gizli istihbarat ve sevkiyat örgütüdür (daha sonra yerini Mim Mim Grubu ve Felah Grubu almıştır).
3
Diğer seçeneklerdeki cemiyetlerin niteliklerini değerlendirerek eleme yapma
Sulh ve Selamet-i Osmaniye, Kürt Teali ve Askerî Nigehban cemiyetleri millî varlığa zararlı cemiyetlerdir; Kars İslam Şurası ise bölgesel bir direniş şurasıdır.
Karakol Cemiyeti dışındaki seçenekler verilen öncüllerdeki lojistik ve istihbarat faaliyetlerini karşılamaz.

Anahtar Kavram

Millî Mücadele Dönemi'nde İstanbul'da faaliyet gösteren gizli istihbarat, propaganda ve lojistik teşkilatları (Karakol Cemiyeti ve kolları)

İpuçları

1
Cemiyetin faaliyet merkezi işgal altındaki başkent İstanbul olup temel misyonu cephe gerisinde gizli lojistik ve istihbarat desteği sağlamaktır.
2
Bu teşkilat açık mitingler veya kongreler düzenlemek yerine, İtilaf depolarından silah kaçırma ve komutanları Anadolu'ya kaçırma gibi yeraltı faaliyetleri yürütmüştür.
3
Kara Vasıf Bey'in liderlik ettiği ve mensuplarına 'Cengiz', 'Nuh' gibi kod adları veren bu yapı, daha sonra yerini Mim Mim Grubu'na bırakacak olan ilk gizli istihbarat cemiyetidir.

Daha Fazla Pratik

Karakol Cemiyeti'nin kapatılmasından sonra İstanbul'da kurulan Zabitân, Mim Mim (M.M.) ve Felah gruplarının faaliyetlerini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Seçeneklerdeki cemiyetlerin türlerine (yararlı/zararlı) ve coğrafi faaliyet alanlarına göre eleme yöntemi uygulanabilir. Zararlı fırkalar (Sulh ve Selamet, Kürt Teali, Askerî Nigehban) ve bölgesel yönetimler (Kars İslam Şurası) elendiğinde doğrudan gizli millî istihbarat cemiyetine ulaşılır.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 3 / 3
Cemiyetler (Yararlı, Zararlı ve Azınlık Cemiyetleri) Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 3 | Examkin