Examkin

Cümlede Anlam İlişkileri

122 soru

Soru 101Soru →

Kamu yönetiminde dijitalleşme ve verimlilik çalışmaları kapsamında hazırlanan aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleştirilme amacı belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vatandaşların kamu hizmetlerine erişimini kolaylaştırmak ve bürokratik süreçleri hızlandırmak üzere 'Tek Tıkla Devlet' portalı güncellendi.

Cevap

Vatandaşların kamu hizmetlerine erişimini kolaylaştırmak ve bürokratik süreçleri hızlandırmak üzere 'Tek Tıkla Devlet' portalı güncellendi.
Doğru seçenekte portalın güncellenme eylemi, 'erişimi kolaylaştırmak' ve 'süreçleri hızlandırmak' gibi henüz gerçekleşmemiş, geleceğe yönelik birer hedef (amaç) doğrultusunda yapılmıştır. '-mak üzere' edatı burada amaç ilişkisini kuran temel yapıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi ve ana eylemi belirleyin.
Güncellendi
Cümlenin yargısını anlamak için eylemi tespit etmek gerekir.
2
Yükleme 'Hangi amaçla?' ve 'Niçin?' sorularını yöneltin.
Hangi amaçla güncellendi? -> Kolaylaştırmak ve hızlandırmak üzere.
Amaç-sonuç ilişkisinde eylem bir hedefe yöneliktir; neden-sonuçta ise bir gerekçeye dayanır.
3
Eylemin gerekçesinin gerçekleşip gerçekleşmediğini kontrol edin.
Erişimin kolaylaşması ve hızlanması henüz ulaşılmak istenen birer 'hedef' konumundadır.
Eğer gerekçe gerçekleşmiş bir olay olsaydı neden-sonuç; henüz gerçekleşmemiş bir hedef olsaydı amaç-sonuç olurdu.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki eylemin bir 'hedefe' mi yoksa 'gerçekleşmiş bir gerekçeye' mi dayandığına bakın.
2
'-mak üzere' ve '-mak amacıyla' gibi ifadelerin bulunduğu cümlelerde genellikle amaç-sonuç ilişkisi aranır.
3
Yükleme 'Hangi amaçla?' sorusunu sorun. Eğer cevap bir hedef bildiriyorsa amaç-sonuç; eğer cevap bir neden bildiriyorsa neden-sonuç cümlesidir.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç cümlelerinde neden gerçekleşmiş bir olaydır (Dün kar yağdığı için yollar kapandı - Kar yağmış). Amaç-sonuçta amaç bir beklentidir (Yollar kapanmasın diye tuzlama yapıldı - Yollar henüz kapanmamış).

Alternatif Yöntem

Cümledeki amaç/neden bölümüne 'hangi amaçla' ve 'hangi sebeple' sorularını ayrı ayrı uygulayın. Amaç-sonuç cümlelerinde 'amacıyla' kelimesini ekleyebiliyorsanız (Örn: kolaylaştırmak amacıyla) bu bir amaç cümlesidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 102Soru →

Bilim insanları, küresel ısınmanın deniz seviyesindeki etkilerini gözlemlemek üzere kutup bölgelerinde yeni bir istasyon kurdular.

Bu cümledeki anlam ilişkisinin (amaç-sonuç) özdeşi aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye ekipleri, şehir içi trafiği rahatlatmak amacıyla ana arterlerde yeni bir alt geçit projesi başlattı.

Cevap

Şehir içi trafiği rahatlatmak amacıyla alt geçit projesi başlatıldığını belirten ifade doğru cevaptır.
Doğru yanıt olan cümlede, 'alt geçit projesi başlatılması' eylemi, henüz gerçekleşmemiş ancak gerçekleşmesi istenen 'trafiği rahatlatmak' hedefi/amacı doğrultusunda yapılmıştır. Öncül cümlede kullanılan '-mek üzere' yapısı ile bu seçenekteki '-mek amacıyla' yapısı birbirine anlamca tam olarak karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi analiz et.
Cümlede 'gözlemlemek üzere' ifadesi eylemin yapılma amacını ortaya koymaktadır.
Anlam ilişkisini (amaç-sonuç) belirlemek için temel yargıya 'Hangi amaçla?' sorusu sorulur.
2
Seçeneklerdeki anlam ilgilerini tek tek sorgula.
Bir seçenekte 'amacıyla' edatı kullanılarak eylemin hedefi belirtilmiştir.
Özdeş anlam ilişkisini bulmak için aynı yapısal veya anlamsal kalıbı aramak gerekir.
3
Karşılaştırma yap ve karıştırılan kavramları ele.
Neden-sonuç bildiren 'sebebiyle', 'dolayı' gibi ifadeleri amaç bildiren yapılardan ayır.
Neden-sonuçta sebep gerçekleşmiş bir olayken, amaç-sonuçta eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yöneliktir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki temel yargıya 'Hangi amaçla?' sorusunu sorun.
2
'-mek üzere', '-mek amacıyla', '-mek için' gibi yapıların hangi amaçla yapıldığını gösterdiğine dikkat edin.
3
Neden-sonuç cümlelerinde neden gerçekleşmiştir; amaç-sonuç cümlelerinde amaç henüz gerçekleşmemiştir, bir hedeftir.

Daha Fazla Pratik

Cümlede neden-sonuç ve amaç-sonuç farkını pekiştirmek için 'için' edatının kullanıldığı farklı örnekleri inceleyin.

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'üzere' edatı yerine 'amacıyla' kelimesini getirerek anlamın korunup korunmadığını kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 103Soru →

(I)(I) Tarihî belgelerin yüksek çözünürlüklü tarayıcılarla dijital ortama aktarılması, asıllarının fiziksel yıpranmadan korunması amacıyla yürütülen kapsamlı bir projedir. (II)(II) Veri depolama birimlerinde kullanılan manyetik alanların zamanla bozulmaya uğraması, uzun vadeli koruma stratejilerinde bulut teknolojilerine yönelimi zorunlu kılmıştır. (III)(III) Arşivlenen verilerin meta-verilerle desteklenmesi, araştırmacıların aradıkları bilgiye çok daha kısa sürede ve hatasız bir şekilde ulaşmalarına olanak tanır. (IV)(IV) Bu devasa dijital kütüphanenin gelecekte de işlevsel kalabilmesi, kullanılan dosya formatlarının teknolojik değişimlerden bağımsız bir standartta korunmasına bağlıdır. (V)(V) Eski yazma eserlerin dijitalleşmesi sayesinde, dünyanın öbür ucundaki bir araştırmacı nadide bir eseri yerinden oynatmadan inceleme fırsatı bulabilmektedir.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde yargının gerçekleşmesi bir koşula bağlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Dördüncü cümlede, dijital kütüphanenin gelecekte işlevsel kalabilmesi (sonuç), dosya formatlarının belirli bir standartta korunması (koşul) durumuna "bağlıdır" ifadesiyle bağlanmıştır.
Dördüncü cümlede geçen "işlevsel kalabilmesi... korunmasına bağlıdır" ifadesinde, kütüphanenin gelecekte kullanılabilir olması bir şarta bağlanmıştır. Türkçede koşul anlamı sadece "-se/-sa" ekiyle değil, "bağlıdır, şartıyla, ancak ... ile" gibi ifadelerle de kurulabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi analiz et.
"korunması amacıyla" ifadesi amaç-sonuç ilişkisi kurar.
Eylemin hangi hedefle yapıldığı belirtilmiştir.
2
İkinci cümleyi analiz et.
"bozulmaya uğraması... zorunlu kılmıştır" yapısı neden-sonuç ilişkisi kurar.
Yönelimin gerekçesi açıklanmıştır.
3
Dördüncü cümleyi analiz et.
"işlevsel kalabilmesi... korunmasına bağlıdır" ifadesi koşul-sonuç ilişkisi kurar.
"Bağlıdır" sözcüğü, temel yargının gerçekleşmesini başka bir durumun varlığına (koşula) bağlar.

Anahtar Kavram

Koşul-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümlelerde 'hangi amaçla', 'hangi sebeple' ve 'hangi şartla' sorularını sorarak anlam ilişkilerini belirlemeye çalışın.
2
Koşul anlamı veren ifadeler her zaman belirgin eklerle (-sa/-se) kurulmaz; 'bağlıdır' gibi yüklemler de şart anlamı taşıyabilir.
3
Dördüncü cümlede kütüphanenin gelecekte de işe yaramasının neye dayandırıldığına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Koşul-sonuç ilişkilerinde 'ancak', 'yeter ki', 'üzere' gibi edat ve bağlaçların kullanımını içeren benzer soruları inceleyin.

Alternatif Yöntem

Cümleyi '-se/-sa' ekini kullanarak yeniden kurmayı deneyin: 'Eğer formatlar standartta korunursa kütüphane işlevsel kalabilir.' Bu dönüşüm anlamlıysa koşul ilişkisi vardır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 104Soru →

"Gençlerin istihdam olanaklarını artırmak ve yerel kalkınmaya destek sağlamak düşüncesiyle mesleki eğitim merkezlerinin kapasitesi genişletildi." Bu cümledeki anlam ilişkisinin özdeşi aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şehir içi trafiği rahatlatmak ve ulaşım süresini minimize etmek gayesiyle yeni bir çevre yolu projesi hayata geçirildi.

Cevap

"Şehir içi trafiği rahatlatmak ve ulaşım süresini minimize etmek gayesiyle yeni bir çevre yolu projesi hayata geçirildi." cümlesinde, tıpkı öncülde olduğu gibi bir eylemin gerçekleştirilme amacı belirtilmiştir.
Öncül cümlede mesleki eğitim merkezlerinin kapasitesinin genişletilmesi eylemi, 'gençlerin istihdam olanaklarını artırmak' hedefiyle yapılmıştır. Bu bir amaç-sonuç ilişkisidir. Seçenekler incelendiğinde, şehir içi trafiği rahatlatmak amacıyla çevre yolu projesinin hayata geçirilmesini ifade eden seçenek, aynı anlam ilişkisini (amaç-sonuç) taşımaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi analiz etme
Cümledeki eylem: Kapasitenin genişletilmesi. Amaç: İstihdamı artırmak. (Amaç-Sonuç)
"Düşüncesiyle", "maksadıyla", "amacıyla" gibi ifadeler eylemin henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yönelik yapıldığını gösterir.
2
Seçeneklerdeki anlam ilişkilerini belirleme
A ve D neden-sonuç, C koşul-sonuç, B ise amaç-sonuç ilişkisi taşımaktadır.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem, ulaşılmak istenen bir hedef doğrultusunda yapılır; neden-sonuç cümlelerinde ise eylem bir gerekçeye dayanır.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki eylemin 'hangi amaçla' mı yoksa 'hangi sebeple' mi yapıldığını kontrol edin.
2
Eylemin gerçekleşme amacı henüz tamamlanmamış bir hedeftir (istihdamı artırmak gibi).
3
Öncül cümledeki 'düşüncesiyle' ifadesi yerine 'amacıyla' kelimesini koyabiliyorsanız bu bir amaç-sonuç cümlesidir.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç arasındaki farkı pekiştirmek için 'için' edatının kullanıldığı farklı örnekleri analiz edin.

Alternatif Yöntem

Amaç-sonuç cümlelerini neden-sonuç cümlelerinden ayırmak için 'amacıyla' ve 'nedeniyle' kelimelerini eylemin önüne koyun. Hangisi anlamlı oluyorsa ilişki odur.
Tahmini Süre:50s
Soru 105Soru →

Türkçede cümleler arasındaki anlam ilişkileri; eylemin hangi gerekçeyle, hangi hedefle veya hangi şartla yapıldığına göre değişiklik gösterir. 'Amaç-sonuç' cümlelerinde eylem, henüz gerçekleşmemiş bir hedefe ulaşmak için yapılır.

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde amaç-sonuç ilişkisi vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yabancı dilini geliştirmek üzere üç aylığına yurt dışına gitmeye karar verdi.

Cevap

Cümlede belirtilen yurt dışına gitme eylemi, henüz gerçekleşmemiş bir hedef olan 'yabancı dili geliştirme' amacıyla yapıldığı için doğru yanıt 'yurt dışına gitme kararını' içeren ifadedir.
Doğru seçenekte kullanılan '-mek üzere' edat grubu, eylemin hangi hedef doğrultusunda yapıldığını belirtmektedir. Kişinin yurt dışına gitme kararı almasının temel amacı dilini geliştirmektir ve bu hedef henüz tam olarak gerçekleşmemiş bir niyeti ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ana yargıyı (eylemi) belirleyin.
Eylem: 'Yurt dışına gitmeye karar verdi'.
Anlam ilişkisini çözmek için önce yapılan işin ne olduğunu saptamamız gerekir.
2
Eyleme 'Hangi amaçla?' sorusunu yöneltin.
Cevap: 'Yabancı dilini geliştirmek üzere (amacıyla)'.
Eğer cevap bir hedefe işaret ediyorsa bu bir amaç-sonuç cümlesidir.
3
Diğer seçeneklerdeki 'neden' ve 'koşul' bildiren ifadeleri eleyin.
Neden bildiren (kar yağışı, gürültü) ve koşul bildiren (hava güzel olursa) ifadeler elendi.
Amaç-sonuç ilişkisini kesinleştirmek için diğer mantıksal bağları ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki yargıya 'Hangi amaçla?' ve 'Neden?' sorularını sorun.
2
Eğer cümlede '-mak için, -mak üzere, amacıyla' gibi ifadeler varsa genellikle amaç-sonuç ilişkisi vardır.
3
Amaç-sonuç cümlelerinde 'amaç' bölümü henüz gerçekleşmemiştir; neden-sonuç cümlelerinde ise 'neden' bölümü çoktan gerçekleşmiştir.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç arasındaki farkı pekiştirmek için benzer bağlaçların kullanıldığı farklı cümleler kurmayı deneyin.

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'için' veya 'üzere' yerine 'amacıyla' kelimesini getirin. Eğer cümle anlamlı kalıyorsa bu bir amaç-sonuç cümlesidir.
Tahmini Süre:45s
Soru 106Soru →

Türkçede bazı cümleler eylemin hangi gerekçeyle yapıldığını (neden-sonuç), bazıları ise hangi hedefe yönelik olduğunu (amaç-sonuç) bildirir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleşme nedeni belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gerekli ödenek zamanında gelmediğinden projenin ikinci aşamasına geçilemedi.

Cevap

Gerekli ödenek zamanında gelmediğinden projenin ikinci aşamasına geçilemedi.
Doğru cevapta 'projenin ikinci aşamasına geçilememesi' sonucu, 'ödeneğin zamanında gelmemesi' gibi somut ve gerçekleşmiş bir sebebe bağlanmıştır. Bu bir neden-sonuç (gerekçe) ilişkisidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ana yargıyı (eylemi) tespit et.
Ana yargı: 'projenin ikinci aşamasına geçilememesi'.
Anlam ilişkisini çözmek için önce sonucun ne olduğunu belirlemeliyiz.
2
Yargıya 'Hangi amaçla?' ve 'Hangi nedenle?' sorularını yönelt.
Soru: Neden geçilemedi? Cevap: Ödenek gelmediğinden (Gerçekleşmiş bir durum).
Neden-sonuç cümlelerinde neden bölümü genellikle gerçekleşmiş bir olayı bildirirken, amaç-sonuçta hedeflenen bir durum vardır.
3
Eki/Edatı kontrol et.
'-den/-dan' eki (gelmediğinden) cümleye neden anlamı katmıştır.
Linguistik ipuçları (için, amacıyla, -den dolayı) anlam ilişkisini doğrulamaya yardımcı olur.

Anahtar Kavram

Neden-Sonuç ve Amaç-Sonuç İlişkisi Ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki yargıya 'Hangi amaçla?' sorusunu sorun; eğer mantıklı bir cevap alıyorsanız o amaç-sonuçtur.
2
Neden-sonuç cümlelerinde neden olan olay genellikle önceden gerçekleşmiştir. Amaç-sonuçta ise eylemin sonucunda ulaşılmak istenen bir hedef vardır.
3
'-mak için' kalıbı yerine 'amacıyla' kelimesini koyabiliyorsanız amaç-sonuçtur; '-dığı için' kalıbı ise genellikle neden-sonuç bildirir.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç ayrımını pekiştirmek için 'için' edatının kullanıldığı farklı cümle yapılarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki ekleri kontrol edin: '-dığı için, -den dolayı, -ince' ekleri genellikle neden; '-mak için, -mak üzere, diye' ifadeleri ise genellikle amaç bildirir.
Tahmini Süre:50s
Soru 107Soru →

Arşivdeki belgelerin dijital ortama aktarılmasıyla, fiziksel depolama alanına duyulan ihtiyaç büyük oranda ortadan kalktı.

Bu cümledeki anlam ilişkisinin özdeşi aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yoğun yağışlar neticesinde barajlardaki doluluk oranının artması, tarımsal sulama konusundaki endişeleri giderdi.

Cevap

Yoğun yağışlar neticesinde barajlardaki doluluk oranının artması, tarımsal sulama konusundaki endişeleri giderdi seçeneği doğru cevaptır.
Soru kökündeki cümlede 'belgelerin dijital ortama aktarılması' gerçekleşmiş bir durumdur ve 'depolama ihtiyacının ortadan kalkması' bu durumun bir sonucudur. Barajlardaki doluluk oranının artmasıyla ilgili seçenekte de 'oranın artması' gerçekleşmiş bir neden, 'endişelerin giderilmesi' ise bu nedenin ortaya çıkardığı bir sonuçtur. Her iki cümlede de eylemlerin gerekçesi belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümledeki anlam ilişkisini belirlemek.
Neden-Sonuç İlişkisi
"Aktarılmasıyla" ifadesi, eylemin gerçekleştiğini ve bir sonuca yol açtığını (ihtiyacın kalkması) gösterir. Amaç bildiren bir niyet değil, gerçekleşmiş bir sebep söz konusudur.
2
Seçeneklerdeki anlam ilişkilerini tek tek analiz etmek.
Diğer seçeneklerin amaç ve koşul bildirdiğini tespit etmek.
Amaç-sonuç cümlelerinde henüz gerçekleşmemiş bir hedef varken, neden-sonuç cümlelerinde gerçekleşmiş bir olgu vardır.
3
Neden-sonuç yapısını baraj örneğiyle eşleştirmek.
A seçeneğindeki yapı öncül cümleyle birebir örtüşmektedir.
Barajların dolması (neden) -> Endişelerin giderilmesi (sonuç) ilişkisi, dijitalleşme ve depolama ihtiyacı arasındaki ilişkiyle özdeştir.

Anahtar Kavram

Neden-Sonuç (Gerekçe) İlişkisi

İpuçları

1
Cümleye 'Hangi amaçla?' ve 'Neden?' sorularını yöneltin.
2
Neden-sonuç cümlelerinde neden bölümü gerçekleşmiş bir olaydır. Amaç-sonuçta ise neden bölümü henüz gerçekleşmemiş bir hedeftir.
3
Öncül cümleyi 'aktarıldığı için' şeklinde değiştirebiliyorsanız bu bir neden-sonuç cümlesidir. Seçeneklerde de benzer bir dönüşüm arayın.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç arasındaki farkı pekiştirmek için 'için' edatının kullanıldığı farklı örnekleri analiz edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Neden-sonuç cümlelerini tespit etmek için '-dığı için / -den dolayı' ifadelerini, amaç-sonuç için ise '-mak amacıyla' ifadesini cümleye yerleştirin. Hangisi anlamlı oluyorsa ilişki odur.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 108Soru →

Kamu hizmetlerinde ve toplumsal projelerde kullanılan cümleler, farklı anlam ilgileriyle (neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul-sonuç) kurulabilir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleşme gerekçesi (neden-sonuç ilişkisi) belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarımsal sulamada yapılan teknik hatalar toprakta aşırı tuzlanmaya yol açtığından bölgedeki ürün rekoltesinde ciddi bir düşüş yaşanmaktadır.

Cevap

Tarımsal sulamada yapılan teknik hataların tuzlanmaya yol açması nedeniyle rekoltenin düşmesini ifade eden seçenek doğru cevaptır.
Doğru cevapta yer alan '...yol açtığından' ifadesi, eylemin gerekçesini (sebebini) belirtir. Tuzlanma olayı gerçekleşmiştir ve bu durum rekolte kaybına neden olmuştur. Bu, tipik bir neden-sonuç (gerekçe) ilişkisidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki yüklemi ve ona bağlı olan 'neden/amaç' eklerini tespit et.
Doğru seçenekte '-dığından' eki, diğer seçeneklerde ise '-mek amacıyla', '-mek için', '-mek üzere' ve '-dığı takdirde' yapıları görülmektedir.
Anlam ilişkisini belirleyen temel yapısal ipuçlarını bulmak.
2
Eylemin bir hedef (amaç) mı yoksa gerçekleşmiş bir sebep mi olduğunu analiz et.
Tuzlanmanın oluşması gerçekleşmiş bir olaydır ve sonucu doğurmuştur (neden-sonuç). Diğerlerinde ise henüz ulaşılmak istenen hedefler vardır (amaç-sonuç).
Neden-sonuç ile amaç-sonuç arasındaki mantıksal farkı ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Neden-sonuç cümlelerinde sebep gerçekleşmiş bir olaydır; amaç-sonuç cümlelerinde ise sebep, ulaşılmak istenen bir hedeftir.

İpuçları

1
Cümleye 'Hangi amaçla?' ve 'Hangi sebeple?' sorularını yöneltin.
2
Neden-sonuç cümlelerinde yargının sebebi genellikle gerçekleşmiş bir durumdur; amaç-sonuçta ise bir niyet vardır.
3
'-mek için' yerine 'amacıyla' kelimesini koyabiliyorsanız amaç-sonuç; koyamıyorsanız neden-sonuçtur.

Daha Fazla Pratik

Farklı cümlelerde '-dığı için' ve '-mek için' kalıplarını değiştirerek anlam kaymalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 109Soru →

Sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda enerji verimliliğini sağlamak üzere sanayi tesislerinde karbon emisyonunu düşürecek teknolojik dönüşüm süreci başlatıldı.

Bu cümledeki anlam ilişkisinin benzeri aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yerel yönetimler, sokak hayvanlarının yaşam koşullarını iyileştirmek ve toplumsal farkındalık yaratmak amacıyla yeni barınak projelerini hayata geçirdi.

Cevap

Yerel yönetimlerin barınak projelerini hayata geçirmesinin anlatıldığı seçenek, kök cümlede olduğu gibi bir eylemin hangi hedefle (amaçla) yapıldığını belirttiği için doğru cevaptır.
Doğru seçenekte, barınak projelerinin hayata geçirilmesi bir 'eylem', sokak hayvanlarının koşullarını iyileştirmek ise bu eylemin gerçekleştirilme 'amacıdır'. Tıpkı kök cümlede teknolojik dönüşümün enerji verimliliği hedefiyle yapılması gibi, burada da eylem bir niyet/hedef doğrultusunda icra edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki cümleyi analiz etme
Cümlede 'teknolojik dönüşüm süreci' (eylem), 'enerji verimliliğini sağlamak' (hedef/amaç) için başlatılmıştır. '-mak üzere' edatı burada amaç ilgisi kurmuştur.
Soruda istenen anlam ilişkisini doğru tespit etmek çözümün temelidir.
2
Seçeneklerdeki anlam ilgilerini belirleme
Seçeneklerde neden-sonuç, amaç-sonuç ve koşul-sonuç ilişkileri bulunmaktadır.
Eylemin gerçekleşme gerekçesini (neden) mi yoksa hedeflenen sonucunu (amaç) mı ifade ettiğini ayırmak gerekir.
3
Amaç-sonuç yapısını eşleştirme
Yerel yönetimlerle ilgili olan cümlede 'amacıyla' ifadesi kullanılarak eylemin hedefi net bir şekilde ortaya konmuştur.
Anlamca ve yapıdaş olan seçeneği bulmak doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki eylemin hangi hedefle veya niyetle yapıldığını sorgulayın (Hangi amaçla?).
2
'-mak üzere', '-mak için', 'amacıyla' gibi ek ve kelimeler genellikle amaç-sonuç ilişkisi kurar.
3
Öncüldeki 'enerji verimliliğini sağlamak' henüz tam olarak gerçekleşmemiş, ulaşılmak istenen bir hedeftir. Benzer bir hedef-eylem yapısı arayın.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç cümlelerinde neden bölümü gerçekleşmiş bir eylemi bildirirken, amaç-sonuç cümlelerinde amaç bölümü henüz gerçekleşmemiş bir hedefi bildirir.

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'için/üzere' yerine 'amacıyla' kelimesini getirin. Eğer anlamlı oluyorsa amaç-sonuç, 'nedeniyle' kelimesi anlamlı oluyorsa neden-sonuç cümlesidir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 110Soru →

Aşağıdaki tabloda numaralanmış cümleler ve bu cümlelerin sahip olduğu anlam ilişkileri eşleştirilmiştir:

NoCümleAnlam İlişkisi
ISektördeki daralma sebebiyle birçok yerel işletme faaliyetlerine ara vermek zorunda kaldı.Neden-Sonuç
IIKurumsal kimliği güçlendirmek amacıyla yeni bir logo ve web arayüzü tasarlandı.Amaç-Sonuç
IIIGerekli bütçe onayı zamanında alınmadığı takdirde yatırım planı bir sonraki yıla devredecek.Koşul-Sonuç
IVVatandaşların taleplerini yerinde değerlendirmek üzere bölgeye uzman bir heyet gönderildi.Neden-Sonuç
VEvraklardaki eksiklikler giderilmediğinden dolayı başvuruların sonuçlanma süreci uzadı.Neden-Sonuç

Buna göre tabloda numaralanmış eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

IV numaralı cümle, amaç-sonuç ilişkisine sahip olmasına rağmen tabloda neden-sonuç olarak etiketlendiği için yanlıştır.
IV numaralı cümlede geçen 'değerlendirmek üzere' ifadesi, heyet gönderilme eyleminin hangi amaçla/hedefle yapıldığını belirtir. Bu yapı cümleye 'Amaç-Sonuç' anlamı katar. Tabloda ise bu cümlenin karşısına 'Neden-Sonuç' yazıldığı için bu eşleştirme hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tablodaki cümleleri ve kurulan anlam ilişkilerini tek tek analiz et.
I, II, III ve V numaralı cümlelerin etiketleri anlam özellikleriyle (sebebiyle, amacıyla, -sa, -den dolayı) uyumludur.
Eylemin neden yapıldığı ile hangi amaçla yapıldığı arasındaki farkı belirlemek gerekir.
2
IV numaralı cümlede yer alan '-mak üzere' edatının kattığı anlamı sorgula.
'-mak üzere' edatı cümleye 'değerlendirme hedefiyle/amacıyla' anlamı katarak bir Amaç-Sonuç ilişkisi kurmuştur.
Amaç-Sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yöneliktir.
3
IV numaralı satırdaki 'Neden-Sonuç' etiketini cümledeki gerçek anlamla kıyasla.
Cümle Amaç-Sonuç ilişkisi taşıdığı halde Neden-Sonuç olarak etiketlendiği için bir eşleştirme hatası olduğu görülür.
Soruda yanlış eşleştirmenin bulunması istenmektedir.

Anahtar Kavram

Neden-Sonuç ve Amaç-Sonuç Cümlelerinin Ayırt Edilmesi

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'için, amacıyla, üzere, nedeniyle' gibi anahtar kelimelere odaklanın.
2
Neden-sonuç cümlelerinde sebep gerçekleşmiştir; amaç-sonuç cümlelerinde ise ulaşılamayan bir hedef vardır.
3
'-mak üzere' ifadesi genellikle amaç-sonuç ilgisi kurar. Tablodaki IV. satırı bu gözle tekrar inceleyin.

Daha Fazla Pratik

Farklı cümle yapılarında (örneğin -ınca/-ince, -dığından) neden-sonuç ilgisini pekiştirmek için benzer tablolar oluşturabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'amacıyla' veya 'nedeniyle' kelimelerinin yerine birbirini koymayı deneyin. 'Değerlendirmek amacıyla' uygun oluyorsa amaç-sonuçtur; 'değerlendirdiği için' olmuyorsa veya anlam bozuluyorsa farkı daha net görebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 111Soru →

Cümleler arasındaki anlam ilişkileri; eylemin hangi gerekçeyle yapıldığını, hangi hedefe yönelik olduğunu veya hangi duruma bağlı olduğunu ifade eder.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylem, gerçekleştirilme amacıyla birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölgedeki su kaynaklarının verimli kullanılmasına yönelik farkındalık yaratmak üzere uzmanlar tarafından kapsamlı bir rapor hazırlandı.

Cevap

Uzmanlar tarafından rapor hazırlanmasının hedefi farkındalık yaratmaktır; bu yüzden cümle amaç-sonuç ilişkisi taşımaktadır.
Doğru seçenekte, raporun hazırlanması eylemi 'farkındalık yaratma' gibi ileriye dönük bir hedefe bağlanmıştır. '-mek üzere' ifadesi 'amacıyla' anlamında kullanılarak amaç-sonuç ilişkisini kesinleştirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki temel yargıyı (eylemi) belirleyin.
Temel yargı 'rapor hazırlanması'dır.
Anlam ilişkisini çözmek için önce hangi sonucun gerçekleştiğini saptamak gerekir.
2
Yargıya 'Hangi amaçla?' sorusunu yöneltin.
Rapor hangi amaçla hazırlandı? Cevap: 'Farkındalık yaratmak üzere'.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem, henüz gerçekleşmemiş bir hedefi gerçekleştirmek için yapılır.
3
Dil bilgisi ipuçlarını (edat ve ekleri) kontrol edin.
Cümlede kullanılan '-mek üzere' yapısı amaç anlamını pekiştirmektedir.
Türkçede amaç-sonuç ilişkisi genellikle 'için, diye, üzere, amacıyla' gibi yapılarla kurulur.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Yargıya 'Hangi amaçla?' ve 'Hangi nedenle?' sorularını sormayı deneyin.
2
Amaç-sonuç cümlelerinde 'amacıyla' kelimesini cümleye yerleştirebilirsiniz; neden-sonuç cümlelerinde ise sebep olan yargı gerçekleşmiştir.
3
'-mek üzere' yapısı genellikle bir hedefe işaret ederken, '-dığı için' yapısı genellikle bitmiş bir sebebe işaret eder.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç farkını pekiştirmek için benzer cümlelerde eylemin gerçekleşip gerçekleşmediğini analiz edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 112Soru →

Türkçede cümleler arasındaki anlam ilişkileri; eylemin hangi gerekçeyle, hangi hedef doğrultusunda veya hangi şartla gerçekleştiğine göre değişiklik gösterir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleştirilme "amacı" belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu hizmetlerinde verimliliği artırmak ve bürokratik işlemleri en aza indirmek gayesiyle dijital dönüşüm projelerine ayrılan ödenekler bu yıl iki katına çıkarıldı.

Cevap

Kamu hizmetlerinde verimliliği artırmak ve bürokrasiyi azaltmak gayesiyle ödeneklerin artırıldığını belirten seçenek doğru cevaptır.
Doğru seçenekte, ödeneklerin artırılması eylemi, kamu hizmetlerinde verimliliği artırmak ve bürokrasiyi azaltmak gibi geleceğe yönelik, henüz gerçekleşmemiş bir hedefe (amaca) hizmet etmektedir. Eylem, bu hedefi gerçekleştirmek üzere icra edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemini (ana eylemini) belirle.
Doğru seçenekte ana eylem 'ödeneklerin iki katına çıkarılması'dır.
Anlam ilişkisi her zaman cümlenin temel yargısı üzerinden kurulur.
2
Yükleme 'Hangi amaçla?' veya 'Hangi nedenle?' sorularını yönelt.
Ödenekler neden mi artırıldı yoksa bir hedef için mi? 'Verimliliği artırmak' henüz gerçekleşmemiş bir hedeftir.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem, geleceğe dönük bir hedefi gerçekleştirmek için yapılır; neden-sonuçta ise eylem zaten gerçekleşmiş bir durumun sonucudur.
3
Çeldiricilerdeki 'amacıyla' veya '-mak için' gibi ifadelerin yüklemle bağını kontrol et.
Ertelenme veya vurgulanma eylemlerinin amacının bu ifadeler olmadığını gör.
Cümle içinde geçen her amaç bildiren öbek, tüm cümlenin amaç-sonuç cümlesi olmasını sağlamaz.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi (Eylemin hedeflenen bir sonuç için yapılması)

İpuçları

1
Cümlenin yüklemini bulun ve ona 'Hangi amaçla?' sorusunu sorun.
2
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiştir, bir hedef vardır. Neden-sonuçta ise eylemin gerekçesi olan durum zaten yaşanmıştır.
3
Sempozyumun ertelenmesi cümlesine dikkat edin; 'erteleme' eyleminin bir amacı mı var yoksa bir sebebi mi?

Daha Fazla Pratik

Karmaşık cümlelerde ana yargı ile yan yargı arasındaki farkı ayırt etmek için daha fazla paragraf düzeyinde anlam sorusu çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'amacıyla' veya '-mak için' yerine 'nedeniyle' ifadesini koyun. Eğer cümle anlamlı kalıyorsa o bir neden-sonuç cümlesidir. Eğer sadece 'hedefiyle' ifadesi uyuyorsa amaç-sonuçtur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 113Soru →

Yargı süreçlerindeki tıkanıklıkları gidermek ve vatandaşın hak arama hürriyetini tahkim etmek amacıyla oluşturulan alternatif çözüm yöntemleri, toplumdaki uzlaşı kültürünün zayıflığı sebebiyle beklenen toplumsal faydayı henüz yaratamamıştır.

Bu cümlede dile getirilen eylemin amacı ve gerçekleşmeme nedeni aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Amaç: Yargıdaki tıkanıklıkları gidermek ve hak arama hürriyetini güçlendirmek - Neden: Toplumdaki uzlaşı kültürünün yetersizliği

Cevap

Eylemin amacı yargıdaki tıkanıklıkları gidermek ve hak arama hürriyetini güçlendirmektir; gerçekleşmeme nedeni ise toplumdaki uzlaşı kültürünün yetersizliğidir.
Cümle yapısında '-mak amacıyla' öbeği doğrudan eylemin hedefini (yargıdaki tıkanıklıkları giderme) tanımlarken, 'sebebiyle' ifadesi ise sonucun (fayda yaratılamaması) altında yatan temel gerekçeyi (uzlaşı kültürünün zayıflığı) belirtmektedir. Bu iki unsurun doğru tanımlandığı seçenek en tutarlı olanıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'amacıyla' edatından önceki kısmı belirle.
Yargı süreçlerindeki tıkanıklıkları gidermek ve vatandaşın hak arama hürriyetini tahkim etmek.
Bu kısım eylemin hangi hedef doğrultusunda yapıldığını (amaç) gösterir.
2
Cümledeki 'sebebiyle' ifadesinden önceki gerekçeyi tespit et.
Toplumdaki uzlaşı kültürünün zayıflığı.
Bu kısım beklenen sonucun (fayda yaratılamaması) ortaya çıkma gerekçesini (neden) açıklar.
3
Bulunan unsurları seçeneklerle karşılaştır.
Doğru eşleşme ilk seçenekte verilmiştir.
Kelime anlamları (tahkim etmek = güçlendirmek, zayıflık = yetersizlik) korunarak doğru analiz yapılmıştır.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç ve Neden-Sonuç İlişkileri Arasındaki Fark

İpuçları

1
Cümledeki '-mak amacıyla' ve 'sebebiyle' anahtar kelimelerine odaklanın.
2
Hangi yargının bir hedef (amaç), hangi yargının bir gerekçe (neden) olduğunu birbirinden ayırın.
3
Eylemin amacını belirlerken 'neyi hedefledi?', nedenini belirlerken 'niçin gerçekleşmedi?' sorularını sorun.

Daha Fazla Pratik

Benzer yapıda olan ve hem neden hem amaç içeren diğer bürokratik metinlerle pratik yapın.

Alternatif Yöntem

Cümleyi ikiye bölerek analiz edin: 1. Kısım (Hedef): Yargı tıkanıklığını gidermek. 2. Kısım (Gerekçe): Uzlaşı kültürü zayıf olduğu için başarıya ulaşılamadı.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 114Soru →

Kamu hizmetlerinde verimliliği artırmak ve kırtasiyeciliği azaltmak üzere tüm yazışmaların dijital ortamda yapılmasına karar verilmiştir.

Bu cümledeki anlam ilişkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Amaç-sonuç ilişkisi

Cevap

Cümlede eylemin hangi hedefle yapıldığı belirtildiği için doğru yanıt amaç-sonuç ilişkisidir.
Verilen cümlede 'karar verilmiştir' eylemi, henüz gerçekleşmemiş ancak ulaşılmak istenen hedeflere (verimliliği artırmak, kırtasiyeciliği azaltmak) yönelik yapılmıştır. '-mek üzere' ifadesi bu hedefi net bir şekilde ortaya koyduğu için anlam ilişkisi amaç-sonuçtur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirle.
Yüklem: 'karar verilmiştir'.
Anlam ilişkisini çözmek için temel eylemi bulmak gerekir.
2
Yükleme 'Hangi amaçla?' sorusunu sor.
'Kamu hizmetlerinde verimliliği artırmak ve kırtasiyeciliği azaltmak amacıyla' cevabı alınır.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yöneliktir.
3
Dil bilgisel ipuçlarını kontrol et.
'-mek üzere' edat öbeği cümleye amaç anlamı katmıştır.
'-mek üzere', '-mek için', '-mek amacıyla' gibi yapılar tipik amaç-sonuç belirteçleridir.

Anahtar Kavram

Cümlede Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki '-mek üzere' ifadesine dikkat edin; bu ifade genellikle bir niyet veya hedef bildirir.
2
Yükleme 'Hangi amaçla?' ve 'Hangi sebeple?' sorularını sorun. Hangisi daha anlamlı oluyor?
3
Eğer eylem henüz gerçekleşmemiş bir ideali/hedefi gerçekleştirme yolunda yapılıyorsa bu bir amaç-sonuç ilişkisidir.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç arasındaki farkı pekiştirmek için 'için' edatının her iki anlamda kullanıldığı örnek cümleleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki '-mek üzere' yerine '-mek amacıyla' ifadesini getirerek okuyun. Eğer anlam bozulmuyorsa cevap kesinlikle amaç-sonuçtur.
Tahmini Süre:45s
Soru 115Soru →

Bilimsel araştırmaların niteliğini artırmak ve evrensel etik standartları yakalamak adına akademik yayın süreçlerinde kapsamlı bir denetim mekanizması oluşturulmuştur. Bu sistemin titizlikle işletilmesi, hatalı verilerin literatüre girmesini engellemek üzere tasarlanmıştır.

Bu parçanın ikinci cümlesinde görülen anlam ilişkisi, aşağıdakilerin hangisinde mevcuttur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilimsel bulguları daha geniş kitlelere ulaştırmak için popüler bilim dergileriyle kapsamlı bir iş birliği yürütülmektedir.

Cevap

Bilimsel bulguları daha geniş kitlelere ulaştırmak için popüler bilim dergileriyle kapsamlı bir iş birliği yürütülmektedir.
Öncül metnin ikinci cümlesindeki 'engellemek üzere' ifadesi, sistemin tasarlanma amacını belirtmektedir (Amaç-Sonuç). Seçenekler incelendiğinde, 'popüler bilim dergileriyle iş birliği yürütülmektedir' eyleminin 'bilimsel bulguları daha geniş kitlelere ulaştırmak' amacıyla yapıldığı görülmektedir. Her iki cümlede de temel yargı, ulaşılmak istenen bir hedefe bağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi analiz et
İkinci cümlede 'engellemek üzere' ifadesi, eylemin hangi hedefle yapıldığını gösterir.
Anlam ilişkisini doğru belirlemek için cümleye 'Hangi amaçla?' sorusunu sormak gerekir.
2
İlişki türünü belirle
Cümlede amaç-sonuç ilişkisi kurulmuştur.
'-mak üzere' edatı cümleye 'amacıyla' anlamı katarak bir hedefe işaret eder.
3
Seçeneklerdeki anlam ilgilerini tara
Doğru seçenekte 'ulaştırmak için' ifadesiyle bir amaç belirtilmiştir.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefi, neden-sonuç cümlelerinde ise gerçekleşmiş bir durumu ifade eder.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümleye 'Hangi amaçla?' ve 'Hangi nedenle?' sorularını sormayı deneyin.
2
Öncül cümlede geçen '-mak üzere' kalıbı genellikle 'amacıyla' anlamı taşır.
3
Amaç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiştir; neden cümlelerinde ise gerekçe olan olay çoktan olup bitmiştir.

Daha Fazla Pratik

İçinde 'için' edatı geçen ve hem neden hem de amaç anlamı taşıyabilecek cümleler kurarak aradaki farkı pekiştirin.

Alternatif Yöntem

Cümledeki '-mak için' veya '-mak üzere' ifadelerini 'amacıyla' kelimesiyle değiştirmeyi deneyin. Eğer anlam bozulmuyorsa o cümle amaç-sonuç cümlesidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 116Soru →

Cümleler arasındaki anlam ilişkileri; eylemin hangi gerekçeyle, hangi hedefle veya hangi şartla yapıldığını belirler. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "amaç-sonuç" ilişkisi vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gerekli belgeleri teslim etmek üzere ilgili birime müracaat etti.

Cevap

Gerekli belgeleri teslim etmek üzere ilgili birime müracaat etti.
Doğru yanıt olan cümlede 'müracaat etme' eylemi, 'belgeleri teslim etmek' gibi henüz gerçekleşmemiş, geleceğe yönelik bir hedef için yapılmıştır. '-mek üzere' yapısı burada amaç anlamı kurmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ana eylemi (yüklemi) bulun.
Doğru seçenekteki eylem 'müracaat etti' ifadesidir.
Anlam ilişkisini belirlemek için önce sonucun ne olduğunu tespit etmemiz gerekir.
2
Eyleme 'Hangi amaçla?' sorusunu yöneltin.
'Hangi amaçla müracaat etti?' sorusuna 'belgeleri teslim etmek amacıyla' cevabı alınmaktadır.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş, ulaşılmak istenen bir hedefi ifade eder.
3
Dil bilgisel ipucunu kontrol edin.
'-mek üzere' edat grubu cümleye amaç anlamı katmıştır.
Türkçede 'üzere, amacıyla, diye' gibi ifadeler sıklıkla amaç-sonuç ilişkisi kurar.

Anahtar Kavram

Amaç-sonuç cümlelerinde eylem, ulaşılmak istenen bir hedef doğrultusunda yapılır. Neden-sonuç cümlelerinde ise eylem, zaten gerçekleşmiş bir gerekçeye dayanır.

İpuçları

1
Cümledeki yargıya 'Hangi amaçla?' sorusunu sormayı deneyin.
2
Cümledeki gerekçe henüz gerçekleşmemiş bir hedef mi yoksa olmuş bitmiş bir sebep mi, buna odaklanın.
3
'-mek üzere' ifadesi genellikle 'amacıyla' anlamında kullanılır ve amaç-sonuç ilişkisi kurar.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ile amaç-sonuç farkını daha iyi kavramak için 'için' edatının her iki anlamda kullanıldığı örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 117Soru →

Uluslararası ticari anlaşmalardan doğan yükümlülükleri yerine getirmek ve gümrük geçiş süreçlerini hızlandırmak amacıyla sınır kapılarında kapsamlı bir modernizasyon süreci başlatılmıştır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, bu cümledekine benzer bir anlam ilişkisi vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu harcamalarında şeffaflığı sağlamak ve denetim mekanizmalarını işlevsel kılmak üzere yeni bir mali kontrol sistemi hayata geçirilmiştir.

Cevap

Kamu harcamalarında şeffaflığı sağlamak ve denetim mekanizmalarını işlevsel kılmak üzere yeni bir mali kontrol sistemi hayata geçirilmiştir.
Soru kökündeki cümlede sınır kapılarındaki çalışmaların hangi hedefe yönelik olduğu (yükümlülükleri yerine getirmek ve hızlandırmak) 'amacıyla' kelimesiyle vurgulanmıştır. 'Kamu harcamalarında şeffaflığı sağlamak...' ile başlayan ifadede kullanılan 'üzere' edatı da aynı şekilde bir hedef (amaç) bildirerek cümleye amaç-sonuç anlamı katmıştır. İki cümlede de henüz gerçekleşmemiş ancak gerçekleşmesi istenen bir 'ideal/hedef' durumu söz konusudur.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi analiz etme
Cümlede 'amacıyla' ifadesi kullanılarak eylemin (modernizasyon) hangi hedefle (yükümlülükleri yerine getirmek ve hızlandırmak) yapıldığı belirtilmiştir.
Bu yapı tipik bir amaç-sonuç ilişkisidir.
2
Seçeneklerdeki anahtar sözcükleri ve yargıları inceleme
Doğru seçenekte 'üzere' edatı 'amacıyla' anlamında kullanılarak amaç-sonuç ilişkisi kurulmuştur.
'Üzere' edatı cümlelere amaç anlamı katabilen bir dil bilgisi unsurudur.
3
Çeldiricileri neden-sonuç ve koşul-sonuç yönünden değerlendirme
Diğer seçeneklerde 'nedeniyle', 'sebep oluyor' gibi ifadelerle neden-sonuç; '-sa/-se' ekiyle koşul-sonuç kurulmuştur.
Anlam ilişkileri arasındaki farkları netleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç ve Neden-Sonuç İlişkisi Ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki 'amacıyla' sözcüğünün yerine 'nedeniyle' getirip getiremediğinize bakın. Eğer 'amacıyla' daha uygunsa o bir hedef bildirir.
2
Amaç-sonuç cümlelerinde 'eylem' henüz tamamlanmamış bir beklentiye (hedefe) yöneliktir. Neden-sonuçta ise olaylar zinciri geçmişten bugüne doğru akar.
3
Doğru cevapta 'üzere' edatı kullanılmıştır. Bu edat, cümlelere sıklıkla 'amacıyla' anlamı katar.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç ayrımını pekiştirmek için '-mak için' ekinin her iki anlamda kullanıldığı örnek cümleleri karşılaştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 118Soru →

Evdeki enerji tüketimini azaltmak ve aylık fatura maliyetlerini düşürmek amacıyla eski aydınlatma sistemini tasarruflu lambalarla yeniledi.

Bu cümledeki anlam ilişkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Amaç - sonuç ilişkisi

Cevap

Cümledeki anlam ilişkisi amaç-sonuç ilişkisidir.
Cümledeki 'yeniledi' eylemi, öznenin 'enerji tüketimini azaltma' ve 'maliyetleri düşürme' hedeflerine (amaçlarına) ulaşmak için gerçekleştirdiği bir harekettir. '-mak amacıyla' ifadesi bu hedefi net bir şekilde ortaya koyduğu için anlam ilişkisi amaç-sonuçtur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ana eylemini (yüklemini) bulun.
Yüklem: 'yeniledi'.
Anlam ilişkisini belirlemek için öncelikle hangi işin/hareketin yapıldığını tespit etmeliyiz.
2
Yükleme 'Hangi amaçla?' sorusunu yöneltin.
'Hangi amaçla yeniledi?' sorusuna 'Enerji tüketimini azaltmak ve maliyetleri düşürmek amacıyla' cevabı alınmaktadır.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem, henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yönelik yapılır.
3
Cümledeki ipucu ek veya sözcükleri kontrol edin.
'-mak amacıyla' yapısı kullanılmıştır.
Linguistik markerlar anlam ilişkisini kesinleştirmemize yardımcı olur.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümlede yapılan işin (yeniledi) bir 'niyet' veya 'hedef' doğrultusunda olup olmadığını düşünün.
2
Yükleme 'Hangi amaçla?' ve 'Neden?' sorularını ayrı ayrı sorun. Hangi soru cümleye daha uygun bir cevap veriyor?
3
'-mak amacıyla' ifadesi yerine '-mak için' getirmeyi deneyin. Eğer anlam bozulmuyorsa ve bir hedef bildiriyorsa bu bir amaç-sonuç cümlesidir.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç cümlelerinde '-dığı için' eki sıklıkla kullanılırken, amaç-sonuç cümlelerinde '-mak için' veya '-mak amacıyla' yapıları tercih edilir.

Alternatif Yöntem

Cümledeki eylemden önceki bölümü 'henüz gerçekleşmemiş bir hedef' mi yoksa 'zaten gerçekleşmiş bir sebep' mi diye kontrol edebilirsiniz. 'Enerji tüketimini azaltmak' henüz gerçekleşmesi beklenen bir hedeftir.
Tahmini Süre:45s
Soru 119Soru →

Cümleler arasındaki anlam ilişkileri; eylemin hangi gerekçeyle (neden), hangi hedefle (amaç) veya hangi şartla yapıldığını belirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleştirilme "amacı" belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yabancı dilini kısa sürede ilerletmek üzere her gün düzenli olarak kelime ezberi yapıyor.

Cevap

Yabancı dilini ilerletmek amacıyla her gün kelime ezberi yaptığını belirten seçenek doğru cevaptır.
Yabancı dilini ilerletmek amacıyla kelime ezberi yaptığını belirten cümlede, eylem (kelime ezberi) henüz gerçekleşmemiş ama hedeflenen bir durum (dil ilerletmek) için yapılmaktadır. '-mak üzere' kalıbı burada amaç anlamı sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yükleme 'Hangi amaçla?' sorusunu sorun.
Kelime ezberi yapıyor -> Hangi amaçla? -> Dilini ilerletmek amacıyla.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yöneliktir.
2
Linguistic marker (dil bilgisel ipucu) kontrolü yapın.
'-mak üzere' ifadesi cümleye amaç anlamı katmıştır.
'-mak üzere, -mak için, diye' gibi yapılar genellikle amaç bildirir.

Anahtar Kavram

Cümlede Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki eylemin bir 'hedef' doğrultusunda mı yoksa bir 'sebep' yüzünden mi yapıldığına bakın.
2
Cümlede '-mak için' veya '-mak üzere' gibi yapıları arayın; bunlar genellikle bir amacı işaret eder.
3
Eğer 'Hangi amaçla?' sorusuna mantıklı bir cevap alabiliyorsanız, o cümle amaç-sonuç cümlesidir.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç ayrımını pekiştirmek için bu yapıların yer aldığı farklı örnekleri karşılaştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 120Soru →

Bilimsel araştırmalarda etik kuralların sıkılaştırılması, veri güvenliğini en üst düzeye çıkarmak üzere tasarlanmış olsa da bu durum araştırma süreçlerini yavaşlattığından bilim insanları arasında farklı görüşlerin ortaya çıkmasına yol açmıştır.

Bu cümlede aşağıdakilerin hangisinde verilen anlam ilişkileri sırasıyla yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Amaç-sonuç / Neden-sonuç

Cevap

Doğru yanıt, anlam ilişkilerinin 'Amaç-sonuç / Neden-sonuç' şeklinde sıralandığı seçenektir.
Doğru seçenekte belirtildiği üzere, cümlenin ilk kısmı 'veri güvenliğini sağlamak amacıyla' (Amaç-Sonuç) kurulmuştur. İkinci kısım ise 'süreçlerin yavaşlaması sebebiyle' (Neden-Sonuç) anlamı taşımaktadır. 'Üzere' edatı ve '-dığından' eki bu ilişkileri kesinleştirmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci yargıyı ekler ve edatlar açısından incele.
"veri güvenliğini en üst düzeye çıkarmak üzere" ifadesindeki "üzere" edatı, "amacıyla" anlamında kullanılmıştır.
Eylemin hangi hedef doğrultusunda (amaç) yapıldığını belirlemek için anahtar kelimeler tespit edilir.
2
İkinci yargıyı ekler ve bağlam açısından analiz et.
"araştırma süreçlerini yavaşlattığından" ifadesindeki "-dığından" eki, gerçekleşmiş bir durumun sonucun gerekçesi olduğunu gösterir.
Eylemin hangi sebeple gerçekleştiğini (neden) anlamak için neden-sonuç belirteçleri aranır.
3
Her iki analizi birleştirerek sırayı belirle.
Sıralama: Birinci kısım Amaç-Sonuç, ikinci kısım Neden-Sonuç.
Cümledeki mantıksal akışın doğru eşleştirilmesi sağlanır.

Anahtar Kavram

Cümlede Anlam İlişkileri: Amaç-Sonuç ve Neden-Sonuç Ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki 'üzere' ve '-dığından' yapılarına odaklanın.
2
Birinci bölüm bir 'hedef' mi yoksa bir 'sebep' mi bildiriyor? 'Üzere' yerine 'amacıyla' kelimesini getirmeyi deneyin.
3
'Üzere' edatı burada amaç bildirirken, '-dığından' eki gerçekleşen bir durumun sonucunu (nedenini) açıklamaktadır.

Daha Fazla Pratik

Karmaşık cümlelerde birden fazla anlam ilişkisinin iç içe geçtiği diğer soru tiplerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki yargıları 'Hangi amaçla?' ve 'Neden?' sorularına yanıt verip vermediklerine göre test edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 6 / 7Sonraki
Cümlede Anlam İlişkileri — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 6 | Examkin