Examkin

Cümlede Anlam İlişkileri

122 soru

Soru 81Soru →

Okyanus bilimindeki teknik ilerlemeler ve çevresel değişimler üzerine hazırlanan aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleşme amacı belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Küresel ısınmanın deniz seviyesi üzerindeki etkilerini daha hassas verilerle modellemek üzere, kutup bölgelerindeki buzulların erime hızı uydu sistemleriyle anlık takip ediliyor.

Cevap

Küresel ısınmanın deniz seviyesi üzerindeki etkilerini daha hassas verilerle modellemek üzere, kutup bölgelerindeki buzulların erime hızı uydu sistemleriyle anlık takip ediliyor.
Doğru seçenekte, buzulların uydu sistemleriyle takip edilmesinin nihai hedefi 'deniz seviyesi üzerindeki etkileri modellemek' olarak verilmiştir. '-mek üzere' edatı burada 'amacıyla' anlamını karşılamakta ve eylemin hangi hedef doğrultusunda yapıldığını göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yüklemlerine (eylemlerine) odaklanmak.
Eylemler: bozulmuştur, değişecektir, takip ediliyor, gözlemlendi, barındırır.
Anlam ilişkisini belirlemek için önce gerçekleşen veya gerçekleşmesi beklenen ana yargıyı bulmalıyız.
2
Yüklemlere 'Hangi amaçla?' ve 'Hangi nedenle?' sorularını yöneltmek.
Takip ediliyor -> Hangi amaçla? -> Modellemek üzere (Amaç). Bozulmuştur -> Neden? -> Asitlik arttığı için (Neden).
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yöneliktir; neden-sonuçta ise eylemin bir gerekçesi vardır.
3
'-mek üzere' edatının işlevini kontrol etmek.
Bu edat cümleye 'amacıyla' anlamı katmıştır.
'-mek üzere' ve '-mek için' yapıları genellikle amaç-sonuç ilişkisi kurmak için kullanılır.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki yargıya 'Hangi amaçla?' sorusunu sorarak cevabı bulmaya çalışın.
2
'-mek üzere' edatı ile '-den ötürü' ifadesi arasındaki anlam farkına odaklanın; biri hedef, diğeri gerekçe bildirir.
3
Amaç-sonuç cümlelerinde amaçlanan kısım (genellikle ilk bölüm) henüz gerçekleşmemiştir, sadece hedeflenmektedir.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç ayrımını pekiştirmek için 'için' edatının kullanıldığı farklı cümle türlerini analiz edin.

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'için/üzere' gibi eklerin yerine 'amacıyla' kelimesini koyun. Eğer cümle anlamlı kalıyorsa o cümle amaç-sonuç cümlesidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 82Soru →

Kamu görevlilerinin dijital yetkinliklerini geliştirmek ve bürokratik süreçleri hızlandırmak hedefiyle kapsamlı bir eğitim programı başlatıldı.

Bu cümledeki anlam ilişkisinin (amaç-sonuç) özdeşi aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölgesel kalkınma planına destek vermek amacıyla yerel üreticilere düşük faizli kredi imkânı sağlandı.

Cevap

Bölgesel kalkınma planına destek vermek amacıyla yerel üreticilere düşük faizli kredi imkânı sağlandı.
Doğru cevap olan cümlede, yerel üreticilere kredi sağlanması eyleminin hangi hedefle (bölgesel kalkınma planına destek vermek) yapıldığı 'amacıyla' sözcüğüyle açıkça belirtilmiştir. Bu yapı, soru kökündeki 'hedefiyle' ifadesiyle tam bir anlamdaşlık sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi anlam bakımından analiz etme
Cümlede 'hedefiyle' ifadesi kullanılarak bir amaç-sonuç ilişkisi kurulduğu saptandı.
Eğitim programının başlatılma amacı dijital yetkinlikleri geliştirmek ve süreçleri hızlandırmaktır.
2
Seçeneklerdeki anlam ilişkilerini belirleme
Doğru cevabı barındıran seçenekte 'amacıyla' ifadesiyle aynı anlam ilişkisinin kurulduğu görüldü.
Kredi sağlanması eylemi, henüz gerçekleşmemiş bir hedef olan destek verme amacına yöneliktir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki 'hedefiyle' kelimesinin yerine 'amacıyla' kelimesini koyarak okumayı deneyin.
2
Eylemin hangi amaçla yapıldığını bulmak için yükleme 'Hangi amaçla?' sorusunu sorun.
3
Neden-sonuç cümlelerinde 'çünkü/den dolayı' ifadeleri baskınken, amaç-sonuç cümlelerinde 'mek için/mek üzere' yapıları sık görülür.

Daha Fazla Pratik

Cümledeki 'amacıyla' yerine 'nedeniyle' getirerek anlamın nasıl bozulduğunu kontrol edin.

Alternatif Yöntem

Eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yönelikse 'amaç-sonuç', gerçekleşmiş bir gerekçeye dayanıyorsa 'neden-sonuç'tur. 'Destek vermek amacıyla' ifadesinde destek verme eylemi henüz bir niyettir.
Tahmini Süre:45s
Soru 83Soru →

Anlam ilişkileri bakımından cümleler; eylemin hangi gerekçeyle yapıldığını (neden-sonuç) veya hangi hedef doğrultusunda gerçekleştirildiğini (amaç-sonuç) bildirmelerine göre farklılık gösterir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı, gerçekleşme amacıyla birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Modern bireyin ontolojik yalnızlığını betimlemek üzere kurguda bilinç akışı tekniğine başvurulmuştur.

Cevap

Modern bireyin ontolojik yalnızlığını betimlemek amacıyla bilinç akışı tekniğinin kullanıldığı seçenek doğru cevaptır.
Doğru seçenekte yer alan 'betimlemek üzere' ifadesi, cümleye 'betimlemek amacıyla' anlamı katmaktadır. Eylemin (bilinç akışı tekniğine başvurulması) hangi hedef doğrultusunda yapıldığı açıkça belirtilmiştir. Amaç-sonuç cümlelerinde eylem, henüz gerçekleşmemiş bir gayeye yöneliktir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıları ve ekleri analiz etme
Cümlelerdeki 'üzere', 'ötürü', 'nedeniyle' ve '-dığı için' gibi dil bilgisel ipuçları belirlendi.
Anlam ilişkisini belirlemek için kullanılan edat ve ekler temel ayırt edicilerdir.
2
Amaç ve Neden ayrımını yapma
Modern bireyin yalnızlığını betimlemek ifadesinin henüz gerçekleşmemiş, hedeflenen bir durum (amaç) olduğu saptandı.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylemin yapılma hedefi henüz tam olarak gerçekleşmemiştir; neden-sonuçta ise gerekçe zaten gerçekleşmiştir.
3
Doğru yapıyı teyit etme
'-mak üzere' yapısının 'amacıyla' anlamında kullanıldığı ve yargının bir hedefe bağlandığı görüldü.
Kurguda tekniğe başvurulmasının nihai hedefi (amacı) yalnızlığı betimlemektir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç ve Neden-Sonuç İlişkisi Ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki eyleme 'Hangi amaçla?' ve 'Hangi nedenle?' sorularını yöneltin.
2
'-mak üzere' ve '-mak amacıyla' ifadeleri genellikle amaç bildirirken; '-dığı için' ve 'nedeniyle' ifadeleri neden bildirir.
3
Eylemin gerekçesi zaten gerçekleşmişse neden-sonuç, eylem bir hedefi gerçekleştirmek için yapılıyorsa amaç-sonuçtur.

Daha Fazla Pratik

Koşul-sonuç (şart) cümlelerini de içeren karma bir test çözerek anlam ilişkilerini pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki ekin yerine 'amacıyla' kelimesini koymayı deneyin. Eğer anlam bozulmuyorsa o cümle amaç-sonuç cümlesidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 84Soru →

(I) Arktik havzasında buzulların erimesiyle yeni ulaşım rotalarının açılması, bölgedeki jeopolitik gerilimi tırmandıran temel unsurdur. (II) Enerji kaynakları üzerinde hâkimiyet kurmak isteyen küresel güçler, bölgedeki askeri tahkimatlarını artırmaya yönelik stratejik adımlar atmaktadır. (III) Ekolojik dengenin korunması, ancak sürdürülebilir çevre politikalarının uluslararası ölçekte tavizsiz uygulanmasıyla mümkündür. (IV) Karbon salınımı denetlenmediği takdirde kuzey ekosistemindeki bozulmanın geri dönülemez bir eşiğe ulaşacağı kaçınılmaz bir gerçektir. (V) Bilimsel çalışmaların teknolojik imkânlar ve fonlarla desteklenmesi sayesinde iklim değişikliğinin bölgesel etkileri daha kesin verilerle analiz edilebilmektedir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdaki tespitlerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. cümlede, iklim değişikliği etkilerinin analiz edilmesi süreci bir amaç-sonuç ilişkisi içerisinde temellendirilmiştir.

Cevap

V. cümlede verilerin kesinliğinin artırılmasının bir amaca değil, bir sebebe (vasıtaya) dayandırıldığı seçenek doğrudur.
Beşinci cümlede kullanılan 'desteklenmesi sayesinde' ifadesi, iklim değişikliği etkilerinin analiz edilebilmesini sağlayan faktörü (nedeni/aracı) belirtmektedir. Bu cümlede eylemin hangi hedef doğrultusunda (amaç) yapıldığına dair bir ifade bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu cümlenin 'amaç-sonuç' olarak nitelendirilmesi dil bilgisi ve anlam bilimi açısından yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi analiz etme
Neden-sonuç (Buzulların erimesi -> Gerilimin artması)
Bir olayın gerçekleşmesi başka bir olgunun doğal sonucu olarak verilmiştir.
2
İkinci cümleyi analiz etme
Amaç-sonuç (Hâkimiyet kurma gayesiyle -> Tahkimat artırma)
'İstemek' ve 'yönelik' ifadeleri eylemin henüz gerçekleşmemiş bir hedefe hizmet ettiğini gösterir.
3
Üçüncü ve dördüncü cümleleri analiz etme
Koşul-sonuç
'Ancak... mümkündür' ve '-madığı takdirde' yapıları yargının gerçekleşmesini bir şarta bağlar.
4
Beşinci cümleyi analiz etme
Neden-sonuç (Vasıta/Sebep)
'Sayesinde' edatı, eylemin hangi amaca yönelik olduğunu değil, hangi imkânla (sebeple) gerçekleştiğini belirtir.

Anahtar Kavram

Cümleler arası anlam ilişkilerinde 'Neden' (geçmişe dayalı gerekçe) ve 'Amaç' (geleceğe yönelik hedef) ayrımı.

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'için', 'diye', 'üzere' gibi eklerin amaç mı yoksa neden mi bildirdiğine dikkat edin.
2
'Sayesinde' sözcüğü genellikle bir durumun gerçekleşmesine vesile olan olumlu bir sebebi vurgular.
3
Amaç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiştir ve bir hedefe yöneliktir; neden cümlelerinde ise gerekçe genellikle gerçekleşmiş bir olgudur.

Daha Fazla Pratik

Nedensellik ve amaçlılık arasındaki farkı pekiştirmek için 'için' edatının farklı görevlerde kullanıldığı karma testleri çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki anahtar ifadenin yerine 'amacıyla' kelimesini koyun. Eğer anlamlı oluyorsa amaç-sonuç, olmuyorsa neden-sonuç veya koşul-sonuçtur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 85Soru →

Kamu kurumlarında yürütülen hizmet içi eğitimlerin verimliliğini artırmak amacıyla çeşitli düzenlemeler yapılmaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleşmesi bir koşula bağlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hizmet içi eğitim seminerlerine katılım sağladığınız sürece sertifika almaya hak kazanabilirsiniz.

Cevap

Sertifika almanın eğitime katılım şartına bağlandığı seçenek doğru cevaptır.
Doğru cevap olan cümlede, sertifika alma hakkının elde edilmesi ancak eğitimlere katılım sağlanması şartıyla (koşuluyla) mümkündür. '-dıkça / sürece' yapısı burada 'eğer katılım sağlanırsa' anlamı taşıyarak net bir koşul-sonuç ilişkisi kurmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ana yargıyı (sonucu) bulun.
'Sertifika almaya hak kazanmak' ana yargıdır.
Anlam ilişkisini kurmak için önce temel eylemi belirlemek gerekir.
2
Bu yargının gerçekleşmesi için bir şart öne sürülüp sürülmediğine bakın.
'Katılım sağladığınız sürece' ifadesi bir şart belirtmektedir.
Koşul-sonuç cümlelerinde bir eylemin yapılabilmesi başka bir durumun gerçekleşmesine bağlıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki anlam ilişkilerini (neden, amaç) eleyin.
B ve D seçenekleri neden-sonuç, C ve E seçenekleri amaç-sonuç bildirmektedir.
Koşul ilişkisi ile neden/amaç ilişkileri arasındaki farkı netleştirmek doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

Cümlede Koşul-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümlede 'eğer' anlamı veren bir bölüm olup olmadığına odaklanın.
2
'-se / -sa', '-dıkça / -dikçe', 'ise' gibi eklere veya 'şartıyla', 'üzere' gibi sözcüklere dikkat edin.
3
Eğitime katılmazsanız sertifika alabilir misiniz? Cevap hayır ise orada bir koşul vardır.

Daha Fazla Pratik

Koşul-sonuç cümlelerinde koşulun henüz gerçekleşmemiş bir ihtimal olduğunu unutmayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 86Soru →

I. Kamu hizmetlerinde dijitalleşmenin yaygınlaşması, bürokratik süreçleri kısaltarak vatandaşın hizmete erişimini kolaylaştırmıştır.
II. Toplumsal refah düzeyini yükseltmek isteyen hükümetler, sosyal politika araçlarını daha etkin kullanma yoluna giderler.
III. Nitelikli iş gücünün yurt dışına göç etmesi, stratejik sektörlerdeki Ar-Ge çalışmalarının sekteye uğramasına yol açmıştır.
IV. Sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak adına doğal kaynakların verimli kullanımı konusunda yeni yasal düzenlemeler yapılmıştır.
V. Döviz kurlarındaki dalgalanmaların ithalat maliyetlerini artırması, iç piyasadaki ürün fiyatlarının yükselmesine neden olmuştur.

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde eylem, bir amaç doğrultusunda gerçekleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve IV

Cevap

İkinci ve dördüncü cümlelerde eylem bir amaç doğrultusunda gerçekleştirilmiştir.
İkinci ve dördüncü cümleler, eylemin hangi hedef doğrultusunda yapıldığını belirtmektedir. 'Toplumsal refah düzeyini yükseltmek' ve 'Sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak' ifadeleri, yapılan çalışmaların henüz gerçekleşmemiş nihai amaçlarını temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yargıların gerekçelerini tespit etmek.
I'de dijitalleşme, II'de refahı yükseltme isteği, III'te beyin göçü, IV'te kalkınma hedefleri, V'te ise maliyet artışı gerekçedir.
Yargının hangi temele dayandığını anlamak için gereklidir.
2
Gerekçelerin gerçekleşmiş bir 'neden' mi yoksa hedeflenen bir 'amaç' mı olduğunu analiz etmek.
I, III ve V numaralı cümlelerde gerekçeler gerçekleşmiş olaylardır (Neden). II ve IV numaralı cümlelerde ise gerekçeler henüz gerçekleşmemiş, ulaşılmak istenen hedeflerdir (Amaç).
Neden-sonuç ile amaç-sonuç arasındaki temel farkı ayırt etmek için gereklidir.
3
Dil bilgisel ipuçlarını kontrol etmek.
İkinci cümledeki '-mak isteyen' (amacıyla) ve dördüncü cümledeki 'adına' (maksadıyla) ifadeleri amaç-sonuç ilişkisini kesinleştirir.
Anlamsal çıkarımı dil bilgisel yapılarla doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç ve Neden-Sonuç İlişkisi Ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki gerekçenin 'gerçekleşmiş bir olay' mı yoksa 'ulaşılmak istenen bir hedef' mi olduğuna odaklanın.
2
Cümleye 'hangi amaçla?' sorusunu sorun; eğer anlamlı bir cevap alıyorsanız amaç-sonuç, 'neden/niçin?' sorusuna cevap alıyorsanız neden-sonuçtur.
3
'-mak amacıyla', '-mak üzere', 'adına' gibi ifadelerin bulunduğu cümleler genellikle amaç-sonuç bildirir.

Daha Fazla Pratik

Koşul-sonuç (şart) ilişkisi içeren cümleleri inceleyerek anlam ilişkileri konusundaki hakimiyetinizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümlelerdeki yargıları '+ / -' yöntemiyle kontrol edebilirsiniz. Neden-sonuçta hem neden hem sonuç gerçekleşmiştir (+ / +). Amaç-sonuçta sonuç kısmı gerçekleşmiş olsa da amaç kısmının gerçekleşip gerçekleşmediği belirsizdir (+ / ?).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 87Soru →

Şehir merkezindeki hava kirliliğini minimize etmek amacıyla hazırlanan eylem planı, yerel yönetimler arasındaki koordinasyon eksikliği sebebiyle uygulamada beklenen başarıyı yakalayamadı.

Bu cümledeki anlam ilişkilerinin (amaç-sonuç ve neden-sonuç) bir arada kullanımı aşağıdakilerin hangisinde benzer şekilde kurgulanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kültürel mirası korumak ve gelecek nesillere aktarmak üzere başlatılan restorasyon çalışmaları, ödeneğin zamanında serbest bırakılmaması nedeniyle durma noktasına geldi.

Cevap

Kültürel mirası korumak ve gelecek nesillere aktarmak üzere başlatılan restorasyon çalışmaları, ödeneğin zamanında serbest bırakılmaması nedeniyle durma noktasına geldi seçeneği, öncüldeki amaç-neden-sonuç kurgusuna tam olarak uymaktadır.
Doğru seçenek, öncül cümlede olduğu gibi önce bir eylemin yapılma hedefini (korumak ve aktarmak üzere), ardından bu eylemin gidişatını etkileyen/engelleyen gerekçeyi (ödeneğin serbest bırakılmaması nedeniyle) ve son olarak ortaya çıkan olumsuz durumu (durma noktasına geldi) içermektedir. Yapısal ve anlamsal olarak öncülle tam örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi anlam ögelerine ayırın.
Hava kirliliğini minimize etmek (Amaç), Koordinasyon eksikliği (Neden/Gerekçe), Başarıyı yakalayamadı (Olumsuz Sonuç).
Cümlenin temel mantık örgüsünü kavramak için parçalara ayırmak gerekir.
2
Seçeneklerde hem 'amaç' hem de 'neden' bildiren ifadeleri arayın.
Kültürel mirası korumak üzere (Amaç), Ödeneğin serbest bırakılmaması nedeniyle (Neden), Durma noktasına geldi (Olumsuz Sonuç).
Öncüldeki yapısal benzerliğin (Amaç + Engelleyici Neden + Olumsuz Sonuç) eşleşmesi gerekir.
3
Benzer yapıdaki diğer seçenekleri (C ve E) eleyin.
C ve E seçeneklerinde de amaç ve neden olsa da, sonuçlar olumludur; oysa öncülde bir 'başarısızlık' kurgusu vardır.
Anlam ilişkilerinde sadece kavramları değil, cümlenin genel iletisini (tonunu) de eşleştirmek zorunludur.

Anahtar Kavram

Cümledeki Amaç-Sonuç ve Neden-Sonuç İlişkilerinin Sentezi

İpuçları

1
Cümleyi bölümlere ayırın: Hangi kısım bir hedefi (niyeti) belirtiyor, hangi kısım bir sonucu etkileyen olguyu (gerekçeyi) anlatıyor?
2
Öncülde 'amacıyla' (amaç) ve 'sebebiyle' (neden) anahtar kelimeleri kullanılmış. Seçeneklerde bu kavramların karşılıklarını arayın.
3
Sadece anlam ilişkilerini bulmak yetmez; öncüldeki 'olumsuz sonuç' ve 'engellenme' durumunun hangi seçenekte de tekrarlandığına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Amaç-sonuç ve neden-sonuç arasındaki farkı pekiştirmek için 'için' edatının hem amaç hem neden bildirdiği örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi şu soru kalıplarıyla kontrol edebilirsiniz: 'Hangi amaçla hazırlandı?' ve 'Hangi sebeple başarıya ulaşamadı?' Aynı soruları seçeneklere uyguladığınızda sadece bir şıkkın her iki soruya da öncüle benzer şekilde yanıt verdiğini göreceksiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 88Soru →

Türkçede cümleler arasındaki anlam ilişkileri; eylemin hangi gerekçeyle (neden-sonuç) veya hangi hedefle (amaç-sonuç) yapıldığını ifade eder. Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yöneliktir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleştirilme amacı belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu kurumlarında enerji tasarrufu sağlamak üzere binaların dış cephe yalıtımı yenileniyor.

Cevap

Kamu kurumlarında enerji tasarrufu sağlamak üzere binaların dış cephe yalıtımı yenileniyor.
Enerji tasarrufu sağlamak üzere ifadesinde eylem (tasarruf sağlama) henüz gerçekleşmemiştir ve yalıtımın yenilenmesi bu hedefe ulaşmak için yapılmaktadır. '-mak üzere' kalıbı cümleye net bir amaç anlamı katmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ana yargıyı (eylemi) tespit et.
Ana eylem: 'Binaların dış cephe yalıtımı yenileniyor.'
Anlam ilişkisini kurmak için temel yargıyı belirlemek gerekir.
2
Eyleme 'Hangi amaçla?' sorusunu yönelt.
'Hangi amaçla yenileniyor?' sorusuna 'Enerji tasarrufu sağlamak amacıyla' yanıtı alınmaktadır.
Amaç-sonuç cümlelerinde yüklem, henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yönelik yapılır.
3
Cümledeki edatın/bağlacın işlevini kontrol et.
'-mak üzere' ifadesi cümleye 'amacıyla' anlamı katmıştır.
Dil bilgisi ipuçları anlam ilişkisini kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi (Eylemin hedeflenen amacı)

İpuçları

1
Cümledeki eyleme 'Hangi amaçla?' sorusunu sorun.
2
'-mak amacıyla' ifadesini cümleye yerleştirmeyi deneyin; anlam bozulmuyorsa o bir amaç cümlesidir.
3
'-dığı için' eki genellikle neden-sonuç, '-mak için' veya '-mak üzere' kalıpları ise genellikle amaç-sonuç bildirir.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç cümlelerinde 'eylemin gerekçesi'nin gerçekleşmiş olduğunu, amaç-sonuçta ise 'ideal/hedef' olduğunu unutmayın.
Tahmini Süre:50s
Soru 89Soru →

Modern kamu yönetimi anlayışında bürokratik işlemlerin basitleştirilmesi ve vatandaş memnuniyetinin en üst düzeye çıkarılması temel bir ilke olarak benimsenmiştir. Bu bağlamda, kamu hizmetlerinin hızlandırılmasını temin etmek üzere e-devlet altyapısında kapsamlı bir modernizasyon çalışması yürütülmektedir.

Bu cümledeki anlam ilişkisinin özdeşi aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölgesel iş birliğini güçlendirmek gayesiyle komşu ülkelerle imzalanan protokoller bugün itibarıyla yürürlüğe girdi.

Cevap

Bölgesel iş birliğini güçlendirmek gayesiyle komşu ülkelerle imzalanan protokollerin yürürlüğe girmesini ifade eden seçenek doğru cevaptır; çünkü bu cümlede eylemin gerçekleştirilme hedefi (amacı) açıkça belirtilmiştir.
Doğru cevap olan cümlede, 'gayesiyle' ifadesi kullanılarak eylemin (protokollerin yürürlüğe girmesi) hangi amaçla gerçekleştirildiği belirtilmiştir. Öncüldeki 'temin etmek üzere' ifadesi ile anlamca tam bir örtüşme sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki cümleyi analiz et.
Cümledeki '-mek üzere' edatı, modernizasyon çalışmasının hangi hedefle (amaçla) yapıldığını bildirmektedir.
Anlam ilişkisini doğru belirlemek için yükleme 'Hangi amaçla?' sorusu sorulmalıdır.
2
Seçeneklerdeki anlam ilişkilerini 'Neden-Sonuç' ve 'Amaç-Sonuç' ayrımına göre incele.
Doğru seçenekte 'gayesiyle' ifadesi amaç bildirirken, diğer seçeneklerde eylemlerin gerekçeleri (nedenleri) yer almaktadır.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylemin henüz gerçekleşip gerçekleşmediği belirsizdir, sadece hedeflenmektedir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki 'mek üzere' ifadesi, eylemin henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yönelik olduğunu gösterir.
2
Yükleme 'Hangi gerekçeyle?' sorusunu değil, 'Hangi amaçla?' sorusunu sorarak seçenekleri eleyin.
3
'Amaç' cümlelerinde hedeflenen durum gerçekleşmiş bir gerçeklik değil, bir istektir. Seçeneklerdeki 'gayesiyle' anahtar sözcüğüne dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç arasındaki farkı pekiştirmek için 'için' edatının her iki anlamda kullanıldığı cümleleri karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 90Soru →

Cümleler arasındaki anlam ilişkileri; eylemin bir gerekçeye (neden), bir hedefe (amaç) veya bir şart koşuluna (koşul) bağlı olup olmamasına göre belirlenir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin hangi "amaçla" yapıldığı belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu hizmetlerinde aksama yaşanmaması için personel çalışma saatleri yeniden düzenlendi.

Cevap

Kamu hizmetlerinde aksama yaşanmaması için personel çalışma saatleri yeniden düzenlendi cümlesi amaç-sonuç ilişkisi içermektedir.
Personel çalışma saatlerinin düzenlenmesi eylemi, 'aksama yaşanmaması' hedefine (amacına) yönelik yapılmıştır. 'İçin' yerine 'amacıyla' getirildiğinde anlam bozulmaz: 'Aksama yaşanmaması amacıyla...'

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki yargıyı ve bu yargıya yöneltilecek soruyu belirleyin.
Yüklem: 'düzenlendi'. Soru: 'Personel çalışma saatleri hangi amaçla düzenlendi?'
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yöneliktir.
2
Cümledeki anahtar kelimeyi (marker) kontrol edin.
'...yaşanmaması için' ifadesi bir niyet ve hedef belirtir.
'İçin' edatı yerine 'amacıyla' kelimesini getirebiliyorsak o cümle amaç-sonuç cümlesidir.
3
Seçenekleri karşılaştırarak neden-sonuç ve amaç-sonuç ayrımını yapın.
Doğru cevapta bir 'hedef' varken, diğer seçeneklerde gerçekleşmiş bir 'sebep' vardır.
Neden-sonuçta sebep gerçekleşmiştir, amaç-sonuçta ise amaç henüz bir istektir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi (Hangi amaçla? / Amacıyla)

İpuçları

1
Cümledeki 'için' edatının yerine 'amacıyla' kelimesini koymayı deneyin.
2
Eylemin henüz gerçekleşip gerçekleşmediğine bakın; amaç cümlelerinde amaçlanan kısım henüz gerçekleşmemiştir.
3
Cümleye 'Hangi amaçla?' sorusunu sorun. Eğer mantıklı bir cevap alıyorsanız amaç-sonuçtur.

Daha Fazla Pratik

Cümledeki 'nedeniyle' ve 'yüzünden' ifadelerinin her zaman neden-sonuç anlamı kattığını unutmayın.

Alternatif Yöntem

Neden-sonuç cümlelerinde eylemin nedeni de sonucu da gerçekleşmiştir (+ / +). Amaç-sonuç cümlelerinde ise eylem gerçekleşmiş olabilir ancak amaç henüz bir niyet aşamasındadır (- / +).
Tahmini Süre:45s
Soru 91Soru →

"Üniversiteyi bitirdikten sonra iyi bir kariyer yapmak üzere İstanbul'a yerleşti." cümlesindeki anlam ilişkisinin (amaç-sonuç) benzeri aşağıdakilerin hangisinde yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borçlarını kısa sürede kapatmak amacıyla ek iş yapmaya başladı.

Cevap

Borçlarını kısa sürede kapatmak amacıyla ek iş yapmaya başladı seçeneği, öncüldeki cümle gibi amaç-sonuç ilişkisi içermektedir.
Doğru kabul edilen cümlede ek iş yapma eylemi, henüz gerçekleşmemiş ancak gerçekleşmesi istenen 'borçları kapatma' hedefi (amacı) doğrultusunda yapılmıştır. Öncül cümlede kullanılan 'üzere' edatı da burada 'amacıyla' anlamında kullanılarak aynı mantıksal yapıyı kurmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi analiz et
Cümle: 'İyi bir kariyer yapmak üzere (Amaç) - İstanbul'a yerleşti (Sonuç)'.
Anlam ilişkisini doğru belirlemek için temel ve yardımcı yargıları ayırmak gerekir.
2
Seçeneklerdeki 'için/amacıyla/nedeniyle' gibi bağlaçları ve ekleri kontrol et
Doğru seçenekte 'amacıyla' ifadesi doğrudan amaç-sonuç ilişkisi kurmuştur.
Amaç-sonuç cümlelerinde genellikle eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yöneliktir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki 'üzere' kelimesinin yerine 'amacıyla' getirerek anlamı kontrol edin.
2
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem (sonuç) bir hedefe yöneliktir. Neden-sonuç cümlelerinde ise bir gerekçeye dayanır.
3
Doğru cevapta 'ek iş yapmanın' hangi hedef doğrultusunda yapıldığını açıkça görebilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç arasındaki farkı pekiştirmek için 'için' edatının her iki anlamda kullanıldığı örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 92Soru →

(I) Kurumun vizyonunu paydaşlara daha net aktarmak gayesiyle logo ve slogan tasarımında köklü değişikliklere gidildi. (II) Yapılan bu değişiklikler, personelin kurumsal aidiyet duygusunu pekiştirdiği için çalışma verimliliğinde gözle görülür bir artış sağlandı. (III) Sektördeki dijital dönüşüm süreçlerine uyum sağlamak adına bilişim altyapısına yönelik yatırımlar son çeyrekte hızlandırıldı. (IV) Bilişim sistemleri tüm birimlerde güncellenince eski veri tabanındaki bazı dosyaların işlenmesinde teknik aksaklıklar meydana geldi. (V) Meydana gelen bu teknik aksaklıklar kısa sürede giderilirse kurum içi veri akışında herhangi bir kesinti yaşanmayacaktır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde "amaç-sonuç" ilişkisi söz konusudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

Numaralanmış cümlelerden birincisi ve üçüncüsü amaç-sonuç ilişkisi kurmaktadır.
Doğru seçenek olan 'I ve III' ifadesindeki cümlelerde eylemler (değişikliklere gidilmesi ve yatırımların hızlandırılması), belirli bir hedefi gerçekleştirmek üzere yapılmıştır. Birinci cümlede 'gayesiyle', üçüncü cümlede ise 'adına' ifadeleri eylemin yöneldiği amacı açıkça ortaya koymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi 'Hangi amaçla?' sorusuyla analiz etmek
Cevap: Kurumun vizyonunu aktarmak amacıyla. 'Gayesiyle' ifadesi burada bir hedefi (amaç) işaret eder.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem, ulaşılmak istenen bir hedef doğrultusunda yapılır.
2
İkinci cümleyi analiz etmek
Cevap: Verimlilik artışı sağlandı çünkü aidiyet duygusu pekişti. 'Pekiştirdiği için' ifadesi bir neden bildirir.
Neden-sonuç cümlelerinde sebep olan eylem zaten gerçekleşmiştir.
3
Üçüncü cümleyi 'Hangi amaçla?' sorusuyla analiz etmek
Cevap: Sektördeki dönüşüme uyum sağlamak amacıyla. 'Adına' kelimesi burada amaç anlamı katmıştır.
Modern Türkçede '-mak adına' kalıbı sıklıkla amaç-sonuç ilişkisi kurmak için kullanılır.
4
Dördüncü ve beşinci cümleleri değerlendirmek
Dördüncü cümle 'güncellenince' zarf-fiiliyle neden, beşinci cümle ise '-se' ekiyle koşul anlamı taşımaktadır.
Farklı anlam ilgilerini eleyerek sadece amaç bildirenleri seçmek gerekir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç ve Neden-Sonuç İlişkisi Ayrımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki yargılara 'Hangi amaçla?' ve 'Hangi sebeple?' sorularını yöneltmeyi deneyin.
2
'Gaye', 'adına', 'maksadıyla' gibi kelimeler genellikle amaç-sonuç ilişkisi kurar.
3
Birinci ve üçüncü cümlelerde eylem bir hedefi gerçekleştirmek üzere yapılmışken, ikinci ve dördüncü cümlelerde eylem bir sebebe dayalı olarak gerçekleşmiştir.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç arasındaki farkı pekiştirmek için bu cümlelerdeki 'için' edatlarının yerine 'amacıyla' ve 'sebebiyle' kelimelerini getirerek sağlamasını yapın.

Alternatif Yöntem

Cümlelerdeki 'için' veya benzeri edatların yerine 'amacıyla' kelimesini getirin. Eğer cümle anlamlı kalıyorsa o cümle bir amaç-sonuç cümlesidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 93Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleştirilme amacı (amaç-sonuç ilişkisi) belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilişim sektöründeki nitelikli iş gücü açığını kapatmak üzere üniversitelerde yeni sertifika programları hayata geçirildi.

Cevap

Bilişim sektöründeki iş gücü açığını kapatmak hedefiyle sertifika programlarının açıldığını belirten cümle amaç-sonuç ilişkisi içermektedir.
Bilişim sektöründeki iş gücü açığını kapatmayı hedefleyen cümlede, eylemin (sertifika programı açılması) henüz gerçekleşmemiş bir gayeye hizmet ettiği görülmektedir. '-mak üzere' kalıbı cümleye net bir amaç anlamı katmış ve eylemin 'hangi hedefe yönelik' yapıldığını açıklamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki temel eylemleri (yüklemleri) ve bu eylemlere bağlanan gerekçeleri tespit edin.
Temel eylemler: hayata geçirildi, kesmek zorunda kaldı, durduruldu, şansınız olur, gözlemlendi.
Anlam ilişkisini belirlemek için eylemin 'hangi temele' dayandığını anlamak gerekir.
2
Eylemlere 'Hangi amaçla?' ve 'Neden?' sorularını yönelterek cevapları test edin.
Sertifika programları 'Hangi amaçla?' açıldı? -> İş gücü açığını kapatmak amacıyla (Uygun). Diğerleri 'Neden?' sorusuna daha net cevap verir.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yöneliktir; neden-sonuçta ise eylem gerçekleşmiş bir sebebe dayanır.
3
Linguistik belirteçleri (ek ve edatları) kontrol edin.
Doğru seçenekte kullanılan '-mak üzere' edatı, cümleye 'amacıyla' anlamı katmıştır.
'-mak için', '-mak üzere', 'diye' gibi yapılar genellikle amaç bildirirken; '-dığı için', '-den dolayı', 'nedeniyle' gibi yapılar neden bildirir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi: Eylemin hangi hedefe veya gayeye yönelik yapıldığını bildiren cümlelerdir.

İpuçları

1
Cümledeki eylem henüz gerçekleşmemiş bir 'hedef' için mi yapılmış, yoksa gerçekleşmiş bir 'sebebe' mi dayanıyor?
2
Cümledeki '-mak üzere', '-dığı için' veya 'nedeniyle' gibi ek ve edatların yerine 'amacıyla' kelimesini getirmeyi deneyin.
3
Bilişim sektöründeki açık henüz kapatılmamıştır, programlar bu açığı kapatma 'hedefiyle' açılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç arasındaki ince farkı pekiştirmek için 'için' edatının her iki anlamda kullanıldığı cümleleri karşılaştırın.

Alternatif Yöntem

Cümleyi ikiye bölün: Gerekçe kısmının gerçekleşip gerçekleşmediğine bakın. Eğer gerçekleşmişse neden-sonuç, gerçekleşmesi istenen bir durumsa amaç-sonuçtur.
Tahmini Süre:45s
Soru 94Soru →

(I) Modern şehir planlamasında yeşil alanların artırılması, ekolojik dengenin korunması kadar kent sakinlerinin yaşam kalitesinin yükseltilmesi açısından da kritik bir rol oynamaktadır. (II) Şehirlerdeki karbon ayak izini minimize etmek adına hayata geçirilen "Sıfır Emisyon" projeleri, yerel yönetimlerin son yıllardaki öncelikli gündem maddesi haline gelmiştir. (III) Fosil yakıt kullanımının kademeli olarak azaltılması sonucunda, hava kirliliği oranlarında gözle görülür bir düşüş kaydedilmiştir. (IV) Sürdürülebilir bir gelecek inşa etmek gayesiyle yürütülen farkındalık çalışmaları, toplumun her kesiminde karşılık bulmaya başlamıştır. (V) Gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya bırakılması; bugün atılacak radikal adımların kararlılıkla uygulanmasına ve küresel iş birliğinin güçlendirilmesine bağlıdır.

Yukarıdaki parçada numaralanmış cümlelerin hangilerinde "amaç-sonuç" ilişkisi söz konusudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve IV

Cevap

İkinci ve dördüncü cümleler amaç-sonuç ilişkisine sahiptir.
Doğru seçenek olan ifadelerde eylemlerin hangi hedef doğrultusunda yapıldığı açıkça belirtilmiştir. İkinci cümlede yer alan 'minimize etmek adına' kalıbı, projelerin amacını; dördüncü cümledeki 'inşa etmek gayesiyle' ifadesi ise farkındalık çalışmalarının temel hedefini ortaya koymaktadır. Her iki cümlede de eylem bir amaca yöneliktir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yargıların gerçekleşme gerekçelerini analiz et.
II. cümlede 'minimize etmek adına' ve IV. cümlede 'inşa etmek gayesiyle' ifadeleri tespit edildi.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefi (amaç) gösterir.
2
Neden-sonuç ve amaç-sonuç ayrımını kontrol et.
III. cümlede yakıtın azaltılması gerçekleşmiş bir sebeptir (neden), II ve IV'te ise hedefler (amaç) söz konusudur.
Neden-sonuçta eylem gerçekleşmiştir, amaç-sonuçta ise eylem bir hedefe yöneliktir.
3
Koşul cümlesini ayırt et.
V. cümlede 'bağlıdır' ifadesi eylemin gerçekleşmesini bir şarta bağlamaktadır.
Koşul cümleleri yargının gerçekleşmesini başka bir duruma endeksler.

Anahtar Kavram

Cümlede Anlam İlişkileri: Amaç-Sonuç vs Neden-Sonuç

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'adına', 'gayesiyle', 'sonucunda' ve 'bağlıdır' gibi anahtar ifadelere odaklanın.
2
Eylemin gerçekleşme 'sebebi' mi yoksa 'hedefi' mi anlatılıyor? Hedef anlatılıyorsa bu bir amaçtır.
3
Cümledeki 'adına' ve 'gayesiyle' yerine 'amacıyla' kelimesini koyarak anlamlı olup olmadığını test edin.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç arasındaki farkı pekiştirmek için 'için' edatının her iki anlamda kullanıldığı örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki anahtar ifadeleri 'amacıyla' ve 'nedeniyle' kelimeleriyle değiştirin. 'Minimize etmek amacıyla' ve 'inşa etmek amacıyla' yapıları uyumlu olduğu için amaç-sonuçtur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 95Soru →

"Vatandaşların taleplerini daha hızlı karşılamak üzere yeni bir halkla ilişkiler birimi açıldı." cümlesindeki eylemin gerçekleşme amacı dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde benzer bir anlam ilişkisi vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gerekli belgeleri tamamlamak için nüfus müdürlüğüne gitti.

Cevap

Gerekli belgeleri tamamlamak amacıyla yapılan eylemi belirten seçenek doğrudur.
Doğru seçenekte, kişi nüfus müdürlüğüne bir 'belge tamamlama' hedefiyle gitmiştir. Öncül cümlede de 'birim açılması' eylemi 'hızlı karşılamak' hedefiyle yapılmıştır. Her iki cümlede de eylemler belirli bir amaca hizmet etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki cümlenin anlam ilişkisini belirle.
Cümlede 'yeni bir birim açılması' eylemi, 'talepleri daha hızlı karşılamak' hedefiyle yapılmıştır. Bu bir amaç-sonuç cümlesidir.
Eylemin hangi hedefle yapıldığı (henüz gerçekleşmemiş bir beklenti) belirtilmektedir.
2
Seçeneklerdeki 'için' ve benzeri eklerin cümleye kattığı anlamı test et.
Gerekli belgeleri tamamlamak 'amacıyla' ifadesi cümleye tam olarak uymaktadır.
Amaç-sonuç cümlelerinde 'için' yerine 'amacıyla' getirilebilmesi en temel ayırt edici özelliktir.

Anahtar Kavram

Cümlede Anlam İlişkileri (Amaç-Sonuç)

İpuçları

1
Cümledeki 'için' veya '-mek üzere' yapılarına dikkat ederek, eylemin bir hedef mi yoksa bir gerekçe mi bildirdiğini kontrol edin.
2
Yükleme 'Hangi amaçla?' sorusunu sorun. Eğer mantıklı bir cevap alabiliyorsanız bu bir amaç-sonuç cümlesidir.
3
Cümledeki 'için' edatı yerine 'amacıyla' kelimesini koymayı deneyin. 'Belgeleri tamamlamak amacıyla gitti' ifadesi anlamlı olduğu için bu amaç-sonuçtur.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç arasındaki farkı pekiştirmek için 'nedeniyle' ve 'üzere' gibi anahtar kelimelerin kullanıldığı farklı örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Amaç-sonuç cümlelerinde 'amaç' kısmı henüz gerçekleşmemiştir (belgeler henüz tamamlanmadı), neden-sonuçta ise 'neden' kısmı gerçekleşmiştir (gözler bozulmuş). Bu zaman farkı ayrım yapmanıza yardımcı olur.
Tahmini Süre:45s
Soru 96Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleşme amacı belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarihî eserleri koruma bilincini aşılamak amacıyla müze girişleri öğrencilere ücretsiz yapıldı.

Cevap

Müze girişlerinin ücretsiz yapılmasının bir hedef doğrultusunda (bilinç aşılamak) yapıldığını belirten seçenek doğrudur.
Müze girişlerinin ücretsiz yapılması eylemi, 'tarihî eserleri koruma bilincini aşılamak' gibi bir ideal/hedef doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Cümlede 'amacıyla' ifadesinin açıkça kullanılması ve yargının bir niyet bildirmesi, amaç-sonuç ilişkisini kesinleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki temel eylemi (sonuç) belirle.
Müze girişlerinin ücretsiz yapılması.
Anlam ilişkisini kurmak için önce yargının ne olduğunu bulmamız gerekir.
2
Yargıya 'Hangi amaçla?' sorusunu yönelt.
'Tarihî eserleri koruma bilincini aşılamak amacıyla' cevabı alınır.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem, henüz gerçekleşmemiş bir hedefi gerçekleştirmek için yapılır.
3
Seçeneklerdeki 'için', '-den dolayı', '-ınca' gibi eklerin neden mi yoksa amaç mı bildirdiğini kontrol et.
Diğer seçeneklerde eylemin gerçekleşme gerekçesi (nedeni) veya şartı varken, doğru seçenekte bir hedef vardır.
Neden-sonuçta sebep gerçekleşmiş bir durumdur, amaç-sonuçta ise bir niyet vardır.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki eyleme 'Niçin?' diye sorduğunda aldığın cevap bir 'hedef' mi yoksa bir 'sebep' mi?
2
Cümledeki 'için' veya '-den dolayı' ifadelerinin yerine 'amacıyla' kelimesini getirmeyi dene. Hangisi anlamlı oluyor?
3
Amaç-sonuç cümlelerinde henüz gerçekleşmemiş, yapılmak istenen bir durum söz konusudur. Müze girişlerinin ücretsiz yapılması neyi hedefliyor?

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç cümlelerinde 'neden' kısmı genellikle gerçekleşmiş bir eylemdir. Amaç-sonuçta ise 'amaç' kısmı henüz gerçekleşmemiştir. Bu ayrımı daha fazla örnekle pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümlede '-mak için' veya '-mak üzere' kalıplarını arayarak, bu kısımların yerine 'amacıyla' kelimesini koyduğunuzda anlam bozulmuyorsa o cümle amaç-sonuçtur.
Tahmini Süre:45s
Soru 97Soru →

Sıfır atık projesi kapsamında; çevre kirliliğini azaltmak ve doğal kaynakları korumak düşüncesiyle şehir genelindeki geri dönüşüm ünitelerinin sayısı artırıldı.

Bu cümledeki anlam ilişkisi aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gençlerin istihdama katılımını desteklemek gayesiyle yeni bir mesleki eğitim programı kamuoyuna tanıtıldı.

Cevap

İstihdam programının tanıtılmasından bahseden seçenek, eylemin hangi hedefle (gaye/amaç) yapıldığını belirttiği için öncüldeki cümleyle aynı anlam ilişkisine sahiptir.
Soru kökündeki cümlede geri dönüşüm ünitelerinin artırılması, çevre kirliliğini azaltma 'amacıyla' yapılmıştır. Gençlerin istihdama katılımını desteklemek 'gayesiyle' (amacıyla) yeni bir programın tanıtıldığını belirten seçenek de aynı doğrultuda bir amaç-sonuç ilişkisi içermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi analiz etme
Geri dönüşüm ünitelerinin artırılması 'eylem', çevre kirliliğini azaltmak ise bu eylemin 'amacı'dır.
Cümlede kullanılan 'düşüncesiyle' ifadesi, 'amacıyla' anlamında kullanılarak amaç-sonuç ilişkisi kurmuştur.
2
Seçeneklerdeki anlam ilişkilerini belirleme
Birinci, dördüncü ve beşinci cümlelerde neden-sonuç; üçüncü cümlede koşul-sonuç; ikinci cümlede ise amaç-sonuç ilişkisi tespit edildi.
Eylemin gerçekleşme gerekçesi (neden) ile eylemin hedeflenen sonucu (amaç) arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.
3
Eşleştirme yapma
Öncüldeki 'amaç-sonuç' ilişkisi ile ikinci seçenekteki 'amaç-sonuç' ilişkisi birbiriyle örtüşmektedir.
Her iki cümlede de eylem, henüz gerçekleşmemiş ancak ulaşılmak istenen bir hedefe yöneliktir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki 'düşüncesiyle' veya 'gayesiyle' kelimelerinin yerine 'amacıyla' kelimesini getirmeyi deneyin.
2
Eylemin hangi gerekçeyle yapıldığı (Neden) ile hangi hedefe ulaşmak için yapıldığı (Amaç) arasındaki farka odaklanın.
3
Neden-sonuç cümlelerinde neden bölümü gerçekleşmiştir, amaç-sonuç cümlelerinde ise amaç bölümü henüz bir istektir.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç arasındaki farkı pekiştirmek için 'için' edatının her iki anlamda kullanıldığı cümle örneklerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi 'Hangi amaçla?' ve 'Neden?' sorularına cevap verecek şekilde test edebilirsiniz. 'Hangi amaçla artırıldı?' sorusuna mantıklı bir cevap alınıyorsa amaç-sonuçtur.
Tahmini Süre:50s
Soru 98Soru →

Geleneksel el sanatlarımızın korunması ve genç kuşaklara aktarılması amacıyla kamu destekli yeni bir atölye projesi hayata geçirildi. Bu cümledeki anlam ilişkisinin aynısı aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölgedeki ekoturizm potansiyelini değerlendirmek üzere kapsamlı bir saha araştırması başlatıldı.

Cevap

Bölgedeki ekoturizm potansiyelini değerlendirmek üzere kapsamlı bir saha araştırması başlatıldı.
Doğru cevap olan seçenek, bir eylemin (saha araştırması başlatılması) hangi hedef doğrultusunda (ekoturizm potansiyelini değerlendirmek) yapıldığını açıkça ifade etmektedir. Öncül cümlede kullanılan 'amacıyla' ifadesi ile bu seçenekteki '-mek üzere' yapısı aynı anlam ilgisini (amaç-sonuç) kurmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi anlam bakımından analiz edin.
Cümlede 'el sanatlarını korumak ve aktarmak' henüz gerçekleşmemiş bir hedeftir; 'atölye projesinin başlatılması' ise bu hedefe yönelik yapılan eylemdir. Bu bir amaç-sonuç ilişkisidir.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylemin hangi hedefi gerçekleştirmek üzere yapıldığı belirtilir.
2
Seçeneklerdeki anlam ilgilerini belirleyin.
Bir seçenekte '-mek üzere' ifadesiyle bir hedef (ekoturizm potansiyelini değerlendirmek) belirtilirken diğerlerinde neden veya koşul ilgisi kurulmuştur.
Anlam ilişkilerini doğru ayırt etmek için 'Hangi amaçla?' ve 'Hangi gerekçeyle?' sorularını yükleme yöneltmek gerekir.
3
Öncül cümledeki 'amacıyla' ifadesiyle görevdeş olan yapıyı bulun.
Ekoturizmle ilgili cümlede kullanılan '-mek üzere' kalıbı, öncüldeki 'amacıyla' ifadesiyle aynı anlam işlevine sahiptir.
Amaç-sonuç ilişkileri genellikle '-mak için, -mak üzere, amacıyla' gibi yapılarla kurulur.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki ana eyleme 'Hangi hedefle/amaçla?' sorusunu yöneltin.
2
Amaç-sonuç cümlelerinde 'amaç' bölümü henüz gerçekleşmemiştir. 'Neden' bölümü ise genellikle gerçekleşmiş bir olayı anlatır.
3
Öncül cümlede '-mak amacıyla' yerine '-mak için' getirebildiğiniz gibi, seçeneklerde de benzer bir dönüşümü '-mek üzere' ifadesi için yapabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Nedeni ve amacı karıştırmamak için '-dığı için' (neden) ve '-mak için' (amaç) kalıpları arasındaki farkı pekiştiren örnekler çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'amacıyla' veya '-mak üzere' ifadelerini çıkarıp yerine 'hangi hedef doğrultusunda' ifadesini koyduğunuzda anlam bozulmuyorsa o cümle amaç-sonuç cümlesidir.
Tahmini Süre:45s
Soru 99Soru →

Tarihî dokunun korunması ve turizm potansiyelinin artırılması için eski şehir merkezinde kapsamlı bir restorasyon seferberliği başlatıldı.

Bu cümledeki anlam ilişkisi aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Millî sporcularımızın uluslararası arenalarda daha başarılı olmalarını sağlamak üzere yeni bir antrenman kompleksi inşa edildi.

Cevap

Millî sporcularımızın başarısını hedefleyen antrenman kompleksi cümlesi, öncüldeki restorasyon çalışmasıyla aynı şekilde amaç-sonuç ilişkisi taşımaktadır.
Öncül cümlede restorasyonun yapılma 'amacı' (korunma ve turizm) belirtilmiştir. Doğru cevap olan seçenekte de antrenman kompleksinin 'hangi amaçla' (başarıyı artırmak) inşa edildiği ifade edilmektedir. Her iki cümlede de eylemler belirli bir hedefi gerçekleştirmek üzere kurgulanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi analiz et.
Cümledeki 'için' edatı 'amacıyla' anlamında kullanılmıştır: Koruma ve turizmi artırma amacı güdülmektedir.
Cümlede eylemin hangi hedef doğrultusunda yapıldığını belirlemek gerekir.
2
Seçenekleri 'amacıyla' sözcüğünü yerleştirerek test et.
Sadece sporcularla ilgili cümlede 'sağlamak amacıyla' ifadesi anlamlı bir bütün oluşturmaktadır.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yöneliktir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki 'için' yerine 'amacıyla' kelimesini getirerek okumayı deneyin.
2
Neden-sonuç cümlelerinde sebep gerçekleşmiştir; amaç-sonuçta ise bir niyet vardır. Restorasyon bitti mi yoksa bir hedef için mi başlandı?
3
Öncül cümlede 'için' edatı 'amacıyla' anlamındadır. Seçeneklerde de bir yatırımın veya çalışmanın hangi niyetle yapıldığını bulmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç arasındaki farkı pekiştirmek için 'için' edatının kullanıldığı farklı cümle türlerini analiz edin.

Alternatif Yöntem

Cümleye 'Hangi amaçla?' ve 'Neden?' sorularını sorun. Eğer 'Hangi amaçla?' sorusu daha uygun düşüyorsa amaç-sonuçtur.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 100Soru →

Cümleler arasındaki anlam ilişkileri; eylemin hangi gerekçeyle, hangi hedefle veya hangi şartla yapıldığını belirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleştirme "amacı" belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akademik yayınların niteliğini yükseltmek üzere üniversite bünyesinde yeni bir araştırma ve yayın kurulu oluşturuldu.

Cevap

Akademik yayınların niteliğini yükseltmek üzere üniversite bünyesinde yeni bir araştırma ve yayın kurulu oluşturuldu.
Doğru seçenekte belirtilen cümlede, kurulun oluşturulma hedefi (amacı) 'akademik yayınların niteliğini yükseltmek' olarak açıkça verilmiştir. '-mek üzere' yapısı burada 'amacıyla' anlamında kullanılarak amaç-sonuç ilişkisini kurmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ana eylemi (yüklemi) belirleyin.
Ana eylem 'kurul oluşturulması'dır.
Anlam ilişkisini kurmak için önce neyin yapıldığını belirlemek gerekir.
2
Eyleme 'Hangi amaçla?' ve 'Hangi nedenle?' sorularını yöneltin.
'Kurul hangi amaçla oluşturuldu?' sorusuna 'yayın niteliğini yükseltmek amacıyla' cevabı alınmaktadır.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yöneliktir; neden-sonuç cümlelerinde ise eylem gerçekleşmiş bir gerekçeye dayanır.
3
Cümledeki ek ve edatları (bağlaçları) kontrol edin.
'-mek üzere' ifadesi, cümleye 'amacıyla' anlamı katmıştır.
Dil bilgisi ipuçları (için, üzere, diye, amacıyla) anlam ilişkisini doğrulamaya yardımcı olur.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki '-için, -üzere' gibi eklerin yerine 'amacıyla' kelimesini koymayı deneyin.
2
Eylemin henüz gerçekleşmemiş bir hedefe mi (amaç) yoksa gerçekleşmiş bir sebebe mi (neden) dayandığına bakın.
3
'-diği için' genellikle neden bildirirken, '-mek için/üzere' genellikle amaç bildirir.

Daha Fazla Pratik

Nedeni belirtilen cümleler ile amaç belirtilen cümleler arasındaki farkı pekiştirmek için 'için' edatının her iki anlamda kullanıldığı örnekleri inceleyin.

Alternatif Yöntem

Cümleyi ikiye bölün: 'Yayın niteliği henüz yükseldi mi?' (Hayır, hedefleniyor) ve 'Kurul oluşturuldu mu?' (Evet). Eğer ilk kısım bir hedefse amaç-sonuçtur.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 5 / 7Sonraki
Cümlede Anlam İlişkileri — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 5 | Examkin