Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 181Soru →

Küçük çocuk, elindeki kağıdı yavaşça katlayıp cebine yerleştirdi. Şehrin kalabalık caddelerinde ilerlerken bir yandan da annesini bekliyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Metinde ünsüz türemesi ses olayına örnek teşkil edecek bir kelime bulunmamaktadır.
Ünsüz türemesi, yabancı dillerden dilimize geçen bazı kelimelerde ünlüyle başlayan bir ek aldığında veya birleştiğinde son ünsüzün ikizleşmesi (hissi, reddetmek vb.) durumudur. Verilen parçada bu duruma örnek bir kullanım yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Ünlü düşmesini kontrol et.
'Şehir-in' -> 'Şehrin' ve 'İleri-lerken' -> 'İlerlerken' kelimelerinde ünlü düşmesi mevcuttur.
Kelime türetilirken veya çekimlenirken orta hece ünlüsü kaybolmuştur.
2
Ünsüz yumuşamasını (değişimini) kontrol et.
'Kağıt-ı' -> 'Kağıdı' ve 'Cep-ine' -> 'Cebine' kelimelerinde ünsüz yumuşaması mevcuttur.
Sert ünsüzle biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşamıştır.
3
Ünsüz benzeşmesini (sertleşmesini) kontrol et.
'Yavaş-ca' -> 'Yavaşça' ve 'Yerleş-tirdi' kelimelerinde ünsüz benzeşmesi mevcuttur.
Sert ünsüzle biten kelimelerden sonra gelen yumuşak ünsüzler sertleşmiştir.
4
Ünlü daralmasını kontrol et.
'Bekle-yor' -> 'Bekliyor' kelimesinde ünlü daralması mevcuttur.
'a, e' geniş ünlüleri '-yor' ekinin etkisiyle 'ı, i, u, ü' dar ünlülerine dönüşmüştür.
5
Ünsüz türemesini kontrol et.
Metnin tamamında herhangi bir ünsüz türemesi örneği yoktur.
Sonucu doğrulamak için tüm kelimeler incelenmiştir.

Anahtar Kavram

Ses Olayları (Yumuşama, Benzeşme, Daralma, Düşme, Türeme)
Tahmini Süre:45s
Soru 182Soru →

Resmî yazışmalarda ve günlük dilde yazım kurallarına uymak, Türkçenin doğru kullanımı açısından büyük önem taşır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde herhangi bir yazım yanlışı yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birçok aday mülakat sonuçlarının açıklanmasını bekliyor.

Cevap

Birçok aday mülakat sonuçlarının açıklanmasını bekliyor.
Doğru seçenekte yer alan 'birçok' sözcüğü, Türkçede her zaman bitişik yazılan birleşik kelimeler arasındadır. Cümlenin diğer ögelerinde de büyük harf veya ek yazımıyla ilgili herhangi bir hata bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki birleşik sözcükleri ve ekleri incelemek
'Birçok' sözcüğünün bitişik yazıldığını teyit etmek
Türkçede 'birçok' ve 'birkaç' gibi belgisiz sıfatlar gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır.
2
Diğer seçeneklerdeki olası hataları kontrol etmek
Bağlaç olan 'de', ayrı yazılması gereken 'hafta sonu' ve 'terk etmek' ile büyük harfle başlaması gereken 'Valiliği' hatalarını tespit etmek
Yazım kuralları gereği bağlaçlar, ses olayı olmayan birleşik fiiller ve makam adları belirli kurallara tabidir.

Anahtar Kavram

Temel Yazım Kuralları (Bağlaçlar, Birleşik Sözcükler ve Büyük Harfler)
Tahmini Süre:45s
Soru 183Soru →

Yarışmadaki (I)eleme turlarını izleyen (II)jüri, (III)yarışmacıların (IV)heyecanını (V)şu kriterlere göre değerlendirdi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, bir ismin yerini işaret yoluyla tutan bir zamirdir.

Cevap

V. numaralı sözcük, bir ismin yerini tutmadığı, aksine bir ismi ('kriterlere') işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatıdır.
V. sözcük olan 'şu' ifadesi, 'kriterlere' ismini işaret ederek nitelediği için bir 'işaret sıfatı'dır. Zamir olabilmesi için bir ismin yerini tutması (örneğin 'şunlara göre') gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki numaralanmış sözcüklerin türlerini ve aldıkları ekleri incelemek.
I=İsim, II=İsim, III=İsim, IV=İsim, V=Sıfat olarak tespit edildi.
Sözcüklerin cümle içindeki görevlerini belirlemek yanlışı bulmanın ilk adımıdır.
2
V. sözcüğün ('şu') kullanımını analiz etmek.
'şu kriterlere' tamlamasında ismin önünde kullanıldığı görüldü.
İşaret bildiren sözcükler ismin yerini tutarsa zamir, ismi belirtirse sıfat olur.
3
Diğer seçeneklerdeki isimlerin özelliklerini (soyut, topluluk, kalıcı isim) doğrulamak.
I, II, III ve IV. sözcüklere dair açıklamaların dil bilgisi kurallarına uygun olduğu onaylandı.
Her seçeneği tek tek eleyerek kesin sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

İsimlerin özellikleri (soyut/somut, topluluk, kalıcı isim) ve sıfat-zamir ayrımı.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine bir isim koyarak kontrol edin. 'Şu kriterler' yerine 'O kriterler' diyebiliyorsak sıfattır; 'Şunlar' diyorsak zamirdir.
Tahmini Süre:1m 5s
Soru 184Soru →

"Kitaplığındaki her eser, zihninde yepyeni ufuklar açıyor; okudukça bu eşsiz dünyanın sırrına daha da yaklaştığını hissediyordu."

Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Metinde ünlü daralması olayına örnek teşkil edecek bir kullanım bulunmadığı için doğru cevap ünlü daralmasıdır.
Ünlü daralması, Türkçede sonu 'a' veya 'e' ünlüleriyle biten fiillerin şimdiki zaman eki (-yor) aldığında bu ünlülerin 'ı, i, u, ü'ye dönüşmesidir. Verilen metindeki 'açıyor' ve 'hissediyordu' eylemlerinde fiil kökleri dar ünlüyle bitmediği için daralma gerçekleşmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki sözcükleri ses olayları açısından incele
"Kitaplığındaki" sözcüğünde k > ğ (yumuşama), "zihninde" sözcüğünde i düşmesi (ünlü düşmesi) tespit edildi.
Soru kökünde var olmayan ses olayını bulmak için mevcut olanları elemek gerekir.
2
Fiil ve ek birleşimlerini kontrol et
"Okudukça" sözcüğünde c > ç (benzeşme), "sırrına" sözcüğünde r türemesi (türeme), "hissediyordu" sözcüklerinde s türemesi ve t > d yumuşaması tespit edildi.
Birden fazla ses olayını barındıran sözcükleri ayrıştırarak seçenekleri doğrulamak gerekir.
3
Seçeneklerdeki ses olaylarını metinle karşılaştır
Ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünsüz türemesi örnekleri bulundu; ancak ünlü daralması bulunamadı.
Eksik olan ses olayını belirleyerek sonucu kesinleştirme.

Anahtar Kavram

Ses Olayları (Düşme, Türeme, Benzeşme, Yumuşama)
Tahmini Süre:45s
Soru 185Soru →

Ressam ( ) tuvalin başına geçtiğinde renkleri ( ) ışığı ve gölgeyi büyük bir uyumla kullanır ( ) yazar ( ) sözcüklerin büyüleyici gücüyle hayallerine can verir ( )

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( , ) ( , ) ( ; ) ( , ) ( . )

Cevap

Parçada boşluklara sırasıyla virgül, virgül, noktalı virgül, virgül ve nokta işaretleri getirilmelidir.
Doğru yanıt olan dizilimde, Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre özne ayrımı, eş görevli sözcük sıralaması ve karmaşık sıralı cümle yapısı doğru işaretlenmiştir. İlk ve dördüncü boşluklarda özneyi belirtmek, ikinci boşlukta nesneleri sıralamak için virgül kullanılmıştır. Üçüncü boşlukta ise, içerisinde virgül barındıran iki ayrı cümleyi birbirine bağlamak amacıyla noktalı virgül tercih edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk boşluğu değerlendir
Virgül ( , )
Cümlenin öznesi olan 'Ressam' sözcüğünü belirginleştirmek için özneden sonra virgül konur.
2
İkinci boşluğu değerlendir
Virgül ( , )
'Renkleri' ve 'ışığı' sözcükleri eş görevli (nesne) olduğu için aralarına virgül konur.
3
Üçüncü boşluğu değerlendir
Noktalı Virgül ( ; )
Ögeleri arasında virgül bulunan iki ayrı cümleyi (ressamın eylemi ve yazarın eylemi) birbirine bağlamak için noktalı virgül kullanılır.
4
Dördüncü boşluğu değerlendir
Virgül ( , )
İkinci cümlenin öznesi olan 'yazar' sözcüğünden sonra vurgu için virgül kullanılır.
5
Beşinci boşluğu değerlendir
Nokta ( . )
Cümle tamamlandığı ve yargı sona erdiği için nokta konur.

Anahtar Kavram

Sıralı Cümlelerde Noktalı Virgül Kullanımı

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün diğer iki kullanım alanını (tür ve takımları ayırma, anlam karışıklığını önleme) tekrar etmeniz önerilir.
Tahmini Süre:50s
Soru 186Soru →

Stratejik planlama toplantısında sunulan verilerin başkaları tarafından da onaylanması gerekmektedir. Sizin hazırladığınız bu taslakta, ötekinin görüşlerine yer verilmemesi bir eksikliktir. Ne yapılacağına dair kesin bir karar verilmeden önce sürece herkes dahil edilmelidir.

Bu parçada aşağıdakilerden hangisine yer verilmemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dönüşlülük zamiri

Cevap

Parçada dönüşlülük zamiri (kendi) kullanılmamıştır.
Dönüşlülük zamiri olan 'kendi' sözcüğü veya ona karşılık gelen bir ifade metinde yer almamaktadır. Diğer tüm zamir türleri metin içerisinde örneklenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki zamirleri ve türlerini tespit ediniz.
başkaları (belgisiz zamir), Sizin (şahıs zamiri), ötekinin (işaret zamiri), Ne (soru zamiri), herkes (belgisiz zamir).
Zamir türlerini belirlemek, seçeneklerle karşılaştırma yapmayı sağlar.
2
Parçadaki 'bu taslak' ifadesini inceleyiniz.
'bu' sözcüğü burada 'taslak' ismini işaret ettiği için işaret sıfatıdır, zamir değildir.
Sıfat ve zamir ayrımını doğru yapmak hatalı seçeneğe yönelmeyi engeller.
3
Bulunan türleri seçeneklerle eşleştiriniz.
Şahıs, işaret, belgisiz ve soru zamirleri parçada mevcuttur; ancak dönüşlülük zamiri yoktur.
Eksik olan türü belirlemek sorunun çözümüdür.

Anahtar Kavram

Zamirlerin (Adılların) Türlerine Göre Tasnifi

İpuçları

1
Metindeki zamirleri tek tek bularak altlarını çizin.
2
'Sizin', 'ötekinin', 'başkaları' gibi sözcüklerin hangi tür zamir olduğunu düşünün.
3
Türkçedeki tek dönüşlülük zamirinin 'kendi' olduğunu hatırlayın ve metinde bu kelimeyi arayın.

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatı ile işaret zamiri arasındaki farkı pekiştirmek için 'bu' ve 'şu' sözcüklerinin farklı görevlerde kullanıldığı cümle analizleri yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemiyle giderek metindeki 'Sizin' (Şahıs), 'ötekinin' (İşaret), 'başkaları/herkes' (Belgisiz) ve 'Ne' (Soru) zamirlerini bulduğunuzda geriye sadece dönüşlülük zamiri kalacaktır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 187Soru →

Modern kamu yönetiminde (I) etkileşim kanallarını açık tutmak, (II) verimlilik düzeyini artırırken (III) girişimler için de uygun ortam hazırlar; ancak (IV) çoğunluk kararlarına saygı duymak, kurumsal (V) dönüşümün sağlıklı işlemesini sağlar.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, kökü bakımından ötekilerden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Sözcüklerin kökleri incelendiğinde 'çoğunluk' sözcüğünün 'çok' isim kökünden geldiği, diğerlerinin ise fiil köklü olduğu görülür.
Cümledeki 'çoğunluk' sözcüğünün kökü 'çok' kelimesidir. 'Çok' sözcüğü -mak/-mek mastar ekini alamadığı için isim köküdür. Diğer tüm numaralanmış sözcükler (et-, ver-, gir-, dön-) fiil köküne sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini belirleme
I. et-, II. ver-, III. gir-, IV. çok, V. dön-
Sözcüğün anlamlı en küçük parçası ile gövdesi arasındaki anlam ilişkisi kurularak kök tespit edilir.
2
Köklerin türlerini (isim/fiil) ayırt etme
et- (fiil), ver- (fiil), gir- (fiil), çok (isim), dön- (fiil)
Kökler -mak/-mek ekini alabiliyorsa fiil, alamıyorsa isim köküdür.
3
Farklı olanı seçme
Dördüncü sözcük isim köklüdür.
Dört sözcük fiil köklüyken bir sözcük isim köklüdür.

Anahtar Kavram

Sözcükte Kök Türü (İsim ve Fiil Kökleri)

Daha Fazla Pratik

Kök türü sorularında 'yansıma kökler' (çat, pat vb.) her zaman isim kökü kabul edilir, bu detayı hatırlatmak faydalı olabilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 188Soru →

Türkçede kurum, kuruluş, kurul, merkez ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmazken; yapı adlarına, kitap, dergi ve gazete isimlerine gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır. Ayrıca dil adlarına getirilen yapım eklerinden sonra gelen çekim ekleri de kesmeyle ayrılmaz.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Dil Kurumu’nun yayımladığı son imla kılavuzunda, bazı birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili önemli güncellemeler yapıldı.

Cevap

Türk Dil Kurumu’nun ifadesinde kesme işaretinin kullanılması hatalıdır; doğrusu Türk Dil Kurumunun olmalıdır.
Türkçede kurum, kuruluş, kurul, merkez ve iş yeri adlarına getirilen hiçbir ek kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Türk Dil Kurumu' bir kurum adı olduğu için getirilen iyelik ve tamlama ekleri kelimeye bitişik yazılmalıdır. Dolayısıyla 'Türk Dil Kurumu’nun' yazımı hatalıdır, doğrusu 'Türk Dil Kurumunun' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel isimleri ve birleşik sözcükleri tespit et.
'Türk Dil Kurumu' bir kurum adı, 'imla kılavuzu' ve 'birleşik kelimeler' ise tür adlarıdır.
Yazım yanlışını bulmak için kurala tabi sözcüklerin belirlenmesi gerekir.
2
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin yazım kuralını hatırla.
TDK kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Sıkça karıştırılan bu kural, KPSS gibi sınavlarda ayırt edici bir noktadır.
3
Tespit edilen kuralı seçenektekine uygula.
'Türk Dil Kurumu'na gelen '-nun' ekinin kesmeyle ayrılmış olması yazım yanlışıdır.
Yanlış yazımı tespit ederek doğru seçeneğe ulaşmak için kural uygulaması yapılır.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı
Soru 189Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun arşivinde muhafaza edilen o tozlu dosyalar uzmanlarca yeniden düzenlendi.

Cevap

İsmin hem niteleme hem de belirtme sıfatını bir arada aldığı seçenek, 'o tozlu dosyalar' ifadesinin bulunduğu cümledir.
Doğru seçenekte yer alan 'o tozlu dosyalar' tamlamasında, 'dosyalar' ismi 'tozlu' sözcüğüyle nitelenmiş (niteleme sıfatı), 'o' sözcüğüyle de işaret edilerek belirtilmiştir (işaret sıfatı/belirtme sıfatı). Bu durumda bir isim her iki sıfat türünü de almış durumdadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve onları niteleyen/belirten sözcükleri tespit et.
İlgili cümlede 'dosyalar' sözcüğünün temel isim olduğu belirlendi.
Sıfatların hangi ismi etkilediğini bulmak için önce isimlerin tespit edilmesi gerekir.
2
Tespit edilen ismi etkileyen sıfatların türlerini analiz et.
'Nasıl dosyalar?' sorusuna cevap veren 'tozlu' sözcüğünün niteleme sıfatı; 'Hangi dosyalar?' sorusuna cevap veren 'o' sözcüğünün ise işaret (belirtme) sıfatı olduğu görüldü.
Bir ismin aynı anda iki farklı türde sıfat alıp almadığını teyit etmek için soru-cevap yöntemi uygulanmalıdır.

Anahtar Kavram

Bir ismin aynı anda hem nitelenmesi (durum, biçim, özellik) hem de belirtilmesi (işaret, sayı, belgisizlik).
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 190Soru →

Eleştirmen ( ) yapıtı değerlendirirken nesnel davranmalı ( ) duygu ( ) düşünce ve yargılarını kanıtlara dayandırmalıdır ( ) aksi takdirde eleştiri ( ) kişisel bir beğeniden öteye gidemez.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( ; ) ( , ) ( , ) ( ; ) ( , )

Cevap

Sırasıyla noktalı virgül, virgül, virgül, noktalı virgül ve virgül getirilmelidir.
Cümlede 'Eleştirmen' öznesinden sonra 'duygu, düşünce' gibi virgülle ayrılmış eş görevli kelimeler geldiği için özne noktalı virgülle (; ) ayrılmalıdır. 'Duygu' ve 'düşünce' kelimeleri eş görevli oldukları için aralarına virgül ( , ) konur. Birinci yüklem olan 'davranmalı'dan sonra gelen virgül, sıralı yapıyı devam ettirir. 'Dayandırmalıdır'dan sonra gelen noktalı virgül ise, içinde zaten virgül bulunan iki ana cümleyi birbirinden ayırma görevini üstlenir. Son olarak 'eleştiri' öznesi virgülle vurgulanarak cümle tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ilk ögesi olan 'Eleştirmen' kelimesini incele.
Noktalı virgül (;)
TDK kurallarına göre ikiden fazla eş değer ögesi arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir.
2
Sıralı cümle yapısını ve eş görevli sözcükleri belirle.
Virgül (,) ve Virgül (,)
'Davranmalı' ve 'dayandırmalıdır' yüklemleri arasındaki ilk ayrım ve 'duygu, düşünce' gibi eş görevli sözcükleri ayırmak için virgül kullanılır.
3
İki ana cümleyi birbirine bağlayan noktayı analiz et.
Noktalı virgül (;)
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
4
İkinci cümlenin öznesini belirle.
Virgül (,)
Yüklemden uzak düşmüş olan özneyi (eleştiri) belirtmek için virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün özneyi ayırma ve sıralı cümleleri bağlama görevleri.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün TDK tarafından belirlenen üç temel görevini (tür/takım ayırma, sıralı cümle ayırma, özne vurgulama) tekrar etmeniz bu tarz sorularda hız kazandıracaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 191Soru →

Restorasyon ekibinden (I) bizim tanıdığımız (II) şu uzmanlar, hangisinin (III) ötekinden daha verimli olacağını (IV) bazılarına sorduysa da (V) kendisi bir yanıt alamadı.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, sözcük türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II

Cevap

Numaralanmış sözcüklerden 'şu' (II), bir ismi etkilediği için sıfat görevindeyken; diğer tüm sözcükler isimlerin yerini tutan zamirlerdir.
Cümledeki 'şu' sözcüğü, hemen ardından gelen 'uzmanlar' ismini işaret ederek onu belirttiği için bir işaret sıfatıdır. Diğer numaralanmış sözcükler (bizim, ötekinden, bazılarına, kendisi) ise çeşitli türlerde (şahıs, işaret, belgisiz, dönüşlülük) zamirlerdir. Bu nedenle II numaralı sözcük tür bakımından diğerlerinden ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki kullanım amaçlarını tespit etmek.
I (bizim), III (ötekinden), IV (bazılarına) ve V (kendisi) sözcükleri isimlerin yerini tutarken; II (şu) sözcüğü 'uzmanlar' ismini işaret etmektedir.
Sözcüğün zamir mi yoksa sıfat mı olduğunu anlamak için ismin yerini mi tuttuğuna yoksa ismi mi nitelediğine bakılmalıdır.
2
Sözcüklerin alt türlerini belirlemek.
I: Şahıs zamiri, II: İşaret sıfatı, III: İşaret zamiri, IV: Belgisiz zamir, V: Dönüşlülük zamiri.
Türleri netleştirmek, farklı olanı kesin olarak ayırmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Zamirler ismin yerini tutan sözcüklerken, sıfatlar isimleri niteleyen veya belirten sözcüklerdir.

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren sözcüklerden sonra gelen isim düşerse bu sözcüklerin zamirleştiğini unutmayın; örneğin 'şu adam' (sıfat) iken 'şunu' (zamir) olur.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 192Soru →

"Vaktin nasıl geçtiğini anlamadan ufkumun daraldığını anladım. Kalbimdeki bu derin sızı, ancak sabrın gücüyle dindirilmeyi bekliyor."

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Metinde ünsüz türemesi örneği bulunmamaktadır.
Parçada birden fazla ses olayı bir arada verilmiştir. 'Vaktin', 'ufkumun' ve 'sabrın' sözcüklerinde ünlü düşmesi mevcuttur. 'Geçtiğini', 'daraldığını' ve 'kalbimdeki' sözcüklerinde ünsüz yumuşaması; 'geçtiğini' sözcüğünde aynı zamanda ünsüz benzeşmesi görülür. 'Bekliyor' fiilinde ise ünlü daralması vardır. Ancak metinde 'hissetmek', 'reddetmek' gibi bir ünsüzün türediği (ikizleştiği) bir örnek bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Ünlü düşmesi analizi
vakit -> vaktin, ufuk -> ufkumun, sabır -> sabrın
İkinci hecesinde dar ünlü bulunan kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında ünlülerini düşürmüştür.
2
Ünsüz yumuşaması analizi
kalp -> kalbim, geçti-dik -> geçtiği, daraldı-dık -> daraldığı
Sert ünsüzle (p, k) biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşamıştır.
3
Ünsüz benzeşmesi analizi
geç-dik -> geçtiği
Sert ünsüzle (ç) biten fiile gelen yumuşak ünsüz (d) sertleşerek 't' olmuştur.
4
Ünlü daralması analizi
bekle-yor -> bekliyor
Geniş ünlü (e) ile biten fiil, şimdiki zaman eki (-yor) etkisiyle daralmıştır.

Anahtar Kavram

Ses Olayları (Ünlü ve Ünsüz Değişimleri)
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 193Soru →

Bir grubun veya topluluğun adı olmasına rağmen biçimce tekil olan sözcüklere topluluk ismi denir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi, bir isim tamlamasının tamlayanı görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Halkın beklentileri, yapılacak yasal düzenlemelerin temelini oluşturur.

Cevap

Halkın beklentileri ifadesinin yer aldığı seçenek doğrudur.
Doğru seçenekte geçen 'halk' sözcüğü, biçimce tekil (-lar eki almamış) olsa da anlamca bir topluluğu karşıladığı için topluluk ismidir. 'Halk-ın beklentileri' tamlamasında ise ilgi eki (-ın) alarak tamlayan görevini üstlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isim türlerini belirle.
Halk (topluluk), kurul (topluluk), danışma (kalıcı), özlem (soyut), kimi (sıfat) olarak ayrıldı.
Topluluk ismini diğer isim türlerinden ve sıfatlardan ayırt etmek gerekir.
2
Topluluk isminin isim tamlamasındaki yerini kontrol et.
'Halkın beklentileri' tamlamasında halk tamlayan, 'Denetleme kurulu' tamlamasında kurul tamlanandır.
Soruda topluluk isminin tamlayan (birinci unsur) olması istenmiştir.

Anahtar Kavram

Topluluk isimlerinin tanımı ve isim tamlamalarındaki sentaktik görevleri.

Daha Fazla Pratik

İsim tamlamalarında tamlayan ve tamlananın yer değiştirdiği durumları inceleyerek topluluk isimlerinin bu yapılardaki kullanımını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 194Soru →

İşaret bildiren sözcükler bir ismin önüne gelerek onu işaret yoluyla belirttiklerinde 'işaret sıfatı', bir ismin yerini tuttuklarında ise 'işaret zamiri' görevini üstlenirler. Niteleme bildiren sözcükler ise isimlerin önüne geldiğinde 'niteleme sıfatı', fiil veya fiilimsileri nitelediğinde 'durum zarfı' olur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem işaret sıfatı hem de niteleme sıfatıyla birlikte kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu kadim şehir, her köşesinde farklı bir hikâye barındırıyor.

Cevap

Doğru cevap, işaret sıfatı olan 'bu' ve niteleme sıfatı olan 'kadim' sözcüklerinin aynı 'şehir' ismini etkilediği seçenektir.
Doğru cevapta 'bu' sözcüğü 'şehir' ismini işaret yoluyla belirten bir işaret sıfatı, 'kadim' sözcüğü ise aynı ismi durum yönünden niteleyen bir niteleme sıfatıdır. Böylece bir isim her iki türden sıfatı da almış olur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükleri tespit et.
İşaret bildiren sözcükler: Bu, Şunu, O, Bu, Şu.
Sözcüğün sıfat mı yoksa zamir mi olduğunu belirlemek için ilk adımdır.
2
Tespit edilen işaret sözcüklerinin bir ismi etkileyip etkilemediğini kontrol et.
A'da 'bu şehir' (sıfat), B'de 'şunu' (zamir), C'de 'o' (zamir), D'de 'bu ekip' (sıfat), E'de 'şu masa' (sıfat).
İşaret sıfatı olan seçenekleri daraltmak için gereklidir.
3
İşaret sıfatının bulunduğu isimlerde aynı zamanda niteleme sıfatı olup olmadığını incele.
A seçeneğinde 'kadim' sözcüğü 'şehir' ismini nitelemektedir. D'de 'ekip' isminin niteleme sıfatı yoktur; E'de ise 'masa' isminin niteleme sıfatı yoktur.
Soruda istenen 'hem işaret hem niteleme sıfatı' koşulunu doğrulamak için son kontroldür.

Anahtar Kavram

Sıfatlarda Niteleme ve Belirtme (İşaret) Ayrımı
Tahmini Süre:50s
Soru 195Soru →

Kurumsal (I) gözlemci raporlarına göre, (II) başarılı bir yönetimin temelinde, (III) kıvrımlı süreçlerden geçilerek ulaşılan (IV) önemli tecrübeler ve (V) sızlayan sorunlara üretilen çözümler yatar.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

Numaralanmış sözcüklerden 'kıvrımlı' sözcüğü fiil köküne sahipken, diğerleri isim köküne sahiptir.
Verilen cümledeki sözcükler incelendiğinde 'göz', 'baş', 'ön' ve 'sızı' kelimelerinin isim kökü olduğu görülür. Ancak 'kıvrımlı' sözcüğü 'kıvır-' fiilinden türetilmiştir. 'Kıvır-' eylemi bir fiildir ve üzerine yapım eki alırken ünlü düşmesine uğramıştır. Bu nedenle kökünün türü bakımından fiil olan tek seçenek budur.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin en küçük anlamlı parçaları olan köklerini belirleyin.
göz-lem-ci, baş-ar-ı-lı, kıvır-ım-lı, ön-em-li, sızı-la-yan
Sözcüğün kökünü bulmak, yapısını analiz etmenin ilk adımıdır.
2
Köklerin türünü (isim veya fiil) kontrol edin.
Göz (isim), Baş (isim), Kıvır (fiil), Ön (isim), Sızı (isim)
Köklerin türü belirlenerek hangisinin farklı olduğu tespit edilir.
3
Ses olaylarını ve türetme süreçlerini dikkate alarak farklı olanı seçin.
Kıvrımlı sözcüğü 'kıvır-' fiil kökünden gelirken diğerleri isim köklüdür.
Sözcüklerin isim mi yoksa fiil mi olduğunu ayırt etmek için -mak/-mek eki getirilerek kontrol edilebilir.

Anahtar Kavram

Sözcük köklerinin tür bakımından (isim kökü vs. fiil kökü) ayırt edilmesi ve ünlü düşmesi gibi ses olaylarının kök yapısını gizlemesi.

Daha Fazla Pratik

Sözcüklerin yapım eki alırken uğradığı ünlü düşmelerine (sarı-ar-, oyun-a-, çevir-e-) çalışmak kök bulma becerisini geliştirir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 196Soru →

Kamu yönetimi uzmanlarının (I) doğrultusunda hareket ettiği (II) bilinçli yaklaşımlar ve sosyal (III) yaşantı odaklı (IV) gözetim raporunda, idari (V) devrimin sonuçları detaylıca ele alınmıştır.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi "gövdeden türemiş" bir sözcük değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Parçadaki beşinci sözcük olan 'devrimin' sözcüğü, sadece bir yapım eki aldığı için gövdeden türemiş değildir.
Doğru yanıt olan 'devrimin' sözcüğünün kökü 'devir-' fiilidir. Bu kök, '-im' fiilden isim yapım ekini alarak 'devrim' gövdesine dönüşmüştür. Sözcükteki diğer ek olan '-in' ise tamlayan ekidir ve bir çekim ekidir. Gövdeden türemiş sayılabilmesi için en az iki yapım eki alması gereken bu sözcük, sadece bir yapım eki aldığı için 'türemiş' bir sözcüktür ancak 'gövdeden türemiş' değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Gövdeden türeme kavramını tanımlama
Bir sözcüğün gövdeden türemiş sayılması için en az iki yapım eki (yapım eki almış haline gövde denir, gövdenin üzerine bir ek daha gelmelidir) almış olması gerekir.
Sorunun kökünde istenen yapısal özelliği belirlemek için temel kuralı hatırlamak gerekir.
2
Birinci sözcüğün (doğrultusunda) eklerini analiz etme
doğru (kök) + -l (YE) + -t (YE) + -u (YE) + -s-u-n-da (ÇE). Üç yapım eki vardır.
Sözcüğün türeme aşamalarını ve gövde durumunu belirlemek.
3
İkinci sözcüğün (bilinçli) eklerini analiz etme
bil- (kök) + -in (YE) + -ç (YE) + -li (YE). Üç yapım eki vardır.
Kökten gövdeye, gövdeden yeni bir türemiş yapıya geçişi görmek.
4
Üçüncü sözcüğün (yaşantı) eklerini analiz etme
yaş (kök) + -a (YE) + -n (YE) + -tı (YE). Üç yapım eki vardır.
Sözcüğün isim kökünden fiile, fiilden tekrar isme türetilme sürecini incelemek.
5
Dördüncü sözcüğün (gözetim) eklerini analiz etme
göz (kök) + -et (YE) + -im (YE). İki yapım eki vardır.
Gövde olan 'gözet-' yapısının bir ek daha alarak gövdeden türediğini doğrulamak.
6
Beşinci sözcüğün (devrimin) eklerini analiz etme
devir- (kök) + -im (YE) + -in (ÇE). Sadece bir yapım eki vardır.
Sözcüğün sadece bir yapım eki aldığını ve bu nedenle gövdeden türemiş olmadığını saptamak.

Anahtar Kavram

Gövdeden Türemiş Sözcük Yapısı

İpuçları

1
Bir sözcüğün gövdeden türemiş olması için üst üste en az iki tane yapım eki alması gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Ünlü düşmesi yaşayan sözcüklerin köklerini doğru belirlemek için sözcükler arasındaki anlam ilişkisini kurmaya çalışın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 197Soru →

Modern sanat ( ) geleneksel olandan koptuğu ölçüde özgünleşir ( ) ancak bu özgünlük ( ) geçmişin birikimini ( ) tecrübesini ve ruhunu reddetmek ( ) ona sırt çevirmek değildir.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( , ) ( ; ) ( ; ) ( , ) ( , )

Cevap

Sırasıyla virgül, noktalı virgül, noktalı virgül, virgül ve virgül getirilmelidir.
Cümlenin başında özneyi belirtmek için virgül kullanılmıştır. İkinci kısımda 'ancak' bağlacından önce gelen noktalı virgül, içinde virgül barındıran iki büyük yargıyı birbirinden ayırır. Üçüncü kısımda 'bu özgünlük' öznesinden sonra noktalı virgül konulmasının sebebi, cümlenin devamında 'birikimini, tecrübesini' gibi virgülle ayrılmış eş görevli ögelerin bulunmasıdır. Son iki ayraçta ise eş görevli sözcükleri ayırmak için standart virgül kullanımı gereklidir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci ayracı analiz et.
Virgül ( , )
Cümle başında vurgulanmak istenen 'Modern sanat' öznesinden sonra virgül konur.
2
İkinci ayracı analiz et.
Noktalı Virgül ( ; )
Cümleleri bağlayan 'ancak' bağlacından önce, eğer her iki taraf da kendi içinde virgül barındırıyorsa veya anlamca bölünüyorsa noktalı virgül kullanılır.
3
Üçüncü ayracı analiz et.
Noktalı Virgül ( ; )
TDK kuralına göre, ikiden fazla eş değer ögesi arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir. Burada 'bu özgünlük' öznesinden sonra gelen ögeler virgülle ayrıldığı için özne noktalı virgülle ayrılmalıdır.
4
Dördüncü ayracı analiz et.
Virgül ( , )
'Birikimini' ve 'tecrübesini' kelimeleri eş görevli tamlananlar olduğu için aralarına virgül konur.
5
Beşinci ayracı analiz et.
Virgül ( , )
'Reddetmek' ve 'sırt çevirmek' isim-fiil grupları eş görevli olduğu için virgül ile ayrılır.

Anahtar Kavram

Özneden sonra noktalı virgül kullanımı ve bağlaçlı sıralı cümlelerde noktalama.
Soru 198Soru →

Güneş ( ) yavaş yavaş tepelerin arkasına çekiliyordu ( ) Gökyüzünde müthiş bir renk cümbüşü vardı ( ) kızıllık ( ) turunculuk ( )

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( , ) ( . ) ( : ) ( , ) ( ... )

Cevap

Cümledeki boşluklara sırasıyla virgül, nokta, iki nokta, virgül ve üç nokta getirilmelidir.
Verilen metinde ilk boşlukta 'Güneş' öznesini vurgulamak için virgül kullanılır. 'çekiliyordu' kelimesiyle ilk cümle bittiği için nokta konur. 'vardı' ifadesinden sonra 'renk cümbüşü'nü açıklayan örnekler sıralandığı için iki nokta getirilir. 'kızıllık' ve 'turunculuk' eş görevli sözcükler olduğu için aralarına virgül, örneklerin devamı olduğu hissettirildiği için sona üç nokta konur.

Adım Adım Çözüm

1
Özneyi belirlemek ve ayırmak.
Güneş ( , )
Yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için virgül kullanılır.
2
Tamamlanmış yargıyı sonlandırmak.
çekiliyordu ( . )
Yargı tamamlandığı ve devamında yeni bir cümle başladığı için nokta konur.
3
Örnekleme öncesi işareti belirlemek.
vardı ( : )
Kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta konur.
4
Eş görevli sözcükleri ayırmak.
kızıllık ( , )
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarının arasına virgül konur.
5
Anlatımın bitmediğini belirtmek.
turunculuk ( ... )
Örneklerin benzerlerinin devam edebileceğini göstermek için üç nokta kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalama İşaretlerinin Temel İşlevleri
Tahmini Süre:45s
Soru 199Soru →

(I)Bu (II)heyet, (III)üyelerin (IV)memnuniyetini sağlamak amacıyla (V)danışma biriminden gelen raporu inceledi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. sözcük, bir ismin yerini işaret yoluyla tutan bir zamirdir.

Cevap

Cümlede geçen 'bu' sözcüğü bir ismin (heyet) önüne gelerek onu işaret ettiği için işaret sıfatıdır; ismin yerini tutmadığı için zamir olarak nitelendirilemez.
Doğru yanıt olan seçenek, 'bu' sözcüğünün bir zamir olduğunu iddia etmektedir. Ancak cümledeki 'bu' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'heyet' ismini işaret yoluyla nitelediği için bir 'işaret sıfatı'dır. İşaret zamirleri bir ismin yerini tutar (Örn: Bu, çok önemliydi), oysa burada ismin önüne gelerek onu belirtmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
I. sözcüğün (Bu) cümledeki görevini belirleme
İşaret sıfatı
Bir ismi (heyet) işaret ederek belirttiği için sıfat görevindedir.
2
II. sözcüğün (Heyet) türünü inceleme
Topluluk ismi
Çoğul eki almadan bir grubu karşıladığı için topluluk ismidir.
3
III. sözcüğün (Üyelerin) yapı ve eklerini inceleme
Somut isim, çoğul + tamlayan eki
Üye somuttur, -ler çoğul ve -in ilgi ekidir.
4
IV. sözcüğün (Memnuniyetini) eklerini ve niteliğini belirleme
Soyut isim, iyelik + belirtme eki
Duyu organlarıyla algılanamaz, üyelere aitlik (iyelik) bildirir ve cümlenin nesnesi durumundadır.
5
V. sözcüğün (Danışma) kalıcılık durumunu kontrol etme
Kalıcı isim
Eylem anlamını yitirerek bir birimin/merkezin adı haline gelmiştir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Türleri, Ekleri ve Sözcük Türü Ayrımı (Sıfat-Zamir)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 200Soru →

"Güneşin kavurucu sıcağı altında ilerlerken, ufkunda beliren bu karaltının bir serap olduğunu zannedip beklemekten vazgeçti." Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Ünlü daralması
Verilen cümledeki kelimeler incelendiğinde; "ilerlemek" (ileri-le) ve "ufkunda" (ufuk-u) kelimelerinde ünlü düşmesi; "sıcağı" (sıcak-ı), "olduğunu" (olduk-u) ve "zannedip" (et-ip) kelimelerinde ünsüz yumuşaması; "beklemekten" (-den/-ten) ve "vazgeçti" (-di/-ti) kelimelerinde ünsüz benzeşmesi; "zannedip" (zan-et) kelimesinde ise ünsüz türemesi olduğu görülmektedir. Ancak metnin hiçbir yerinde düz-geniş ünlülerin (a, e) daralmasına (ı, i, u, ü) örnek teşkil edecek bir kullanım yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki kelimeleri tek tek inceleyerek ses olaylarını tespit etmek.
"İlerlerken" (ileri-le), "ufkunda" (ufuk-u), "sıcağı" (sıcak-ı), "olduğunu" (olduk-u), "zannedip" (zan-et-ip), "beklemekten" (beklemek-den), "vazgeçti" (vazgeç-di).
Her kelimenin kök ve ek yapısını çözümleyerek ses değişimlerini görmek gerekir.
2
Tespit edilen ses değişimlerini sınıflandırmak.
Düşme: ileri, ufuk; Yumuşama: sıcak, olduk, et; Benzeşme: beklemekten, vazgeçti; Türeme: zannet.
Sınıflandırma yaparak hangi ses olayının dışarıda kaldığını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Ses Bilgisi (Ünlü ve Ünsüz Olayları)
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 10 / 42Sonraki
Dil Bilgisi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 10 | Examkin