Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 161Soru →

Sözcükler yapım ekleri alırken köklerinin türüne (isim veya fiil) göre farklı ekler alırlar. Bu durum ekin işlevini (görevi) belirler.

Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisi, aldığı yapım ekinin işlevi (görevi) bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınır hattında görev yapan gözcü birlikleri, gece boyunca bölgedeki hareketliliği izledi.

Cevap

Sınır hattında görev yapan 'gözcü' birlikleri cümlesindeki altı çizili sözcük, diğerlerinden farklı olarak isimden isim yapım eki almıştır.
Gözcü sözcüğü, 'göz' isim köküne getirilen '-cü' (isimden isim yapım eki) ile türetilmiştir. Bu ek, bir ismin üzerine gelerek yeni bir isim oluşturmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini analiz et.
bak-ıcı, yaz-ıcı, gid-ici (git-ici), yap-ıcı, göz-cü.
Ekin görevini belirlemek için önce kökün türünü tespit etmek gerekir.
2
Köklerin türlerini (isim/fiil) belirle.
Bak-, Yaz-, Git-, Yap- (Fiil kökleri); Göz (İsim kökü).
Ekin işlevi, eklendiği kökün türüne göre isimden isim ya da fiilden isim olarak değişir.
3
Eklerin işlevlerini karşılaştır.
A, B, C ve D seçeneklerindeki ekler 'Fiilden İsim Yapım Eki' (FİYE) iken, E seçeneğindeki ek 'İsimden İsim Yapım Eki'dir (İİYE).
Dört seçenek fiil köküne, bir seçenek isim köküne ek almıştır.

Anahtar Kavram

Yapım Eklerinin İşlevi (Fiilden İsim vs. İsimden İsim)

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde '-ak/-ek' ekinin de fiilden isim (durak) ve isimden isim (solak) görevlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 162Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü, sözcük türü (isim veya fiil) bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aynaya baktığında saçlarının şakaklarından itibaren ağardığını görmek onu derinden etkiledi.

Cevap

Altı çizili sözcükler arasında 'ağardığını' kelimesinin kökü 'ak' ismiyken, diğer kelimelerin kökleri fiildir.
Sözcüklerin kökleri incelendiğinde; 'çevreci' sözcüğü 'çevir-' fiilinden, 'kavşağında' sözcüğü 'kavuş-' fiilinden, 'adımlarla' sözcüğü 'at-' fiilinden ve 'uykusuzluktan' sözcüğü 'uyu-' fiilinden türemiştir. Buna karşın 'ağardığını' sözcüğünün kökü 'ak' ismidir. 'Ak' ismine gelen '-ar' eki (isimden fiil yapım eki), kelimeyi 'ağarmak' eylemine dönüştürürken sondaki 'k' ünsüzünün 'ğ'ye dönüşmesine neden olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve uğradıkları ses olaylarını analiz edin.
Çevreci (Çevir-), Kavşağında (Kavuş-), Adımlarla (At-), Ağardığını (Ak), Uykusuzluktan (Uyu-).
Sözcük yapısını belirlemek için önce eklerin atılıp anlamlı en küçük yapıtaşının (kök) bulunması gerekir.
2
Köklerin türlerini (isim/fiil) belirleyin.
Çevir- (Fiil), Kavuş- (Fiil), At- (Fiil), Ak (İsim), Uyu- (Fiil).
Köklerin türü belirlenirken '-mak / -mek' mastar eki getirilerek test edilir.
3
Diğerlerinden farklı olan türü seçin.
Dört seçenek fiil kökenliyken, 'ağardığını' sözcüğü isim kökenlidir.
Soru bizden kök türü bakımından farklı olanı bulmamızı istemektedir.

Anahtar Kavram

Sözcükte Yapı ve Kök Türleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 163Soru →

Kamu kurumlarında yürütülen iş ve işlemlerde dilin doğru kullanımı, iletişim süreçlerinin sağlıklı ilerlemesini sağlar. Bu doğrultuda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz zamir kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplantıda dile getirilen önerilerin birçoğu üst yönetimce kabul edildi.

Cevap

Toplantıda dile getirilen önerilerin birçoğu üst yönetimce kabul edildi.
Doğru cevap olan cümlede geçen "birçoğu" sözcüğü, hangi öneriler olduğu tam olarak belirtilmeden isimlerin yerini tutmuştur. Bu sözcük herhangi bir ismi nitelememiş, aksine tamlanan eki (-u) alarak zamirleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki belgisiz anlam taşıyan sözcüklerin (bazı, birkaç, birçoğu, hiçbir, diğer) tespiti.
Sözcükler: Bazı, Birkaç, Birçoğu, Hiçbir, Diğer.
Belgisiz zamiri bulabilmek için önce belirsizlik bildiren kelimelerin türünü belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen sözcüklerin cümlede isimleri niteleyip nitelemediğinin kontrol edilmesi.
"Bazı", "Birkaç", "Hiçbir" ve "Diğer" sözcüklerinin kendilerinden sonra gelen isimleri etkilediği görülmektedir.
İsmin önüne gelerek onu etkileyen sözcükler zamir değil, sıfattır.
3
"Birçoğu" sözcüğünün görevinin incelenmesi.
"Birçoğu" sözcüğü bir ismin önüne gelmemiş, doğrudan bir ismin yerini tutmuştur.
İsimlerin yerini belgisiz bir şekilde tutan bu tür sözcükler belgisiz zamir görevindedir.

Anahtar Kavram

Zamirler (Adıllar)

İpuçları

1
Cümledeki sözcüğün bir ismi niteleyip nitelemediğine bakın.
2
Belgisiz zamirler genellikle çekim eki alabilirken, belgisiz sıfatlar almazlar (Örn: Birkaçı vs Birkaç).

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatı ve işaret zamiri arasındaki farkları gösteren benzer soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 164Soru →

Müdürlükteki (I) danışma görevlisi, (II) yazışma kurallarına uyulmadığı gerekçesiyle (III) dosyaları (IV) heyetin (V) masasına bıraktı.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, iyelik eki almamış; sadece yönelme hâl eki almış bir isimdir.

Cevap

V numaralı 'masasına' sözcüğü iyelik eki almamış değil, aksine 'heyet' sözcüğüne ait olduğunu bildiren 3. tekil kişi iyelik eki (-sı) almıştır.
V numaralı 'masasına' sözcüğü, bir isim tamlamasının tamlananı durumundadır (heyetin masası). Bu tür kullanımlarda tamlanan eki (-sı) her zaman bir iyelik ekidir. Dolayısıyla sözcüğün iyelik eki almadığı iddiası yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kalıcı isim ve fiilimsi ayrımını yapın.
'Danışma' bir yerin adı (kalıcı isim), 'yazışma' ise bir eylemin adı (isim-fiil) olarak kullanılmıştır.
Sözcüklerin cümledeki anlamı, fiilimsi mi yoksa kalıcı isim mi olduklarını belirler.
2
İsimlerin aldığı ekleri inceleyin.
'Dosyaları' (dosya-lar-ı) çoğul ve belirtme eki, 'heyetin' (heyet-in) tamlayan eki almıştır.
Eklerin görevlerini doğru saptamak ismin cümlede kazandığı anlamı anlamayı sağlar.
3
İyelik ve hâl eklerinin bir arada kullanımını kontrol edin.
'Masasına' sözcüğü 'masa-sı-n-a' şeklinde tahlil edilir. Burada '-sı' iyelik ekidir.
İsim tamlamalarında tamlanan eki her zaman iyelik ekidir.

Anahtar Kavram

İsimlerde Kalıcı Ad, Topluluk İsmi ve Çekim Ekleri

Alternatif Yöntem

İsim tamlaması kurgusuna odaklanarak 'heyetin masası' yapısındaki '-sı' ekinin her zaman iyelik (aitlik) bildirdiğini hatırlamak soruyu saniyeler içinde çözdürür.
Tahmini Süre:50s
Soru 165Soru →

İsimler (adlar); varlıklara verilişlerine, sayılarına ve niteliklerine göre çeşitli türlere ayrılırlar. Bazı sözcükler isim-fiil eklerini alarak bir varlığın veya kavramın adı hâline gelip "kalıcı isim" özelliği kazanırken, bazıları da biçimce tekil olmalarına rağmen anlamca bir topluluğu ifade eden "topluluk ismi" olarak kullanılırlar. Ayrıca Türkçede bir isim, iyelik ve hâl eklerini üst üste alarak karmaşık bir yapı sergileyebilir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi, kalıcı isim ve belirtme durum (hâl) ekinden önce iyelik eki almış bir isim bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul, sergide yer alan el yazmalarının özgünlüğünü korumak adına yeni bir koruma planı hazırladı.

Cevap

Doğru cevap, içinde 'kurul', 'yazmalar' ve 'özgünlüğünü' sözcüklerini barındıran seçenektir.
Cümledeki 'kurul' sözcüğü topluluk ismidir. 'Yazmalar' sözcüğü isim-fiil ekiyle türetilmiş ancak bir nesnenin adı olmuş kalıcı bir isimdir. 'Özgünlüğünü' sözcüğü ise hem iyelik eki (onun özgünlüğü) hem de belirtme durum ekini bir arada barındırmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Topluluk ismini belirle
'Kurul' sözcüğü, biçimce tekil (çokluk eki almamış) ancak anlamca bir grubu ifade ettiği için topluluk ismidir.
Topluluk isimleri, bir heyeti veya grubu temsil eder.
2
Kalıcı ismi tespit et
'Yazmalar' sözcüğü, isim-fiil eki (-ma) almasına rağmen artık bir eylemi değil, 'el yazması kitap' anlamında bir nesneyi karşıladığı için kalıcı isimdir.
Kalıcı isimler, fiilimsi özelliklerini yitirerek bir varlığın adı olurlar.
3
Ek yapısını çözümle
'Özgünlüğünü' sözcüğü; 'özgünlük' (isim kökü) + '-ü' (3. tekil iyelik eki) + '-n' (kaynaştırma harfi) + '-ü' (belirtme durum eki) şeklinde eklerine ayrılır.
Sözcükte iyelik eki, belirtme durum ekinden önce gelmiştir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Türleri ve Çekim Ekleri
Soru 166Soru →

Yazım kurallarına dikkat edilmemesi, metinlerin akademik niteliğini ve anlaşılırlığını olumsuz etkileyen unsurların başında gelir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanat eleştirmenleri, ressamın son dönem eserlerini ilk bakışta diğerlerinden ayırdetmenin zor olduğunu belirtiyorlar.

Cevap

Seçenekler arasında 'ayırdetmenin' şeklinde bitişik yazılan sözcüğün bulunduğu cümle yazım yanlışı içermektedir; bu sözcüğün 'ayırt etmenin' şeklinde ayrı yazılması gerekir.
Türkçede 'etmek, eylemek, olmak' yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiillerde, birinci kelimede herhangi bir ses olayı (ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi) yaşanmıyorsa bu fiiller ayrı yazılır. 'Ayırt etmek' ifadesinde de herhangi bir ses olayı gerçekleşmediği için kelimelerin ayrı yazılması zorunludur. Seçenekteki 'ayırdetmenin' kullanımı bu kuralın ihlalidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan birleşik fiilleri ve eklerin kullanımını tespit etmek.
D seçeneğinde 'ayırt etmek' fiilinin 'ayırdetmenin' şeklinde bitişik yazıldığı görülmüştür.
Yazım yanlışı sorularında genellikle yardımcı fiillerle kurulan yapılar belirleyici olmaktadır.
2
Birleşik fiilin yazım kuralını (ses olayı kontrolü) uygulamak.
'Ayırt' ve 'etmek' kelimeleri birleşirken herhangi bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi meydana gelmemiştir.
Türkçede ses olayına uğramayan yardımcı fiilli birleşik fiillerin ayrı yazılması kuralı esastır.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 167Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem işaret sıfatı hem de niteleme sıfatı bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şu sisli havada ilerlemek, kaptanlar için oldukça güçleşmişti.

Cevap

Doğru cevap, işaret sıfatı (şu) ve niteleme sıfatının (sisli) bir arada kullanıldığı seçenektir.
Doğru cevapta 'hava' ismi kullanılmıştır. 'Nasıl hava?' sorusuna cevap veren 'sisli' sözcüğü niteleme sıfatı; 'Hangi hava?' sorusuna işaret yoluyla cevap veren 'şu' sözcüğü ise işaret sıfatıdır. Bu iki türün aynı ismi etkilemesi kurala uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
İsimleri niteleyen ve belirten sözcükleri tespit etme
Cümlelerdeki 'hava', 'sonuç', 'masa', 'konu' ve 'dil' gibi isimlerin önündeki sözcükler incelenir.
Sıfatlar her zaman bir ismin önüne gelerek onları çeşitli yönlerden etkiler.
2
Sıfat ve zarf ayrımını yapma
'Sessizce' ve 'iyi' gibi sözcüklerin fiilleri (kalktı, dinlerseniz) etkilediği, dolayısıyla zarf oldukları saptanır.
Niteleme sıfatları isimleri, durum zarfları ise fiil veya fiilimsileri niteler.
3
Sıfat ve zamir ayrımını yapma
'Bunu' ve 'onu' gibi sözcüklerin bir ismin yerini tuttuğu (zamir), 'şu' ve 'bu' sözcüklerinin ise ismi işaret ettiği (sıfat) belirlenir.
İşaret bildiren sözcükler ek aldıklarında veya ismin yerini tuttuklarında zamir, ismi belirttiklerinde sıfat olurlar.
4
Türleri birleştirme
Hava isminin hem 'şu' (işaret) hem de 'sisli' (niteleme) sıfatlarını aldığı görülür.
Soru kökünde istenen her iki sıfat türünün aynı cümlede bulunması şartı karşılanmış olur.

Anahtar Kavram

Sıfatlar (Ön Adlar): Niteleme ve Belirtme Sıfatları Ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki işaret bildiren sözcüklerin (bu, şu, o) bir ismi işaret edip etmediğine dikkat edin.
Tahmini Süre:50s
Soru 168Soru →

Kamu yönetiminde yürürlükte olan yasal düzenlemelerin (I) birçoğu, (II) bizim kurumsal geleneğimizin birer yansımasıdır; ancak (III) her personelin (IV) onların özüne sadık kalarak görev yapması, (V) şundan daha hayatidir: Vatandaşa hizmet bilinci.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerin türleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. sözcük, birinci çoğul şahıs isminin yerini tuttuğu için kişi zamiridir.

Cevap

İkinci sözcük olan 'bizim', birinci çoğul şahıs isminin yerini tuttuğu için kişi zamiridir.
İkinci sözcük olan 'bizim', konuşan kişilerin (kurum çalışanları/yöneticileri) yerine geçtiği için birinci çoğul şahıs zamiridir. Türkçede ben, sen, o, biz, siz, onlar sözcükleri şahıs zamiri olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki bağlamlarını ve neyin yerini tuttuklarını analiz edin.
I (birçoğu): zamir, II (bizim): zamir, III (her): sıfat, IV (onların): zamir, V (şundan): zamir.
Sözcüklerin bir ismi mi nitelediği yoksa ismin yerine mi geçtiği zamir-sıfat ayrımı için kritiktir.
2
Kişi zamiri ile işaret zamiri arasındaki farkı 'onların' sözcüğü üzerinden kontrol edin.
IV numaralı sözcük 'düzenlemeler'i karşıladığı için işaret zamiridir.
Türkçede 'o' ve 'onlar' sözcükleri insan dışı varlıklar için kullanıldığında işaret zamiri kabul edilir.
3
Belgisiz sözcüklerin türünü 'birçoğu' ve 'her' üzerinden ayırt edin.
'Birçoğu' tamlanan ekini alarak zamirleşmiş, 'her' ise ismi belirterek sıfat kalmıştır.
Belgisiz sıfatlar ek aldıklarında veya isim düştüğünde belgisiz zamire dönüşür.

Anahtar Kavram

Zamirler (Adıllar) ve Sıfatlarla Ayrımı

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin ek alıp almadığına bakın: Şahıs zamirleri hariç, işaret ve belgisiz sözcükler çekim eki (iyelik, hâl) aldıklarında genellikle zamir olurlar. Niteleme/belirtme görevinde ek almadan isimden önce gelirlerse sıfat olurlar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 169Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem işaret sıfatı hem de niteleme sıfatı almış bir isim kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akşamın alacakaranlığında şu yorgun bakışlar, derin bir kederin habercisi gibiydi.

Cevap

Akşamın alacakaranlığında geçen 'şu yorgun bakışlar' ifadesindeki 'bakışlar' ismi, hem işaret sıfatı (şu) hem de niteleme sıfatı (yorgun) almıştır.
Doğru seçenekte yer alan 'bakışlar' ismi, kendisinden önce gelen 'şu' işaret sıfatı ve 'yorgun' niteleme sıfatı ile birlikte kullanılmıştır. Bu durum, bir ismin hem işaret hem de niteleme sıfatı alması kuralına tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve bu isimlerin önüne gelen niteleyici veya belirtici sözcükleri tespit etmek.
İşaret sıfatlarının isimleri işaret yoluyla belirttiği, niteleme sıfatlarının ise isimlerin özelliklerini (durum, biçim, renk) bildirdiği hatırlanmıştır.
Sıfat türlerini doğru ayırt etmek, sorunun çözümündeki temel gerekliliktir.
2
Sözcüklerin görevlerini, cümleyi etkileme biçimlerine göre (isim mi yoksa fiil mi) kontrol etmek.
İsimlerin yerini tutan 'bu, o, öteki' gibi sözcüklerin zamir; fiilleri veya fiilimsileri niteleyen 'sessizce, dürüst' gibi sözcüklerin ise zarf olduğu saptanmıştır.
Zamir ve zarfları sıfatlardan ayırarak çeldiricileri elemek hedeflenmiştir.
3
Aynı ismin hem işaret hem de niteleme sıfatı alıp almadığını doğrulamak.
'Bakışlar' isminin 'şu' (işaret) ve 'yorgun' (niteleme) sıfatlarını birlikte aldığı kesinleşmiştir.
İstenen tüm koşulların tek bir sözcük grubunda birleştiğini teyit etmek için son kontrol yapılmıştır.

Anahtar Kavram

Sıfatların (Ön Adların) Türleri ve Diğer Sözcük Türleriyle Karşılaştırılması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 170Soru →

Beş duyu organımızdan (görme, işitme, dokunma, tatma, koklama) en az biriyle algılayabildiğimiz varlıkları karşılayan isimlere 'somut isim', duyularımızla algılayamadığımız ancak zihnimizde varlığını kabul ettiğimiz kavramları karşılayan isimlere ise 'soyut isim' denir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde soyut bir isim kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Personel arasındaki samimiyet, çalışma ortamını daha verimli hale getirdi.

Cevap

Personel arasındaki samimiyetin belirtildiği cümlede 'samimiyet' sözcüğü soyut bir isimdir.
Samimiyet sözcüğü; görme, işitme, koklama, tatma veya dokunma duyularından herhangi biriyle algılanamayan, ancak zihnen varlığı bilinen bir duyguyu ve ilişki biçimini karşıladığı için soyut bir isimdir.

Adım Adım Çözüm

1
Soyut isim tanımını hatırla.
Duyu organlarıyla algılanamayan kavramların isimleridir.
Soruda istenen kavramın sınırlarını belirlemek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki temel isimleri incele.
Kalem, çiçek, kapı gibi sözcüklerin somut olduğu görülür.
Somut varlıkları eleyerek doğru sonuca ulaşmak için gereklidir.
3
Soyut kavramı (samimiyet) tespit et.
Samimiyet sözcüğünün zihinsel bir kavram olduğu doğrulanır.
Doğru seçeneği kesinleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Soyut ve Somut İsim Ayrımı
Tahmini Süre:45s
Soru 171Soru →

Devlet teşkilatındaki (I) bazı görevlerin yerine getirilmesi sırasında, (II) kimileri inisiyatif alırken (III) ötekiler yalnızca mevzuata bağlı kalmayı tercih eder. Oysa (IV) herkesin ortak amacı, (V) bizlere sunulan imkânları en verimli şekilde kullanmaktır.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

Numaralanmış sözcüklerden birincisi (bazı) sıfat, diğerleri ise zamir görevindedir.
Numaralanmış sözcüklerden ilki olan 'bazı' sözcüğü, 'görevlerin' ismini miktar yönünden belirsiz bir şekilde niteleyen/belirten bir belgisiz sıfattır. Diğer seçeneklerdeki sözcükler ise (kimileri, ötekiler, herkesin, bizlere) cümle içinde isimlerin yerini tutan zamirlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki numaralanmış sözcüklerin cümle içerisindeki işlevlerini belirlemek.
Sözcüklerin bir ismi mi nitelediği yoksa ismin yerini mi tuttuğu analiz edilir.
Zamirler ismin yerini tutarken, sıfatlar isimleri nitelemek veya belirtmek için kullanılır.
2
'Bazı' sözcüğünün kullanımını analiz etmek.
'Bazı' sözcüğü 'görevlerin' isminden önce gelmiş ve onu miktar bakımından belirsizce belirtmiştir.
İsimden önce gelip ismi etkileyen sözcükler sıfat kategorisine girer.
3
Diğer numaralanmış sözcüklerin türlerini belirlemek.
'Kimileri', 'ötekiler', 'herkesin' ve 'bizlere' sözcüklerinin herhangi bir ismi etkilemediği, doğrudan varlıkların/kişilerin yerini tuttuğu görülür.
İsmin yerini tutan bu sözcükler belgisiz, işaret ve şahıs zamiri olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Zamir ve Sıfat Ayrımı (Belgisiz Sıfat vs Belgisiz Zamir)
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 172Soru →

İsimlerin yerini tutan sözcüklere zamir (adıl) denir. Şahıs isimlerinin yerini tutan ve şahıs anlamı taşıyan sözcükler ise kişi (şahıs) zamiri olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişi zamiri kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Biz, hazırladığımız projeyi yarın kurula sunacağız.

Cevap

Hazırlanan projeyi sunacak kişileri temsil eden sözcüğün kullanıldığı seçenek doğrudur.
Doğru ifadede yer alan sözcük, birinci çoğul şahsı temsil eden ve isimlerin yerini tutan bir kişi zamiridir. Türkçede kişi zamirleri 'ben, sen, o, biz, siz, onlar' sözcüklerinden oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki zamir veya sıfat olma potansiyeli taşıyan sözcükler tespit edilir.
Belirlenen sözcükler: O, Biz, Bazı, Şu, Hangi.
Zamirler ve sıfatlar sıklıkla birbirine karıştırıldığı için önce bu aday sözcükler belirlenmelidir.
2
Bu sözcüklerin bir ismi mi nitelediği (sıfat) yoksa ismin yerini mi tuttuğu (zamir) kontrol edilir.
İfadedeki sözcüğün şahıs adlarının yerini tuttuğu görülür.
Kişi zamirleri (ben, sen, o, biz, siz, onlar) doğrudan şahısları temsil eder.

Anahtar Kavram

Kişi (Şahıs) Zamirleri

İpuçları

1
Cümlelerde bir ismin önüne gelip onu niteleyen sözcüklere değil, doğrudan bir kişinin yerini tutan sözcüğe odaklanın.

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren sözcüklerin (bu, şu, o) ek aldıklarında genellikle zamir olduklarını hatırlayarak benzer sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 173Soru →

Geleneksel dokuma yöntemleriyle hazırlanan bu ürünler, meclis salonunda sergilenirken kurulun aldığı sergileme kararı, bir sanatseverin hayallerini gerçeğe dönüştürdü.

Bu cümledeki altı çizili sözcüklerle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "sergileme" sözcüğü, eylem anlamını tamamen yitirip kalıcı isim özelliği kazanmış bir isimdir.

Cevap

Sergileme sözcüğünün kalıcı isim olduğunu belirten ifade yanlıştır; çünkü bu sözcük cümlede eylem anlamını koruyan bir isim-fiildir.
Cümledeki "sergileme" sözcüğü, eylem anlamını tamamen yitirmemiş, "sergileme işi/süreci" anlamında kullanıldığı için bir isim-fiildir. Kalıcı isimler (örneğin dondurma, kavurma, kazma) ise artık bir eylemi değil, bir varlığı temsil ederler. Bu nedenle sergileme sözcüğünün kalıcı isim olduğunu savunan ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin kök ve ek yapılarını inceleyin.
dokuma (kalıcı isim), meclis (topluluk), kurul-un (tamlayan), sergile-me (fiilimsi), hayal-ler-i-n-i (iyelik ve belirtme eki).
Dil bilgisi analizinde eklerin işlevini belirlemek temel adımdır.
2
Kalıcı isim ve fiilimsi ayrımını yapın.
"Dokuma" bir sanat adıdır (kalıcı), "sergileme" ise bir iş/eylem adıdır (fiilimsi).
Fiilimsi eklerini alan sözcükler eylem anlamını yitirirse kalıcı isim olur.
3
İsimlerin sayı ve anlam özelliklerini kontrol edin.
Meclis ve kurul topluluk ismidir; hayal ve karar soyut isimlerdir.
Varlıkların sayılarına ve niteliklerine göre isim türlerini belirlemek gerekir.
4
Çekim eklerini analiz edin.
"hayallerini" kelimesinde -i (iyelik) ve -i (belirtme) ekleri üst üste gelmiştir.
İsim çekim eklerinin doğru tespiti cümlede anlam ve görev karmaşasını önler.

Anahtar Kavram

İsimlerde Tür, Yapı ve Çekim Ekleri
Soru 174Soru →

Eğitim seminerine katılan öğretmenlerden birkaçı konuyla ilgili görüşlerini dile getirdi.

Bu cümledeki altı çizili sözcüğün türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belgisiz zamir

Cevap

Cümledeki 'birkaçı' sözcüğü belgisiz zamirdir.
Cümledeki 'birkaçı' sözcüğü, öğretmenlerin yerini belirsiz bir şekilde tutmaktadır. Türkçede isimlerin yerini kesinlik bildirmeden tutan 'birkaçı, bazıları, herkes, kimse' gibi sözcükler belgisiz zamir olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili 'birkaçı' sözcüğünün cümlede hangi varlığı temsil ettiğini belirlemek.
Sözcüğün 'öğretmenler' isminin yerini tuttuğu tespit edilmiştir.
Zamirler, isimlerin yerini tutan sözcüklerdir.
2
Sözcüğün ismin yerini nasıl tuttuğunu (belirli mi, belirsiz mi) incelemek.
Sözcüğün kaç öğretmeni temsil ettiği kesin olarak bilinmediği için belirsizlik taşıdığı görülmüştür.
Belirsiz şekilde ismin yerini tutan sözcüklere belgisiz zamir denir.
3
Sözcüğün türünü netleştirmek.
Sözcük bir ismi nitelemek yerine ismin yerini tuttuğu için türü belgisiz zamirdir.
Sıfatlar ismi nitelerken, zamirler ismin yerine geçer.

Anahtar Kavram

Belgisiz Zamirler
Tahmini Süre:45s
Soru 175Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde yazım kurallarına uyulması, ifade edilmek istenen düşüncenin netliği ve dilin korunması açısından büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Millî Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen hizmetiçi eğitim programları, öğretmenlerin mesleki becerilerini geliştirmeyi amaçlar.

Cevap

Cümlede geçen 'hizmetiçi' sözcüğünün yazımı yanlıştır; bu ifade 'hizmet içi' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre 'iç, dış, sıra' sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. Bu kapsamda 'hizmet içi', 'hafta içi', 'yurt dışı', 'yanı sıra' gibi ifadelerin ayrı yazılması zorunludur. Seçenekte geçen 'hizmetiçi' ifadesi bitişik yazılarak kural ihlal edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan birleşik sözcükleri (iş birliği, hizmetiçi, yer çekimi, sağduyu) ve özel isimleri (Millî Eğitim Bakanlığı, Resmî Gazete) tespit ediniz.
Söz konusu ifadeler belirlenmiştir.
Yazım kuralları sorularında odaklanılması gereken temel yapılar bunlardır.
2
TDK'nin 'Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler' kuralını (İç, dış, sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır) uygulayınız.
'Hizmet içi' ifadesinin bu kural gereği ayrı yazılması gerektiği saptanmıştır.
Türkçede somut bir yer bildirmeyen 'iç' sözcüğüyle kurulan birleşik yapılar genellikle ayrı yazılır.
3
Diğer seçeneklerdeki kritik kelimelerin (iş birliği, yer çekimi, sağduyu, Resmî Gazete) doğruluğunu teyit ediniz.
Diğer tüm seçeneklerin güncel TDK kılavuzuna uygun olduğu görülmüştür.
Seçeneklerin elenerek doğru cevaba ulaşılması sağlanır.

Anahtar Kavram

İç, Dış ve Sıra Sözleriyle Oluşturulan Birleşik Kelimelerin Yazımı
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 176Soru →

Kamu çalışanlarının verimliliği üzerine yapılan bir araştırmada; personelin (I) gözlük kullanımı, (II) yolculuk süresi ve (III) uykusuz kalma oranları incelenmiş; ayrıca (IV) kitaplık mevcudiyeti ile (V) tuzsuz diyet alışkanlıkları arasındaki bağ gözlemlenmiştir.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisinin kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

Numaralanmış sözcükler arasında kökü fiil olan tek sözcük "uykusuz"dur.
"Uykusuz" sözcüğünün kökü "uyu-" fiilidir. Türkçede kökler, varlık ve kavramları karşılamasına göre isim; iş, oluş ve hareket bildirmesine göre fiil kökü olarak ikiye ayrılır. Diğer seçeneklerdeki sözcüklerin kökleri isimdir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini belirlemek
I: göz, II: yol, III: uyu-, IV: kitap, V: tuz
Sözcüğün anlamlı en küçük parçasını bulmak, kök türünü belirlemenin ilk adımıdır.
2
Köklerin türlerini (isim/fiil) ayırt etmek
Göz, yol, kitap ve tuz sözcükleri isim; uyu- sözcüğü ise fiildir.
Köklerin sonuna -mak/-mek eki getirilerek fiil olup olmadıkları kontrol edilir; uyu-mak anlamlı olduğu için fiil köküdür.

Anahtar Kavram

Sözcük Kökü Türleri
Soru 177Soru →

"Gönlündeki sızıyı dindirmek için sabretmesi gerektiğini hissediyordu; ancak ufkunu karartan bulutlar henüz dağılmamıştı."

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Parçada ünlü daralması (a, e ünlülerinin ı, i, u, ü'ye dönüşmesi) olayına örnek teşkil eden bir kullanım bulunmamaktadır.
Verilen parçada ünlü daralması yoktur. Ünlü daralması, Türkçede sonu 'a, e' geniş ünlüleriyle biten fiillerin '-yor' eki alması veya 'ye-, de-' gibi fiillerin kaynaştırma harfi alması sonucu bu ünlülerin 'ı, i, u, ü'ye dönüşmesidir. Metindeki 'hissediyordu' fiili 'his-set-mek'ten gelir ve geniş ünlüyle bitmediği için daralma oluşturmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Ünlü düşmesi kontrolü
Gönül-ü > Gönlü, Sabır-et- > Sabret-, Ufuk-u > Ufku
Kelime köklerindeki ünlülerin düşmesi tespit edilmiştir.
2
Ünsüz yumuşaması kontrolü
Gerek-tik-i > Gerektiği, His-et- > Hissed-
Sert ünsüzlerin (k, t) ünlüyle başlayan ek aldıklarında yumuşadıkları görülmektedir.
3
Ünsüz benzeşmesi kontrolü
Gerek-dik > Gerek-tik, Dağıl-ma-mış-dı > Dağıl-ma-mış-tı
Sert ünsüzle biten kök/gövdenin yanına gelen yumuşak ünsüzün sertleştiği belirlenmiştir.
4
Ünsüz türemesi kontrolü
His + Etmek > Hissetmek
Yardımcı eylemle birleşen kelimede ünsüz ikizleşmesi (türeme) oluşmuştur.
5
Ünlü daralması kontrolü
Bulunmuyor
Metindeki eylemlerde veya kaynaştırma harfi öncesinde daralma yaratan bir durum yoktur.

Anahtar Kavram

Ses olaylarını metin içerisinde analiz etme
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 178Soru →

Resmî yazışmalarda dilin doğru kullanımı, ifadelerin netliği açısından büyük önem taşır. Bu bağlamda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret bildiren sözcük bir ismin yerini tutarak "işaret zamiri" görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Süreçteki verimliliği artırmak adına şunları öncelikle incelemeliyiz.

Cevap

Süreçteki verimliliği artırmak adına şunları öncelikle incelemeliyiz.
Doğru seçenekte yer alan sözcük, cümle içerisinde herhangi bir ismi nitelemek yerine doğrudan bir kavramın veya nesnenin yerini tutmuştur. Aldığı ekler sayesinde de zamir özelliği pekişmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcüklerin (bu, şu, o, öteki, şunlar) tespit edilmesi.
A'da 'bu', B'de 'şu', C'de 'o', D'de 'şunları', E'de 'öteki' sözcükleri işaret bildirmektedir.
Zamir ve sıfat ayrımı yapabilmek için önce aday sözcükler bulunur.
2
Sözcüklerin bir ismi işaret edip etmediğinin (sıfat) veya ismin yerini tutup tutmadığının (zamir) incelenmesi.
D seçeneğindeki 'şunları' sözcüğü bir ismin yerini tutarken; diğerleri kendisinden sonra gelen isimleri işaret etmektedir.
İşaret bildiren sözcük bir ismin yerini tutuyorsa zamir, bir ismi işaret ederek belirtiyorsa sıfattır.

Anahtar Kavram

İşaret Zamiri ile İşaret Sıfatı Ayrımı

İpuçları

1
İşaret bildiren sözcüğün arkasından hemen bir isim gelip gelmediğine bakın.

Daha Fazla Pratik

İlgi zamiri (-ki) ve iyelik zamirlerinin kullanımını da içeren karma bir zamir sorusu çözmek faydalı olacaktır.

Alternatif Yöntem

İşaret bildiren sözcüğün yerine 'eşyaları' veya 'dosyaları' gibi somut bir isim koymayı deneyin. Eğer cümle hala anlamlıysa ve sözcük bir ismi nitelemiyorsa o bir zamirdir.
Tahmini Süre:45s
Soru 179Soru →

"Küçücük bir umudun peşinden gitmekte kararlıydı; ancak ufkumun daraldığını hissediyordu. Kalbinde sakladığı bu sızı, uykularını kaçırıyordu."

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Metinde 'bekliyor', 'anlıyor' gibi örneklerde görülen ünlü daralması ses olayına yer verilmemiştir.
Parçada yer alan 'hissediyordu' ve 'kaçırıyordu' sözcüklerinde şimdiki zaman eki (-yor) kullanılmasına rağmen, bu fiillerin gövdeleri geniş ünlüyle bitmediği için (hisset- ve kaçır-) herhangi bir ünlü daralması gerçekleşmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki kelimelerin kök ve eklerini inceleyerek ünlü düşmesini tespit etme
'Ufuk-um' > 'ufkum' ve 'uyu-ku' > 'uyku' kelimelerinde orta hece ünlüsü düşmüştür.
Ünlü ile başlayan ek alan bazı kelimelerde ikinci hecedeki dar ünlü düşer.
2
Ünsüz değişimlerini (yumuşama ve benzeşme) kontrol etme
'Umut-un' > 'umudun' (yumuşama) ve 'gitmek-de' > 'gitmekte' (benzeşme) olayları belirlendi.
Sert ünsüzle biten kelimelere gelen eklerin veya kök sonundaki ünsüzlerin değişimi incelenir.
3
Yardımcı eylemler ve eklerdeki türemeleri inceleme
'His + etmek' birleşiminde 'hissederken' şeklinde bir 's' türemesi (ünsüz türemesi) vardır.
Bazı tek heceli kelimeler ünlüyle başlayan ek veya yardımcı eylem aldığında ünsüz ikizleşmesi görülür.
4
Ünlü daralması olup olmadığını sorgulama
Metindeki 'hissediyordu' ve 'kaçırıyordu' kelimelerinin kökleri 'hisset-' ve 'kaçır-' şeklindedir; geniş ünlüyle bitmedikleri için daralma gerçekleşmez.
Daralma için fiilin 'a' veya 'e' geniş ünlüleriyle bitmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Ses olaylarının kelime yapısı içinde analizi ve karıştırılan '-yor' eki etkisinin ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 180Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde niteleme sıfatı ile birlikte belirtme sıfatlarının üç farklı türüne (işaret, sayı, belgisiz, soru) birden yer verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: O fırtınalı gecede iki gemicinin her adımı, devasa dalgalara karşı büyük bir direnişti.

Cevap

Doğru cevap, içerisinde niteleme sıfatlarının yanı sıra işaret (o), sayı (iki) ve belgisiz (her) sıfat türlerinin tamamını barındıran seçenektir.
Doğru seçenekteki cümlede 'fırtınalı', 'devasa' ve 'büyük' sözcükleri isimleri durum yönünden niteledikleri için niteleme sıfatıdır. Belirtme sıfatları incelendiğinde ise; 'o' sözcüğü işaret sıfatı, 'iki' sözcüğü sayı sıfatı ve 'her' sözcüğü belgisiz sıfat görevindedir. Böylece cümlede niteleme sıfatının yanı sıra üç farklı türde (işaret, sayı, belgisiz) belirtme sıfatı bir arada kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki tüm sıfatları ve sıfatlarla karıştırılabilecek diğer sözcük türlerini belirleme
Sıfatların (niteleme ve belirtme), zamirlerin ve zarfların ayırt edilmesi.
Zarfların niteleme sıfatıyla, zamirlerin ise işaret veya belgisiz sıfatlarla karıştırılmasını önlemek.
2
Belirlenen sıfatları niteleme ve belirtme (işaret, sayı, belgisiz, soru) kategorilerine göre gruplandırma
Hangi cümlede hangi sıfat türlerinin kullanıldığının netleşmesi.
Soruda istenen 'niteleme sıfatı + üç farklı belirtme sıfatı' kriterini kontrol etmek.
3
Seçenekleri belirtilen kriterlere göre eleyerek doğru sonuca ulaşma
Üç farklı türde belirtme sıfatı içeren tek cümlenin tespit edilmesi.
Dikkatsizliği önlemek ve teknik ayrımı doğrulamak.

Anahtar Kavram

Sıfat Türleri ve Diğer Sözcük Türleri ile Farkları
ÖncekiSayfa 9 / 42Sonraki
Dil Bilgisi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 9 | Examkin