Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 381Soru →

Yoğun iş temposu nedeniyle (I) uykusuz geçen gecelerin sonunda (II) sızlayan gözlerini ovuştururken (III) bilincini açık tutmaya çalışıyor, (IV) çevresindeki sesleri duymazdan gelerek sadece kendi (V) fikirlerini not ediyordu.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

V numaralı 'fikirlerini' sözcüğü, herhangi bir yapım eki almadığı için basit yapılıdır; diğer sözcükler ise en az bir yapım eki alarak türemiş yapı kazanmıştır.
V numaralı 'fikirlerini' sözcüğü 'fikir' isim köküne sahiptir. Bu kök üzerine gelen '-ler' (çoğul eki), '-i' (iyelik eki) ve '-ni' (belirtme hal eki) eklerinin tamamı çekim ekidir. Sözcük hiçbir yapım eki almadığı için yapı bakımından 'basit'tir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin köklerini ve aldıkları ekleri analiz et.
I: uyu-ku-suz, II: sızı-la-yan, III: bil-inç-i-ni, IV: çevir-e-si-n-de-ki, V: fikir-ler-i-ni
Sözcüğün yapısını belirlemek için kök ve ek ayrımı yapılması gerekir.
2
Sözcüklerin yapım eki alıp almadığını (türemiş olup olmadığını) kontrol et.
I, II, III ve IV numaralı sözcükler anlam değiştiren yapım ekleri almıştır. V numaralı sözcük sadece çekim ekleri almıştır.
Yapım eki alan sözcükler türemiş, almayanlar ise (birleşik değilse) basit yapılıdır.
3
Ses olaylarının kökleri gizleyip gizlemediğini değerlendir.
'Uyku', 'sızla', 'bilinç' ve 'çevre' sözcüklerindeki ses olaylarına rağmen yapım ekleri tespit edildi.
Ünlü düşmesi veya ünsüz yumuşaması gibi ses olayları bazen yapım eklerinin fark edilmesini zorlaştırabilir.

Anahtar Kavram

Sözcük Yapısı (Basit ve Türemiş Sözcükler)

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin köklerini yazarak yanlarına gelen eklerin anlamı değiştirip değiştirmediğine bakın. Eğer ek anlamı değiştirmiyorsa (sadece durum, aitlik, sayı bildiriyorsa) çekim ekidir.
Tahmini Süre:55s
Soru 382Soru →

Anadolu’nun kültürel (I) birikimi, bireyin (II) yaşantısı ile birleştiğinde sanatın (III) başlangıcı sayılan o (IV) ilerleme kaydedilmiş; estetiğin (V) kıvrımları zihinlerde belirginleşmiştir.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi "gövdeden türemiş" bir sözcük değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Parçadaki beşinci sözcük olan "kıvrımları", sadece bir adet yapım eki aldığı için gövdeden türemiş bir sözcük değildir.
Doğru cevap olan beşinci sözcük "kıvrımları", "kıvır-" fiil köküne gelen "-ım" fiilden isim yapım eki ile bir kez türetilmiştir. Üzerine gelen "-lar" ve "-ı" ekleri çekim eki olduğu için bu sözcük gövde durumundadır ancak gövdeden türememiştir. Bir sözcüğün gövdeden türemesi için en az iki yapım eki alması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve aldığı ekleri analiz et.
I. bir-ik-im, II. yaş-a-ntı, III. baş-la-ngıç, IV. ileri-le-me, V. kıvır-ım.
Gövdeden türeme kuralını (en az iki yapım eki) kontrol etmek için eklerin türünü belirlemek gerekir.
2
Yapım eki sayılarını belirle.
I: 2 ek, II: 2 ek, III: 2 ek, IV: 2 ek, V: 1 ek.
Bir sözcüğün gövdeden türemiş sayılması için köke gelen ilk yapım ekinden (gövde) sonra en az bir yapım eki daha alması şarttır.
3
Sonucu doğrula.
Kıvrımları sözcüğü 'kıvır-' köküne gelen '-ım' ekiyle gövde halindedir; ancak üzerine başka bir yapım eki almamıştır.
Diğer tüm sözcükler ikişer yapım eki alarak 'gövdeden türemiş' statüsü kazanmıştır.

Anahtar Kavram

Gövdeden Türemiş Sözcük

İpuçları

1
Gövdeden türemiş sözcük, en az iki yapım eki almış sözcüktür.
2
Sözcüklerin köklerini bulurken ünlü düşmesi gibi ses olaylarına dikkat edin; 'bir', 'baş', 'yaş' ve 'ileri' köklerini inceleyin.
3
Beşinci sözcüğün kökü 'kıvır-' fiilidir ve sadece bir adet yapım eki almıştır.

Daha Fazla Pratik

Yapım eklerinin türlerini (isimden fiil, fiilden isim vb.) ayırt etmeye yönelik sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 383Soru →

Bağlaç olan 'de / da' her zaman ayrı yazılır ve kendisinden önceki sözcüğün son ünlüsüne bağlı olarak büyük ünlü uyumuna uyar. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmadığı için bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meseleyi bende yeni anladım.

Cevap

Meseleyi bende yeni anladım cümlesindeki 'de' bağlacının bitişik yazılması hatalıdır.
Doğru cevapta geçen 'bende' kelimesindeki 'de' bir bağlaçtır. Cümleden çıkarıldığında ('Meseleyi ben yeni anladım') anlam bozulmadığı için bu kelimenin ayrı yazılması gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de' ekinin/bağlacının görevini belirleyin.
'Meseleyi bende yeni anladım' cümlesinde 'de' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmamaktadır.
Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulmaması, o kelimenin bağlaç olduğunu gösterir.
2
Bağlaç olan 'de/da'nın yazım kuralını uygulayın.
Bağlaç olan 'de' ayrı yazılmalıdır.
Türkçede bağlaçlar bağımsız birer sözcük oldukları için bitişik yazılamazlar.
3
Yanlış yazımı tespit edin.
'Bende' yazımı yanlıştır; doğrusu 'ben de' olmalıdır.
Kurala aykırı şekilde bitişik yazıldığı için yazım yanlışı oluşmuştur.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan de/da'nın ayrı yazılması
Soru 384Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İki eski meslektaş, akşam yemeğinde başbaşa verip yeni iş fikirleri üzerine detaylı bir plan hazırladılar.

Cevap

İki meslektaşın akşam yemeğinde bir araya geldiğini anlatan cümlede geçen 'başbaşa' ifadesi yanlıştır; bu ifade bir ikileme olduğu için 'baş başa' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Türkçede ikilemeler kural olarak ayrı yazılır. 'Baş başa' ifadesi de bir ikileme olduğu için ayrı yazılması gerekirken, cümlede 'başbaşa' şeklinde bitişik kullanılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan ikilemeleri ve yazımı karıştırılan sözcükleri tespit et.
'İç içe', 'mütevazı', 'başbaşa' ve 'laboratuvar' sözcükleri odak noktalarıdır.
Yazım kuralları sorularında genellikle ikilemeler ve yabancı kökenli sözcükler hata kaynağıdır.
2
İkilemelerin yazım kuralını hatırla.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre ikilemeler (el ele, yan yana, baş başa vb.) her zaman ayrı yazılır.
İkilemelerin kalıplaşmış birleşik kelimelerle karıştırılmasını önlemek için kuralın net bir şekilde uygulanması gerekir.
3
Hatalı kullanımı belirle.
'Başbaşa' ifadesi bitişik yazılarak kural ihlal edilmiştir.
Anlam kaybı veya ses olayı olmadığı sürece ikilemelerin bitişik yazılması yazım yanlışına yol açar.

Anahtar Kavram

İkilemelerin Yazımı
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 385Soru →

Türkçede özel ad dâhil olmayıp tamlama kuran şehir, ilçe, dergi, gazete, tablo, medeniyet ve kültür gibi sözler küçük harfle başlar. Buna karşın kurum, kuruluş, kurul isimleri ile kanun, tüzük ve dönem adlarının her kelimesi büyük harfle başlatılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genç nesillere Türk Kültürü’nün temel değerlerini aşılamak amacıyla hazırlanan müfredat programı, Millî Eğitim Bakanlığınca onaylandı.

Cevap

Cümledeki 'Türk Kültürü’nün' ifadesinde 'kültür' kelimesinin büyük harfle yazılması ve kesme işaretiyle ayrılması yanlıştır; doğrusu 'Türk kültürünün' şeklinde olmalıdır.
Türk kültürü tamlamasında 'kültür' sözcüğü bir tür ismidir ve özel isme (Türk) dâhil değildir. TDK kurallarına göre bu tür tamlamalarda (Türk kültürü, Batı medeniyeti, Milliyet gazetesi vb.) tür bildiren ikinci sözcük küçük harfle başlar ve ek aldığında kesme işareti kullanılmaz. Dolayısıyla 'Türk Kültürü'nün' yazımı hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurum ve kuruluş isimlerini kontrol et.
Ankara Valiliği ve Millî Eğitim Bakanlığı doğru yazılmıştır.
Resmî kurum isimlerinin her kelimesi büyük harfle başlar.
2
Kanun ve dönem adlarının yazımını denetle.
Türk Medeni Kanunu'nun ifadesi kurala uygundur.
Kanun isimleri büyük harfle başlar ve kurum isimlerinin aksine ek aldıklarında bu ekler kesme işaretiyle ayrılır.
3
Tamlama kuran tür isimlerini (kültür, medeniyet, felsefe vb.) incele.
Batı medeniyeti ve Doğu felsefesi doğru; ancak Türk Kültürü yanlıştır.
Özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran kültür, medeniyet gibi sözcükler küçük harfle başlamalıdır.

Anahtar Kavram

Özel Adlarla Kurulan Tamlamalarda Büyük/Küçük Harf Ayrımı ve Kurum-Kanun Farkı

Daha Fazla Pratik

Özel ad dâhil olmayan 'gazete', 'dergi' ve 'tablo' sözcüklerinin yazımını (Örn: Resmî Gazete hariç diğerleri küçük) tekrar etmeniz faydalı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Soruda verilen 'Bakanlığınca' ve 'Kanunu'nun' ifadelerini karşılaştırarak KPSS'de çok sık sorulan 'Kurum/Kuruluş' (kesme yok) ile 'Kanun/Tüzük' (kesme var) farkını da teyit edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 386Soru →

Türkçede sözcük kökleri, taşıdıkları temel anlam özelliklerine göre "isim kökleri" ve "fiil kökleri" olmak üzere ikiye ayrılır.

Kamu hizmetlerinin (I) ilerlemesinde liyakat esastır; aksi takdirde (II) yalnızlık hissine kapılan bireylerin (III) çevresindeki toplumsal güven azalır. Kurum içi (IV) oynayan dengeler (V) sızlayan bir vicdanın değil, hukukun denetiminde olmalıdır.

Bu parçadaki altı çizili sözcüklerden hangisi, kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

III numaralı sözcüğün kökü fiil, diğerlerininki ise isimdir.
Üçüncü sözcük olan "çevresindeki" kelimesinin kökü "çevir-" fiilidir. Diğer altı çizili sözcüklerin kökleri ise ("ileri", "yalın", "oyun", "sızı") isim soyludur. Bu nedenle kök türü bakımından üçüncü sözcük diğerlerinden ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin ekleri ve kökleri ayrıştırılarak kök türleri belirlenir.
Sözcüklerin tamamında yapım eki alırken ünlü düşmesi gerçekleştiği tespit edilir.
Kök türünü doğru belirlemek için ses olayını fark edip kelimenin aslına ulaşmak gerekir.
2
Sözcüklerin kökleri analiz edilir.
I: ileri (isim), II: yalın (isim), III: çevir- (fiil), IV: oyun (isim), V: sızı (isim).
Köklerin anlamlı en küçük parça olduğu ve isim mi fiil mi olduğu kontrol edilir.
3
Farklı olan kök türü seçilir.
Diğerleri isim köklüyken III numaralı sözcük fiil köklüdür.
Soru kökündeki farklı olanı bulma yönergesi uygulanır.

Anahtar Kavram

Sözcükte Yapı: Kök Türleri (İsim ve Fiil Köklü Sözcükler)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 387Soru →

Dil ( ) bir milletin kültür aynası ( ) o milletin geçmişi ( ) bugünü ve geleceği arasındaki en sağlam köprüdür ( ) bu yüzden dile gereken önem ( ) her zaman ve her koşulda titizlikle verilmelidir.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( , ) ( , ) ( , ) ( ; ) ( , )

Cevap

Cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla virgül ( , ), virgül ( , ), virgül ( , ), noktalı virgül ( ; ) ve virgül ( , ) getirilmelidir.
Bu soruda temel zorluk, noktalı virgülün ( ; ) doğru yerini tespit etmektir. TDK kurallarına göre, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül kullanılır. İlk cümle olan 'Dil, bir milletin kültür aynası, o milletin geçmişi, bugünü ve geleceği arasındaki en sağlam köprüdür' ifadesinde özne ve eş görevli sözcükler virgülle ayrılmıştır. Dolayısıyla bu cümleyi bir sonraki bağımsız cümleye bağlarken noktalı virgül kullanımı zorunludur. Diğer boşluklarda ise özneyi belirtme ve eş görevli sözcükleri sıralama görevleri nedeniyle virgül kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Özneyi belirleme ve işaretleme
Dil ( , )
Yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için virgül kullanılır.
2
Eş görevli söz öbeklerini ayırma
aynası ( , ) o milletin geçmişi ( , ) bugünü ve geleceği
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime grupları ve kelimeler arasına virgül konur.
3
Sıralı cümleleri birbirinden ayırma
köprüdür ( ; ) bu yüzden
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
4
İkinci cümlenin öznesini belirleme
önem ( , ) her zaman
İkinci cümlenin öznesinden sonra vurgu amaçlı virgül getirilir.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve Virgülün Karmaşık Cümlelerdeki Ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki 'bu yüzden' ifadesinden öncesi ve sonrası iki ayrı yargı bildirmektedir. Bu iki yapının nasıl ayrılması gerektiğine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'tür ve takımları ayırma' ile 'sıralı cümleleri ayırma' görevlerini içeren benzer karmaşık yapılı soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 388Soru →

Karnı acıkan küçük çocuk, elindeki oyuncağı yere bıraktı ve ağlıyordu.

Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Cümlede ünsüz türemesi (örneğin: hak-kı, his-setmek) olayına örnek olabilecek bir kullanım yoktur.
Verilen cümlede 'karnı' (ünlü düşmesi), 'oyuncağı' (ünsüz yumuşaması), 'bıraktı' (ünsüz benzeşmesi) ve 'ağlıyordu' (ünlü daralması) ses olayları mevcuttur. Ancak 'his', 'zan', 'hak' gibi kelimelere ek gelmesiyle oluşan ünsüz türemesine dair bir örnek bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
"Karnı" sözcüğünü incele.
"Karın + ı" şeklinde ek alırken "ı" ünlüsünün düştüğü görülür.
Ünlü düşmesini tespit etmek için.
2
"Oyuncağı" sözcüğünü incele.
"Oyuncak + ı" ekini alırken "k" sesinin "ğ"ye dönüştüğü görülür.
Ünsüz yumuşamasını (değişimini) tespit etmek için.
3
"Bıraktı" sözcüğünü incele.
"Bırak- + dı" ekindeki yumuşak "d" sesinin sertleşerek "t" olduğu görülür.
Ünsüz benzeşmesini (sertleşmesini) tespit etmek için.
4
"Ağlıyordu" sözcüğünü incele.
"Ağla- + yor" birleşiminde "a" geniş ünlüsünün "ı" dar ünlüsüne dönüştüğü görülür.
Ünlü daralmasını tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Temel Ses Bilgisi Olayları

İpuçları

1
Cümledeki kelimelerin köklerini (karın, oyuncak, bırak, ağla) düşünerek gelen eklerle meydana gelen değişiklikleri inceleyin.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde içinde 'hissetmek' veya 'affetmek' geçen bir cümle kurarak ünsüz türemesini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 389Soru →

Türkçede yapım eki almamış, sadece çekim eki almış veya hiç ek almamış sözcüklere "basit yapılı sözcük" denir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yapısı bakımından basittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bahçedeki çiçekler sabah erkenden açtı.

Cevap

Bahçedeki çiçekler sabah erkenden açtı.
Doğru cevap olan cümlede geçen "çiçekler" sözcüğü, "çiçek" köküne sadece çoğul eki olan "-ler" ekini almıştır. Çoğul ekleri çekim eki olduğu için sözcüğün yapısını değiştirmez ve sözcük basit yapılı kalmaya devam eder.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki altı çizili sözcüklerin köklerini ve aldıkları ekleri belirlemek.
Çiçekler (Çiçek-ler), Kalemlik (Kalem-lik), Sözlük (Söz-lük), Simitçi (Simit-çi), Akıllı (Akıl-lı) analizleri yapıldı.
Sözcüğün basit mi yoksa türemiş mi olduğunu anlamak için aldığı ekin türünü bilmek gerekir.
2
Eklerin yapım eki mi yoksa çekim eki mi olduğunu ayırt etmek.
"-lik", "-lük", "-çi" ve "-lı" eklerinin yeni kelime türeten yapım ekleri; "-ler" ekinin ise sadece çoğulluk bildiren çekim eki olduğu görüldü.
Yapım eki alan sözcükler türemiş, almayanlar ise basit olarak sınıflandırılır.
3
Sadece çekim eki alan sözcüğü basit yapılı olarak işaretlemek.
"Çiçekler" sözcüğünün basit yapılı olduğu sonucuna varıldı.
Çoğul ekleri çekim eki kategorisindedir ve sözcüğün yapısını değiştirmez.

Anahtar Kavram

Sözcük Yapısı (Basit Sözcük)
Tahmini Süre:45s
Soru 390Soru →

Türkçede yön adlarının, büyük harflerin ve birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili kurallar resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde büyük önem taşır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Son yıllarda bölgenin Kuzey'inde etkili olan kuraklık, tarımsal verimliliği olumsuz yönde etkiliyor.

Cevap

Bölgenin kuzeyinde etkili olan kuraklık ifadesinde 'kuzey' sözcüğünün küçük harfle yazılması gerekir.
Yer adlarında kullanılan yön sözcükleri (doğu, batı, kuzey, güney vb.) tek başlarına ya da özel isimden sonra kullanıldıklarında küçük harfle başlar. Söz konusu cümlede 'kuzey' sözcüğü belirli bir özel yer adının parçası (Kuzey Kıbrıs gibi) olmadığı, sadece bir bölgenin yönünü belirttiği için küçük harfle yazılmalı ve gelen ek kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki yön isminin (kuzey) kullanım bağlamını belirlemek.
Yön ismi, bir özel isimden sonra gelmiş veya genel bir yön belirtmek için kullanılmıştır.
Yön adlarının büyük/küçük harf kuralları, özel ismin önünde veya sonunda olmasına göre değişir.
2
Yön adlarının yazım kuralını uygulamak.
Yön adları (doğu, batı, kuzey, güney) özel isimden sonra geldiklerinde veya tek başlarına kullanıldıklarında küçük harfle başlar.
Kural gereği 'Bölgenin kuzeyinde' yazımı doğru olandır; büyük harf ve kesme işareti kullanımı yanlıştır.
3
Diğer seçeneklerdeki kritik kelimelerin (iş birliği, öz geçmiş, Türkçenin) doğruluğunu kontrol etmek.
Tüm kelimelerin güncel TDK yazım kılavuzuna uygun olduğu teyit edilir.
Yanlış olan seçeneğin tek olduğundan emin olmak için diğer kurallar gözden geçirilmelidir.

Anahtar Kavram

Yön adlarının ve birleşik kelimelerin yazım kuralları

Daha Fazla Pratik

Yön adlarının yazımıyla ilgili pekiştirme yapmak için 'Batı medeniyeti' ve 'Batı Anadolu' gibi farklı kullanımları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 391Soru →

Resmî ve akademik metinlerde dilin kurallarına uygun kullanımı, ifadenin netliği açısından büyük önem taşımaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müfettişler, denetimler sırasında bir takım idari usulsüzlüklerin yapıldığını raporlarına ayrıntılarıyla eklediler.

Cevap

İncelediğimiz cümlede yer alan 'bir takım' ifadesi, 'bazı' anlamında belirsizlik bildiren bir sıfat olarak kullanıldığı için bitişik yazılmalıdır.
Doğru cevapta yer alan 'bir takım' ifadesi, cümlede 'bazı idari usulsüzlükler' anlamında kullanılmıştır. Türkçede belirsizlik bildiren sıfat ve zamir görevindeki 'birtakım' sözcüğü her zaman bitişik yazılmalıdır. Eğer ifade sayısal bir birimi (örneğin: bir takım koltuk) temsil etseydi ayrı yazılması doğru olurdu ancak bu bağlamda yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki birleşik sözcüklerin ve belirsizlik bildiren ifadelerin kontrol edilmesi
'bir takım' ifadesinin belirsizlik anlamı taşıdığı tespit edildi.
Belirsizlik bildiren 'birtakım' sözcüğü, sayı bildiren 'bir takım' (örneğin: bir takım elbise) ifadesinden farklıdır ve bitişik yazılmalıdır.
2
Diğer seçeneklerdeki kritik kuralların (kurum adları, nispet i'si, yüzyıl yazımı) incelenmesi
Meclis Genel Kurulunda (kesme işareti kullanılmaması), tarihî (nispet i'si kullanımı) ve 19. yüzyılın yazımlarının doğru olduğu teyit edildi.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum/kurul adlarına gelen ekler ayrılmaz ve anlam karışıklığını önlemek için nispet i'si kullanılır.

Anahtar Kavram

Belirsizlik bildiren birtakım sözcüğünün yazımı ve kurum adlarına gelen eklerin yönetimi

Daha Fazla Pratik

Birtakım, birkaç, birçok, hiçbir gibi belirsizlik bildiren ve bitişik yazılan diğer sözcüklerin listesini gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'birtakım' sözcüğünün yerine 'bazı' sözcüğünü getirebiliyorsanız o sözcük bitişik yazılmalıdır. Eğer yerine sayısal bir değer (iki takım, üç takım) getirebiliyorsanız ayrı yazılmalıdır.
Tahmini Süre:55s
Soru 392Soru →

Yazım kurallarına uyulmaması, resmî metinlerin ciddiyetini ve akademik niteliğini zedeleyen önemli bir kusurdur. Bu kuralların doğru uygulanması, iletilmek istenen mesajın eksiksiz ve hatasız bir şekilde aktarılmasını sağlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumsal faaliyet raporunun önsöz kısmında, geçen yıl içerisinde tamamlanan projelerin çıktılarına ve gelecek hedeflerine yer verilmiştir.

Cevap

Kurumsal faaliyet raporunun içeriğinden bahseden cümlede geçen 'önsöz' kelimesi ayrı yazılarak 'ön söz' şeklinde olmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre 'ön söz' kelimesi ayrı yazılmalıdır. Cümlede 'önsöz' şeklinde bitişik kullanıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcüklerin ve eklerin yazımını kontrol etme.
Cümlelerde 'yanı sıra', 'iş birliği', 'baş başa', 'önsöz' ve 'önsezi' gibi yapıların bulunduğu saptandı.
Yazım yanlışları genellikle birleşik kelimelerin bitişik veya ayrı yazılması noktalarında yoğunlaşır.
2
'Ön' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerin kuralını hatırlama.
Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzuna göre; 'öngörü' ve 'önsezi' bitişik yazılırken, 'ön söz' ve 'ön yargı' kelimeleri ayrı yazılmaktadır.
Kelime gruplarının kalıplaşma durumları ve TDK'nin belirlediği istisnalar yazımı doğrudan etkiler.
3
Hatalı kullanımı tespit etme.
Raporun giriş kısmını ifade eden kelimenin 'önsöz' şeklinde bitişik yazıldığı, oysa 'ön söz' şeklinde ayrı yazılması gerektiği belirlendi.
Kelimenin doğru yazımı 'ön söz' şeklindedir.

Anahtar Kavram

Ön sözüyle kurulan birleşik kelimelerin yazımı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 393Soru →

Belediye Başkanı ( ) tören sırasında halka seslenerek şöyle dedi ( ) ( ) Kentimizi daha yeşil bir hale getirmek için hep birlikte çalışacağız ( ) ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (,) (:) (“) (.) (”)

Cevap

İçinde virgül, iki nokta, tırnak işaretleri ve nokta bulunan dizilim doğrudur.
Cümlede özne olan 'Belediye Başkanı' ifadesinden sonra virgül (,) getirilmelidir. Alıntı bir söz aktarılmadan önce 'şöyle dedi' ifadesinden sonra iki nokta (:) kullanılmalıdır. Alıntı yapılan cümle ise tırnak işareti (“ ”) içine alınmalı ve cümlenin bitişindeki nokta, tırnağın içinde yer almalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Özneden sonra gelmesi gereken işareti belirleyin.
Cümle başında özneyi (Belediye Başkanı) belirtmek için virgül (,) kullanılır.
Yüklemden uzak düşmüş özneyi vurgulamak için virgül kullanımı temel bir kuraldır.
2
Doğrudan aktarma cümlesinden önceki işareti seçin.
Alıntı cümlesinden önce 'şöyle dedi' ifadesini takiben iki nokta (:) konur.
Kendisiyle ilgili açıklama yapılacak veya alıntı yapılacak cümlelerin başına iki nokta getirilir.
3
Alıntı cümlenin sınırlarını ve sonunu işaretleyin.
Alıntı tırnak işareti (“ ”) ile gösterilir ve cümlenin bitişine nokta (.) konur.
Alıntı cümlelerin sonundaki noktalama işareti tırnağın içinde kalacak şekilde yerleştirilir.

Anahtar Kavram

Alıntı Cümlelerinde Noktalama
Tahmini Süre:45s
Soru 394Soru →

Kamu hizmetinde (I) seçim yöntemlerini geliştirmek, (II) benim görevlerim arasında yer alırken; projenin her (III) kıvrım noktasında (IV) yudum yudum ilerlemek, kurumsal bir (V) yıkım yaşanmasını engelleyecektir.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerin hangisinde yer alan "-ım / -im / -um / -üm" eki, işlevi bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II

Cevap

Numaralanmış sözcüklerden II numaralı 'benim' sözcüğü, diğerlerinden farklı olarak çekim eki almıştır.
Cümledeki 'benim' sözcüğünde yer alan '-im' eki, bir şahıs zamirine gelerek tamlayan (ilgi hali) görevinde kullanılmıştır. Tamlayan ekleri, sözcüğün anlamını değiştirmeyen ve sadece cümle içinde ilgi kuran 'çekim ekleri' kategorisindedir. Diğer seçeneklerdeki sözcüklerde ise bu ek, fiil köklerine gelerek onlardan yeni isimler türetmiş ve 'yapım eki' olarak görev yapmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcükleri köklerine ayırarak eklerin türünü belirle.
I. seç-im (fiilden isim), II. ben-im (zamirden isim), III. kıvır-ım (fiilden isim), IV. yut-um (fiilden isim), V. yık-ım (fiilden isim).
Ekin görevini belirlemek için önce kökün türünü ve ekin kökle olan anlam ilişkisini saptamak gerekir.
2
Eklerin yapım eki mi yoksa çekim eki mi olduğunu kontrol et.
Seçim, kıvrım, yudum ve yıkım sözcüklerindeki ekler yeni bir kavram türettiği için yapım ekidir. 'Benim' sözcüğündeki ek ise sadece ilgi (tamlayan) kurduğu için çekim ekidir.
Yapım ekleri sözcüğün anlamını veya türünü değiştirirken, çekim ekleri sözcüğün diğer sözcüklerle ilişki kurmasını sağlar.
3
Ses olaylarını dikkate alarak kökleri doğrula.
Kıvrım (kıvır-), yudum (yut-) kelimelerindeki ses değişimlerine rağmen bu eklerin fiilden isim yapım eki olduğu netleşir.
Ses olayları bazen kökün veya ekin türünün yanlış algılanmasına neden olabilir.

Anahtar Kavram

Eklerin Görevi ve Sözcük Yapısı

Daha Fazla Pratik

İyelik ekleri ile tamlayan eklerinin birbirine karıştırılabileceği diğer durumları (örneğin 'bizim' ve 'defterim' arasındaki farklar) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:55s
Soru 395Soru →

Sessizce uzanan bu dar sokaklarda, ruhunu dinlendiren o derin huzuru keşfetti. Hüznü geride bırakıp hatıraların peşinden giderken neyle karşılaşacağını hiç beklemiyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Metinde 'ünsüz türemesi' ses olayı bulunmamaktadır.
Metindeki sözcükler incelendiğinde 'hüznü' ve 'keşfetti' sözcüklerinde ünlü düşmesi, 'keşfetti'de ünsüz benzeşmesi, 'giderken' ve 'karşılaşacağını' sözcüklerinde ünsüz yumuşaması, 'beklemiyordu' sözcüğünde ise ünlü daralması bulunmaktadır. Ancak metnin hiçbir yerinde bir ünsüzün ikizleşmesi (türemesi) durumu görülmemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki 'hüznü' (hüzün-ü) ve 'keşfetti' (keşif-et-ti) sözcüklerini incele.
Bu sözcüklerde orta hecedeki ünlülerin düştüğü görülür (Ünlü Düşmesi).
Kelime kökünde bulunan dar ünlünün, ek alırken veya birleşirken düşmesi kuralıdır.
2
'Keşfetti' sözcüğündeki 'et-' fiiline gelen eki incele.
Görülen geçmiş zaman eki olan '-di', sert ünsüz 't'nin etkisiyle '-ti'ye dönüşmüştür (Ünsüz Benzeşmesi).
Sert ünsüzle biten kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan ek geldiğinde ekteki ünsüzün sertleşmesi kuralıdır.
3
'Giderken' (git-er) ve 'karşılaşacağını' (-acak-ı) sözcüklerini incele.
Sert ünsüzle biten kök veya gövdenin, ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşadığı görülür (Ünsüz Yumuşaması).
p, ç, t, k ünsüzlerinin ünlüyle başlayan ek aldığında b, c, d, g/ğ'ye dönüşmesi kuralıdır.
4
'Beklemiyordu' (bekle-me-yor-du) sözcüğündeki olumsuzluk ekini incele.
Olumsuzluk eki olan '-ma/-me'deki geniş ünlünün 'i'ye daraldığı görülür (Ünlü Daralması).
'-yor' ekinin kendinden önceki geniş ünlüleri daraltma kuralıdır.
5
Metinde 'ünsüz türemesi' (ikizleşme) örneği ara.
Metinde herhangi bir sözcükte kök ve ek birleşirken fazladan bir ünsüz oluşmadığı görülür.
Ünsüz türemesi genelde yabancı asıllı kelimelerde yardımcı fiille birleşme sırasında oluşur (örn: his + etmek = hissetmek).

Anahtar Kavram

Türkçedeki temel ses olaylarının metin üzerinde tespiti ve ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 396Soru →

Gönlümün derinliklerinde yankılanan bu sessiz çığlık,
Gittikçe büyüyen bir hüzne dönüştü bugün.
Sabrıyla ördüğü bu ince hayatı,
Sanki bir rüyaymış gibi hissediyordu.

Bu dizelerde aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Dizelerde ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünsüz türemesi örnekleri bulunurken ünlü daralması bulunmamaktadır.
Dizelerdeki kelimeler incelendiğinde; 'gönül-ümün', 'hüzün-e' ve 'sabır-ıyla' sözcüklerinde ünlü düşmesi; 'git-tik-çe' ve 'dönüş-tü' sözcüklerinde ünsüz benzeşmesi; 'ör-dük-ü' ve 'his-set-iyor' sözcüklerinde ünsüz yumuşaması; 'his-set-mek' sözcüğünde ise ünsüz türemesi mevcuttur. Ancak herhangi bir kelimede ünlü daralması (a, e -> ı, i, u, ü) gerçekleşmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki kelimeleri eklerine ve köklerine ayırarak ünlü düşmesini arayın.
Gönül -> gönlümün, hüzün -> hüzne, sabır -> sabrıyla kelimelerinde orta hece ünlüsünün düştüğü saptanır.
Ünlü düşmesi olayının varlığını teyit etmek.
2
Sert ünsüzle biten kelimelerin aldığı ekleri inceleyerek benzeşmeyi kontrol edin.
Git-tik-ce -> gittikçe ve dönüş-dü -> dönüştü kelimelerinde sertleşme olduğu görülür.
Ünsüz benzeşmesi olayının varlığını teyit etmek.
3
Yumuşak ünsüze dönüşen 'p, ç, t, k' harflerini arayın.
Ör-dik-i -> ördüğü (k-ğ) ve hisset-iyor -> hissediyor (t-d) kelimelerinde yumuşama olduğu saptanır.
Ünsüz yumuşaması olayının varlığını teyit etmek.
4
Yardımcı fiille birleşen veya ek alan kelimelerde fazladan ünsüz olup olmadığını inceleyin.
His + etmek -> hissetmek eyleminde fazladan bir 's' türediği görülür.
Ünsüz türemesi olayının varlığını teyit etmek.
5
'-yor' eki alan veya 'de-, ye-' fiillerini içeren kelimelerde daralma olup olmadığını kontrol edin.
Metinde daralmaya uğramış herhangi bir sözcük bulunmamaktadır.
Doğru cevabı belirlemek.

Anahtar Kavram

Türkçede temel ses olaylarının (ünlü düşmesi, ünsüz benzeşmesi, yumuşaması ve türemesi) metin üzerinde tespiti.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 397Soru →

Resmî yazışmalarda ve raporlarda ifadelerin açık ve anlaşılır olması için sözcük türlerinin doğru kullanımı oldukça önemlidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret bildiren sözcük, bir ismin yerini tutarak 'zamir' (adıl) görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu, kurumun gelecekteki stratejik hedeflerine ulaşmasında kilit bir rol oynayacaktır.

Cevap

Kurumun stratejik hedeflerine ulaşmasında kilit rol oynayacağı belirtilen 'Bu' sözcüğünün kullanıldığı cümle doğru cevaptır.
Kurumun stratejik hedefleriyle ilgili cümlede kullanılan 'Bu' sözcüğü, kendisinden sonra bir isim gelmeksizin, önceden bahsedilen veya kastedilen bir durumun, kararın veya projenin yerini işaret yoluyla tutmuştur. Bu nedenle bu sözcük işaret zamiridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükleri (bu, şu, o, öteki) tespit etme.
Tüm seçeneklerde işaret bildiren sözcükler bulunmaktadır.
Zamir ve sıfat ayrımı yapabilmek için önce işaret bildiren kelimeyi bulmak gerekir.
2
Bu sözcüklerin bir ismi mi belirttiğini yoksa bir ismin yerini mi tuttuğunu kontrol etme.
Bir seçenek haricindeki tüm cümlelerde işaret sözcüğü bir ismi nitelemektedir.
İşaret sözcüğü bir isimle birlikte kullanılıp onu belirtiyorsa sıfat, ismin yerini tutuyorsa zamirdir.
3
İsmin yerini tutan (zamir) görevindeki sözcüğü belirleme.
Kurumun hedefleriyle ilgili olan cümlede 'Bu' sözcüğü tek başına kullanılarak bir durumun yerini tutmuştur.
Zamirler isimlerin yerini tutan sözcüklerdir.

Anahtar Kavram

İşaret zamirleri (adılları), varlıkların adını söylemeden onları işaret yoluyla karşılayan sözcüklerdir.

Daha Fazla Pratik

İşaret zamirleri ile kişi zamirlerini (özellikle 'o' sözcüğünü) ayırt etmeye yönelik sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 398Soru →

"Yalnızlığına çare ararken ufkunu genişleten bu kitabın sayfaları arasında adeta kaybolmuştu. Sessizce akıp giden saatlerin farkına vardığında artık ne yapacağını bilemiyordu."

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Metinde 'Ünsüz türemesi' ses olayı bulunmamaktadır.
Metin detaylı incelendiğinde; 'yalnızlığına', 'ufkunu' ve 'kaybolmuştu' kelimelerinde ünlü düşmesi; 'yalnızlığına', 'kaybolmuştu', 'vardığında' ve 'yapacağını' kelimelerinde ünsüz yumuşaması; 'kaybolmuştu' kelimesinde ünsüz benzeşmesi; 'bilemiyordu' kelimesinde ise ünlü daralması görülmektedir. Ancak kelime kökünde bulunan veya ek ile gelen benzer ünsüzlerin yan yana gelmesi (sessizce örneğindeki gibi) bir türeme değildir. Metinde ünsüz türemesi (his-si, hak-kı gibi) örneğine rastlanmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki kelimeleri eklerine ayırarak ünlü düşmesini kontrol et.
'Yalın-ız' > yalnız (ı düştü), 'ufuk-u' > ufku (u düştü), 'kayıp-ol' > kaybol (ı düştü).
Ünlü ile başlayan ek alan bazı kelimelerde veya birleşik kelime oluşumunda orta hece ünlüsü düşer.
2
Ünsüz yumuşaması (p, ç, t, k > b, c, d, g, ğ) olan kelimeleri tespit et.
'Yalnızlık-ı' > yalnızlığı (k>ğ), 'kayıp-ol' > kaybol (p>b), 'vardık-ı' > vardığı (k>ğ).
Sert ünsüzle biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşar.
3
Ünsüz benzeşmesi (sertleşme) olan yerleri bul.
'Kaybolmuş-du' > kaybolmuştu (d>t sertleşti).
Sert ünsüzle biten kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan ek gelirse, ekin başındaki ünsüz sertleşir.
4
Fiillerde '-yor' ekiyle oluşan ünlü daralmasını incele.
'Bile-me-yor' > bilemiyordu (e>i daraldı).
'a' veya 'e' ile biten fiil kök/gövdelerine '-yor' eki geldiğinde bu ünlüler 'ı, i, u, ü'ye dönüşür.
5
Ünsüz türemesi (hak-ı > hakkı gibi) olup olmadığını kontrol et.
'Sessizce' kelimesi 'ses' köküne '-siz' eki gelmesiyle oluşmuştur, harf türememiştir.
Bazı kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında veya başka bir kelimeyle birleştiğinde sonundaki ünsüz ikizleşir, ancak burada böyle bir durum yoktur.

Anahtar Kavram

Türkçede Ses Olayları (Düşme, Yumuşama, Benzeşme, Daralma, Türeme)

Daha Fazla Pratik

Ünlü daralmasının sadece '-yor' ekiyle değil, 'de-', 'ye-' ve 'ne' kelimelerinde de (diye, yiyecek, niye) oluşabileceğini hatırlayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 399Soru →

Vatandaşlar başvurularını e-Devlet ( ) valilikler ( ) kaymakamlıklar üzerinden yapabilirler ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (,) (,) (.)

Cevap

Cümlede virgül, virgül ve nokta işaretlerinin sırasıyla kullanıldığı seçenek doğrudur.
Bu cümlede yer alan 'e-Devlet', 'valilikler' ve 'kaymakamlıklar' sözcükleri eş görevli isim unsurlarıdır. Dil bilgisi kuralları gereği, bu tür sıralamalarda kelimeler arasına virgül (,) konulmalıdır. Ayrıca cümle yargı bildiren ve tamamlanmış bir yapıya sahip olduğu için sonuna nokta (.) getirilmesi kurala uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kelime gruplarının görevini belirleme
"e-Devlet", "valilikler" ve "kaymakamlıklar" sözcüklerinin aynı görevde (dolaylı tümleç parçaları) olduğu görülür.
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli sözcükleri ayırmak için hangi işaretin gerektiğini saptamak gerekir.
2
Eş görevli kelimeler arasına uygun işareti yerleştirme
İlk iki boşluğa virgül (,) getirilmelidir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına virgül konur.
3
Cümle sonu işaretini belirleme
Cümlenin sonuna nokta (.) getirilmelidir.
Anlamca ve yapıca tamamlanmış, soru veya ünlem değeri taşımayan cümlelerin sonuna nokta konur.

Anahtar Kavram

Eş Görevli Sözcüklerin Ayrılması ve Cümle Bitimi

İpuçları

1
Cümlede arka arkaya sıralanan kurumlara dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde özne ile yüklem arasına giren diğer öğeleri ayırmak için virgülün kullanımını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:30s
Soru 400Soru →

Vakıf (I)yönetiminin (II)girişimiyle hazırlanan (III)sergide, (IV)toplumun (V)değerlerini yansıtan nadide eserler yer alıyor.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, bir varlığın kime veya neye ait olduğunu bildiren iyelik eki almıştır.

Cevap

D seçeneğindeki ifade yanlıştır; çünkü 'toplumun' sözcüğü iyelik eki değil, tamlayan (ilgi) durum eki almıştır.
Cümlede geçen 'toplumun değerleri' bir belirtili isim tamlamasıdır. Bu tamlamada 'toplumun' sözcüğü tamlayan, 'değerleri' sözcüğü ise tamlanandır. Tamlayan durumunda olan sözcükler '-in, -un' gibi tamlayan (ilgi) durum eklerini alırlar. İyelik ekleri ise tamlanan olan sözcükte bulunur ve 'değerlerini' sözcüğündeki ilk '-i' eki iyelik ekidir. Bu nedenle 'toplumun' sözcüğünde iyelik eki bulunduğu ifadesi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
IV. numaralı sözcüğün eklerini analiz etme
toplum-un
Sözcüğün aldığı ekin işlevini belirlemek gerekir.
2
Ekin işlevini değerlendirme
'-un' eki tamlayan (ilgi) durum ekidir.
İyelik eki tamlanan üzerinde bulunur (değerler-i), tamlayan üzerinde ise ilgi eki bulunur.
3
Diğer seçeneklerin doğruluğunu kontrol etme
A, B, C ve E seçeneklerindeki analizlerin tamamı dil bilgisi kurallarına uygundur.
Çelişkiyi ortadan kaldırmak ve yanlış olanı kesinleştirmek için tüm seçenekler taranmalıdır.

Anahtar Kavram

İsim Tamlamalarında Tamlayan (İlgi) ve Tamlanan (İyelik) Eki Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İsim çekim eklerini pekiştirmek için özellikle 'belirtme hal eki' ile '3. tekil şahıs iyelik eki' arasındaki farkı sorgulayan sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 20 / 42Sonraki
Dil Bilgisi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 20 | Examkin