Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 401Soru →

Türkçede zamirler (adıllar); isimlerin yerini tutma şekillerine ve anlam özelliklerine göre kişi, işaret, belgisiz ve soru zamiri gibi türlere ayrılırlar. Bir sözcüğün zamir olup olmadığını belirlemek için, o sözcüğün bir ismin yerini mi tuttuğu yoksa bir ismi mi nitelediği dikkatle incelenmelidir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişi zamiri, işaret zamiri ve belgisiz zamir türlerinin tamamına yer verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bize sormadan şunların hiçbirini arşive kaldırmamalıydınız.

Cevap

Doğru seçenek; kişi zamiri (bize), işaret zamiri (şunların) ve belgisiz zamiri (hiçbirini) bir arada içeren ifadedir.
İlgili cümlede 'bize' sözcüğü birinci çoğul kişi zamiri, 'şunların' sözcüğü nesneleri işaret yoluyla karşılayan işaret zamiri ve 'hiçbirini' sözcüğü ise belli belirsiz bir şekilde ismin yerini tutan belgisiz zamirdir. Üç farklı türdeki sözcük de ismin yerini tutma görevini üstlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki tüm zamir soylu sözcükleri tespit et.
Cümlelerde geçen; herkes, onun, bu, ötekini, bana, ben, bunu, bazı, şunları, bize, hiçbirini, kimileri gibi sözcükler incelenmelidir.
Zamir türlerini ayırt edebilmek için önce aday sözcüklerin belirlenmesi gerekir.
2
İşaret ve belgisiz bildiren sözcüklerin sıfat mı zamir mi olduğunu kontrol et.
'bu projedeki', 'bazı belgeler', 'buradaki sorunlar' tamlamalarındaki sözcüklerin isimleri nitelediği için sıfat olduğu görülür.
İşaret ve belgisiz sözcükler bir ismin yerini tutarsa zamir, ismi belirtirse sıfat olur; bu ayrım KPSS'de en sık sorulan çeldiricidir.
3
Hedeflenen üç zamir türünün (kişi, işaret, belgisiz) aynı cümlede olup olmadığını doğrula.
'Bize sormadan şunların hiçbirini arşive kaldırmamalıydınız.' cümlesinde: Bize (Kişi), Şunların (İşaret), Hiçbirini (Belgisiz) olarak belirlenir.
Soru kökündeki çoklu kategorizasyon şartını sadece bu cümle tam olarak karşılamaktadır.

Anahtar Kavram

Zamir Türlerinin Ayırt Edilmesi (Kişi, İşaret, Belgisiz)

Alternatif Yöntem

Zamirleri bulurken sözcüğün yerine bir isim koymayı deneyin. Eğer 'bu' yerine 'bu kitap' diyemiyorsanız ve sözcük tek başına bir varlığı karşılıyorsa zamirdir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 402Soru →

Kurumsal arşiv düzenleme çalışmaları sırasında (I) herkes (II) hangi kutuyu nereye koyacağını bilmeliydi; (III) kimisi bu konuda hata yapsa da (IV) öteki memurlar (V) şunu fark etmişti: Düzen, verimliliğin anahtarıdır.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangileri zamir (adıl) görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, III ve V

Cevap

Parçada zamir görevinde kullanılan sözcükler 'herkes', 'kimisi' ve 'şunu' ifadeleridir.
Cümledeki 'herkes' (belgisiz zamir), 'kimisi' (belgisiz zamir) ve 'şunu' (işaret zamiri) sözcükleri metin içerisinde herhangi bir ismi nitelemek yerine doğrudan isimlerin yerini tutmaktadır. Bu nedenle bu sözcüklerin üçü de zamir görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin metin içindeki işlevlerini ve isimlerle olan ilişkilerini belirleyin.
I, III ve V numaralı sözcükler doğrudan varlıkların veya durumların yerini tutarken; II ve IV numaralı sözcükler bir ismin önüne gelerek o ismi belirtmektedir.
Zamirler ismin yerini tutan, sıfatlar ise isimleri niteleyen veya belirten sözcük türleridir.

Anahtar Kavram

Zamirlerin (adılların) cümlede ismin yerini tutma işlevi ve sıfatlardan ayrılan yönleri.
Tahmini Süre:50s
Soru 403Soru →

Anadolu’nun kadim şehirleri (I) tarihî dokusu (II) kültürel zenginliğiyle insanı büyüler (III) bu büyü (IV) geçmişin izlerini bugüne taşıyarak (V) bizi derin bir yolculuğa çıkarır.

Bu cümlede numaralanmış yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( , ) ( , ) ( ; ) ( , ) ( )

Cevap

Doğru noktalama dizisi ( , ) ( , ) ( ; ) ( , ) ( ) şeklindedir.
Cümlenin ilk kısmında 'şehirleri, dokusu, zenginliği' eş görevli sözcükler olduğu için aralarına virgül konmuştur. Bu kısım kendi içinde virgül barındırdığından, devamındaki ikinci cümleye bağlanırken karışıklığı önlemek adına noktalı virgül kullanılmıştır. İkinci cümlede 'bu büyü' özne olarak virgülle belirtilmiş, 'taşıyarak' zarf-fiilinden sonra ise kural gereği hiçbir işaret getirilmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Eş görevli sözcüklerin tespiti
I ve II numaralı boşluklar 'şehirleri', 'dokusu' ve 'zenginliği' ifadelerini ayırdığı için virgül ( , ) kullanılmalıdır.
Eş görevli kelime gruplarını ayırmak virgülün temel görevidir.
2
Sıralı cümle bağlantısının incelenmesi
III numaralı boşluk, içinde virgül bulunan iki cümleyi bağladığı için noktalı virgül ( ; ) gerektirir.
TDK kuralına göre, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
3
Özne ve zarf-fiil kontrolü
IV numaralı boşluk özne sonrası virgül ( , ) gerektirirken, V numaralı boşlukta zarf-fiil sonrası işaret kullanılmamalıdır.
Metin içinde tek zarf-fiil ekinden sonra virgül konmaz.

Anahtar Kavram

Sıralı cümlelerde noktalı virgül kullanımı ve zarf-fiil sonrası virgül yasağı.
Soru 404Soru →

(I)Şehirdeki (II)altyapı projesi için kurulan (III)ekip, (IV)danışma biriminden gelen (V)verileri titizlikle inceledi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerin dil bilgisel özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, fiil anlamını koruduğu ve bir eylemin adını karşıladığı için isim-fiil (eylem-ad) görevindedir.

Cevap

D seçeneğinde belirtilen 'danışma' sözcüğü, bir eylem adı (isim-fiil) değil, bir birimin/merkezin kalıcı adı olduğu için 'kalıcı isim' kategorisindedir.
IV numaralı 'danışma' sözcüğü, 'danışma birimi' tamlamasında bir yerin/merkezin adı olarak kullanılmıştır. Bu tür sözcükler fiil anlamını yitirip bir varlığın adı oldukları için 'kalıcı isim' olarak adlandırılır, 'isim-fiil' olarak kabul edilmezler.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcük türlerini ve görevlerini analiz etme
I (Sıfat), II (Birleşik İsim), III (Topluluk İsmi), IV (Kalıcı İsim), V (İsim)
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki işlevlerini belirlemek gerekir.
2
IV. numaralı sözcüğün (danışma) fiilimsi olup olmadığını kontrol etme
Sözcük bir eylemi değil, bir 'ofis/birim' adını temsil etmektedir.
Fiilimsi eklerini alarak bir varlığın kalıcı adı olan sözcükler 'kalıcı isim' sayılır, eylem-ad özelliklerini kaybederler.
3
V. numaralı sözcüğün (verileri) eklerini ve anlamını inceleme
Veri (Soyut) + ler (Çoğul) + i (Belirtme Hâl Eki)
İsim çekim eklerinin işlevini ve ismin niteliğini (soyut/somut) ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

İsimlerde Yapı, Tür ve Çekim Ekleri

Daha Fazla Pratik

İsim-fiil eklerini alan ancak kalıcı isim olan diğer sözcüklere (çakmak, yemek, dondurma, giriş) dikkat ediniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 405Soru →

Cümlelerde isimlerin önüne gelerek onların niteliklerini, özelliklerini veya durumlarını belirten sözcüklere niteleme sıfatı denir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir ismi niteleme göreviyle kullanılan bir sözcük vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Deneyimli bir memur, elindeki evrakları büyük bir titizlikle inceledi.

Cevap

Deneyimli bir memur ifadesinin yer aldığı cümlede niteleme sıfatı kullanılmıştır.
Doğru olan cümlede geçen 'deneyimli' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'memur' isminin bir özelliğini bildirdiği için niteleme sıfatıdır. Aynı cümlede yer alan 'bir' sözcüğü ise belirtme sıfatı görevindedir, böylece hem niteleme hem de belirtme sıfatı bir arada kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümlelerde yer alan sözcüklerin türlerini ve görevlerini incelemek.
Sözcüklerin isim mi, sıfat mı, zarf mı yoksa zamir mi olduğu tespit edilir.
Sıfatları, özellikle benzerlik gösteren zarf ve zamirlerden ayırt etmek için bu analiz gereklidir.
2
İsimlerin önüne gelerek onları niteleyen (özelliğini bildiren) bir sözcük olup olmadığını kontrol etmek.
'Deneyimli' sözcüğünün 'memur' isminin bir niteliğini bildirdiği belirlenir.
Niteleme sıfatları isimlere sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap verir; 'Nasıl memur? Deneyimli memur' eşleşmesi bunu doğrular.

Anahtar Kavram

Niteleme Sıfatı
Tahmini Süre:45s
Soru 406Soru →

Sanat ( ) doğayı ve insanı anlama çabasıdır ( ) sanatçı ( ) fırçasıyla ( ) kalemiyle veya sesiyle bu çabayı estetik bir boyuta taşır ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( , ) ( ; ) ( , ) ( , ) ( . )

Cevap

Cümlede sırasıyla virgül, noktalı virgül, virgül, virgül ve nokta kullanılmalıdır.
Cümlede ilk olarak 'Sanat' öznesi virgülle ayrılmıştır. Ardından gelen iki ana cümle, kendi içlerinde virgül barındırdıkları için (fırçasıyla, kalemiyle gibi) birbirlerinden noktalı virgül ile ayrılmalıdır. İkinci cümlenin öznesi olan 'sanatçı'dan sonra ve eş görevli sözcüklerin arasında yine virgül kullanılarak yapısal düzen sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci boşluğu değerlendir
Virgül ( , )
"Sanat" sözcüğü cümlenin öznesidir ve yüklemden uzak düşmüş özneden sonra virgül konur.
2
İkinci boşluğu değerlendir
Noktalı Virgül ( ; )
Ögeleri arasında virgül bulunan iki ana cümleyi (sıralı cümleleri) birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
3
Üçüncü boşluğu değerlendir
Virgül ( , )
İkinci cümlenin öznesi olan "sanatçı" sözcüğünü vurgulamak için virgül tercih edilir.
4
Dördüncü boşluğu değerlendir
Virgül ( , )
Eş görevli sözcükler olan "fırçasıyla" ve "kalemiyle" arasına virgül konur; ancak "veya" bağlacından önce virgül konmaz.
5
Beşinci boşluğu değerlendir
Nokta ( . )
Tamamlanmış bir yargı bildiren cümlenin sonuna nokta konur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül ve virgülün hiyerarşik kullanımı
Soru 407Soru →

Kurumsal yenilenme sürecinde (I) bazıları, (II) kendi birimlerindeki aksaklıkları gidermek adına (III) böyle yöntemlerin (IV) hangisinin daha verimli olacağını (V) onlara danışarak kararlaştırdılar.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi zamir (adıl) görevinde kullanılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

Cümledeki 'böyle' sözcüğü bir ismi nitelediği için sıfat görevindedir; diğer numaralı sözcükler ise zamirdir.
Cümledeki 'böyle' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'yöntemler' ismini işaret yoluyla nitelemektedir. Türkçede isimleri niteleyen bu tür sözcükler 'sıfat' görevindedir. Diğer numaralanmış sözcükler (bazıları, kendi, hangisinin, onlara) ise isimlerin yerini tutan farklı türdeki zamirlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümle içindeki görevlerini ve hangi sözcüklerle ilişki kurduğunu belirleyin.
Dört sözcüğün bir ismin yerini tuttuğu, bir sözcüğün ise bir ismin önüne gelerek onu nitelediği görülür.
Zamirler ismin yerini tutan, sıfatlar ise isimleri niteleyen veya belirten sözcük türleridir.
2
Sözcükleri türlerine göre sınıflandırın.
'Bazıları' (belgisiz zamir), 'kendi' (dönüşlülük zamiri), 'hangisinin' (soru zamiri) ve 'onlara' (şahıs zamiri) olarak belirlenir.
Bu sözcükler doğrudan bir varlığın adını karşılamak yerine o varlığı temsil etmektedir.
3
'Böyle' sözcüğünün kullanımını analiz ederek sıfat olup olmadığını teyit edin.
'Böyle' sözcüğü 'yöntemler' isminin önüne gelmiş ve onu işaret ederek nitelemiştir.
İşaret bildiren bir sözcük ismin önüne gelip onu nitelerse işaret sıfatı olur.

Anahtar Kavram

Zamir ve Sıfat Ayrımı
Soru 408Soru →

"Ufuktaki bulutlar dağıldıkça çevresini saran o karanlıktan kurtulduğunu hissetti." cümlesinde aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Cümlede ünlü daralması dışındaki tüm ses olayları örneklenmiştir.
Verilen cümlede 'çevresini' kelimesinde ünlü düşmesi, 'kurtulduğunu' kelimesinde ünsüz yumuşaması, 'ufuktaki' ve 'hissetti' kelimelerinde ünsüz benzeşmesi, 'hissetti' kelimesinde ise ünsüz türemesi mevcuttur. Ancak ünlü daralmasını (örneğin: bekliyor, anlıyor gibi) örnekleyen bir kullanım bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcükleri kök ve eklerine ayırarak ses değişimlerini inceleyin.
"Çevresini" (çevir-e-si-n-i), "Ufuktaki" (ufuk-da-ki), "hissetti" (his-et-di), "kurtulduğunu" (kurtul-duk-u-n-u) şeklinde analiz edilir.
Ses olaylarını tespit etmek için sözcüğün orijinal halini görmek gerekir.
2
Tespit edilen ses değişimlerini sınıflandırın.
çevir -> çevre (ünlü düşmesi), his + et -> hisset (ünsüz türemesi), ufuk-da -> ufukta (benzeşme), kurtulduk-u -> kurtulduğunu (yumuşama).
Her değişimin gramer kurallarındaki karşılığını bulmak çözüm için esastır.
3
Ünlü daralması kuralını cümleye uygulayın.
Cümlede "-yor" eki almış bir eylem veya daralmaya uğramış "de-", "ye-" gibi bir kök bulunmamaktadır.
Daralma için -a/-e ile biten bir yapının uygun ekleri alması şarttır.

Anahtar Kavram

Ses Bilgisi (Ses Olayları)

Daha Fazla Pratik

İçinde hem ünlü daralması hem de ünsüz türemesi bulunan cümleler kurarak pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 409Soru →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî belgelerde kelimelerin türlerine uygun kullanımı, ifadelerin doğruluğu açısından kritiktir. İsimlerin yerini tutan belgisiz sözcükler 'belgisiz zamir' olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz zamir kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumdaki dosyaların birkaçı henüz arşive gönderilmemiş.

Cevap

Kurumdaki dosyaların birkaçı henüz arşive gönderilmemiş.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'birkaçı' sözcüğü, hangi dosyalar olduğu tam olarak belirtilmeyen varlıkların yerini tutmuştur. Bir ismi nitelemek yerine ismin yerini aldığı ve iyelik eki aldığı için belgisiz zamir görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki belirsizlik bildiren sözcükleri (birçok, bazı, hiçbir, birkaçı, her) tespit edin.
Tüm seçeneklerde belirsizlik anlamı taşıyan sözcükler bulunmaktadır.
Zamir ve sıfat ayrımını yapabilmek için önce kök sözcüğü bulmak gerekir.
2
Tespit edilen sözcüklerin bir ismi niteleyip nitelemediğini kontrol edin.
Dört seçenekte sözcüğün bir ismi nitelediği, bir seçenekte ise ismin yerini tuttuğu görülür.
Belgisiz sözcük bir ismi etkiliyorsa sıfat, ismin yerini tutuyorsa zamirdir.
3
'Birkaçı' sözcüğünün yapısını ve görevini inceleyin.
'Birkaçı' sözcüğü 'birkaç dosya' yerine kullanılmış ve isim çekim eki alarak zamirleşmiştir.
Zamirler isim çekim eklerini alabilirken, sıfatlar genellikle bu ekleri almadan ismi nitelemek için kullanılır.

Anahtar Kavram

Belgisiz Zamir ve Belgisiz Sıfat Ayrımı

İpuçları

1
Zamirler ismin yerini tutar, sıfatlar ise bir ismi niteler veya belirtir.

Daha Fazla Pratik

Belgisiz zamirlerin çoğunlukla isim çekim eki aldığına dikkat ederek benzer örnekleri inceleyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 410Soru →

İlçedeki kütüphanenin restorasyon çalışmaları bittiğinde kitaplar titizlikle dizildi. Görevliler, her eserin kaydını yaparken geçmişin kokusunu içine çekiyordu. Bu sessiz mekânda zamanın nasıl geçtiğini kimse anlamıyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Parçada ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünlü daralması örnekleri bulunurken ünsüz türemesi örneği bulunmamaktadır.
Doğru seçenek olan ünsüz türemesi metinde yer almamaktadır. Diğer tüm ses olayları metindeki çeşitli kelimelerde (kaydını, bittiğinde, geçtiğini, anlamıyordu) örneklenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
"bittiğinde" ve "geçtiğini" sözcüklerini incele.
bit-ti (benzeşme), -diğinde (yumuşama); geç-ti (benzeşme), -tiğini (yumuşama) olayları tespit edildi.
Kelime kökü ve ek birleşimlerindeki ses değişimlerini bulmak için.
2
"kaydını" sözcüğünü incele.
kayıt-ı -> kayd-ı (hem ünlü düşmesi hem de t-d yumuşaması) tespit edildi.
İsim köküne gelen ünlü ile başlayan ekteki değişimleri belirlemek için.
3
"anlamıyordu" sözcüğünü incele.
anla-ma-yor-du -> anlamıyordu (ünlü daralması) tespit edildi.
Olumsuzluk ekinin şimdiki zaman ekiyle etkileşimini kontrol etmek için.
4
Metinde ünsüz türemesi olup olmadığını kontrol et.
Metinde "sessiz" (ses+siz) kelimesinde türeme yoktur, diğer kelimelerde de ünsüz ikizleşmesi görülmemiştir.
Seçeneklerdeki tüm olayların varlığını teyit ederek eksik olanı bulmak için.

Anahtar Kavram

Türkçede kelime türetilirken veya çekimlenirken meydana gelen ses olaylarının (benzeşme, yumuşama, düşme, daralma, türeme) metin üzerinde analizi.

İpuçları

1
Metindeki kelimelerin eklerini ve köklerini dikkatlice ayırın.

Daha Fazla Pratik

Benzer metin analizlerinde özellikle 'sessiz', 'hisli' gibi kelimelerin kök-ek ayrımına dikkat ederek ünsüz türemesiyle karıştırmamaya çalışın.

Alternatif Yöntem

Sadece seçeneklerden giderek metinde bulduğunuz her ses olayının üzerini çizin; geriye kalan tek şık doğru cevaptır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 411Soru →

Aklına gelen fikirleri bir kağıda not etti. Kitabın kapağını yavaşça kapattı ve odadan çıktı. Hissettiği bu sevinç onu çok mutlu etmişti.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Metinde ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünsüz türemesi örnekleri bulunurken ünlü daralması örneği yer almamaktadır.
Doğru cevap olan seçenek, metinde örneği bulunmayan 'ünlü daralması' olayını ifade etmektedir. Metindeki fiillerde (not etti, kapattı, çıktı, etmişti) ve fiilimside (gelen, hissettiği) daralma kuralına uyan bir ses değişimi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcükleri kök ve eklerine ayırarak ünlü düşmesini aramak.
'Akıl' kelimesi 'aklına' şeklinde yazılarak 'ı' harfi düşmüştür.
Ünlü düşmesi olayını doğrulamak için.
2
Sert ünsüzle biten kelimelere gelen ünlü eklerini incelemek.
'Kağıt-a' -> kağıda, 'kitap-ın' -> kitabın, 'kapak-ı' -> kapağını.
Ünsüz yumuşaması örneklerini tespit etmek için.
3
Sert ünsüzle biten kelimelere gelen sertleşmiş ekleri kontrol etmek.
'Yavaş-ca' -> yavaşça, 'kapat-dı' -> kapattı.
Ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) kuralını doğrulamak için.
4
Yardımcı eylemle birleşen veya türetilen kelimelerde fazladan ünsüz olup olmadığına bakmak.
'His + etmek' birleşirken 's' sesi türeyerek 'hissetmek' olmuştur.
Ünsüz türemesini belirlemek için.

Anahtar Kavram

Türkçedeki temel ses olaylarının metin üzerinde tespiti.
Soru 412Soru →

Türkçede bazı sözcükler türetilirken ünlü kaybına uğrayabilir. Bu durum, sözcüğün kökünü tespit etmeyi ve dolayısıyla kökünün türünü (isim veya fiil) belirlemeyi zorlaştırabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kalabalıklar içinde hissettiği bu derin yalnızlık onu çok üzüyordu.

Cevap

Kalabalıklar içinde hissettiği bu derin yalnızlık onu çok üzüyordu.
Verilen cümlede geçen 'yalnızlık' sözcüğünün kökü 'yalın' ismidir. 'Yalın' sözcüğü -ız yapım ekini alırken ünlü kaybına uğramıştır. Diğer tüm seçeneklerdeki sözcüklerin kökleri fiildir.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin köklerini, uğradıkları ses olaylarını dikkate alarak belirle.
uykusuz < uyu- ; yanlışlar < yanıl- ; çevresinde < çevir- ; yalnızlık < yalın ; kavşağında < kavuş-
Sözcüklerin köküne inilmeden tür analizi yapılamaz.
2
Belirlenen köklerin türlerini (isim kökü mü, fiil kökü mü) ayırt et.
uyu- (Fiil), yanıl- (Fiil), çevir- (Fiil), kavuş- (Fiil), yalın (İsim)
Kökün sonuna -mak/-mek eki getirilerek fiil olup olmadığı kontrol edilir.
3
Diğerlerinden farklı olan kök türüne sahip sözcüğü seç.
'yalın' kökü isim olduğu için doğru cevap belirlenmiş olur.
Dört seçenek fiil kökenli iken, bir seçenek isim kökenlidir.

Anahtar Kavram

Ünlü düşmesine uğrayan sözcüklerde kök türü analizi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 413Soru →

Eski Türk edebiyatı metinlerini günümüz Türkçesine aktarırken hem vezin hem de anlam özelliklerini korumak büyük bir dikkat gerektirir. Bu çalışmalarda, dönemin dil özelliklerini yansıtan terimlerin ve özel isimlerin yazımı bilimsel bir titizlikle ele alınmalıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Tarih Kurumu'nun kütüphanesinde yer alan nadir eserler, dijitalleştirme çalışmaları sayesinde tüm araştırmacıların erişimine açıldı.

Cevap

Türk Tarih Kurumu ifadesine getirilen ekin kesme işaretiyle ayrıldığı seçenek yazım yanlışı içermektedir.
Türkçede kurum, kuruluş, kurul, merkez ve iş yeri adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Türk Tarih Kurumu' bir kurum adı olduğu için bu isme getirilen tamlayan ekinin 'Türk Tarih Kurumunun' şeklinde, kesme işareti kullanılmadan yazılması gerekirdi. Seçenekte bu kurala uyulmadığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isimlerin ve bunlara getirilen eklerin kullanımını incele.
İlk cümlede 'Türk Tarih Kurumu' ismine getirilen '-nun' ekinin kesme işaretiyle ayrıldığı görüldü.
Özel isimlerin türüne (kurum, dönem, yer vb.) göre eklerin ayrılma kuralları farklılık gösterir.
2
Kurum/kuruluş adları ile dönem/çağ adları arasındaki yazım farkını karşılaştır.
Kurum adlarına gelen ekler ayrılmazken (Türk Tarih Kurumunun), dönem adlarına gelen ekler ayrılır (Tanzimat Dönemi'nden).
KPSS'de sıkça sorulan bu iki kural arasındaki fark, adayların en çok yanıldığı noktalardan biridir.
3
Birleşik fiillerin ve diğer sözcüklerin yazımını kontrol et.
'Vazgeçilmez', 'öngörmek' ve 'ayırt etmek' kelimelerinin kurallara uygun yazıldığı teyit edildi.
Diğer seçeneklerin doğru olduğundan emin olmak, çeldiricilerin elenmesini ve kesin sonuca ulaşılmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin yazımı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 414Soru →

Dil bilgisi kuralları, bir metnin anlaşılabilirliğini artıran en temel unsurlardan biridir. Bu kuralların başında da kelimelerin doğru ve standartlara uygun yazımı gelmektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şirket yetkilileri, yeni yatırım planlarını detaylandırmak üzere önümüzdeki hafta biraraya geleceklerini duyurdu.

Cevap

Şirket yetkilileri, yeni yatırım planlarını detaylandırmak üzere önümüzdeki hafta biraraya geleceklerini duyurdu.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'biraraya' sözcüğü yanlış yazılmıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, bu ifade bir birleşik kelime değildir ve 'bir araya' şeklinde her zaman ayrı yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki birleşik yazılmış sözcükleri tespit etme
'biraraya' sözcüğünün bitişik yazıldığı görülmüştür.
Yazım yanlışları sıklıkla birleşik veya ayrı yazılması gereken sözcüklerde yapılmaktadır.
2
'Bir araya' ifadesinin dil bilgisi kurallarına göre kontrol edilmesi
'Bir araya' ifadesi, anlam kaybına uğramamış bir söz öbeğidir ve TDK kılavuzuna göre ayrı yazılmalıdır.
Anlamca kaynaşmamış veya ses düşmesine uğramamış söz öbekleri ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Birleşik ve Ayrı Yazılan Kelimeler
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 415Soru →

Sıfatlar (ön adlar); isimlerin önüne gelerek onları renk, durum, biçim gibi yönlerden niteleyen veya işaret, sayı, belgisizlik ve soru yoluyla belirten sözcüklerdir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, türü bakımından "sıfat" (ön ad) görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu yeni strateji, kurumun pazar payını artırmak için önemli bir fırsat sunuyor.

Cevap

İçinde 'Bu yeni strateji' ifadesi geçen cümlede altı çizili sözcük sıfat görevindedir.
Doğru kabul edilen cümlede geçen 'Bu' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'strateji' ismini işaret etmektedir. Bir ismin önüne gelerek onu işaret yoluyla belirten bu tür sözcükler işaret sıfatıdır. Aynı cümlede 'yeni' sözcüğü de niteleme sıfatı olarak kullanılarak bir ismin hem niteleme hem de belirtme sıfatı alabildiği kuralına örnek teşkil etmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin hangi türdeki sözcüklerle ilişkili olduğunu belirle.
Sözcüklerin isimleri mi yoksa fiilleri mi etkilediği veya ismin yerini mi tuttuğu analiz edildi.
Sıfatlar mutlaka bir ismi nitelemeli veya belirtmelidir.
2
Sözcüklerin görevlerini sınıflandır.
İşaret sıfatı olan seçenek ile zarf ve zamir olan seçenekler ayrıştırıldı.
KPSS formatında sıfatlar sıklıkla zarf ve zamirlerle karıştırılmaktadır.

Anahtar Kavram

Sıfat ve Zarf/Zamir Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İşaret sözcüklerinin ek aldığında her zaman zamirleştiğini hatırlayarak benzer soruları daha hızlı çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 416Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde dil bilgisi kurallarına uyulması, ifadenin netliği ve kurumsal ciddiyet açısından büyük önem taşımaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üniversiteler ile sanayi kuruluşları arasındaki işbirliği protokolü, teknolojik yeniliklerin önünü açan bir etkendir.

Cevap

Seçenekler arasında yer alan 'işbirliği' sözcüğünün 'iş birliği' şeklinde ayrı yazılması gerekmektedir.
Türkçede 'iş birliği' sözcüğü, herhangi bir ses olayı veya anlam kayması barındırmadığı için ayrı yazılması gereken bir söz öbeğidir. Cümle içerisinde 'işbirliği' şeklinde bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki birleşik sözcükleri tespit et.
'Birçok', 'yanı sıra' ve 'işbirliği' sözcükleri incelenmelidir.
Yazım yanlışlarının büyük bir kısmı birleşik kelimelerin bitişik veya ayrı yazılmasıyla ilgilidir.
2
Birleşik sözcüklerin yazım kurallarını kontrol et.
'Birçok' bitişik, 'yanı sıra' ayrı yazılır; 'iş birliği' ise anlamca kaynaşma kuralına girmediği için ayrı yazılmalıdır.
TDK kurallarına göre 'iş birliği' ayrı yazılması gereken bir söz öbeğidir.
3
Kurum adlarına gelen ekleri ve özel isimleri denetle.
'Türk Dil Kurumunun' yazımı kesmesiz (doğru), 'Resmî Gazete'de' yazımı kesmeli (doğru) olarak tespit edildi.
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesmeyle ayrılmaması güncel bir kuraldır ve KPSS'de sıkça sorgulanır.

Anahtar Kavram

Birleşik Sözcüklerin ve Kurum Adlarının Yazımı

Daha Fazla Pratik

Kurum adlarına gelen ekler ile 'yanı sıra', 'hiçbir', 'birçok' gibi sık karıştırılan sözcüklerin listesini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 417Soru →

Kucağında kaybolan o masum hayalleri,
Yalnızlığın bağrında saklıyor şimdi.
Dindiği sanılan her sızı, yaptığı hataların
Gecikmiş bir bedeli gibi duruyor önünde.

Bu dizelerde aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Dizelerde ünsüz türemesi örneği bulunmamaktadır.
Dizeler incelendiğinde; 'kaybolan', 'yalnızlığın' ve 'bağrında' sözcüklerinde ünlü düşmesi; 'kucağında', 'yaptığı', 'dindiği' ve 'gecikmiş' sözcüklerinde ünsüz yumuşaması; 'yaptığı' sözcüğünde ünsüz benzeşmesi ve 'saklıyor' sözcüğünde ünlü daralması tespit edilmektedir. Ancak metnin hiçbir yerinde ünsüz türemesi (örneğin; reddetmek, zannetmek gibi) bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki kelimeler kök ve eklerine ayrılarak ses olayları taranır.
Sözcük yapısı incelenir.
Ses olaylarını tespit edebilmek için kelimenin orijinal hali ile ek almış hali arasındaki farklar belirlenmelidir.
2
Ünlü düşmesi örnekleri aranır.
'Kayıp + ol-an > kaybolan', 'yalın + -ız > yalnız' ve 'bağır + -ı > bağrı' örnekleri bulunur.
İkinci hecesinde dar ünlü bulunan bazı kelimeler ünlüyle başlayan ek aldıklarında veya birleştiklerinde bu ünlüyü kaybederler.
3
Ünsüz yumuşaması ve benzeşmesi örnekleri aranır.
'Kucak > kucağ-', 'geç- > gec-' (yumuşama) ve 'yap-dık > yaptık' (benzeşme) örnekleri bulunur.
Sert ünsüzle biten kelimelerin ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşaması veya sert ünsüzün yanına gelen ekin sertleşmesi kuralıdır.
4
Ünlü daralması kontrol edilir.
'Sakla-yor > saklıyor' örneği bulunur.
'a' veya 'e' geniş ünlüleriyle biten fiillere '-yor' eki geldiğinde bu ünlüler daralır.

Anahtar Kavram

Ses Olayları (Düşme, Türeme, Yumuşama, Benzeşme, Daralma)

Daha Fazla Pratik

Ses olaylarını tararken kelimelerin köklerini (özellikle 'yalın', 'bağır', 'geç' gibi) doğru belirlemek hata payını azaltır.
Tahmini Süre:50s
Soru 418Soru →

Edebiyat eleştirmenlerinin (I) birçoğu, (II) şu görüşte birleşmektedir: (III) Bazı yazarlar (IV) kendilerini yenilemedikleri sürece (V) başkalarının gölgesinde kalmaya mahkûmdur.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangileri zamir (adıl) görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, IV ve V

Cevap

Birinci, dördüncü ve beşinci sözcükler zamir görevindedir.
Cümlede geçen 'birçoğu' sözcüğü eleştirmen isminin yerini belgisiz bir şekilde tuttuğu için belgisiz zamirdir. 'Kendilerini' sözcüğü asıl şahıs zamirinin yerini tutan dönüşlülük zamiridir. 'Başkalarının' sözcüğü ise diğer insanların yerini tuttuğu için yine belgisiz zamir görevindedir. Dolayısıyla bu üç sözcük zamir kategorisindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki bağlamını analiz etmek.
Sözcüklerin bir ismi nitelik/işaret bakımından mı etkilediği yoksa doğrudan bir ismin yerini mi tuttuğu belirlenir.
Sıfat ve zamir ayrımını yapmak için sözcüğün işlevini anlamak gerekir.
2
Belgisiz ve işaret bildiren sözcükleri tek tek incelemek.
I. 'birçoğu' (belgisiz zamir), II. 'şu görüş' (işaret sıfatı), III. 'bazı yazarlar' (belgisiz sıfat), IV. 'kendilerini' (dönüşlülük zamiri), V. 'başkalarının' (belgisiz zamir) tespit edilir.
Sözcüklerin türlerini dil bilgisi kurallarına göre sınıflandırmak doğru cevaba ulaştırır.
3
Zamir olanları bir araya getirmek.
I, IV ve V numaralı sözcüklerin zamir olduğu netleşir.
Soruda istenen 'zamir' görevli sözcüklerin kümesini oluşturmak.

Anahtar Kavram

Sözcük halindeki zamirlerin (belgisiz, işaret, dönüşlülük) sıfatlarla karıştırılmaması.

Daha Fazla Pratik

İşaret zamirlerinin cümlelerin yerini tuttuğu durumları içeren soruları çözmek bu konudaki hâkimiyetinizi artıracaktır.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine somut bir isim koymayı deneyin. 'Yazarların birçoğu' diyebildiğimizde 'birçoğu' zamir olurken, 'bazı yazarlar' yapısında 'bazı' sözcüğünün yerine isim koyamadığımız için o sıfattır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 419Soru →

Sanatçı ( ) düşüncelerini ( ) duygularını ( ) hayallerini kelimelere döker ( ) okurun ruhuna dokunur ( ) ona yeni pencereler açar.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (;) (,) (,) (;) (,)

Cevap

Sırasıyla noktalı virgül, virgül, virgül, noktalı virgül ve virgül getirilmelidir.
Doğru yanıt olan dizilimde, ilk işaret özneden sonra gelen karmaşıklığı gidermek için kullanılan noktalı virgüldür. İkinci ve üçüncü işaretler eş görevli sözcükleri ayıran virgüllerdir. Dördüncü işaret, içinde virgül barındıran iki büyük cümle grubunu ayıran noktalı virgüldür. Son işaret ise basit sıralı cümleyi ayıran virgüldür.

Adım Adım Çözüm

1
Özne analizi yapılması
Sanatçı
Cümledeki özne olan 'Sanatçı' sözcüğünden sonra gelen ögeler (düşüncelerini, duygularını...) kendi aralarında virgülle ayrıldığı için, özneyi bu ögelerden ayırmak amacıyla ilk boşluğa noktalı virgül (;) konulmalıdır.
2
Eş görevli kelimelerin belirlenmesi
düşüncelerini, duygularını, hayallerini
Birbirini takip eden eş görevli nesneler arasına virgül (,) konulması TDK kuralları gereğidir.
3
Sıralı cümlelerin ayrılması
döker; okurun
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için araya noktalı virgül (;) getirilmelidir.
4
Son sıralı cümlenin kontrolü
dokunur, ona
Basit sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için virgül (,) yeterlidir.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Özne ve Sıralı Cümlelerdeki Kullanımı
Soru 420Soru →

Resmî kurumların işleyişinde (I) hangi birimin (II) nerede konumlandığından ziyade (III) herkesin (IV) kendi sorumluluk alanını bilmesi ve (V) bunu liyakatle yerine getirmesi temel esastır.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, sözcük türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

Numaralanmış sözcüklerden 'hangi' sıfat, diğerleri ise zamir görevindedir.
Cümledeki 'hangi' sözcüğü kendisinden sonra gelen 'birim' ismini soru yoluyla belirttiği için 'soru sıfatı' görevindedir. Diğer numaralanmış sözcükler ise ismin yerini tutan çeşitli zamir türleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki görevlerini analiz edin.
I. sözcük (hangi) bir ismi (birim) etkilerken; II, III, IV ve V. sözcükler isimlerin yerini tutmaktadır.
Zamirler ismin yerini tutar, sıfatlar ise isimleri niteler veya belirtir.
2
Sözcük türlerini sınıflandırın.
I: Soru Sıfatı, II: Soru Zamiri, III: Belgisiz Zamir, IV: Dönüşlülük Zamiri, V: İşaret Zamiri.
Sözcüğün bir ismi mi nitelediği yoksa ismin yerini mi tuttuğu türünü belirler.

Anahtar Kavram

Zamirler (adıllar) ile sıfatların (ön adlar) ayrımı; özellikle soru ve işaret bildiren sözcüklerin görev farkı.

Daha Fazla Pratik

İşaret ve soru bildiren sözcüklerin yanına bir isim gelip gelmediğini kontrol ederek sıfat-zamir ayrımını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 21 / 42Sonraki
Dil Bilgisi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 21 | Examkin