Examkin

Soru

Zorluk: OrtaSes Bilgisi

Sessizce uzanan bu dar sokaklarda, ruhunu dinlendiren o derin huzuru keşfetti. Hüznü geride bırakıp hatıraların peşinden giderken neyle karşılaşacağını hiç beklemiyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

  1. A
    Ünlü daralması
  2. B
    Ünsüz yumuşaması
  3. Ünsüz türemesiCevap
  4. D
    Ünsüz benzeşmesi
  5. E
    Ünlü düşmesi

Cevap

Metinde 'ünsüz türemesi' ses olayı bulunmamaktadır.
Metindeki sözcükler incelendiğinde 'hüznü' ve 'keşfetti' sözcüklerinde ünlü düşmesi, 'keşfetti'de ünsüz benzeşmesi, 'giderken' ve 'karşılaşacağını' sözcüklerinde ünsüz yumuşaması, 'beklemiyordu' sözcüğünde ise ünlü daralması bulunmaktadır. Ancak metnin hiçbir yerinde bir ünsüzün ikizleşmesi (türemesi) durumu görülmemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki 'hüznü' (hüzün-ü) ve 'keşfetti' (keşif-et-ti) sözcüklerini incele.
Bu sözcüklerde orta hecedeki ünlülerin düştüğü görülür (Ünlü Düşmesi).
Kelime kökünde bulunan dar ünlünün, ek alırken veya birleşirken düşmesi kuralıdır.
2
'Keşfetti' sözcüğündeki 'et-' fiiline gelen eki incele.
Görülen geçmiş zaman eki olan '-di', sert ünsüz 't'nin etkisiyle '-ti'ye dönüşmüştür (Ünsüz Benzeşmesi).
Sert ünsüzle biten kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan ek geldiğinde ekteki ünsüzün sertleşmesi kuralıdır.
3
'Giderken' (git-er) ve 'karşılaşacağını' (-acak-ı) sözcüklerini incele.
Sert ünsüzle biten kök veya gövdenin, ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşadığı görülür (Ünsüz Yumuşaması).
p, ç, t, k ünsüzlerinin ünlüyle başlayan ek aldığında b, c, d, g/ğ'ye dönüşmesi kuralıdır.
4
'Beklemiyordu' (bekle-me-yor-du) sözcüğündeki olumsuzluk ekini incele.
Olumsuzluk eki olan '-ma/-me'deki geniş ünlünün 'i'ye daraldığı görülür (Ünlü Daralması).
'-yor' ekinin kendinden önceki geniş ünlüleri daraltma kuralıdır.
5
Metinde 'ünsüz türemesi' (ikizleşme) örneği ara.
Metinde herhangi bir sözcükte kök ve ek birleşirken fazladan bir ünsüz oluşmadığı görülür.
Ünsüz türemesi genelde yabancı asıllı kelimelerde yardımcı fiille birleşme sırasında oluşur (örn: his + etmek = hissetmek).

Anahtar Kavram

Türkçedeki temel ses olaylarının metin üzerinde tespiti ve ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Ses Bilgisi

Bu konudan daha fazla soru