Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 21Soru →

Noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, kısa çizgi) kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gaziantep Valiliği'nin koordinesinde yürütülen "Yeşil Şehir" projesi, uluslararası bir çevre ödülüne layık görüldü.

Cevap

Gaziantep Valiliği'nin ifadesinde, kurum adına getirilen ek kesme işaretiyle ayrıldığı için noktalama yanlışı yapılmıştır.
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) güncel yazım kılavuzuna göre kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Gaziantep Valiliği bir kamu kuruluşu olduğu için ona getirilen tamlayan ekinin (-nin) kelimeye bitişik yazılması gerekir. Doğru yazım 'Gaziantep Valiliğinin' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel adları ve kurum adlarını belirle.
Cümlede 'Gaziantep Valiliği' bir kamu kurumu/kuruluşu adıdır.
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin yazım kuralını denetlemek için bu tespit gereklidir.
2
Kesme işaretinin kurum adlarındaki kullanım kuralını hatırla.
TDK'ye göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.
Özel şahıs veya yer adları ile kurum adları arasındaki bu temel fark, sınavda en sık sorulan çeldiricilerden biridir.
3
Kuralı seçeneklere uygula ve hatayı teyit et.
'Gaziantep Valiliği'nin' yazımı yanlıştır; doğrusu 'Gaziantep Valiliğinin' şeklinde kesme işareti kullanılmadan bitişik yazılmalıdır.
Kuralın istisnasız uygulanmasıyla doğru seçeneğe ulaşılır.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ile kanun/tüzük adları arasındaki farkı pekiştirmek için 'Türk Dil Kurumunun' (kesmesiz) ve 'Türk Dili Tetkik Cemiyeti Tüzüğü'nün' (kesmeli) örneklerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 22Soru →

Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre mahalle, meydan, bulvar, cadde ve sokak adlarında geçen bu sözcükler büyük harfle başlar. Buna karşılık özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran il, ilçe, belde ve köy gibi sözler ise küçük harfle başlar.

Bu bilgilere göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınav başvurularının yapılacağı merkez Atatürk bulvarı üzerindeki büyük binada hizmet veriyor.

Cevap

Atatürk bulvarı ifadesinde 'bulvar' kelimesinin küçük harfle yazılması hatalıdır; bu kelime özel ismin bir parçası olduğu için 'Atatürk Bulvarı' şeklinde yazılmalıdır.
TDK yazım kurallarına göre 'Atatürk Bulvarı' ifadesinde 'Bulvarı' sözcüğü özel ismin ayrılmaz bir parçasıdır ve büyük harfle başlamalıdır. Cümlede 'bulvarı' şeklinde küçük harfle yazılarak kural ihlal edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isimleri ve bu isimlere eşlik eden tür/yer belirten sözcükleri tespit et.
Boraboy köyü, Atatürk bulvarı, Millî Kütüphane, Lozan Barış Antlaşması, Van Gölü.
Yazım kurallarına uygunluğu kontrol etmek için önce odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
TDK'nin yer adları ve kurum/kuruluş adlarıyla ilgili kurallarını uygula.
Köy kelimesi küçük (doğru), Bulvar kelimesi büyük (yanlış), Kütüphane (kurum adı) büyük (doğru), Antlaşma büyük (doğru), Göl büyük (doğru).
Hangi sözcüklerin özel isme dâhil olduğunu, hangilerinin sadece tür belirttiğini ayırt etmek hatayı bulmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Mahalle, meydan, bulvar, cadde ve sokak adlarında geçen bu kelimelerin her zaman büyük harfle başlatılması ve özel ismin bir parçası kabul edilmesi kuralı.

Daha Fazla Pratik

İl, ilçe, belde, köy (küçük) ile Mahalle, Meydan, Bulvar, Cadde, Sokak (büyük) arasındaki ayrımı pekiştirmek için TDK Yazım Kılavuzu'ndaki yer adları maddesini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 23Soru →

Büyük ve küçük harflerle yapılan kısaltmaların yazımı ile bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdakilerin hangisinde bir yazım yanlışı bulunmamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TRT'nin hazırladığı yeni belgesel serisi izleyicilerden tam not aldı.

Cevap

TRT'nin hazırladığı yeni belgesel serisi izleyicilerden tam not aldı.
Doğru olan cümlede, büyük harflerle yapılan 'TRT' kısaltması arasına nokta konulmamış ve ek, kısaltmanın son harfinin okunuşu olan 'Te-Re-Te' sesine uygun olarak 'nin' şeklinde getirilmiştir. Bu kullanım TDK yazım kurallarıyla tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harfli kısaltmalarda nokta kullanımını kontrol et.
T.C. ve T. hariç hiçbir büyük harfli kısaltmada nokta kullanılmaz. Bu durumda nokta içeren seçenek elenir.
Yazım kurallarına göre büyük harfli kısaltmalar arasına nokta konulmaz.
2
Büyük harfli kısaltmalara getirilen eklerin kuralını hatırla.
Ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre gelir. TDK için 'Te-De-Ke-ye', TRT için 'Te-Re-Te-nin' kullanımı doğrudur.
Büyük harfli kısaltmalarda kelime açılımı değil, harf okunuşu esas alınır.
3
Ölçü birimleri ve küçük harfli kısaltmaların kuralını incele.
Ölçü birimlerinde nokta kullanılmaz ve ekler kelimenin tam okunuşuna göre getirilir. 'cm' (noktasız) ve 'kg'dan' (kilogramdan) yazımı doğrudur.
Küçük harfli kısaltmalarda büyük harflilerin aksine kelimenin açılışına göre ek getirilir.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların Yazımı ve Eklerin Getirilmesi

Alternatif Yöntem

Kısaltmalarda 'nokta varsa kesme işareti kullanılmaz, nokta yoksa ek kesme işaretiyle ayrılır' kuralını hatırlayarak da seçenekleri eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 24Soru →

Soru eki veya sözü içermediği hâlde, sadece vurgu ve tonlama yoluyla soru anlamı kazanan cümlelerin veya ifadelerin sonuna soru işareti (?) getirilir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisi bu kurala uygun bir kullanım gerektirmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danışmadaki görevli başını kaldırıp kısa bir süre duraksadı: Doğum yeriniz

Cevap

Danışmadaki görevlinin 'Doğum yeriniz' ifadesini kullandığı cümle, vurgu ve tonlama yoluyla soru anlamı kazandığı için sonuna soru işareti getirilmesi gereken doğru seçenektir.
Danışmadaki görevlinin kullandığı 'Doğum yeriniz' ifadesi, bir soru eki (mı/mi) veya soru sözcüğü (nasıl, nerede vb.) içermemesine rağmen, bağlam gereği karşısındaki kişiden bilgi talep etmektedir. Türkçede bu tür sadece vurgu ve tonlama ile soru anlamı kazanan ifadelerin sonuna soru işareti (?) getirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapılarını ve anlamlarını incelemek
Cümlelerin tamamlanmış, eksiltili, ünlem veya soru anlamı taşıyıp taşımadığını belirlemek.
Noktalama işaretleri cümlenin anlamına ve yapısına göre belirlenir.
2
Soru eki veya sözcüğü olmayan ancak soru anlamı taşıyan ifadeyi bulmak
Görevlinin kimlik bilgilerini sorduğu ifadenin soru anlamı taşıdığını tespit etmek.
Türkçede hitap ve bürokratik işlemlerde soru eki olmadan da soru anlamı sağlanabilir.

Anahtar Kavram

Vurgu ve Tonlamaya Dayalı Soru İşareti Kullanımı
Tahmini Süre:45s
Soru 25Soru →

Türkçede virgülün (, , ) kullanımıyla ilgili kurallar ve bu işaretin cümlede üstlendiği işlevler dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün kullanımı yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanatçının, toplumun derinlerinde saklı kalan acıları ve sevinçleri büyük bir ustalıkla dile getirdiği son romanı akademik çevrelerde büyük ilgi gördü.

Cevap

Sanatçının toplumun derinlerinde saklı kalan acıları ve sevinçleri dile getirdiği son romanı cümlesinde tamlayan ile tamlanan arasına virgül konulduğu için kullanım yanlıştır.
Doğru cevap olan cümlede 'Sanatçının' (tamlayan) ile 'son romanı' (tamlanan) bir isim tamlamasıdır. Bu iki öge arasına giren sıfat fiil grubu ('...dile getirdiği') tamlamanın yapısını değiştirmediği için araya virgül konulması temel bir noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki tamlama yapılarını tespit etme
'Sanatçının' sözcüğü ilgi (tamlayan) eki almıştır ve cümlenin ilerleyen kısmındaki 'son romanı' (tamlanan) ifadesine bağlanmaktadır.
Türkçede isim tamlamaları bir bütündür ve araya noktalama işareti girmez.
2
Virgülün kuralını kontrol etme
TDK kurallarına göre 'İsim tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına virgül konmaz' kuralı ihlal edilmiştir.
Aradaki 'toplumun derinlerinde... dile getirdiği' kısmı tamlananı niteleyen bir sıfat fiil grubudur ve tamlamanın bütünlüğünü bozmaz.
3
Diğer seçeneklerdeki çeldirici kuralları analiz etme
Anlam karışıklığı, özne ayırma, zarf-fiil serisi ve alıntı cümleleri gibi kuralların diğer şıklarda doğru uygulandığı görülür.
Soru kökündeki yanlışlığı netleştirmek için diğer kuralların doğruluğundan emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Tamlamalarda Noktalama Yasakları
Soru 26Soru →

Türkçede kesme işareti ('), yay ayraç, tırnak işareti ve kısa çizginin kullanımıyla ilgili pek çok ince kural ve istisna bulunmaktadır. Bu kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Servetifünun edebiyatının en önemli temsilcilerinden Cenap Şahabettin (1870-1934)'in şiirlerinde dil, oldukça ağır ve süslüdür.

Cevap

Cenap Şahabettin isminden sonra gelen ekin, yay ayraçtan önce kesme işaretiyle ayrılması gerektiği için bu cümle hatalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, özel isimden sonra parantez içinde bir açıklama yapılacaksa, isme gelmesi gereken çekim eki parantezden önce kesme işaretiyle ayrılmalıdır. İncelenen cümlede ek, parantezden sonra getirilerek hem kural ihlali yapılmış hem de ekin parantez içindeki tarihe ait olduğu izlenimi yaratılmıştır. Doğru kullanım 'Cenap Şahabettin'in (1870-1934)' şeklinde olmalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel ismi ve yay ayraç içindeki ek bilgiyi tespit et.
Özel isim 'Cenap Şahabettin', ek bilgi ise yaşam tarihleridir.
Noktalama kuralları, eklerin hangi unsura bağlanacağını belirler.
2
TDK'nin yay ayraç ve kesme işareti birlikteliği kuralını hatırla.
Kural: 'Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti yay ayraçtan önce konur.'
Ekin asıl sahibi olan özel ismin bütünlüğünü korumak ve ekin kime ait olduğunu netleştirmek gerekir.
3
Hatalı seçeneği kurala göre yeniden düzenle.
'Cenap Şahabettin'in (1870-1934)' kullanımı doğru, sorudaki ise yanlıştır.
Ekin yay ayraç dışına bırakılması hem yazım hatasına hem de telaffuz karmaşasına yol açar.

Anahtar Kavram

Kesme İşareti ve Yay Ayraç Birlikteliği

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin hiçbir zaman kesme işaretiyle ayrılmadığını (Avrupa Birliği hariç) hatırlayarak benzer soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 27Soru →

Türkçede yabancı dillerden geçen bazı sözcükler ile ayrı veya bitişik yazılan kelime öbeklerinin yazımında sıklıkla hataya düşülmektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazımı yanlış bir sözcük kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soğuk kış sabahlarında dışarı çıkarken gri pardesüsünü giymeyi asla ihmal etmezdi.

Cevap

Yazımı yanlış olan sözcük 'pardesü' olup, bu kelimenin Türk Dil Kurumuna göre doğru yazımı 'pardösü' şeklindedir.
Cümledeki 'pardesü' kelimesi Fransızca 'par-dessus' kökeninden gelmekte olup Türkçedeki standart yazımı 'pardösü' şeklindedir. Günlük konuşma dilinde bu kelimenin 'pardesü' veya 'pardüsü' olarak telaffuz edilmesi, yazımda hataya düşülmesine neden olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan ve yazımı karıştırılma ihtimali yüksek olan sözcüklerin (inisiyatif, kolektif, her bir, pardesü, tıraş) belirlenmesi.
İnceleme odağı olan sözcükler tespit edildi.
Yazım yanlışlarını bulmak için öncelikle riskli kelime gruplarına odaklanmak gerekir.
2
Belirlenen sözcüklerin TDK güncel yazım kuralları ve sözlüğü çerçevesinde kontrol edilmesi.
'inisiyatif', 'kolektif', 'her bir' ve 'tıraş' sözcüklerinin kurallara uygun yazıldığı, 'pardesü' sözcüğünün ise hatalı olduğu görüldü.
Yabancı kökenli sözcüklerin Türkçe söyleniş biçimleri ile resmi yazımları arasındaki farkları teyit etmek gerekir.
3
Hatalı olan 'pardesü' sözcüğünün doğru formunun belirlenmesi.
Sözcüğün doğru yazımının 'pardösü' olduğu teyit edildi.
Sorunun çözümü için yanlışın doğrusunu bilmek ve hatayı somutlaştırmak esastır.

Anahtar Kavram

Yabancı Kökenli Sözcüklerin Yazımı ve TDK Standartları
Tahmini Süre:50s
Soru 28Soru →

Türkçede özellikle yabancı kökenli sözcüklerin yazımında, söyleyiş özelliklerine veya köken dilin kurallarına bağlı olarak çeşitli yanlışlıklar yapılabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Komisyonun hazırladığı son raporda, personelin aldığı bu ağır disiplin cezasına müstehak görüldüğü belirtilmiştir.

Cevap

Cümledeki 'müstehak' sözcüğü yazım bakımından hatalıdır; sözcüğün TDK standartlarına göre doğru yazımı 'müstahak' olmalıdır.
Türkçede 'hak etmiş, layık' anlamlarına gelen ve Arapça kökenli olan sözcüğün doğru yazımı 'müstahak' şeklindedir. Cümlede ise bu sözcük 'müstehak' yazılarak 'a' yerine 'e' ünlüsü kullanılmış ve yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli ve yazımı sıklıkla karıştırılan (şalter, doküman, müteşekkir, illüzyon, müstahak) sözcükleri tespit etmek.
A seçeneğinde 'şalter', B'de 'doküman', C'de 'müteşekkir', D'de 'illüzyon' ve E'de 'müstehak' sözcükleri mercek altına alındı.
Yazım yanlışları genellikle bu tür ödünçlenmiş veya söyleyişi zor sözcüklerde yoğunlaşır.
2
Tespit edilen sözcüklerin TDK Güncel Yazım Kılavuzu'ndaki karşılıklarını kontrol etmek.
şalter (doğru), doküman (doğru), müteşekkir (doğru), illüzyon (doğru), müstahak (E seçeneğinde 'müstehak' yazılarak hata yapılmış).
Yazım kuralları sorularında tek geçerli referans Türk Dil Kurumu'nun belirlediği standartlardır.

Anahtar Kavram

Ödünçlenmiş Sözcüklerin Yazımı

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'mütevazı' (alçakgönüllü) ve 'mütevazi' (paralel) sözcükleri arasındaki anlam ve yazım farkını çalışarak bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 29Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevleriyle ilgili çalışma yapan bir öğrenci, hazırladığı metinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili kuralları uygulamak istemiştir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelecek nesillere bırakacağımız en büyük miras şudur; doğayı korumak ve ona saygı duymak.

Cevap

Doğayı korumak ve ona saygı duymak ifadesinden önce kullanılan noktalı virgül (;) yanlıştır; burada açıklama yapıldığı için iki nokta (:) kullanılmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede, bir açıklama yapılmadan hemen önce noktalı virgül (;) kullanılmıştır. Oysa Türk dil bilgisi kurallarına göre kendisiyle ilgili açıklama verilecek veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konmalıdır. Bu nedenle noktalı virgül kullanımı hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin anlam yapısını ve noktalama işaretinin işlevini analiz edin.
"Gelecek nesillere bırakacağımız en büyük miras şudur" ifadesinden sonra mirasın ne olduğuna dair bir açıklama yapıldığı görülmektedir.
Türkçede kendisiyle ilgili açıklama verilecek veya örnek sıralanacak cümlelerin sonuna iki nokta konur.
2
Kullanılan noktalama işaretinin kurala uygunluğunu kontrol edin.
Cümlede açıklama öncesinde noktalı virgül (;) kullanıldığı tespit edilmiştir.
Noktalı virgülün açıklama yapmak veya örnek tanıtmak gibi bir görevi yoktur; bu görev sadece iki noktaya aittir.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Açıklama ve Örnekleme İşlevi
Tahmini Süre:50s
Soru 30Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınav başvurusu için TDK'nın güncel yazım kılavuzunu esas almanız önerilir.

Cevap

Kısaltmanın yazımında yanlışlık yapılan cümle 'TDK'nın' ifadesinin geçtiği seçenektir; doğrusu 'TDK'nin' olmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun kısaltması olan TDK, büyük harflerle yapılmış bir kısaltmadır. Bu tür kısaltmalara ek getirilirken kısaltmanın açılımı (Türk Dil Kurumu'nun) değil, son harfin okunuşu (Te-De-Ke'nin) esas alınır. Türkçede 'K' harfi 'ke' şeklinde okunduğu için getirilen 'nın' eki yanlıştır, 'nin' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve getirilen ekleri tespit et.
T.C., THY'de, TDK'nın, TRT'den, 100100 mg'lık.
Yazım kuralının hangi kelimelerde sorgulanacağını belirlemek için.
2
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda son harfin okunuşuna göre ek getirme kuralını uygula.
T-D-K kısaltması 'Te-De-Ke' şeklinde okunur. Getirilecek ek 'nin' olmalıdır.
Türkçede kısaltmanın açılımına değil, son harfinin okunuşuna göre ek getirilir.
3
Küçük harfli kısaltmaların ve ölçü birimlerinin kuralını kontrol et.
mg (miligram) ifadesine getirilen 'lık' eki, kelimenin uzun okunuşuna göredir.
Ölçü birimleri ve küçük harfli kısaltmalarda ek, kelimenin açılışına göre gelir.

Anahtar Kavram

Büyük harfli kısaltmalarda eklerin son harfin okunuşuna göre getirilmesi

Daha Fazla Pratik

Büyük harfli kısaltmalarda 'K' harfi ile biten diğer örnekleri (SGK, SSK, TSK) inceleyerek eklerin nasıl getirildiğini pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 31Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevlerine uygun kullanılması, metnin anlam akışını düzenleyen en temel unsurlardan biridir. Özellikle iki noktanın (:), kendisinden sonra yapılacak açıklama veya sıralanacak örneklerle olan bağı, yazım kuralları açısından titizlik gerektirir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı ve bu işaretten sonra gelen ifadenin yazımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Batı Karadeniz'de şu şehirleri gezdik: Safranbolu, Amasra ve İnkumu.

Cevap

İki noktanın kullanımının ve sonrasındaki yazımın doğru olduğu cümle, şehir isimlerinin sıralandığı seçenektir.
İki noktadan sonra özel isimlerle başlayan bir örnek listesi sunulduğu için hem iki noktanın kullanımı hem de şehir isimlerinin büyük harfle başlatılması Türk Dil Kurumu kurallarına tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki iki noktanın kullanım amacını analiz edin.
Tüm cümlelerde bir açıklama veya örnekleme durumu söz konusudur.
İki nokta; kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna konur.
2
İki noktadan sonra gelen ifadenin türünü (cümle/örnek) belirleyin.
Şehir isimleri özel isimdir, meyveler cins isimdir, tavsiye ise tam bir cümledir.
Yazım kurallarına göre iki noktadan sonra gelen bağımsız cümleler ve özel isimler büyük harfle; cümle niteliği taşımayan örnekler ise küçük harfle başlar.
3
Noktalama işareti seçimini kontrol edin.
Noktalı virgül ve virgül kullanılan seçenekler kural dışıdır.
Açıklama ve örnekleme öncesinde sadece iki nokta kullanılır; bu görevlerde noktalı virgül veya virgül kullanılması hatalıdır.

Anahtar Kavram

İki noktanın temel işlevleri ve kendisinden sonraki büyük/küçük harf kuralları.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 32Soru →

İki noktanın (:) kullanımı ve bu işaretten sonra gelen ifadenin büyük ya da küçük harfle başlamasıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir doğru kullanım söz konusudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye başkanının talimatı oldukça netti: 'İlçedeki tüm çocuk parkları bu hafta sonuna kadar yenilenecek.'

Cevap

İki noktadan sonra aktarılan ifadenin tam bir cümle olması nedeniyle büyük harfle başlatıldığı ve noktalama işaretinin doğru yerleştirildiği seçenek doğru cevaptır.
Belediye başkanının talimatının aktarıldığı cümlede, iki nokta aktarma görevinde kullanılmış ve tırnak içindeki ifade bağımsız bir cümle olduğu için büyük harfle başlatılarak kurallara tam uyum sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki iki nokta (veya yerine kullanılan işaret) işlevlerini belirle.
Tüm seçeneklerde açıklama, örnekleme veya aktarma işlevi bulunmaktadır.
İki noktanın temel görevleri açıklama yapmak, örnek vermek ve aktarma yapmaktır.
2
Noktalama işareti seçimini kontrol et.
Semicolon (noktalı virgül) ve virgül kullanılan seçenekler kural ihlali yapmaktadır.
Örnek ve açıklama öncesinde sadece iki nokta (:) kullanılır.
3
İki noktadan sonraki harf büyüklüğünü kontrol et.
Cümle niteliğindeki açıklamaların büyük, sadece örneklerin küçük harfle başlaması gerekir.
TDK yazım kurallarına göre iki noktadan sonra gelen bağımsız cümleler büyük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Büyük Harf Kullanımı

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen ifadelerin hangi durumlarda büyük, hangi durumlarda küçük harfle başladığını pekiştirmek için TDK Yazım Kılavuzu'ndaki örnekleri inceleyin.
Tahmini Süre:50s
Soru 33Soru →

Türkçede kurum, kuruluş, kurul, merkez ve birim adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmazken; kanun, tüzük ve yönetmelik adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılması kuralı mevcuttur. Ayrıca bazı özel isimler ve unvanlar için de istisnai veya spesifik kurallar bulunmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay'ın verdiği emsal karar, kamu görevlilerinin özlük hakları konusundaki belirsizliği ortadan kaldırdı.

Cevap

Danıştay'ın verdiği emsal karar ifadesinde 'Danıştay' sözcüğüne gelen ek kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) belirlediği güncel yazım kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Danıştayın' şeklinde yazılması gereken ifade cümlede 'Danıştay'ın' şeklinde yazılarak kural ihlal edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel isimlerin kategorilerini (kurum, kanun, makam, yön) belirle.
Türk Ceza Kanunu (Kanun), Avrupa Birliği (İstisnai Kuruluş), Danıştay (Kurum/Yüksek Mahkeme), batı (Yön), Bakan (Makam).
Her kategorinin büyük harf ve ek kullanımıyla ilgili farklı TDK kuralları bulunmaktadır.
2
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin yazım kuralını uygula.
Danıştay bir kurum/kuruluş olduğu için gelen ek 'Danıştayın' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
TDK'nin güncel kuralına göre kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
3
Diğer seçeneklerdeki istisnaları ve özel durumları kontrol et.
Avrupa Birliği'ne (istisna), Türk Ceza Kanunu'nda (kanun kuralı), batı (yön kuralı) ve Bakan (makam kuralı) kullanımlarının doğru olduğu onaylanır.
Hatalı olan seçeneğin tekliğinden emin olmak için tüm seçenekler elenir.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı
Soru 34Soru →

Türkçede özellikle yabancı kökenli sözcüklerin yazımında, telaffuzdaki söyleyiş alışkanlıkları ve ses benzerlikleri nedeniyle çeşitli hatalar yapılabilmektedir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Araştırmacı, arşivlerden topladığı gazete küpürlerini kronolojik bir sıraya göre dosyalamaya başladı.

Cevap

Cümledeki 'küpürlerini' ifadesi yanlıştır; sözcüğün doğru yazımı 'kupür' şeklinde olmalıdır.
Cümledeki 'küpürlerini' sözcüğü bir yazım yanlışı içermektedir. Türkçede gazete veya dergilerden kesilmiş yazı parçalarını ifade eden sözcüğün doğru yazımı 'kupür' şeklindedir. Halk arasındaki 'küpür' söyleyişi yaygın bir galat olup resmî yazım kurallarına aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli ve yazımı sıklıkla karıştırılan anahtar sözcükleri belirle.
Hafriyat, zatürre, küpür, sömestir ve vejetaryen sözcükleri inceleme altına alındı.
Yazım yanlışları genellikle bu tür ödünçleme sözcüklerin telaffuz hatalarının yazıya aktarılmasıyla oluşur.
2
Belirlenen sözcükleri Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzu verileriyle karşılaştır.
'Küpür' sözcüğünün yanlış olduğu, Fransızca kökenli olan bu kelimenin 'kupür' şeklinde yazılması gerektiği tespit edildi.
Sözcük kökenindeki 'u' ünlüsü Türkçede de korunmaktadır.
3
Diğer seçeneklerdeki çeldirici sözcüklerin doğruluğunu teyit ederek kesin sonuca ulaş.
Hafriyat (doğru), zatürre (doğru), sömestir (doğru) ve vejetaryen (doğru) yazımlarının kurallara uygun olduğu görüldü.
Zatürre'deki çift 'r' ve sömestir'deki 'i' harfi gibi kritik noktalar teyit edilerek hata payı elendi.

Anahtar Kavram

Yabancı Kökenli Sözcüklerin Orthografisi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 35Soru →

Kasım ayının son günlerinde parktaki boş banklar, sararıp dökülmüş çınar yaprakları ve rüzgârın uğultusu ( ) Bu ıssızlık, kışın kapıda olduğunun en somut göstergesiydi.

Bu parçada yay ayraçla ( ) gösterilen yere getirilmesi gereken noktalama işareti aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üç nokta

Cevap

Parçada yüklemi bulunmayan eksiltili bir cümle yer aldığı için yay ayraçla belirtilen yere üç nokta getirilmelidir.
Verilen parçanın ilk cümlesi "eksiltili cümle" yapısındadır. "Banklar", "yapraklar" ve "uğultu" gibi unsurlar sıralanmış ancak bu unsurların durumuyla ilgili bir yargı (yüklem) belirtilmemiştir. Dil bilgisi kurallarına göre yüklemi bulunmayan bu tür tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yapısal özelliklerini analiz et.
"Parktaki boş banklar, sararıp dökülmüş çınar yaprakları ve rüzgârın uğultusu" ifadesinde yargıyı tamamlayan bir yüklem bulunmadığı tespit edilir.
Noktalama işaretini doğru belirlemek için öncelikle cümlenin tamamlanıp tamamlanmadığına bakılmalıdır.
2
Eksiltili cümleler için geçerli olan noktalama kuralını uygula.
Anlatımı tamamlanmamış, yüklemi söylenmemiş cümlelerin sonuna üç nokta (...) konulması gerektiği sonucuna varılır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre eksiltili cümlelerin sonu üç nokta ile belirtilir.

Anahtar Kavram

Eksiltili Cümlelerin Noktalanması
Tahmini Süre:45s
Soru 36Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul toplantısında yeni projeye dair tüm görüşlerini başkanlık makamına yazılı olarak arzetmişti.

Cevap

Toplantıda görüşlerini makama sunduğunu belirten seçenekteki 'arz etmek' ifadesi ayrı yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; 'etmek, edilmek, eylemek, olmak, olunmak' yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiillerde, ilk kelimesinde herhangi bir ses düşmesi veya türemesi gerçekleşmeyen sözcükler ayrı yazılır. 'Arz' sözcüğünde herhangi bir ses olayı olmadığı için 'arz etmişti' şeklinde ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılarak hata yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri (vazgeçmek, kaybolan, yer elması, arzetmişti, hanımeli) tespit edin.
Birleşik yapılı sözcükler belirlendi.
Yazım kuralının hangi sözcük üzerinde aranacağını netleştirmek gerekir.
2
'Etmek' ve 'olmak' yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiilleri ses olayları yönünden inceleyin.
'Arz etmek' fiilinde ses düşmesi veya türemesi olmadığı görüldü.
Ses olayı yoksa yardımcı fiille kurulan birleşik fiiller ayrı yazılır.
3
Diğer birleşik sözcüklerin (anlam kayması, kalıplaşma) kurallara uygunluğunu kontrol edin.
Hanımeli (anlam kayması), vazgeçmek (kalıplaşma), yer elması (anlam koruma) kurallarının doğru uygulandığı görüldü.
Yanlış olan seçeneği teyit etmek için diğer seçeneklerin doğruluğu kontrol edilmelidir.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 37Soru →

Kamu kurumlarındaki resmi yazışmalar ve denetim süreçleri dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde cümlenin sonuna getirilen noktalama işareti yanlış kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nöbetçi amiri, nizamiye girişinde bekleyen araç sürücüsüne öfkeyle bağırdı: Aracı derhal kenara çekin.

Cevap

Nöbetçi amirinin öfkeyle haykırdığı ve emir niteliği taşıyan cümlenin sonunda ünlem işareti (!) kullanılmalıdır.
Cümlede 'öfkeyle bağırdı' ifadesi kullanılarak yüksek bir duygu durumu ve kesin bir emir/uyarı vurgulanmıştır. Bu tür yüksek duygu, seslenme ve emir içeren cümlelerin sonunda nokta (.) yerine ünlem işareti (!) kullanılması zorunludur. Nokta kullanımı bu bağlamda bir noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin anlam ve yapı özelliklerini analiz edin.
Cümlelerin bir kısmının tamamlanmamış (eksiltili), bir kısmının tonlama ile soru anlamı taşıyan, bir kısmının ise emir/duygu bildiren yapıda olduğu görülür.
Her cümle yapısı farklı bir sonlama işareti gerektirir.
2
Öfke ve emir bildiren ifadenin noktalama işaretini kontrol edin.
Cümle 'öfkeyle bağırdı' ifadesiyle verildiği için yüksek bir duygu ve kesin bir emir içermektedir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre heyecan, korku, şaşma gibi duyguları anlatan veya seslenme, hitap ve uyarı bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.
3
Hatalı kullanımı tespit edin.
Emir kipindeki 'çekin' ifadesinin sonuna nokta konulması bu kuralı ihlal etmektedir.
Yüksek duygu barındıran emir cümlelerinde nokta kullanımı yetersiz kalır ve ünlem işareti gereklidir.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretlerinin (Nokta, Soru, Ünlem, Üç Nokta) Görevleri
Tahmini Süre:45s
Soru 38Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mağaza yetkilileri, iade işlemini gerçekleştirmek için fişinizi ibrazetmenizi bekliyor.

Cevap

Mağaza yetkililerinin fişin ibraz edilmesini beklediği cümlede geçen 'ibrazetmenizi' sözcüğü yanlış yazılmıştır; doğrusu 'ibraz etmenizi' şeklinde ayrı olmalıdır.
Doğru cevap, mağaza yetkilileriyle ilgili olan cümledir. Bu cümlede geçen 'ibrazetmenizi' ifadesi hatalıdır. 'İbraz' kelimesi 'etmek' yardımcı fiiliyle birleşirken herhangi bir ses düşmesi (ünlü düşmesi) veya ses türemesi (ünsüz ikizleşmesi) meydana gelmez. TDK yazım kurallarına göre, yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde bu tür ses olayları yoksa kelimelerin ayrı yazılması gerekir. Dolayısıyla ifade 'ibraz etmenizi' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri (huzurevi, bilim insanı, ayaküstü, ibrazetmenizi, gökkuşağı) tespit et.
Beş farklı birleşik yapı belirlendi.
Yazım yanlışının hangi kelimede olduğunu bulmak için odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
Yardımcı fiille kurulan 'ibrazetmenizi' sözcüğünü ses olayları açısından incele.
'İbraz' ve 'etmek' kelimeleri birleşirken herhangi bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi gerçekleşmemiştir.
TDK kurallarına göre yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses olayı yoksa kelimeler ayrı yazılır.
3
Diğer birleşik kelimelerin özel kurallarını (evi, üstü, anlam kayması) kontrol et.
'Huzurevi' (-evi kuralı), 'ayaküstü' (soyut üst kuralı), 'gökkuşağı' (anlam kayması) bitişik; 'bilim insanı' ise ayrı yazılmalıdır.
Seçeneklerin doğruluğunu teyit ederek yanlış olanı kesinleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

Daha Fazla Pratik

Birleşik fiillerde ses olayı kuralını pekiştirmek için 'terk etmek', 'arz etmek' ve 'fark etmek' gibi sık karıştırılan örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 39Soru →

Noktalama işaretlerinin kullanımı, metindeki anlamın doğru iletilmesi ve yapısal düzenin sağlanması açısından büyük önem taşır. Bu kurallar doğrultusunda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'nün yayımladığı son rapor, bölgedeki linyit rezervlerinin oldukça zengin olduğunu kanıtladı.

Cevap

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü bir kurum adıdır ve Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Kurum, kuruluş ve kurul adlarına getirilen ekler kesme işareti ile ayrılmaz. 'Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü' bir kurum adı olduğu için kendisine getirilen ilgin eki olan '-nün' ekinin kesme işareti kullanılmadan, yani 'Müdürlüğünün' şeklinde bitişik yazılması gerekmektedir. Bu kuralın tek yaygın istisnası 'Avrupa Birliği'ne' ifadesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'nün' ifadesini inceleyin.
Bu ifade bir kurum (resmî kurum) adıdır.
Noktalama yanlışını tespit etmek için özel isimlerin türünü belirlemek gerekir.
2
TDK'nin kesme işareti ile ilgili kurum/kuruluş kuralını hatırlayın.
Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz kuralı mevcuttur.
Resmî kurum adlarına getirilen eklerin bitişik yazılması gerektiğini doğrulamak için bu kural temeldir.
3
Diğer seçeneklerdeki yay ayraç, tırnak işareti, kısa çizgi ve noktalı virgül kullanımlarını kontrol edin.
Bütün işaretlerin kendi işlevlerine (açıklama, alıntı, ilişki kurma, gruplandırma) uygun kullanıldığı görülmektedir.
Hatalı şıkkın tekliğinden emin olmak için seçenekleri karşılaştırmak gerekir.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarında Kesme İşareti Kullanımı

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ile 'Lale Devri', 'Tanzimat Dönemi' gibi dönem adlarını karıştırmamak gerekir; dönem adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 40Soru →

Türkçede özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran şehir, il, ilçe, belde ve köy gibi sözcükler küçük harfle başlar.

Bu kurala göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arkadaşım, çocukluk yıllarının Erzurum'un Oltu İlçesi'nde geçtiğini anlattı.

Cevap

Erzurum'un Oltu İlçesi'nde ifadesindeki 'İlçe' sözcüğü küçük harfle yazılmalıydı.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; şehir, il, ilçe, belde, köy gibi sözcükler özel ada dâhil değildir. Bu nedenle 'Oltu ilçesinde' şeklinde küçük harfle yazılmalıydı. Ayrıca bu sözcükler cins isim kabul edildiği için getirilen ekler de kesme işaretiyle ayrılmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yer adlarını ve özel isimleri belirleyin.
Alanya ilçesi, İç Anadolu Bölgesi, Oltu İlçesi, Cumhuriyet Bayramı ve Türk Dil Kurumu ifadeleri tespit edildi.
Yazım yanlışını bulmak için büyük harf kullanımının kritik olduğu yerleri saptamak gerekir.
2
'Oltu İlçesi' ifadesinin TDK yazım kurallarına uygunluğunu denetleyin.
'İlçe' sözcüğünün özel isme dâhil edilerek büyük harfle yazıldığı ve ek alırken kesme işaretiyle ayrıldığı görüldü.
Kural gereği şehir, il, ilçe, belde, köy gibi sözler küçük harfle başlar ve özel ada dâhil olmadıkları için çekim eki aldıklarında kesme işaretiyle ayrılmazlar.

Anahtar Kavram

Özel Ada Dâhil Olmayan Tür İsimlerinin Yazımı
ÖncekiSayfa 2 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 2 | Examkin