Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 861Soru →

Akademik ve edebi metinlerin yazım standartları üzerine yapılan bir incelemede, aşağıdaki cümlelerden hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazar, kitabın önsözünde eserini hangi toplumsal koşullar altında kaleme aldığını ayrıntılarıyla açıklamış.

Cevap

İçinde 'önsöz' kelimesi geçen cümle hatalıdır; çünkü TDK kurallarına göre 'ön söz' ayrı yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) güncel yazım kurallarına göre; 'alt, üst, ana, ön, art, arka, yan, karşı, iç, dış, orta, büyük, küçük, sağ, sol, peş, bir, iki, tek, çok, çift' sözlerinin başa getirilmesiyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. Bu kural uyarınca 'ön söz' ifadesinin ayrı yazılması gerekirken, 'önsöz' şeklinde bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır. Aşağıdaki tabloda benzer yapıdaki sözcüklerin doğru kullanımları gösterilmiştir:

SözcükDoğru YazımKural
ön sözAyrı'Ön' başa geldiğinde ayrı yazılır.
ön yargıAyrı'Ön' başa geldiğinde ayrı yazılır.
öz güvenAyrı'Öz' başa geldiğinde genellikle ayrı yazılır.
özveriBitişikKalıplaşmış ve anlamca bütünleşmiş yapıdır.
ana bilimAyrı'Ana' başa geldiğinde ayrı yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: önsöz, ön yargı, ana bilim dalı, özveri, öz güven.
Yazım yanlışını bulmak için önce birleşik yapıları belirlemek gerekir.
2
Başa getirilen 'ön', 'ana' ve 'öz' sözcüklerinin kuralını anımsa.
TDK'ye göre 'ön', 'ana' ve 'öz' (istisnalar hariç) sözcükleriyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır.
Türkçedeki genel birleşik kelime kurallarını uygulamak için bu bilgi kritiktir.
3
Kalıplaşmış istisnaları kontrol et.
'Özveri' kelimesinin kalıplaşarak bitişik yazıldığını, ancak 'ön söz'ün bu kapsama girmediğini belirle.
Bazı kelimeler kural dışı olarak bitişik yazılabilir; 'özveri' bunlardan biridir ancak 'ön söz' ayrı yazılmalıdır.
4
Hatalı yazımı saptayarak sonucu netleştir.
Bitişik yazılan 'önsöz' ifadesinin yanlış, ayrı yazılan diğer tüm ifadelerin doğru olduğu sonucuna ulaşılır.
TDK Yazım Kılavuzu'na göre 'ön söz' her zaman ayrı yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Başa getirilen sözcüklerle (ön, ana, öz vb.) kurulan birleşik kelimelerin ayrı yazılması kuralı.

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'ön', 'ana' ve 'öz' kelimeleriyle başlayan birleşik yapılara odaklanın.
2
TDK'ye göre 'ön' kelimesiyle başlayan 'ön söz' ve 'ön yargı' gibi terimlerin ayrı yazılması gerektiğini hatırlayın.
3
Birçok kitapta bitişik görseniz de 'ön söz' kelimesi akademik kural gereği ayrı yazılmalıdır; ancak 'özveri' kalıplaşmış bir istisnadır.

Daha Fazla Pratik

İç, dış ve sıra sözcükleriyle (hafta içi, yurt dışı, sıra dışı vb.) kurulan birleşik kelimelerin yazımını da tekrar etmeniz bu konu bütünlüğü için faydalı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri 'ön', 'ana' veya 'öz' gibi ön eklerle kategorize ederek TDK'nin 'Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler' başlığı altındaki 4. maddeyi (başa getirilen sözcükler kuralı) zihninizde tarayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 862Soru →

Resmî belgelerin hazırlanmasında kısaltmaların ve bu kısaltmalara getirilen eklerin yazımı belirli kurallara tabidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni yönetmelik taslağının görüşülmesi için hazırlanan metin TDK'ya resmi yazıyla gönderildi.

Cevap

Hazırlanan metnin TDK'ya gönderildiğini belirten cümlede yazım yanlışı vardır.
Türkçede büyük harflerle yapılan ve bir kelime gibi okunmayan kısaltmalara getirilen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir. 'K' harfi 'ke' şeklinde okunduğu için 'TDK'ya' (Türk Dil Kurumuna) değil, 'TDK'ye' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve eklerini tespit et.
UNESCO'nun, 1010 mg'dan, TDK'ya, İng.den, THY'nin.
Yazım yanlışının hangi kural ihlalinden kaynaklandığını bulmak için odak noktaları belirlenir.
2
Büyük harfle yapılan kısaltmaların kuralını uygula.
Harf harf okunan kısaltmalarda (TDK) ek, son harfin okunuşuna göre gelmelidir.
Türkçede 'K' harfi 'ka' değil 'ke' diye okunur. Dolayısıyla TDK'ye kullanımı doğrudur, TDK'ya kullanımı yanlıştır.
3
Diğer kısaltma türlerini kontrol et.
Ölçü birimleri (mg'dan) kelime okunuşuna, noktalı kısaltmalar (İng.den) kesmesiz yazıma uygundur.
Alternatiflerin doğruluğundan emin olunarak hata kesinleştirilir.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara Getirilen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Büyük harf kısaltmalarında kelimenin uzun halini değil, kısaltmanın son harfini düşünün.
2
Türkçede 'ka' diye bir harf okunuşu olmadığını, tüm ünsüzlerin yanına 'e' gelerek okunduğunu hatırlayın.
3
TDK kısaltmasını 'Te-De-Ka' mı yoksa 'Te-De-Ke' mi diye okuyorsunuz? Eki bu okunuşa göre test edin.

Daha Fazla Pratik

Üst işaretli kısaltmalarda (m², cm³) eklerin nasıl getirildiğini ve kesme işareti kullanılıp kullanılmadığını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Kısaltmanın sonuna gelen eki kontrol ederken harfi tek başına seslendirin. Eğer harf 'K' ise, yanına 'e' koyarak (ke) seslendirin ve ekin bu sese uyup uymadığına bakın.
Tahmini Süre:45s
Soru 863Soru →

Yazılı anlatımda, bazı sözcüklerin telaffuzundaki benzerlikler veya köken dilin etkisiyle yanlış yazıldığı görülmektedir. Bu tür hatalar, özellikle resmî belgelerde ve akademik metinlerde dilin niteliğini olumsuz etkileyebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımı yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üniversitelerde görev yapan öğretim üyelerinin sahip oldukları akademik ünvanlar, resmî yazışmalarda doğru belirtilmelidir.

Cevap

Akademik dereceleri ve lakapları ifade eden sözcüğün 'ünvan' şeklinde yazıldığı seçenek yanlıştır; bu sözcüğün doğru yazımı 'unvan' olmalıdır.
Sözcüğün doğru yazımı 'unvan' olmalıdır. Türk Dil Kurumu güncel sözlüğünde bu kelime kalın ünlü ile yani 'u' ile başlatılmaktadır. Akademik derecelerin 'ünvan' şeklinde yazıldığı seçenek bu nedenle hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yazımı karıştırılmaya müsait sözcükleri (inisiyatif, ünvan, kolektif, entegre) belirle.
Dört temel sözcük üzerinde inceleme yapılması gerektiği tespit edildi.
Soruda hangi sözcüğün yazımının yanlış olduğu sorulduğu için potansiyel hatalı kelimelere odaklanılmalıdır.
2
Tespit edilen sözcüklerin Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzundaki karşılıklarını kontrol et.
'İnisiyatif', 'kolektif' ve 'entegre' kelimelerinin kılavuza uygun yazıldığı, 'ünvan' kelimesinin ise 'unvan' olması gerektiği görüldü.
Türkçede bazı kelimeler halk ağzında farklı telaffuz edilse de yazılı dilde standart bir imla kuralına tabidir.
3
Yanlış yazılan sözcüğün neden hatalı olduğunu ve doğrusunu açıkla.
'Unvan' sözcüğü, kökeni itibarıyla ve TDK'nin güncel kararıyla başında 'u' harfiyle yazılmalıdır.
KPSS gibi sınavlarda bu sözcük, sıkça yapılan hatalardan biri olduğu için seçici bir soru niteliği taşır.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcükler

İpuçları

1
Cümlelerde geçen ve özellikle yabancı kökenli olan sözcüklere (inisiyatif, unvan, kolektif, entegre) odaklanın.
2
Bazı sözcükler halk arasında inceltilerek (ü ile) söylense de yazılı dilde kalın ünlüyle (u ile) yazılır.
3
Akademik rütbe ve dereceleri ifade eden kelime 'ünvan' değil, 'unvan' şeklinde yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'mütevazı' (alçakgönüllü) ve 'mütevazi' (paralel) kelimeleri arasındaki anlam ve yazım farkını çalışarak bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 864Soru →

Noktalı virgülün (;), Türk Dil Kurumu tarafından belirlenen temel işlevlerinden biri, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmaktır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) bu işleviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Batı edebiyatında Balzac, Flaubert ve Stendhal realizmin; Hugo, Lamartine ve Musset ise romantizmin en önemli temsilcileridir.

Cevap

Batı edebiyatı yazarlarının akımlarına göre (realistler ve romantikler) iki farklı gruba ayrıldığı cümle, noktalı virgülün tür veya takımları ayırma görevine örnektir.
Doğru seçenekte Balzac, Flaubert ve Stendhal 'realizm' kümesini; Hugo, Lamartine ve Musset ise 'romantizm' kümesini oluşturur. Cümle içinde virgüllerle ayrılmış bu iki farklı edebi akım (takım), noktalı virgül aracılığıyla birbirinden net bir şekilde ayrılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki kuralı analiz etme
Noktalı virgülün 'tür veya takımları ayırma' görevi aranmalıdır.
Soruda spesifik bir işlev sorulmaktadır.
2
Seçeneklerdeki gruplandırmaları inceleme
Realizm temsilcileri (Balzac, Flaubert, Stendhal) ile Romantizm temsilcileri (Hugo, Lamartine, Musset) iki ayrı takımdır.
İki farklı kategori virgüllerle kendi içinde sıralanmış ve ortada noktalı virgül ile bağlanmıştır.
3
Diğer seçeneklerin işlevlerini eleme
Diğer şıklarda ya farklı kurallar (özne ayrımı, sıralı cümle) ya da hatalı kullanımlar mevcuttur.
Doğru işlevin sadece bir seçenekte olduğundan emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün İşlevsel Ayrımı

İpuçları

1
Cümlede iki farklı grup veya kategori olup olmadığına bakın.
2
Noktalı virgülün sol tarafındaki kelimeler ile sağ tarafındakilerin farklı 'takımlara' ait olup olmadığını kontrol edin.
3
Örneğin 'Pazardan elma, armut; kasaptan et, tavuk aldık' cümlesindeki mantığı arayın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın farkını pekiştirmek için 'noktalama işaretleri karışıklığı' konulu soruları çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Noktalı virgülü cümleden çıkarıp yerine 'ise' veya 'öte yandan' gibi karşılaştırma ifadeleri koyabiliyorsanız, genellikle tür veya takımları ayırma göreviyle kullanılmıştır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 865Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Dil Kurumu'nun son çalışmaları, dilimizin zenginliğini bir kez daha ortaya koydu.

Cevap

Türk Dil Kurumu'nun ifadesinde kesme işareti kullanılmamalıdır.
Türk Dil Kurumu bir kurum adıdır. TDK'nin güncel noktalama kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işareti (') ile ayrılmaz. Bu nedenle 'Türk Dil Kurumu'nun' yazımı hatalıdır; doğrusu 'Türk Dil Kurumunun' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki noktalama işaretlerini (yay ayraç, kesme işareti, kısa çizgi, tırnak işareti) belirleyin.
Tüm cümlelerde en az bir tane 'diğer' noktalama işareti bulunmaktadır.
Sorunun hangi kuralları test ettiğini anlamak için gereklidir.
2
Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım ve noktalama kurallarına göre kurum ve kuruluş adlarını değerlendirin.
Türk Dil Kurumu bir kurum adıdır.
Kurum adlarına gelen eklerin yazım kuralını uygulamak için tür tespiti yapılmalıdır.
3
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmayacağı kuralını uygulayın.
Doğru yazım 'Türk Dil Kurumunun' şeklinde olmalıdır.
Hatalı kullanımı tespit etmek için kuralın doğrudan uygulanması gerekir.

Anahtar Kavram

Kurum, kuruluş ve kurul adlarına getirilen eklerin yazımı.

İpuçları

1
Seçeneklerdeki özel isimlerin türlerine (yer adı, kurum adı, şahıs adı) dikkat edin.
2
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin nasıl yazıldığına dair özel kuralı hatırlayın.
3
Türk Dil Kurumu bir kurumdur ve kurum adlarına gelen ekler hiçbir zaman kesme işaretiyle ayrılmaz.

Daha Fazla Pratik

Üniversite adları veya Bakanlar Kurulu gibi diğer kurum/kurul adlarına gelen eklerin yazımını da tekrar etmeniz faydalı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'Türk Dil Kurumu' yerine 'Türk Dil Kurumu tarafından' veya kesmesiz 'Türk Dil Kurumunun' ifadesini koyarak akışı kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 866Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili belirli kurallar bulunmaktadır. Bu kurallar; kısaltmanın büyük veya küçük harfle yapılmasına, sonunda nokta bulunup bulunmamasına veya bir üs işareti içermesine göre değişiklik göstermektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Araştırma raporunda, bölgedeki ormanlık alanın yaklaşık 450 km2450\text{ }km^2'lik bir bölümünün zarar gördüğü belirtildi.

Cevap

Bölgedeki ormanlık alanın yaklaşık 450 km2450\text{ }km^2'lik bir bölümünün zarar gördüğünü belirten seçenek yanlıştır; çünkü üs işaretli kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, sonunda nokta bulunan (İng., vb.) veya üs işareti içeren (km2km^2, cm3cm^3) kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Dolayısıyla 'km2km^2'lik' yazımındaki kesme işareti bir yazım yanlışıdır. Doğru yazım 'km2km^2 lik' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmaların türlerini ve ek kurallarını belirle.
TDK (Büyük harf), km2km^2 (Üslü), İng. (Noktalı), kg (Küçük harf), vb. (Noktalı).
Her kısaltma türü farklı bir yazım ve ek kuralına tabidir.
2
Üs işaretli kısaltmaların kuralını kontrol et.
TDK kurallarına göre üs işaretli kısaltmalara getirilen ekler kesme işareti (′') ile ayrılmaz.
Üs işareti zaten bir ayırıcı görevi gördüğü için ek bir noktalama işaretine ihtiyaç duyulmaz.
3
Hatalı kullanımı tespit et.
km2km^2'lik yazımında kullanılan kesme işareti yanlıştır; doğrusu km2km^2 lik olmalıdır.
Kural ihlali tespit edilmiştir.

Anahtar Kavram

Üs işaretli ve noktalı kısaltmalarda kesme işareti kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki kısaltmaların yanındaki noktalama işaretlerine (nokta, kesme işareti, üs) dikkat edin.
2
Sonunda nokta olan (İng. gibi) veya üs işareti olan (m2m^2 gibi) kısaltmalarda kesme işaretinin kullanılıp kullanılmadığını hatırlayın.
3
TDK kuralına göre, üs işaretli bir birimden sonra gelen ek hiçbir zaman kesme işaretiyle ayrılmaz.

Daha Fazla Pratik

Üs işaretli kısaltmaların (örneğin cm3cm^3) okunuşu ve ek alışı ile ilgili daha fazla pratik yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları türlerine göre (büyük harf, küçük harf, noktalı/üslü) gruplandırıp her grubun ek alma kuralını zihninizde hızlıca çek ederek eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 867Soru →

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yayımlanan 'Engelli Bireylerin İstihdamına Yönelik Destek Programı' raporundan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvuru yapan adaylar, sınav salonlarına 8'er kişilik gruplar hâlinde alınarak değerlendirilmişlerdir.

Cevap

Başvuru yapan adayların sınav salonlarına '8'er' kişilik gruplar hâlinde alınacağını belirten cümledeki sayı yazımı yanlıştır çünkü Türk Dil Kurumu kurallarına göre üleştirme sayıları rakamla değil, daima yazıyla (sekizer) yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre üleştirme sayıları (paylaştırma bildiren sayılar) kesinlikle rakamla yazılmaz, sadece yazıyla belirtilir. Bu nedenle '8'er' ifadesi hatalıdır; doğru yazım 'sekizer' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen sayısal ifadeleri ve eklerini belirle.
Belirlenen ifadeler: 'iki yüz elli', 'on beşer', '8'er', '2'nci', '09.00'.
Yazım kuralları denetimi için önce sayıların tespit edilmesi gerekir.
2
Üleştirme sayıları kuralını (paylaştırma) hatırla.
Kural: Üleştirme sayıları rakamla değil, yazıyla yazılır.
Sayıların yazımında en sık yapılan hatalardan biri olan üleştirme sayılarını kontrol etmek için.
3
'8'er' ifadesini kurala göre değerlendir.
'8'er' yazımı rakam içerdiği için yanlıştır; doğrusu 'sekizer' olmalıdır.
Hatalı kullanımı tespit edip düzeltmek için.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki üleştirme (paylaştırma) bildiren sayıların nasıl yazıldığına odaklanın.
2
Türkçede rakamla yazılması kesinlikle yasak olan ve her zaman yazıyla yazılması gereken tek sayı türü üleştirme sayılarıdır.
3
Seçeneklerdeki '8'er' ve 'on beşer' kullanımlarını karşılaştırın; biri rakamla diğeri yazıyla yazılmış.

Daha Fazla Pratik

Sıra sayılarında kesme işaretinden sonra gelen eklerin ses uyumuna (Örn: 3'üncü, 4'üncü) dikkat ettiğiniz soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıra sayılarını kontrol ederken sayının okunuşunu yazıyla yazıp ek getirmeyi deneyin: İki-nci (doğru), Yedi-inci (yanlış, doğrusu yedi-nci).
Tahmini Süre:45s
Soru 868Soru →

Türkçe dersinde noktalama işaretlerini işleyen bir öğrenci, defterine şu cümleleri yazmıştır:

I. Bahçedeki ağaçlardan bazıları şunlardır: kayısı, erik ve elma.
II. Size tek bir tavsiyem var: Her zaman dürüst olun.
III. Başarının formülü çok nettir; sabırla ve azimle çalışmak.
IV. Annem her zaman şunu der: "Yemeğini bitirmeden masadan kalkma."
V. Rafta sadece üç nesne vardı: bir kalem, bir silgi ve bir defter.

Numaralanmış bu cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır veya iki nokta getirilmesi gereken yere başka bir işaret konulmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başarının formülü çok nettir; sabırla ve azimle çalışmak.

Cevap

Başarının formülü çok nettir; sabırla ve azimle çalışmak.
Doğru cevap olan cümlede, kendisinden sonra bir açıklama yapılacağı belirtilmesine rağmen noktalı virgül (;) kullanılmıştır. TDK kurallarına göre, açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonunda iki nokta (:) kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapısını ve noktalama ihtiyacını inceleyin.
Üçüncü cümlede 'şudur', 'nettir' gibi bir açıklama ifadesi olduğu görülür.
Türkçede kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.
2
Kullanılan işareti kontrol edin.
Cümlede iki nokta yerine noktalı virgül (;) kullanılmıştır.
Noktalı virgül açıklama yapmak için değil, öğeleri arasında virgül bulunan takımları ayırmak veya sıralı cümleleri bağlamak için kullanılır.
3
Diğer cümlelerdeki büyük/küçük harf kullanımını TDK kurallarına göre denetleyin.
Diğer tüm seçenekler kurallara uygundur.
Tam cümleler büyük harfle, örnek listeleri (özel isim değilse) küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Noktalı Virgül Ayrımı

İpuçları

1
Cümlede bir açıklama mı yapılıyor yoksa öğeler mi gruplandırılıyor buna dikkat edin.
2
İki nokta ile noktalı virgülün görevleri farklıdır; açıklamalardan önce hangisi gelir?
3
Üçüncü cümlede 'nettir' ifadesinden sonra gelen noktalama işaretini kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra büyük ve küçük harfle başlama kurallarını pekiştirmek için farklı örnekler inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki işareti çıkarıp yerine 'çünkü' veya 'yani' getirmeyi deneyin. Eğer bu kelimeler anlamlı oluyorsa oraya iki nokta gelmelidir.
Tahmini Süre:45s
Soru 869Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde özel adlara getirilen eklerin doğru şekilde ayrılması büyük önem taşır. Özellikle kurum ve kuruluş adları ile kanun ve yönetmelik adları arasındaki ayrım, imla kurallarında sıklıkla karıştırılan hususların başında gelmektedir.

Bu bilgilere dayanarak, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (') kullanımıyla ilgili bir hata yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 104. yasama yılı açılış töreni için hazırlıklar tamamlandı.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi ifadesinden sonra gelen ekin kesme işaretiyle ayrıldığı seçenek hatalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Türkiye Büyük Millet Meclisi bir kurum adı olduğu için kendisine getirilen çekim ekinin 'Meclisinin' şeklinde kesme işareti kullanılmadan yazılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isimleri ve bu isimlere getirilen ekleri tespit edin.
Devlet Memurları Kanunu'nda, Avrupa Birliği'ne, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin, Orta Çağ'ın ve Boğaz'dan ifadeleri incelenmelidir.
Kesme işaretinin kullanım alanlarını belirlemek için sözcüğün türü (kurum, kanun, çağ vb.) kritiktir.
2
TDK'nin kurum/kuruluş adları ile kanun/yönetmelik adları arasındaki ayrımını uygulayın.
Kurum adlarına (TBMM) gelen eklerin ayrılmaması, kanun adlarına (Devlet Memurları Kanunu) gelen eklerin ise ayrılması gerektiği sonucuna ulaşılır.
Türkçe imla kuralları kurum ve kuruluş adlarını kesme işareti kullanımından muaf tutarken, mevzuat adlarını bu kuralın dışında bırakır.
3
İstisna ve özel durumları kontrol edin.
Avrupa Birliği'nin bir istisna olduğu ve Boğaz/Hisar gibi kısaltmalı söyleyişlerde kesme işaretinin kullanılmaya devam edildiği doğrulanır.
Genel kuralın dışındaki spesifik TDK istisnaları hataya düşmeyi engeller.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki özel isimlerin bir kurum mu yoksa bir mevzuat (kanun, yönetmelik) mı olduğuna dikkat edin.
2
Avrupa Birliği ifadesinin, kurum adı olmasına rağmen ek alırken kesme işaretiyle ayrılan tek istisna olduğunu unutmayın.
3
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) bir kurumdur ve kurum adlarına gelen iyelik veya durum ekleri kesme ile ayrılmaz.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarının kısaltmalarına gelen eklerin durumunu (Örn: TBMM'ye) inceleyerek kuralın kısaltmalardaki farkını kavrayabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 870Soru →

Bir gayrimenkul yatırım ortaklığının hazırladığı 'Konut Satış ve Kiralama Rehberi'nden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emlak beyannamesi verilirken 4 No.’lu4\text{ No.'lu} bağımsız bölüm formunun eksiksiz doldurulması zorunludur.

Cevap

Bina sakinleri ve form numaralarıyla ilgili cümlede geçen 'No.'lu' ifadesindeki kesme işareti kullanımı hatalıdır; doğrusu 'No.lu' olmalıdır.
Türkçede sonunda nokta bulunan kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'No.' (numara) kısaltması sonunda nokta barındırdığı için getirilen '-lu' ekinin kesme işareti kullanılmadan, doğrudan 'No.lu' şeklinde yazılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü ve noktalama durumunu belirleme
'No.' (numara) kısaltması sonunda nokta bulunan bir kısaltmadır.
Kısaltmalara getirilecek eklerin kuralı, kısaltmanın sonunda nokta olup olmamasına göre değişir.
2
Ek getirme kuralını uygulama
Sonunda nokta bulunan kısaltmalarda ekler kesme işareti (′') ile ayrılmaz.
TDK kuralları gereği nokta zaten bir sınır işareti görevi gördüğü için ayrıca kesme işaretine ihtiyaç duyulmaz.
3
Hatalı kullanımı tespit etme
'No.'lu' yazımı, hem nokta hem kesme işareti içerdiği için yanlıştır.
Doğru yazım, noktanın hemen ardından ekin getirilmesiyle oluşan 'No.lu' şeklidir.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Nokta ve Kesme İşareti Kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen 'm', 'cm', 'No.', 'TDK' ve 'İng.' gibi kısaltmaların sonundaki işaretlere odaklanın.
2
Sonunda nokta bulunan bir kısaltmaya ek getirirken ayrıca kesme işareti (′') kullanılıp kullanılmayacağını hatırlayın.
3
TDK kurallarına göre 'No.', 'vb.', 'Alm.' gibi noktalı kısaltmalardan sonra gelen ekler doğrudan yazılır; 'No.'lu' yazımı bu kurala aykırıdır.

Daha Fazla Pratik

Üs işaretli kısaltmaları (m2,cm3m^2, cm^3 vb.) içeren benzer bir soru çözerek 'kesme işareti kullanılmama' kuralını pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları açık halleriyle okuyun: 'Metre', 'Santimetre', 'Türk Dil Kurumu', 'İngilizce' ve 'Numara'. Küçük harflilerde bu okunuş, büyük harflilerde ise harf harf okunuş (T-D-K) kuralı belirler. Noktalı kısaltmalarda ise görsel olarak 'hem nokta hem kesme yan yana gelmez' kuralını anımsayın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 871Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de', 'ki' veya 'mi'nin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sizde takdir edersiniz ki bu ölçekteki bir projeyi kısa sürede bitirmek zordur.

Cevap

Siz de takdir edersiniz ki bu ölçekteki bir projeyi kısa sürede bitirmek zordur.
Söz konusu cümlede yer alan 'Sizde' ifadesindeki 'de', bir dahi/bile anlamı katan bağlaçtır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmadığı için ('Siz takdir edersiniz ki...') ayrı yazılması gereken bir sözcüktür. Ayrıca bağlaç olan 'de' hiçbir zaman 'te' şeklinde yazılmazken, bu örnekte ek gibi bitişik yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de' yapısının cümleden çıkarıldığında anlamın bozulup bozulmadığını kontrol edin.
'Siz takdir edersiniz ki...' cümlesinde anlam bozulmamaktadır.
Anlam bozulmuyorsa bu yapı bir bağlaçtır ve her zaman ayrı yazılmalıdır.
2
Cümledeki 'ki' yapısının türünü belirlemek için '-ler' ekini getirin veya kalıplaşmış bir sözcük olup olmadığını kontrol edin.
'Mademki' kalıplaşmış bir bağlaçtır; 'Görünen o ki' ifadesindeki 'ki' ise ayrı yazılması gereken bir bağlaçtır.
Kalıplaşmış bağlaçlar (SOMBAHÇEM) bitişik, diğer bağlaç olan 'ki'ler ayrı yazılır.
3
'mi' edatının ve bulunma hali ekinin yazımını kontrol edin.
'tamamladınız mı' ifadesinde 'mi' ayrı yazılmış; 'Hukukta' kelimesinde ek bitişik yazılmıştır.
'mi' her zaman ayrı yazılır, bulunma hali eki ise kelimeye bitişik yazılır ve sertleşme kuralına uyar.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan de/da ile ek olan -de/-da'nın ve bağlaç olan ki ile ek olan -ki'nin ayrımı.

İpuçları

1
Cümledeki 'de'yi kapatıp cümleyi tekrar okuyun; anlam bozulmuyorsa o bir bağlaçtır.
2
Bağlaç olan 'de' asla 'te' veya 'ta' olmaz. Ayrıca 'ki' yapısının bitişik yazılması gereken kalıplaşmış durumları (SOMBAHÇEM) hatırlayın.
3
'Sizde takdir edersiniz' ifadesindeki 'de'nin dahi anlamı katıp katmadığına ve cümleden atılıp atılamayacağına bakın.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki' ile sıfat/zamir yapan '-ki' ekini ayırt etmek için kelimeye '-ler' eki getirme yöntemini pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 872Soru →

Kamu kurumlarındaki personel planlamasında teknik hizmetler sınıfında mühendis, mimar, tekniker ( ) genel idare hizmetleri sınıfında ise memur, şef, veri hazırlama kontrol işletmeni görev yapmaktadır.

**Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?**

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Noktalı virgül (;;)

Cevap

Cümle içinde virgüllerle ayrılmış farklı tür veya grupları (teknik hizmetler ve genel idare hizmetleri) birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;;) kullanılmalıdır.
Cümle içerisinde 'teknik hizmetler' ve 'genel idare hizmetleri' olmak üzere iki ayrı kategori oluşturulmuştur. Her kategorinin kendi elemanları virgülle ayrıldığı için, bu iki kategorinin sınırını belirlemek amacıyla noktalı virgül (;;) kullanımı zorunludur. Bu, TDK'nin noktalı virgül için belirlediği en temel kullanım alanlarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümle yapısını inceleyin.
Cümlede 'mühendis, mimar, tekniker' ve 'memur, şef, veri hazırlama kontrol işletmeni' şeklinde virgüllerle ayrılmış iki farklı grup bulunmaktadır.
Noktalama işaretini belirlemek için cümlenin hangi ögeleri ayırdığını anlamak gerekir.
2
Gruplar arası sınırı belirleyin.
Teknik hizmetler grubu bittikten hemen sonra gelen parantez içi boşluk, bu iki farklı takımı birbirinden ayırma noktasıdır.
Tür veya takımları ayıran işareti bulmak hedeflenmektedir.
3
TDK kurallarını uygulayın.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur' kuralı gereği noktalı virgül getirilmelidir.
Resmi yazım kurallarına uygunluk sağlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Tür veya Takımları Ayırma Kuralı

İpuçları

1
Cümlede unvanların virgüllerle gruplandığına dikkat edin.
2
İki farklı meslek grubu (teknik ve idari) arasında bir sınır çizgisi çekmeniz gerekiyor.
3
Tür veya takım değiştiğinde hangi noktalama işareti devreye girer? Hatırlayın: 'Erkek çocuklara Doğan, Tuğrul; kız çocuklara İnci, Çiçek...'

Daha Fazla Pratik

Sıralı cümleleri ayırmada noktalı virgülün rolünü pekiştirmek için 'Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleler' konusuna göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 873Soru →

Resmî bir toplantı tutanağında yer alan "Kurumun gelecek yılki hedeflerini belirlemek amacıyla düzenlenen çalışmaya müdürler, şefler, uzmanlar ve aday memurlar katıldı." cümlesindeki virgüllerin (,) kullanım görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime veya kelime gruplarının arasına konur.

Cevap

Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime veya kelime gruplarının arasına konur.
Cümlede geçen 'müdürler', 'şefler' ve 'uzmanlar' sözcükleri, cümlede katılanları ifade eden ve birbiri ardınca sıralanan eş görevli isimlerdir. Virgül, bu tür benzer görevli kelimeleri ayırarak anlamın netleşmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki virgüllerin hangi kelimeler arasında olduğuna bakın.
Virgüller 'müdürler', 'şefler' ve 'uzmanlar' kelimeleri arasına konulmuştur.
Noktalama işaretinin bağlamını anlamak için konumunu belirlemek gerekir.
2
Bu kelimelerin cümle içindeki görevlerini analiz edin.
Bu kelimelerin tamamı 'katılan' kişileri temsil eden isimlerdir ve cümlenin öznesi içindeki benzer ögelerdir.
Aynı görevdeki kelimelerin sıralanması 'eş görevli sözcük' kuralını işaret eder.
3
Tespit edilen görevi Türk Dil Kurumu (TDK) virgül kurallarıyla eşleştirin.
Bu kullanım, TDK'nin 'Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur' kuralına tam olarak uymaktadır.
Doğru kuralı seçmek için dil bilgisi tanımıyla örtüşen şıkkı bulmak gerekir.

Anahtar Kavram

Eş Görevli Sözcüklerin Ayrılması

İpuçları

1
Cümledeki virgüllerin hangi tür kelimeleri (isim, sıfat vb.) ayırdığına odaklanın.
2
'Müdürler, şefler, uzmanlar' kelimeleri aynı soruyu (Kim katıldı?) cevaplayan benzer kelimelerdir.
3
Bir cümlede peş peşe sıralanan benzer kelime gruplarını ayırmak için virgülün 'eş görevli sözcükleri ayırma' kuralı kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Virgülün özneyi belirtme görevi ile eş görevli sözcükleri ayırma görevi arasındaki farkı pekiştirmek için öznenin tek kelime olduğu cümleleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 874Soru →

Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yayımlanan "Kamu Yatırım Programı Hazırlama Rehberi" metninden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumumuzun kuruluşunun 70'nci yıl dönümü vesilesiyle düzenlenecek olan uluslararası sempozyum, geniş bir katılımla gerçekleştirilecektir.

Cevap

Kurumun kuruluş yıl dönümünden bahseden cümlede '70'nci' ifadesinin '70'inci' şeklinde yazılması gerekmektedir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre sıra sayıları ekle gösterildiğinde, ek sayının okunuşuna uygun olmalıdır. '70' sayısı 'yetmiş' şeklinde okunduğu ve ünsüzle bittiği için getirilecek ek '-inci' olmalıdır (70'inci). '70'nci' yazımı bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıyı harflerle yazarak okunuşunu kontrol edin.
70 = 'Yetmiş'
Sıra sayı eklerinin (-ncı/-nci veya -ıncı/-inci) doğru belirlenmesi için sayının son sesine bakılmalıdır.
2
Sayının son harfine göre uygun eki belirleyin.
Yetmiş + inci = Yetmişinci
Sayı ünsüzle (ş) bittiği için ek ünlüyle başlamalıdır. '70'nci' yazımı, sayının ünlüyle bittiği (yedi gibi) varsayımına dayandığı için hatalıdır.
3
Diğer sayı yazım kurallarını denetleyin.
Üleştirme (üçer), yüzde (%95) ve saat (23.00'ten) yazımları TDK kurallarına uygundur.
KPSS'de sayıların yazımı soruları genellikle birden fazla kuralı aynı anda sorgular.

Anahtar Kavram

Sıra Sayılarının Yazımı ve Ek Uyumu

İpuçları

1
Sıra sayılarını (1., 2. vb.) rakamla yazıp ek getirdiğinizde, sayıyı sesli okuyup son harfine dikkat edin.
2
Özellikle 2, 6, 7 gibi ünlüyle biten sayılar ile 10, 20, 70 gibi ünsüzle biten sayıların aldığı eklerin farkını hatırlayın.
3
7 (yedi) ünlüyle biter, bu yüzden 7'nci olur; ancak 70 (yetmiş) ünsüzle biter, bu yüzden 70'inci olması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Üleştirme sayılarının (ikişer, beşer) asla rakamla yazılamayacağı kuralını tekrar etmek için farklı soru tiplerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 875Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin (kesme işareti, tırnak işareti, yay ayraç, kısa/uzun çizgi) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmî Gazete'de yayımlanan yeni kararla, Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu'nun idari yapısı yeniden düzenlendi.

Cevap

Kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmadığı için 'Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu'nun' ifadesindeki kesme işareti kullanımı yanlıştır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. Bu kural gereği 'Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumunun' şeklinde bitişik yazım zorunludur. 'Resmî Gazete' ise bir yayın/eser adı olduğu için onun eki kesmeyle ayrılır, bu kısımda hata yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isim yapılarını ve ekleri inceleyiniz.
Cümlede hem bir gazete (yayın) adı hem de bir kurum adı yer almaktadır.
Yayın adları ile kurum adlarına getirilen eklerin yazım kuralları farklıdır.
2
TDK'nin kurum/kuruluş ve eser/yayın adlarıyla ilgili kurallarını uygulayınız.
Resmî Gazete bir yayın adı olduğu için eki ayrılır; ancak Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu bir devlet kurumudur.
Kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler (Avrupa Birliği istisnası hariç) kesme işaretiyle ayrılmaz.
3
Hatalı kullanımı tespit ediniz.
Seçenekte 'Kurumu'nun' şeklinde kesme işareti kullanılması kurala aykırıdır.
Kurumsal isimlerde ekler kelimeye bitişik yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Kurum ve kuruluş isimlerine (örneğin Türk Dil Kurumu) gelen eklerin nasıl yazıldığını hatırlayın.
2
Cümledeki 'Resmî Gazete' bir yayın adıyken, 'Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu' bir kurumdur; ikisi farklı kurallara tabidir.
3
Kurum ve kuruluş isimlerine getirilen ekler, Avrupa Birliği dışında hiçbir durumda kesme işaretiyle ayrılmaz.

Daha Fazla Pratik

Kurum isimlerindeki kesme işareti yasağının tek istisnası olan 'Avrupa Birliği'nin' kullanımını not alarak benzer sorularda hata payınızı azaltabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki tüm noktalama işaretlerini tek tek kontrol etmek yerine, KPSS'de en sık sorulan 'kurum adı + ek' kalıbına odaklanarak hatayı hızlıca tespit edebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 876Soru →

Türkçede virgül (,) bazen bir sözcüğün kendisinden sonra gelen sözcük veya sözcük grubuyla yapı ve anlam bakımından bağlantısı olmadığını göstermek, dolayısıyla anlam karışıklığını önlemek amacıyla kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) kaldırılırsa cümlenin anlamında bir değişiklik veya belirsizlik meydana gelir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilirkişi, raporun sonuç bölümünde yer alan teknik verileri mahkeme heyetine detaylıca açıkladı.

Cevap

Bilirkişi ifadesinden sonra virgülün kullanıldığı cümlede virgül kaldırılırsa 'Bilirkişi raporu' şeklinde bir tamlama oluşarak anlam karışıklığına yol açar.
Doğru yanıt olan cümlede 'Bilirkişi'den sonra virgül konulmadığında, bu sözcük bir sonraki 'rapor' sözcüğüyle birleşerek 'Bilirkişi raporu' (isim tamlaması) algısı yaratır. Virgül varken eylemi yapan (açıklayan) 'bilirkişi'dir; virgül yokken ise özne belirsizleşir ve sanki başka biri bilirkişi raporunu açıklamış gibi bir anlam çıkar.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki virgülün görevlerini belirleyin.
B, C, D ve E seçeneklerinde virgülün özneyi belirtmek için kullanıldığı, A seçeneğinde ise yapısal bir ayrım yaptığı görüldü.
Sorunun kökünde istenen 'anlam karışıklığını önleme' işlevini tespit etmek için her cümlenin öğe dizilişini analiz etmek gerekir.
2
Virgül kaldırıldığında sözcükler arasında yeni bir tamlama kurulup kurulmadığını kontrol edin.
'Bilirkişi raporun...' yapısında 'Bilirkişi' sözcüğü ile 'rapor' sözcüğü arasında bir tamlama ilişkisi kurulabildiği saptandı.
Anlam karışıklığı, genellikle bir ismin kendisinden sonra gelen ismin tamlayanı veya sıfatı durumuna düşmesiyle oluşur.
3
Cümlenin yeni anlamına göre özne-yüklem uyumunu test edin.
Virgül kalktığında 'Bilirkişi raporu' nesneleşir veya tamlama olur; ancak eylemi kimin yaptığı (açıklayan kim?) belirsizleşir.
Eylemin failinin (öznesinin) değişmesi veya belirsizleşmesi anlam değişikliğinin temel kanıtıdır.

Anahtar Kavram

Anlam Karışıklığını Önlemek İçin Virgül Kullanımı

İpuçları

1
Cümledeki ilk kelimeden sonra virgülün olmadığını hayal edin ve kelimeleri birbirine bağlamaya çalışın.
2
Virgül kalktığında bir 'isim tamlaması' (belirtili veya belirtisiz) oluşup oluşmadığına bakın.
3
Özellikle meslek adları (bilirkişi, hekim, mühendis) kendisinden sonra gelen bir evrak veya nesneyle tamlama oluşturmaya çok müsaittir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir yapı olan 'O, eski dosyaları...' ile 'O eski dosyaları...' arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 877Soru →

Türkçede bazı sözcükler, günlük konuşma dilindeki söyleyiş alışkanlıkları veya yanlış yerleşmiş kullanımlar nedeniyle yazıya yanlış aktarılabilmektedir. Bu durum, resmî belgelerde ve sınavlarda yazım yanlışı olarak değerlendirilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Doğum günü partisinde ona büyük bir süpriz yapmayı planlıyoruz.

Cevap

İçinde 'süpriz' sözcüğü geçen cümle yazım yanlışı içermektedir; doğrusu 'sürpriz' olmalıdır.
Cümledeki 'süpriz' sözcüğü hatalıdır. Fransızca kökenli olan bu kelime Türkçede 'sürpriz' şeklinde yazılır. Kelimenin ilk hecesinin sonunda yer alan 'r' harfinin yazılmaması yaygın bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yazımı karıştırılma ihtimali yüksek olan sözcükleri (süpriz, herkes, şoför, espri, meyve) belirle.
Sözcükler tespit edildi.
Odaklanılması gereken noktaları daraltmak hata yapma payını azaltır.
2
Tespit edilen sözcükleri güncel Türk Dil Kurumu (TDK) Yazım Kılavuzu kuralları ile karşılaştır.
'Süpriz' sözcüğünün yanlış yazıldığı, 'sürpriz' olması gerektiği anlaşıldı.
Yabancı kökenli sözcüklerin Türkçedeki standart yazılışlarını kontrol etmek kesin sonuca ulaştırır.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcükler

İpuçları

1
Cümlelerde geçen yabancı kökenli kelimelerin harf yapılarına dikkat edin.
2
Bir kelimenin söylenişi sırasında yutulan 'r' harfi, yazıda mutlaka gösterilmelidir.
3
'Beklenmedik durum' anlamına gelen kelimenin içinde iki tane 'r' harfi olması gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde karıştırılan 'yalnız' (yalın-ız) ve 'yanlış' (yanıl-ış) kelimelerinin köklerini inceleyerek bu konudaki bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şüpheli bir kelimenin yazımından emin olamadığınızda, kelimeyi hecelerine ayırarak (sür-priz) kontrol etmek, eksik harfleri fark etmenize yardımcı olabilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 878Soru →

Türkçede yay ayraç ( ), bir sözcüğün eş anlamlısını (anlamdaşını) veya açıklamasını belirtmek amacıyla kullanılabilir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde yay ayraç, bir sözcüğün eş anlamlısını belirtmek amacıyla kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cümle içindeki ilgeçlerin (edatların) doğru kullanımı anlatımın netleşmesini sağlar.

Cevap

Cümle içindeki ilgeçlerin (edatların) doğru kullanımı anlatımın netleşmesini sağlar.
Doğru yanıt olan cümlede 'ilgeç' sözcüğü ile aynı anlamı taşıyan 'edat' sözcüğü yay ayraç içinde gösterilmiştir. Bu, Türk Dil Kurumu'nun yay ayraç için belirlediği 'Sözcüğün eş anlamlısı veya açıklaması yay ayraç içinde verilir.' kuralına doğrudan bir örnektir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki yay ayraç kullanımlarını görevlerine göre gruplandırın.
A'da özel ad açıklaması, B'de eş anlamlı sözcük, C'de zaman açıklaması, D'de hareket/direktif, E'de ara söz kullanımı vardır.
Sorunun kökünde istenen 'eş anlamlı belirtme' görevini diğerlerinden ayırt etmek için analiz gereklidir.
2
'İlgeç' ve 'Edat' sözcükleri arasındaki anlam ilişkisini kontrol edin.
İlgeç ve edat sözcükleri aynı dil bilgisi terimini ifade eden anlamdaş (eş anlamlı) kelimelerdir.
Doğru seçeneği teyit etmek için sözcükler arası anlam ilişkisinin kurala uygunluğu kontrol edilir.

Anahtar Kavram

Yay Ayraç İşaretinin Eş Anlamlı Sözcükleri Belirtme Görevi

İpuçları

1
Yay ayraç içerisindeki kelimeyi cümleden çıkardığınızda, önündeki kelimeyle aynı anlamı verip vermediğine bakın.
2
Dil bilgisi terimlerinin genellikle hem öz Türkçe hem de geleneksel (eski) karşılıkları vardır; yay ayraç sıklıkla bu iki adı bir arada sunar.
3
'İlgeç' ve 'Edat' sözcükleri Türkçede aynı kavramı karşılayan eş anlamlı kelimelerdir.

Daha Fazla Pratik

Yay ayracın diğer kullanım alanları olan 'tiyatro metinleri' ve 'tarih belirtme' kurallarına göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yay ayracı kaldırıp yerine '=' işareti koyduğunuzda anlamlı oluyorsa (İlgeç = Edat), o kullanım eş anlamlı belirtme görevindedir.
Tahmini Süre:45s
Soru 879Soru →

Türk Dil Kurumu (TDK) güncel noktalama kurallarına göre, sonunda nokta bulunan kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (') kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplantı tutanaklarını hızlıca Alm.'dan Türkçeye çevirmemiz gerekiyor.

Cevap

Toplantı tutanaklarını hızlıca Alm.'dan Türkçeye çevirmemiz gerekiyor cümlesinde kesme işareti yanlış kullanılmıştır.
Doğru cevap olan cümlede 'Alm.' kısaltması kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, sonunda nokta bulunan kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'Alm.'dan' yazımı hatalıdır, doğrusu 'Alm.dan' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü belirleyin.
Cümledeki kısaltma 'Alm.' (Almanca) şeklindedir ve sonunda nokta bulunmaktadır.
TDK kurallarına göre kısaltmanın yapısı, ekin nasıl geleceğini belirler.
2
Noktalı kısaltmalara ek getirme kuralını uygulayın.
Sonunda nokta bulunan kısaltmalarda, ek noktadan sonra kesme işareti kullanılmadan, kelimenin okunuşuna uygun olarak yazılır.
Nokta işareti zaten bir sınır belirlediği için ikinci bir işaret olan kesme işaretine ihtiyaç duyulmaz.
3
Yanlış kullanımı tespit edin.
'Alm.'dan' ifadesindeki kesme işareti gereksizdir; doğrusu 'Alm.dan' olmalıdır.
Kural ihlali yapıldığı için bu cümledeki kullanım hatalıdır.

Anahtar Kavram

Noktalı kısaltmalarda kesme işareti kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki kısaltmaların nasıl bittiğine (nokta var mı, yok mu) dikkat edin.
2
TDK'ye göre nokta ve kesme işareti, kısaltmalarda genellikle bir arada kullanılmaz.
3
Özellikle 'Alm.', 'İng.', 'vb.' gibi sonunda nokta olan kısaltmalara ek getirilirken kesme işaretinin gerekip gerekmediğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Üslü kısaltmalarda (cm3cm^3, m2m^2) eklerin nasıl getirildiğini (kesme işareti kullanılmadan) inceleyerek bu kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları okurken noktayı bir durak olarak düşünün; eğer nokta zaten varsa ekle kelime arasına başka bir 'duvar' (kesme işareti) örmenize gerek yoktur.
Tahmini Süre:45s
Soru 880Soru →

Kamu kurumları tarafından hazırlanan resmî raporlarda ve yazışmalarda dil bilgisi kurallarına hassasiyet gösterilmesi, belgenin kurumsal niteliği ve ciddiyeti açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdari soruşturma kapsamında hazırlanan raporun bir örneği ilgili birime sunulmuş, diğer bir örneğide kurum arşivine kaldırılmıştır.

Cevap

İdari soruşturma kapsamında hazırlanan raporun bir örneği ilgili birime sunulmuş, diğer bir örneğide kurum arşivine kaldırılmıştır.
Doğru cevapta geçen 'örneğide' ifadesindeki 'de' bağlaç görevindedir. Bağlaç olan 'de/da' cümleden çıkarıldığında cümlenin temel yapısı bozulmaz. Cümledeki kullanımda 'de' bağlacı kendinden önceki kelimeye bitişik yazılarak hal eki gibi gösterilmiştir, bu bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de/da' ifadesini tespit et.
'Örneğide' kelimesindeki '-de' eki/bağlacı incelenmelidir.
Yazım yanlışının kaynağını belirlemek için şüpheli yapılar kontrol edilir.
2
'de/da'nın cümleden çıkarıldığında anlamı bozup bozmadığını kontrol et.
'Diğer bir örneği kurum arşivine kaldırılmıştır' cümlesi anlamlı kalmaktadır.
Bağlaç olan 'de/da' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz, sadece daralabilir.
3
Kelimenin türüne göre yazım kuralını uygula.
Bağlaç olduğu kesinleşen 'de' sözcüğü, kelimeden ayrı yazılmalıdır.
Türkçe yazım kurallarına göre bağlaç olan 'de' her zaman ayrı bir sözcük olarak kabul edilir.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de', 'ki' ve soru eki olan 'mi'nin her zaman ayrı yazılması; ancak '-de' hal eki ve sıfat yapan/ilgi zamiri olan '-ki'nin bitişik yazılması kuralı.

İpuçları

1
'de'yi cümleden çıkarıp okuyun; anlam bozulmuyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
2
'ki' ekine '-ler' eki getirmeyi deneyin; 'ki-ler' şeklinde anlamlı oluyorsa ektir ve bitişik yazılır (örneğin: plandakiler).
3
'Mademki' sözcüğü, 'SOMBAHÇEM' kodlamasındaki kalıplaşmış 'ki'lerden biridir ve bitişik yazılır.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'de' ve 'ki' ile ek olan 'de' ve 'ki' ayrımını pekiştirmek için karışık cümlelerden oluşan tarama testleri çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

'de' bağlacı asla 'te/ta' biçiminde yazılmaz. Eğer cümlede 'te/ta' şeklinde bir yazım varsa ve bu bir bağlaçsa doğrudan yanlış kabul edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 44 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 44 | Examkin