Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 881Soru

Arşiv uzmanı, kütüphanedeki eski bir ...... üzerinde titiz bir inceleme yaparak çok önemli tarihî verilere ulaştı.

Bu cümlede boş bırakılan yere, Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kurallarına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: doküman

Cevap

Doğru yazım 'doküman' şeklindedir.
Türk Dil Kurumu'nun güncel verilerine göre 'belge' anlamına gelen bu kelimenin doğru yazımı 'doküman'dır. Kelimenin kökeni olan Fransızca 'document' sözcüğü, Türkçeye geçerken bu formu almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kelimenin kökenini ve anlamını belirleyin.
Söz konusu kelime Fransızca 'document' kökeninden gelmekte olup 'belge' anlamını taşımaktadır.
Yabancı kökenli kelimelerin yazımı genellikle orijinal formlarına sadık kalınarak veya TDK'nin belirlediği Türkçeleşmiş yazımla yapılır.
2
TDK Yazım Kılavuzu'ndaki güncel veriyi kontrol edin.
TDK'ye göre kelime 'doküman' olarak tescil edilmiştir.
Kelime başında 'o' ve ikinci hecede 'ü' sesi (dokü-) kullanılması kuraldır.
3
Seçeneklerdeki ses farklılıklarını karşılaştırın.
Diğer seçeneklerde yer alan 'döküman', 'dokuman' veya 'dökuman' gibi formlar, halk arasındaki yanlış telaffuzların yazıya dökülmüş halidir.
Özellikle 'o' ve 'ö' seslerinin karıştırılması, Türkçedeki ünlü uyumu veya telaffuz alışkanlıklarından kaynaklanan tipik bir hatadır.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Yabancı Kökenli Sözcükler

İpuçları

1
Kelimenin Fransızca aslı olan 'document' kelimesini düşünün.
2
Kelimenin başında 'ö' değil, 'o' harfi bulunur; yani 'dök-' ile başlamaz.
3
Doğru yazım 'dokü-' ile başlar ve 'man' ile biter; yani 'doküman' şeklindedir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'orijinal' (orjinal değil) ve 'restoran' (restorant değil) kelimelerinin yazımlarını inceleyerek yabancı kökenli kelime dağarcığınızı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yabancı kökenli kelimeleri ezberlerken TDK'nin 'Sesli Sözlük' özelliğinden telaffuzunu dinlemek, görsel hafızada 'do-kü-man' hecelerini kodlamak hata riskini azaltır.
Tahmini Süre:45s
Soru 882Soru

Uluslararası Denizcilik Sözleşmesi'nin güncellenen metni üzerinde yapılan incelemeler sonucunda hazırlanan raporun bir bölümü şu şekildedir:

"Deniz kirliliğini önleme stratejileri kapsamında, sözleşmenin 66'ıncı maddesi uyarınca belirlenen sınır değerlerin, üye devletlerin karasularında %45,8 \%45,8 oranında bir iyileşme sağlaması öngörülmektedir. Bu süreçte yaklaşık iki bin beş yüz teknik personelin görev alması ve her bir gözlem istasyonuna yedişer adet ölçüm cihazının yerleştirilmesi planlanmıştır."

Bu parçadaki altı çizili bölümler dikkate alındığında, sayıların yazımıyla ilgili yapılan yanlışlık aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sıra sayı ekinde yapılan yanlışlık

Cevap

Metinde geçen '6'ıncı' ifadesi hatalıdır; doğrusu '6'ncı' olmalıdır.
Türkçede sıra sayıları ekle gösterildiğinde, rakamdan sonra kesme işareti konur ve ek, sayının son sesine uygun olarak getirilir. 'Altı' sözcüğü ünlü ile bittiği için getirilecek ek '-ncı' olmalıdır. '6'ıncı' yazımı 'altı-ıncı' anlamına geleceği için hatalıdır; doğru yazım '6'ncı' şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki sayısal ifadeleri ve eklerini tespit etmek.
66'ıncı, %45,8 \%45,8 , iki bin beş yüz, yedişer.
Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
Sıra sayı ekinin sayı ile olan ses uyumunu kontrol etmek.
66 sayısı 'altı' şeklinde okunur ve ünlü ile biter. Ünlü ile biten sayılara getirilen sıra sayı eki '-ncı / -nci' şeklindedir.
Türkçede ünlü ile biten bir kelimeye ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde hece yapısı bozulur, bu yüzden ek ünsüzle başlamalıdır.
3
Diğer sayısal ifadelerin TDK kurallarına uygunluğunu teyit etmek.
Ondalık sayılarda virgül kullanımı (%45,8 \%45,8 ), sayı kelimelerinin ayrı yazılması (iki bin beş yüz) ve üleştirme sayısının yazıyla belirtilmesi (yedişer) doğrudur.
Diğer seçeneklerin neden çeldirici olduğunu ve doğru yazıldığını kanıtlamak.

Anahtar Kavram

Sıra Sayı Eklerinin Uyumu ve Yazımı

İpuçları

1
Cümledeki tüm sayıları teker teker okunuşlarıyla birlikte kağıda yazmayı deneyin.
2
Özellikle sıra sayı eki alan '6' rakamının okunuşuna ve ekin başlangıç harfine dikkat edin.
3
'Altı' kelimesi ünlüyle biter; bu durumda '-ıncı' eki gelirse yan yana iki ünlü (ı-ı) çakışması yaşanır mı?

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 2, 7 ve 50 sayılarına gelen sıra sayı eklerini (2'nci, 7'nci, 50'nci) inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıra sayı eklerinde hata olup olmadığını anlamak için sayıyı yazıyla yazın: 'altııncı' mı yoksa 'altıncı' mı daha doğru duyuluyor?
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 883Soru

Bir savunma sanayii projesinin teknik yeterlilik belgesinde yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sistemde kullanılacak fiber optik kabloların 5050 cm.'den daha uzun olması, sinyal kalitesini olumsuz etkileyebilir.

Cevap

Kablonun uzunluğundan bahsedilen seçenekte 'cm' ölçü birimi kısaltmasından sonra nokta kullanılması hatalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'cm' ölçü birimi kısaltmasından sonra nokta kullanılarak hata yapılmıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre ölçü birimlerinin (m, cm, kg, g vb.) sonuna nokta konmaz; ekler ise kelimenin okunuşuna göre getirilip kesme işaretiyle ayrılır. Bu nedenle ifade '5050 cm'den' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Ölçü birimi kısaltmalarının kuralını hatırla.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre m, cm, kg gibi ölçü birimlerinin kısaltmalarına nokta konmaz.
Ölçü birimleri uluslararası standartlara tabidir.
2
Kısaltmaya getirilen eki kontrol et.
Ölçü birimlerinde ek, kısaltmanın değil, kelimenin tam okunuşuna göre gelir (santimetreden).
Küçük harfle yapılan ölçü kısaltmalarında kelime esas alınır.
3
Yazımı düzelt.
Doğru yazım '50 cm'den' şeklinde olmalıdır.
Nokta kullanılmamalı, sadece kesme işareti ile ek ayrılmalıdır.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Nokta ve Ek Kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki ölçü birimlerine (cm, km, kg gibi) ve bunların nasıl ek aldığına odaklanın.
2
Ölçü birimlerinin uluslararası kısaltmalarında nokta kullanılıp kullanılmadığını hatırlayın.
3
Hem noktanın hem de kesme işaretinin aynı anda kullanıldığı bir kısaltma türü olup olmadığını düşünün; ölçü birimlerinde nokta konmaz.

Daha Fazla Pratik

Büyük harfli kısaltmalarda 'K' harfi ile biten (TDK, SGK, RTÜK) örneklere özellikle dikkat ederek alıştırmalar yapın.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları kontrol ederken 'Büyük harfli mi?', 'Ölçü birimi mi?' ve 'Noktalı mı?' şeklinde üçlü bir filtreleme yaparak kuralları hızlıca test edebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 884Soru

Yazılı anlatımda, bazı sözcüklerin telaffuzundaki hatalar veya yabancı kökenli olmaları nedeniyle imlalarında yanlışlıklar yapılabilmektedir. Özellikle akademik ve resmi metinlerde bu tür hatalardan kaçınmak, dil bilinci ve mesleki özen açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazımı karıştırılan bir sözcüğün yazımıyla ilgili yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üniversite bünyesindeki araştırma laboratuarında yürütülen projeler, uluslararası bilim çevreleri tarafından yakından takip ediliyor.

Cevap

Araştırma laboratuvarı ifadesinin 'laboratuar' şeklinde yazıldığı seçenek, yazım yanlışı içermektedir.
Üniversite projelerinden bahsedilen seçenekte 'laboratuar' kelimesi kullanılmıştır. Ancak Türk Dil Kurumu'na göre bu kelimenin doğru yazımı 'laboratuvar' şeklindedir. Kelimenin son hecesindeki 'v' harfinin yazılmaması bir yazım hatası oluşturmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen ve yazımı sıklıkla karıştırılan yabancı kökenli sözcükleri (doküman, silüet, illüzyon, laboratuvar, pardösü) tespit edin.
Belirlenen sözcükler: doküman, silüet, illüzyon, laboratuar, pardösü.
Yazım yanlışı sorularında odak noktasını daraltmak, hata tespitini kolaylaştırır.
2
Tespit edilen her bir sözcüğü güncel Türk Dil Kurumu (TDK) Yazım Kılavuzu ilkeleriyle karşılaştırın.
Doküman (doğru), silüet (doğru), illüzyon (doğru), pardösü (doğru) olarak belirlenirken; 'laboratuar' sözcüğünün yanlış olduğu görülür.
KPSS sınavında TDK'nin güncel verileri tek geçerli dayanaktır.
3
Hatalı yazılan 'laboratuar' sözcüğünün doğru biçimini belirleyerek yanlışlığı onaylayın.
Sözcüğün doğru yazımı 'laboratuvar' şeklindedir; 'v' harfinin kullanılmaması bir imla hatasıdır.
Hatalı söyleyişlerin yazıya aktarılması, Türkçede en sık yapılan yazım yanlışı türlerinden biridir.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Batı Kökenli Sözcükler

İpuçları

1
Cümlelerde geçen 'doküman', 'silüet' ve 'laboratuvar' gibi Batı kökenli sözcüklere dikkat edin.
2
Bazı sözcükler günlük dilde söylenirken aradaki harfler yutulabilir; ancak TDK yazımda bu harflerin korunmasını ister.
3
Hatalı olan seçenekteki sözcük, aslında bir 'v' harfine ihtiyaç duymaktadır. 'Laboratuar' mı yoksa 'Laboratuvar' mı?

Daha Fazla Pratik

İmla kılavuzundan 'tıraş', 'stajyer', 'inisiyatif' ve 'entegre' gibi sık karıştırılan diğer sözcüklerin güncel durumunu inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri heceleyerek veya kökenindeki orijinal yazımı (örneğin İngilizce/Fransızca 'laboratory/laboratoire') anımsayarak 'v' sesinin varlığını kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 885Soru

Resmî yazışma kuralları ve dil bilgisi standartları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Denetim raporunda belirtilen eksiklikler en kısa sürede giderilmezse, kurumun akreditasyon sürecinde ciddi aksaklıkların yaşanması kaçınılmaz olacaktır.

Cevap

Şart ekinden (-sa/-se) sonra virgül kullanılmayacağı kuralı ihlal edildiği için 'giderilmezse' sözcüğünden sonra virgül gelen seçenek yanlıştır.
Cümledeki 'giderilmezse' sözcüğü şart kipiyle çekimlenmiştir. Türk Dil Kurumu'nun noktalama kuralları uyarınca, şart ekinden (-sa/-se) sonra virgül kullanımı bir noktalama yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki virgüllerin işlevlerini belirle.
A'da özne ayrımı, B'de sıralı cümle, C'de şart sonrası, D'de liste içi, E'de ara söz kullanımı tespit edildi.
Her seçeneği dil bilgisi kuralları çerçevesinde analiz etmek hatayı bulmayı sağlar.
2
Türk Dil Kurumu'nun virgülün kullanılmayacağı yerler kuralını hatırla.
Metin içinde şart ekinden (-sa, -se) sonra virgül konmayacağı bilgisine ulaşıldı.
Şart ekleri cümleye zaten bir bağlama ve koşul anlamı kattığı için ek bir duraklama işaretine (virgüle) ihtiyaç duymaz.
3
Tespit edilen kuralı seçeneklere uygula.
Hatalı kullanımın bulunduğu seçenek doğrulandı.
Kural ihlali net bir şekilde görüldüğü için kesin sonuca varıldı.

Anahtar Kavram

Virgülün Kullanılmayacağı Yerler (Şart Eki Sonrası)

İpuçları

1
Cümlelerdeki yüklemleri ve onlara bağlı olan yan cümlecikleri inceleyin.
2
Şart kipi (-sa/-se) ve zarf-fiil eklerinden sonra virgül konulup konulmayacağını düşünün.
3
'Giderilmezse' sözcüğü bir şart bildirmektedir; bu tür durumlarda virgül kullanımı kısıtlanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Zarf-fiil eklerinden sonra hangi durumlarda virgül konulabileceğini (birden fazla zarf-fiil arka arkaya gelirse) araştırarak konuyu pekiştirin.

Alternatif Yöntem

Virgülün bulunmaması gereken yerleri (bağlaçlardan önce/sonra, tamlamaların ortası, tek zarf-fiil sonrası, şart eki sonrası) eleyerek ilerleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:55s
Soru 886Soru

Türk Dil Kurumu'nun (TDK) güncel yazım kılavuzuna göre iki nokta (:); kendisinden sonra örnek verilecek ya da açıklama yapılacak cümlelerin sonuna konur. Ancak bu işaretten sonra gelen ifadenin büyük harfle mi yoksa küçük harfle mi başlayacağı, ifadenin niteliğine (bağımsız bir cümle veya örnek dizisi olması) bağlıdır.

Bu bilgiler ışığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı veya bu işaretten sonra gelen ifadenin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Modern sanatın en büyük kaygısı şuydu; geleneksel formları tamamen reddedip yeni bir estetik dil inşa etmek.

Cevap

Modern sanatın en büyük kaygısı ile başlayan seçenekte, açıklama yapılmadan önce noktalı virgül (;) kullanılması yanlıştır; burada iki nokta (:) kullanılmalıdır.
Yanlış olan seçenekte (Modern sanatın...), 'en büyük kaygısı şuydu' ifadesinden sonra gelen 'geleneksel formları...' kısmı bir açıklamadır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlelerin sonuna noktalı virgül (;) değil, iki nokta (:) getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapısını ve iki noktanın işlevini analiz et.
Dört seçenekte iki noktadan sonra gelen ifadelerin niteliği (cümle, özel isim, cins isim listesi) incelendi; bir seçenekte ise farklı bir noktalama işareti kullanıldığı görüldü.
İki noktanın kullanımı, sonrasındaki ifadenin türüne göre yazım kurallarını da etkiler.
2
Kendisinden sonra açıklama yapılacak ifadelerdeki noktalama kuralını uygula.
TDK kurallarına göre açıklama yapılacaksa 'iki nokta' kullanılır, 'noktalı virgül' kullanılmaz.
Noktalı virgülün temel işlevleri sıralı cümleleri ayırmak veya gruplar arası geçiş sağlamaktır, açıklama yapmak değildir.
3
Seçeneklerdeki büyük/küçük harf kullanımlarını denetle.
Örnek listesi (B), özel isim (A) ve cümle olmayan açıklamalar (C) küçük harf veya özel isim kuralına göre büyük harfle başlamış; tam cümleler (E) ise büyük harfle başlamıştır. Bunlar kurallara uygundur.
TDK: 'İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle; örnekler sıralanıyorsa ve bunlar özel isim değilse küçük harfle başlar.'

Anahtar Kavram

İki noktanın açıklama ve örnek verme işlevleri ile sonrasındaki büyük-küçük harf kullanımı kuralları.

İpuçları

1
İki noktadan sonra gelen ifadenin tam bir cümle olup olmadığına ve özel isim içerip içermediğine dikkat edin.
2
Noktalı virgül (;) ve iki noktanın (:) görevleri birbirine çok yakındır ancak açıklama gerektiren durumlarda sadece biri kullanılır.
3
Eğer ifade 'şu', 'şudur' gibi sözcüklerle bir açıklamaya hazırlık yapıyorsa mutlaka iki nokta kullanılmalı, açıklama bir örnek listesi ise küçük harfle başlanmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün cümle içindeki virgüllerle ayrılmış tür veya grupları ayırma görevini pekiştirmek için sıralı cümle yapılarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 887Soru

Kamu kurumlarında hazırlanan stratejik raporlarda ve resmî yazışmalarda noktalama işaretlerinin doğru kullanımı, metnin ciddiyeti ve anlaşılırlığı açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (::) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Proje ekibinde yer alan uzmanlık alanları şunlardır; yazılım mimarı, veri analisti ve arayüz tasarımcısı.

Cevap

Uzmanlık alanlarının sıralandığı cümlede, örnekleme öncesinde noktalı virgül (;;) kullanılması yanlıştır; bu pozisyonda iki nokta (::) bulunmalıdır.
Hatalı olan cümlede 'şunlardır' ifadesiyle bir örnekleme başlatılacağı belirtilmiştir. Türk Dil Kurumu'nun (TDK) güncel noktalama kurallarına göre, kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak ifadelerin sonunda iki nokta (::) kullanılır. Bu seçenekte ise hatalı biçimde noktalı virgül (;;) tercih edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki noktalama işaretlerinin hangi amaçla kullanıldığını belirleyin.
Cümlelerin bir kısmında örnekleme, bir kısmında ise açıklama veya alıntı yapıldığı görülür.
Noktalama işaretinin işlevi, doğru işaretin seçilmesi için temel kriterdir.
2
Örnekleme veya açıklama yapılacak bölümlerden önceki işaretleri kontrol edin.
'Uzmanlık alanları şunlardır' ifadesinden sonra noktalı virgül (;;) kullanıldığı tespit edilir.
TDK kurallarına göre kendisiyle ilgili örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlenin sonuna iki nokta (::) konur.
3
Yanlış kullanılan işareti doğru olanla değiştirerek kuralı doğrulayın.
Noktalı virgül yerine iki nokta getirildiğinde cümlenin TDK kurallarına uygun hale geldiği görülür.
Örnekleme öncesi noktalı virgül kullanımı yaygın bir hatadır ve bu soruda çeldirici olarak kullanılmıştır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Temel İşlevleri

İpuçları

1
Cümlede 'şunlardır', 'şöyledir' gibi bir döküm veya açıklama sinyali verildiğinde kullanılan işarete dikkat edin.
2
Noktalı virgül (;;) genellikle cümlenin içinde virgülle ayrılmış grupları birbirinden ayırmak için kullanılır, bir listeyi başlatmak için değil.
3
TDK'ye göre örnekleme yapılacaksa, o örneklerden hemen önce mutlaka iki nokta (::) gelmelidir.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen ifadenin ne zaman büyük, ne zaman küçük harfle başlayacağına dair kuralları tekrar etmek, bu konudaki karmaşık soruları çözmenize yardımcı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Cümlede 'şunlardır' gibi bir ifadeyle örneklemeye geçileceği belirtildiğinde, o noktadan sonra 'noktalı virgül' gelmesinin Türkçede yeri olmadığını hatırlamak, bu tarz soruları saniyeler içinde çözmenizi sağlar.
Tahmini Süre:50s
Soru 888Soru

Noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarık Buğra’nın "Küçük Ağa’sı" Kurtuluş Savaşı yıllarını başarıyla yansıtır.

Cevap

Cümledeki tırnak içine alınmış eser isminden sonra ek gelmiş ancak bu ek yanlışlıkla kesme işaretiyle ayrılmıştır. TDK kurallarına göre tırnak içindeki kelimelere gelen ekler dışarıda bırakılır ve kesme işareti kullanılmaz.
Doğru cevap olan cümlede, tırnak içine alınan "Küçük Ağa" eser ismine getirilen iyelik eki (-sı), tırnak işaretinin hemen dışına yazılmalıydı. Ancak yazımda tırnak ile ek arasına kesme işareti konularak kural hatası yapılmıştır. TDK'nin açık kuralı şu şekildedir: 'Tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz.'

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki tırnak işaretinin kullanım amacını belirle.
Eser ismi (Küçük Ağa) vurgulanmak için tırnak içine alınmıştır.
Eser isimleri cümle içinde tırnak içinde gösterilebilir.
2
Tırnak içine alınan söze gelen ekin yazımını kontrol et.
Tırnak işaretinden sonra kesme işareti (') kullanılarak iyelik eki (-sı) getirilmiştir.
Türk Dil Kurumu'nun güncel kuralına göre tırnak işaretinden sonra ayrıca kesme işareti kullanılmaz.
3
Diğer seçeneklerdeki noktalama işaretlerini (kesme, kısa çizgi, yay ayraç) değerlendir.
Kurum adlarına gelen ekler ayrılmamış (Doğru), şehirler arasında kısa çizgi kullanılmış (Doğru), tarihler yay ayraç içinde gösterilmiş (Doğru).
KPSS düzeyindeki diğer temel noktalama kuralları doğru uygulanmıştır.

Anahtar Kavram

Tırnak İşareti ve Kesme İşareti Etkileşimi

İpuçları

1
Cümlelerdeki tırnak içine alınmış kelimelerin sonundaki eklere dikkat edin.
2
Tırnak işareti (') ile kesme işareti (') arasındaki etkileşim kuralını hatırlayın: İkisi üst üste kullanılır mı?
3
TDK'ye göre bir söz tırnak içindeyse, ona gelen eki ayırmak için ayrıca bir işaret gerekmez.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme ile ayrılmadığı istisnai tek durumu (Avrupa Birliği) araştırarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Noktalama sorularında her zaman 'en kesin' yanlışı arayın. Kurum isimlerine gelen ekler veya tırnak-ek ilişkisi KPSS'nin en sevdiği tuzaklardır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 889Soru

Resmî Gazete'de yayımlanan 'Kamu Personeli Seçme Sınavı Uygulama Yönetmeliği'nden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınav merkezlerinde görevlendirilen personel, salonlarda 22'şerli gruplar hâlinde denetim yapacaktır.

Cevap

Sınav merkezlerinde personelin ikişerli gruplar hâlinde denetim yapacağını belirten seçenek yanlıştır çünkü üleştirme sayıları rakamla yazılamaz.
Türkçede üleştirme sayıları (paylaştırma bildiren sayılar) rakamla değil, yazıyla belirtilir. Bu nedenle '22'şerli' ifadesindeki kullanım hatalıdır; doğrusu 'ikişerli' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sayı kullanımlarını tespit et.
'yirmi bir', '22'şerli', '1212.' ve '09.3009.30'da' ifadeleri incelenmelidir.
Yazım yanlışını bulmak için her bir kuralın doğru uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilmelidir.
2
Üleştirme sayıları kuralını hatırla.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre üleştirme (paylaştırma) sayıları (22'şer, 55'er, 1010'ar vb.) asla rakamla yazılmaz.
Üleştirme sayılarının yazımı, KPSS ve benzeri sınavlarda sıkça sorulan temel bir yazım kuralıdır.
3
Hatalı seçeneği belirle.
'22'şerli' ifadesi yerine 'ikişerli' yazılması gerektiği sonucuna varılır.
Diğer seçeneklerdeki sayıların yazımı (ayrı yazma, nokta kullanımı, saat eki) kurallara uygundur.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen sayıların hangi tür (sıra, üleştirme, saat vb.) olduğunu belirleyin.
2
Türkçe yazım kurallarında paylaştırma bildiren (-er, -şer) sayıların rakamla yazılıp yazılamayacağını hatırlayın.
3
'22'şerli' gibi bir ifade gördüğünüzde bunun 'ikişerli' şeklinde yazılması gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Romen rakamlarının nerelerde (yüzyıllar, hükümdarlar vb.) kullanılabileceğine dair kuralları gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 890Soru

Bir büyükşehir belediyesinin yayımladığı "Kentsel Dönüşüm ve Çevre Düzenleme Strateji Belgesi"nde yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Proje kapsamında, hak sahiplerine teslim edilecek konutlarda m2m^2'ye düşen inşaat maliyetinin düşürülmesi için verimlilik esas alınacaktır.

Cevap

Metrekare ifadesinin kısaltması olan m2m^2 gibi üst işareti bulunan kısaltmalara getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması gerektiği kuralına uyulmayan seçenek hatalıdır.
Türkçede üst işareti bulunan kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Metrekare kısaltması olan m2m^2 ifadesine yönelme durumu eki getirilirken 'm2m^2 ye' şeklinde yazılması gerekirken seçenekte 'm2m^2\'ye' şeklinde kesme işareti kullanılması yazım hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve eklerini tespit et.
m2m^2'ye, TDK'nin, İng.den, kg'dan, yy.lar.
Yazım yanlışını bulmak için her bir kısaltma türünün kuralını hatırlamak gerekir.
2
Üst işaretli kısaltmaların kuralını kontrol et.
TDK kurallarına göre m2m^2, cm3cm^3 gibi üst işareti olan kısaltmalarda ek için kesme işareti (') kullanılmaz.
Üst işaret zaten bir ayrım sağladığı için ek doğrudan eklenir (m2m^2 ye).
3
Diğer seçeneklerdeki çeldiricileri değerlendir.
TDK'nin (doğru, harfe göre), İng.den (doğru, noktalı kısaltmada kesme yok), kg'dan (doğru, küçük harf/ölçü biriminde tam kelimeye göre).
Hangi seçeneğin neden doğru olduğunu teyit ederek yanlışın kesinliğinden emin olunur.

Anahtar Kavram

Üst İşaretli Kısaltmalarda Ek Kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki tüm kısaltmaları; büyük harf, küçük harf ve noktalı olma durumlarına göre gruplandırarak inceleyin.
2
Özellikle matematiksel üst işaretleri (m2m^2 gibi) içeren kısaltmalarda eklerin nasıl bağlandığına dair TDK kuralını hatırlayın.
3
Nokta veya üst işareti bulunan kısaltmaların sonuna ek gelirken ayrıca bir kesme işareti (') gerekip gerekmediğine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde cm3cm^3 ü veya Alm.dan gibi örnekler üzerinden noktalı ve üst işaretli kısaltma alıştırmaları yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltma kurallarını üç ana kategoriye ayırın: 1. Büyük harf kısaltmaları (Harf okunuşu + kesme), 2. Küçük harf/ölçü birimi kısaltmaları (Açılım okunuşu + kesme), 3. Özel durumlar (Noktalı veya üst işaretli kısaltmalar - kesme kullanılmaz).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 891Soru

Türkçede "de", "ki" ve "mi"nin yazımı, bu yapıların cümledeki görevlerine göre belirlenir. "de" ve "ki" hem ek hem de bağlaç olarak kullanılabilirken "mi" her zaman ayrı yazılan bir soru ekidir. Yanlış kullanım, cümlenin anlamını bozabilir veya yazım yanlışına yol açabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Laboratuvar sonuçlarında ki belirsizliklerin giderilmesi için testlerin tekrarlanması kararlaştırıldı.

Cevap

Laboratuvar sonuçlarındaki belirsizliklerin giderilmesi gerektiğini belirten cümlede yazım yanlışı yapılmıştır.
Laboratuvar sonuçlarıyla ilgili cümlede yer alan "ki", bir ismi niteleyen ve yer bildiren sıfat türeten bir ektir. Türkçede bu görevdeki "-ki" eki kendinden önceki kelimeye bitişik yazılır. Doğru yazım "sonuçlarındaki" şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit edin.
İncelenen cümlede "sonuçlarında ki" yapısında bir 'ki' kullanımı mevcuttur.
Yazım yanlışının kaynağını belirlemek için şüpheli yapıları ayrıştırmak gerekir.
2
'ki' yapısının ek mi bağlaç mı olduğunu anlamak için '-ler' testini uygulayın.
"Sonuçlarındakiler" şeklinde çoğul eki getirilebilmektedir.
Eğer 'ki'den sonra '-ler' eki getirildiğinde anlamlı bir yapı oluşuyorsa o 'ki' bir ektir ve bitişik yazılmalıdır.
3
'ki'nin cümledeki görevini analiz edin.
"Hangi belirsizlikler?" sorusuna cevap veren bir sıfat türetilmiştir.
Bulunma hal ekinden (-de/-da) sonra gelen 'ki' her zaman sıfat yapan ektir ve bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

Ek olan '-ki' ile bağlaç olan 'ki'nin ayırt edilmesi

İpuçları

1
'ki'nin yazımını kontrol etmek için kelimeye '-ler' ekini getirmeyi deneyin.
2
'Sonuçlarındakiler' diyebiliyorsak oradaki 'ki' bağlaç değil, bir ektir.
3
Bulunma hal eki olan '-de/-da'dan hemen sonra gelen 'ki' yapısı her zaman bitişik yazılan bir sıfat ekidir.

Daha Fazla Pratik

İstisna olarak kalıplaşmış ve bitişik yazılan 'ki' bağlaçlarını (SOMBAHÇEM) içeren bir soru çözerek bilgini pekiştirebilirsin.

Alternatif Yöntem

'de' bağlacını test etmek için cümleden çıkarın; anlam tamamen bozulmuyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır. 'ki' için ise sadece fiillerden sonra gelenlerin (birkaç istisna hariç) her zaman ayrı yazıldığını unutmayın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 892Soru

Türkçede isim soylu sözcüklerle 'etmek, olmak' yardımcı fiilleri birleşirken isimde bir ses düşmesi, ses türemesi veya ses değişimi meydana gelirse sözcükler bitişik; herhangi bir ses olayı meydana gelmezse ayrı yazılır. Ancak bazı sözcükler, herhangi bir ses olayı olmamasına rağmen gelenekleşmiş olarak bitişik yazılabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şirket yönetimi, çalışanlarına sunduğu imkanları yeni dönemde daha da iyileştireceğini vaadetti.

Cevap

Söz konusu cümlede yer alan 'vaadetti' ifadesinin yazımı yanlıştır; sözcüğün doğru yazımı 'vaat etti' şeklinde ayrı olmalıdır.
Doğru cevap, söz verme anlamındaki 'vaat' sözcüğünün yardımcı fiille kullanımıyla ilgilidir. 'Vaat' sözcüğü 'etmek' fiiliyle birleşirken bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi yaşanmaz (kelime kökünde zaten iki 'a' harfi vardır). Bu nedenle TDK kurallarına göre bu ifade 'vaat etti' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'yardımcı fiille kurulan birleşik fiilleri' tespit et.
Ayırt etmek, katetmek, vaadetti, gasbetmek, vazgeçmek.
Yazım yanlışının hangi kural ihlalinden kaynaklandığını bulmak için odak noktasını belirlemek gerekir.
2
Yardımcı fiillerdeki ses olaylarını (düşme, türeme, değişim) kontrol et.
'Vaat' sözcüğünde herhangi bir ses olayı (türeme veya düşme) yoktur. 'Gasp' sözcüğünde p > b değişimi vardır. 'Katetmek' ise istisnai bir durumdur.
Bitişik veya ayrı yazılma kuralının temel dayanağı olan ses olaylarını doğrulamak için bu adım gereklidir.
3
TDK'nin özel/gelenekleşmiş bitişik yazılan kelimeler listesini hatırla.
'Katetmek', 'vazgeçmek' ve 'gasbetmek' TDK'ye göre bitişik; 'vaat etmek' ise ayrı yazılmalıdır.
Genel kuralın dışındaki istisnaları (katetmek gibi) bilmek, üst düzey sorularda belirleyicidir.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'etmek' ve 'olmak' fiillerine odaklanın ve bu fiillerin önündeki isimlerin köklerini kontrol edin.
2
Bazı kelimeler (katetmek, menetmek gibi) bir ses olayı olmasa bile gelenekselleştikleri için bitişik yazılır; ancak 'vaat' sözcüğünde böyle bir durum yoktur.
3
'Vaat' kelimesindeki çift 'a' harfi sizi yanıltmasın; bu bir ses türemesi değil, kelimenin orijinal halidir. Dolayısıyla yardımcı fiille birleşirken ayrı yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

TDK'nin 'Yardımcı Fiille Kurulan Birleşik Fiiller' başlığı altındaki istisnai bitişik yazılan (defetmek, menetmek, katetmek) kelime listesini ezberlemek bu tarz karmaşık soruları çözmenizi kolaylaştırır.

Alternatif Yöntem

Şüpheli gördüğünüz fiili 'olay' açısından analiz edin: Ünlü düşmüş mü? (Hayır), Ünsüz ikizleşmiş mi? (Hayır), Ünsüz yumuşamış mı? (Hayır). Eğer bu üçü de yoksa ve kelime istisnalar (katetmek vb.) arasında değilse ayrı yazın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 893Soru

Kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerle ilgili kurallar göz önüne alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emeklilik işlemleri için gerekli evrakları tamamlayan adayların SGKyaSGK'ya müracaat etmesi gerekmektedir.

Cevap

Sosyal Güvenlik Kurumu'nun kısaltması olan SGK'ya ifadesinin yer aldığı cümle, ek getirilme kuralına uymadığı için yanlıştır.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde, kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Türkçede 'K' harfi 'ke' şeklinde okunduğu için SGKSGK kısaltmasına gelen yönelme durum eki 'ya' değil, 'ye' olmalıdır (SGKyeSGK'ye).

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve onlara gelen ekleri tespit et.
T.C.T.C., SGKyaSGK'ya, m2likm^2lik, yy.dayy.da, kglıkkg'lık ifadeleri incelenmelidir.
Yazım yanlışı analizi için önce hedef ögelerin belirlenmesi gerekir.
2
Büyük harfli kısaltmaların (SGK) kuralını uygula.
SGKSGK (Se-Ge-Ke) kısaltmasına gelen ek 'ye' olmalıdır (SGKyeSGK'ye).
Türkçede 'K' harfi 'ka' değil 'ke' olarak okunur; büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşu esastır.
3
Diğer kısaltma kurallarını (noktalı, üslü ve ölçü birimi) kontrol et.
T.C.T.C. (istisnai nokta), m2likm^2lik (üs kuralı), yy.dayy.da (noktalı kısaltma kuralı) ve kglıkkg'lık (küçük harf okunuş kuralı) kullanımlarının doğru olduğu görülür.
Çeldiricilerin doğruluğunu teyit ederek kesin sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Büyük harfle yapılan kısaltmalarda eklerin son harfin ses değerine göre getirilmesi ve 'K' harfinin 'ke' olarak okunması.

İpuçları

1
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda kısaltmanın açılımını değil, harflerin okunuşunu dikkate alın.
2
Türkçede 'K' harfinin ses değerine dikkat edin; 'ka' mı yoksa 'ke' mi?

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarının kısaltmalarında 'K' harfiyle biten diğer örnekleri (TDK, SGK, SSK gibi) inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltma eklerini kontrol ederken şu basit kuralı uygulayın: Büyük harfse 'Harf Okunuşu' (TDK'ye), Küçük harfse 'Kelime Okunuşu' (kg'dan). Nokta veya üs varsa 'Kesme Yok' (vb.leri, m²ye).
Tahmini Süre:45s
Soru 894Soru

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde kısaltmaların ve bu kısaltmalara getirilen eklerin yazımı belirli kurallara tabidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmî evrakların takibi için ilgili birimin SGK'ya dilekçe vermesi gerekmektedir.

Cevap

Resmî evrakların takibi için ilgili birimin 'SGK'ya' dilekçe vermesi gerektiğini belirten cümle yazım yanlışı içermektedir.
Doğru yanıt olan cümlede 'SGK'ya' ifadesi yanlış yazılmıştır. Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. 'K' harfi Türkçede her zaman 'ke' diye okunur, bu nedenle ek 'SGK'ye' şeklinde getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve bu kısaltmalara getirilen ekleri tespit edin.
TDK'nin, YÖK'ten, SGK'ya, m2m^2 ye, İng.den ifadeleri belirlendi.
Yazım kuralının hangi kısaltma türüne uygulanacağını anlamak için gereklidir.
2
Büyük harfli kısaltmalarda ekin son harfin okunuşuna göre gelip gelmediğini kontrol edin.
TDK'nin (Doğru), YÖK'ten (Doğru), SGK'ya (Yanlış - 'ka' okunuşu esas alınmış).
Türkçede 'K' harfi 'ke' olarak okunduğu için ek 'ye' şeklinde gelmelidir.
3
Noktalı ve üslü kısaltmalarda kesme işareti kullanımını denetleyin.
m2m^2 ye ve İng.den yazımları kurala uygundur.
Nokta veya üs işareti varsa kesme işareti kullanılmaz kuralını doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların Yazımı ve Eklerin Getirilmesi Kuralları

İpuçları

1
Cümlelerdeki kısaltmaların son harflerinin okunuşuna ve kesme işaretinin nerede kullanıldığına dikkat edin.
2
Büyük harfli kısaltmalarda 'K' harfinin Türkçedeki okunuşunu (ka mı ke mi?) hatırlayın.
3
Sonunda nokta olan (İng.) veya üs işareti bulunan (m2m^2) kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz; buna dikkat ederek seçenekleri eleyin.

Daha Fazla Pratik

Küçük harfli kısaltmalarda (kg, mm, cm) ekin kelimenin uzun okunuşuna göre geldiğini pekiştirmek için benzer örnekler çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları sesli olarak okuyun. Eğer 'SGK-ya' gibi kulağa kalın gelen bir okunuş yapıyorsanız, 'K' harfini yanlış seslendiriyor olabilirsiniz. Her zaman ince sesle (Ke-Ye) okumayı deneyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 895Soru

Bir kamu kurumu tarafından yayımlanan resmî ilan metninde, başvuru için gerekli evraklar sıralanırken iki nokta (:) işaretinin kullanılması planlanmaktadır. Buna göre, aşağıdaki kullanımlardan hangisi imla ve noktalama kuralları açısından doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvuru için şu belgeler gereklidir: diploma, nüfus cüzdanı ve sertifika.

Cevap

Başvuru için şu belgeler gereklidir: diploma, nüfus cüzdanı ve sertifika.
Doğru olan ifadede, 'gereklidir' sözcüğünden sonra belgeler örneklendirildiği için iki nokta kullanılmış ve bu örnekler birer cümle niteliği taşımadığı için küçük harfle başlatılmıştır. Bu, Türkçedeki standart imla kurallarına tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümle yapısını inceleyin.
Cümlede bir sıralama veya açıklama yapılacağı (belgeler gereklidir) belirtilmiştir.
İki noktanın en temel işlevi, kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna konmasıdır.
2
Noktalama işaretini kontrol edin.
Sıralama öncesinde iki nokta (:) kullanılmalıdır.
Noktalı virgül veya virgül bu görevde kullanılamaz.
3
İki noktadan sonraki ilk harfin yazımını kontrol edin.
Örnekler sıralanıyorsa ve bu örnekler özel isim değilse küçük harfle başlanır; açıklama bir cümle niteliğindeyse büyük harfle başlanır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre örneklerin sıralandığı durumlarda küçük harf kullanımı esastır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Temel İşlevleri ve Yazım Kuralları

İpuçları

1
Cümleden sonra bir liste mi geliyor yoksa bağımsız bir açıklama mı, buna dikkat edin.
2
Noktalı virgülün açıklama yapma gibi bir görevi olmadığını hatırlayın.
3
İki noktadan sonra gelen kelimelerin büyük mü yoksa küçük mü başlayacağına karar verirken, o kısmın tam bir cümle olup olmadığına bakın.

Daha Fazla Pratik

İki noktanın doğrudan konuşma metinlerinde (diyaloglar) nasıl kullanıldığını ve edebi metinlerdeki örneklerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer iki noktadan sonra gelen kısmı cümleden çıkardığınızda anlam bozuluyorsa ve o kısım bir liste niteliğindeyse, mutlaka iki nokta kullanmalı ve küçük harfle devam etmelisiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 896Soru

Noktalı virgül (;;); ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül bu işleviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karakterler; iç dünyalarındaki çatışmalar, geçmişten gelen pişmanlıklar ve bastırılmış duygularla boğuşurken olay örgüsü; mekânsal tasvirler, tarihsel arka plan ve yan hikâyelerle zenginleştirilmiştir.

Cevap

İçinde virgüllerle ayrılmış ögeler bulunan iki bağımsız cümleyi birbirine bağlayan seçenek doğru cevaptır.
Doğru seçenekte, ilk kısım 'Karakterler... boğuşurken' ve ikinci kısım 'olay örgüsü... zenginleştirilmiştir' şeklinde iki ayrı cümleden oluşmaktadır. Her iki cümle de kendi içinde virgüllerle ayrılmış (çatışmalar, pişmanlıklar / tasvirler, arka plan) ögeler barındırdığı için, bu iki ana yapıyı birbirinden ayırmak amacıyla noktalı virgül kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapılarını incelemek.
İki ana yargı (karakterlerin boğuşması ve olay örgüsünün zenginleştirilmesi) tespit edildi.
Sıralı cümle olup olmadığını anlamak için yüklem sayılarını belirlemek gerekir.
2
Yargıların kendi içindeki noktalama işaretlerini kontrol etmek.
Her iki yargının da kendi içinde eş görevli sözcükleri ayırmak için virgül kullandığı görüldü.
Tanımda belirtilen 'ögeleri arasında virgül bulunan' şartının sağlanıp sağlanmadığını görmek gerekir.
3
Noktalı virgülün konumunu analiz etmek.
Noktalı virgülün iki kompleks cümleyi hiyerarşik olarak ayırdığı onaylandı.
Eğer cümlelerde virgül olmasaydı araya sadece virgül gelirdi; ancak virgüller olduğu için ayrım noktalı virgülle yapılır.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Hiyerarşik Düzenleyici Görevi

İpuçları

1
Cümledeki yüklem sayısına bakın; sıralı cümle olması için en az iki ayrı yargı (fiil veya isim soylu yüklem) olmalıdır.
2
Noktalı virgülden önceki ve sonraki kısımları bağımsız cümleler olarak okuyun. Eğer her iki tarafta da virgül varsa, doğru yoldasınız.
3
Özneyi vurgulayan seçenekler ile iki cümleyi bağlayan seçeneği ayırt etmek için 'yüklem' sayısını sayın. Soru 'sıralı cümleleri' ayırma görevini istiyor.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'tür ve takım' ayırma görevi ile 'sıralı cümle' ayırma görevi arasındaki yapısal farkları karşılaştıran örnekler çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 897Soru

Yatırım planları kapsamında teknoloji, yazılım, yapay zekâ alanlarına öncelik verilecek; tarım, hayvancılık, gıda sektörleri ise ikinci aşamada desteklenecektir.

**Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;;), bu cümledekiyle aynı görevde kullanılmıştır?**

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Edebiyat fakültesinde roman, öykü, şiir derslerini Prof. Dr. Ahmet Bey; eleştiri, kuram, yöntem derslerini ise Doç. Dr. Selin Hanım yürütmektedir.

Cevap

Edebiyat fakültesinde farklı ders gruplarını ve hocaları ayıran cümledeki kullanım, öncüldeki gruplandırma göreviyle birebir örtüşmektedir.
Doğru cevapta 'roman, öykü, şiir' dersleri bir küme, 'eleştiri, kuram, yöntem' dersleri ise başka bir küme olarak sunulmuştur. Bu iki farklı akademik kategoriyi ayırmak için kullanılan noktalı virgül, öncüldeki yatırım sektörlerinin (teknoloji grubu vs. tarım grubu) ayrılmasıyla aynı mantığa ve kurala sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki cümleyi analiz et.
Cümlede 'teknoloji, yazılım, yapay zekâ' birinci grubu; 'tarım, hayvancılık, gıda' ise ikinci grubu temsil eder.
Noktalı virgülün bu iki farklı kategoriyi (tür veya takımı) ayırmak için kullanıldığını saptamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki noktalı virgülün görevlerini belirle.
Bir seçenekte derslerin hocalara göre gruplandığı, diğerlerinde ise sıralı cümlelerin ayrıldığı veya öznenin belirginleştirildiği görülür.
Her bir seçeneğin Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre hangi maddeye girdiğini anlamak, doğru eşleştirmeyi sağlar.
3
Gruplandırma görevini içeren seçeneği işaretle.
Hocalara göre derslerin ayrıldığı cümle, 'tür veya takımları ayırma' kuralına tam olarak uymaktadır.
Hem öncülde hem de doğru cevapta virgüllerle kendi içinde ayrılmış kümeler, noktalı virgül ile birbirine bağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül (;;), cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmak amacıyla kullanılır.

İpuçları

1
Öncüldeki cümlede 'teknoloji' ve 'tarım' ile başlayan iki farklı liste olduğuna dikkat edin.
2
Noktalı virgül burada adeta bir 'duvar' görevi görerek, virgülle ayrılmış küçük parçaları iki büyük ana gruba ayırıyor.
3
Seçeneklerde de iki farklı kişi veya bölüme ait liste gruplarının noktalı virgülle ayrıldığı örneği bulun.

Daha Fazla Pratik

Sıralı cümlelerin arasına konan noktalı virgül ile özneyi belirginleştiren noktalı virgül arasındaki farkı pekiştirmek için karma noktalama soruları çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi ikiye bölebiliyorsanız ve her iki tarafta da kendi içinde virgüller varsa, bu kullanım genellikle 'tür veya takımları ayırma' görevidir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 898Soru

Günün ilk ışıklarıyla birlikte limanda tatlı bir telaş başladı ( ) Ağlarını onaran balıkçılar, uzaklardan gelen vapur sesleri, martı çığlıkları ( ) Kaptan, tayfalara dönerek 'Bugün hava bozacak mı dersiniz ( )' diye seslendi. Öyle bir sessizlik oldu ki ( )

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) (...) (?) (...)

Cevap

Doğru noktalama dizisi sırasıyla nokta, üç nokta, soru işareti ve üç nokta şeklindedir.
Parçadaki ilk yargı 'başladı' fiiliyle tamamlandığı için sonuna nokta gelir. İkinci kısımda balıkçılar ve sesler sıralanmış ancak bir yüklem verilmemiştir (eksiltili yapı), bu yüzden üç nokta kullanılır. Üçüncü kısım doğrudan bir soru olduğu için soru işareti gerektirir. Son cümlede 'ki' bağlacıyla biten ifade yargısı yarım kaldığı için yine üç nokta ile bitirilir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümleyi analiz et.
Nokta (.)
'Başladı' yüklemiyle yargı tamamlanmıştır ve cümle standart bir açıklama cümlesidir.
2
İkinci cümleyi analiz et.
Üç nokta (...)
Cümlede yüklem (fiil/ek-fiil) bulunmamaktadır; okuyucunun zihninde tamamlanması beklenen bir eksiltili cümledir.
3
Tırnak içindeki ifadeyi incele.
Soru işareti (?)
'Dersiniz' sözcüğü ve 'mı' soru ekiyle bir soru yöneltildiği için tırnak kapatılmadan önce soru işareti konmalıdır.
4
Son cümleyi incele.
Üç nokta (...)
'Öyle bir sessizlik oldu ki...' ifadesi 'ki' bağlacıyla bitmiş ve arkasından gelmesi beklenen ana yargı söylenmemiştir.

Anahtar Kavram

Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta, eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta, soru bildiren ifadelerin sonuna ise soru işareti getirilir.

İpuçları

1
Cümlelerin yüklemi olup olmadığına dikkat edin.
2
'Ki' bağlacıyla biten ve arkasından bir sonuç cümlesi gelmeyen ifadelerin eksiltili sayıldığını hatırlayın.
3
Tırnak içindeki soru sözcüğü (mi) doğrudan soru işareti gerektirir; yüklemsiz kısımlar ise üç nokta ile belirtilir.

Daha Fazla Pratik

Eksiltili cümlelerde üç noktanın kullanımı ile benzer şekilde alıntılarda atlanan yerler için kullanılan üç noktayı karşılaştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 899Soru

Bir tarihî yapının restorasyon süreciyle ilgili hazırlanan inceleme notlarında yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Binanın dış cephesindeki çatlaklarda restorasyon planına dâhil edildi mi?

Cevap

Dış cephesindeki çatlaklar da ifadesindeki 'da' bağlaç olduğu için ayrı yazılmalıdır.
Cümlede geçen 'çatlaklarda' ifadesindeki 'da', bir bulunma hâli (mekân bildirme) değil, cümleye 'diğer unsurların yanına eklenme' veya 'dahi' anlamı katan bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan 'de/da' her zaman kelimeden ayrı yazılır. Cümledeki doğru yazım 'çatlaklar da' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de/da' ifadesinin görevini belirle.
'Binanın dış cephesindeki çatlaklarda...' ifadesinde 'da' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmamakta, sadece daralmaktadır.
Bağlaç olan 'de/da' cümleye 'dahi, bile, başkaları gibi' anlamları katar ve her zaman ayrı yazılır.
2
'ki' ve 'mi' kullanımlarını kontrol et.
Diğer seçeneklerdeki 'ki' ve 'mi' yapıları kurallara (bağlaç/ek ayrımı ve soru eki kuralı) uygundur.
Soru eki olan 'mi' her zaman ayrı yazılırken, 'ki' bağlacı bazı istisnalar (SİMBOHÇAM) dışında ayrı, ek olan '-ki' ise bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de/da' ile bulunma durum eki olan '-de/-da'nın ayırt edilmesi; bağlaç olan 'ki' ile ek olan '-ki'nin ayrımı.

İpuçları

1
Cümledeki 'de/da' ekini cümleden çıkardığınızda anlam bozulmuyorsa o bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
2
'ki' ekinin yazımını kontrol etmek için kelimeye '-ler' eki getirin. Eğer 'çatlaklardakiler' gibi anlamlı bir yapı oluşuyorsa o bir ektir ve bitişik yazılır.
3
'Sanki, illaki, mademki, belki, oysaki, halbuki, çünkü, meğerki' sözcüklerinde 'ki' bağlacının kalıplaşarak bitişik yazıldığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki' ile sıfat/ilgi zamiri olan '-ki' arasındaki farkları daha fazla örnekle pekiştirmek için karışık cümle analizleri yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bağlaç olan 'de/da' asla 'te/ta' şeklinde yazılamaz. Eğer bir cümlede 'te/ta' görüyorsanız ve bunun bağlaç olduğundan şüpheleniyorsanız (dahi anlamındaysa), orada kesinlikle bir yazım yanlışı vardır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 900Soru

Resmî yazışma kuralları ve Türk Dil Kurumu'nun güncel noktalama klavuzu dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mevcut ekonomik planlamalar doğrultusunda yatırımlar artarsa, istihdam olanakları da paralel bir şekilde gelişim gösterecektir.

Cevap

İçinde şart eki (-sa/-se) bulunan ve bu ekten sonra virgül getirilen cümle hatalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun belirlediği kurallara göre, metin içerisinde şart ekinden (-sa/-se) sonra virgül kullanılamaz. Yatırımların artması koşulunu bildiren kelimeden sonra virgül getirilmesi bu kuralın ihlalidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki virgüllerin hangi görevle kullanıldığını analiz edin.
B, C, D ve E seçeneklerinde virgüller sırasıyla; özneyi ayırma, eş görevli sözcükleri sıralama, ünlem/hitap sonrası ve ara sözü belirtme görevlerinde kullanılmıştır.
Virgülün doğru kullanımlarını eleyerek hatalı olanı bulmak için temel kuralları hatırlamak gerekir.
2
Şart eki (-sa/-se) almış sözcüklerden sonra virgül gelip gelemeyeceğini kontrol edin.
Türkçe yazım kurallarına göre metin içinde şart ekinden sonra virgül konulmaz.
Şart eki zaten cümleye bir koşul ve bağlama anlamı kattığı için ek bir duraklama işaretine ihtiyaç duymaz.
3
Hatalı seçeneği işaretleyin.
'Artarsa' kelimesinden sonra gelen virgül kural ihlalidir.
Yatırımlar artarsa ifadesi şart bildiren bir yan cümledir ve virgül kullanımı gereksizdir.

Anahtar Kavram

Şart ekinden (-sa, -se) sonra virgül konmaz.

İpuçları

1
Cümlelerdeki virgülün görevlerini tek tek belirlemeye çalışın.
2
Özellikle fiillere gelen eklerin (zarf-fiil, şart eki vb.) yanına virgül gelip gelmediğini hatırlayın.
3
Türkçede -sa/-se şart eki alan kelimelerden hemen sonra virgül kullanımı bir yazım yanlışı kabul edilir.

Daha Fazla Pratik

Zarf-fiil eklerinden (-arak, -ınca, -ıp vb.) sonra virgül hangi durumlarda konmaz, hangi durumlarda konabilir konusuna göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 45 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 45 | Examkin