Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 901Soru →

Aşağıdaki tabloda büyük harflerin kullanımıyla ilgili bazı kurallar ve bu kurallara uygun örnekler verilmiştir:

Yazım KuralıÖrnek
Ulusal, resmî ve dinî bayram adları büyük harfle başlar.Ramazan Bayramı
Anma ve kutlama günlerinin adları büyük harfle başlar.Anneler Günü
Tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar.Millî Mücadele

Bu tablo ve kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Okulumuzda düzenlenen Öğretmenler günü töreni tüm öğretmenlerimizi duygulandırdı.

Cevap

Öğretmenler günü ifadesinin yer aldığı seçenek yazım yanlışı içermektedir; doğru yazım 'Öğretmenler Günü' şeklinde olmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; ulusal, resmî ve dinî bayramlarla anma ve kutlama günlerinin adları büyük harfle başlar. Öğretmenler Günü bir kutlama günü adı olduğu için 'Günü' sözcüğünün de büyük harfle yazılması gerekir. Seçenekte küçük harf kullanılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Tablodaki kuralları ve seçeneklerdeki özel adları karşılaştırın.
Seçeneklerde 'Kurtuluş Savaşı' (tarihî olay), 'Öğretmenler günü' (özel gün), '15 Temmuz...' (kutlama günü), 'Kurban Bayramı' (dinî bayram) ve 'Lale Devri' (tarihî dönem) ifadeleri tespit edildi.
Yazım kuralının hangi kelime grubuna uygulanacağını belirlemek gerekir.
2
Özel gün ve bayram adlarının her kelimesinin büyük harfle başlayıp başlamadığını kontrol edin.
Öğretmenler Günü ifadesindeki 'günü' kelimesinin küçük harfle yazıldığı görüldü.
TDK kurallarına göre bu tür adların her bir sözcüğü büyük harfle başlamak zorundadır.

Anahtar Kavram

Bayram, Anma ve Özel Gün Adlarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki bayram, özel gün ve tarihî dönem adlarına odaklanın.
2
Öğretmenler Günü, Anneler Günü gibi özel günlerin her kelimesinin büyük yazılması gerektiğini hatırlayın.
3
'Öğretmenler günü' yazımındaki 'günü' kelimesinin büyük mü yoksa küçük mü olması gerektiğini TDK kurallarına göre sorgulayın.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarının yazımı ile bunlara gelen eklerin (Türk Dil Kurumuna vb.) ayrılma kuralını tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Özel adlara getirilen eklerin ayrılıp ayrılmadığına bakarak da (Öğretmenler Günü'nde gibi) bu kelimelerin özel isim statüsünde olduğunu ve büyük harfle başlaması gerektiğini teyit edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 902Soru →

Resmî yazışmalarda ve iş hayatında kelimelerin doğru yazımı, profesyonel bir imaj çizmek açısından büyük önem taşır. Yanlış yazılan bir sözcük, iletilmek istenen mesajın ciddiyetini gölgeleyebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Acil durumlarda hızlı karar verip insiyatif alabilmek önemli bir yetidir.

Cevap

Acil durumlarda hızlı karar verip insiyatif alabilmek önemli bir yetidir.
Cümledeki 'insiyatif' sözcüğünün yazımı yanlıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'i' harfi ile 'inisiyatif' şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yazımı karıştırılmaya müsait sözcükleri tespit etmek.
Metanet, insiyatif, kravat, iddia gibi sözcükler belirlendi.
Hangi sözcüklerin yazım kurallarına aykırı olabileceğini belirlemek için ilk tarama yapılır.
2
Tespit edilen 'insiyatif' sözcüğünü TDK kurallarına göre kontrol etmek.
Sözcüğün doğru yazımının 'inisiyatif' (Fransızca initiative kökenli) olduğu saptandı.
Günlük dildeki yanlış telaffuzların yazıya yansıyıp yansımadığını doğrulamak gerekir.
3
Diğer seçeneklerdeki kritik sözcüklerin doğruluğunu teyit etmek.
Metanet, kravat ve iddia sözcüklerinin yazımının hatasız olduğu görüldü.
Sorunun kesinliğinden emin olmak için tüm çeldiriciler elenir.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcüklerin TDK Kılavuzuna Göre Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli olup günlük hayatta yanlış telaffuz edilebilen sözcüklere odaklanın.
2
Özellikle 'karar alma yetkisi' anlamına gelen sözcüğün içinde kaç tane 'i' harfi olduğunu düşünün.
3
'İnsiyatif' olarak yazılan sözcüğün doğrusu, Fransızca kökenine uygun olarak 'inisiyatif' şeklindedir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'mütevazı' ve 'hiyerarşi' gibi sıkça karıştırılan diğer sözcüklerin yazımını TDK üzerinden inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün kökenini (Fransızca: initiative) hatırlamak, içinde yer alan 'i' harflerinin yerini belirlemede yardımcı olabilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 903Soru →

Türkiye Uzay Ajansı (TUA) tarafından hazırlanan 'Gök Gözlemi ve Veri Analizi' el kitabından alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teleskobun odak noktasındaki hassas sensörler, verileri her 6'ıncı saniyede bir ana merkeze iletmektedir.

Cevap

Sensörlerin veri iletim sıklığının '6'ıncı' şeklinde belirtildiği seçenek, sıra sayısı ekinin yanlış yazılması nedeniyle hatalıdır.
Verilerin iletim sıklığının anlatıldığı cümlede geçen '6'ıncı' ifadesi hatalıdır. 'Altı' kelimesi ünlüyle bittiği için ekin sadece '-ncı' olması gerekir. '6'ıncı' yazımı 'altııncı' şeklinde bir telaffuza işaret eder ki bu yazım kurallarına aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sayıları ve bunlara getirilen ekleri belirle.
21.30'da, iki yüz milyar, 6'ıncı, beşerli, 14.500.000.
Yazım kurallarına aykırı olabilecek unsurları tek tek incelemek gerekir.
2
Rakamla yazılan sıra sayılarına getirilen eklerin, sayının okunuşuyla uyumunu kontrol et.
6 rakamı 'altı' şeklinde okunur. 'Altı' kelimesi 'ı' ünlüsüyle biter.
Türkçede ünlü ile biten sayılara getirilen sıra sayısı eki '-ıncı/-inci' değil, '-ncı/-nci' olmalıdır.
3
Kuralı hatalı olan seçeneği tespit et.
6'ıncı yazımı 'altı-ıncı' şeklinde bir okunuşa yol açar. Doğrusu '6'ncı' (altıncı) olmalıdır.
Vokal uyumu ve yazım kuralları gereği gereksiz ünlü kullanımından kaçınılmalıdır.

Anahtar Kavram

Sıra Sayılarının Yazımı ve Ek Uyumu

İpuçları

1
Cümlelerdeki rakamlara getirilen ekleri, rakamı sesli okuyarak kontrol etmeyi deneyin.
2
Özellikle 2, 6 ve 7 gibi ünlüyle biten rakamlara sıra sayısı eki getirilirken yapılan yaygın bir hataya odaklanın.
3
'6' rakamının 'altı' diye okunduğunu ve buna '-ıncı' eki getirildiğinde ortaya çıkan 'altııncı' sesletiminin yazım hatası oluşturduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Üleştirme sayılarının (7'şer değil, yedişer) ve saatlere getirilen eklerin (saat .00 ise saate göre, değilse dakikaya göre) yazımıyla ilgili alıştırmalar yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıra sayısı yazımlarında şüpheye düşerseniz, rakam yerine nokta koyarak (6.) yazımını düşünün; eğer ek getirecekseniz rakamın son harfinin ekteki ilk harfle çakışıp çakışmadığını kontrol edin.
Tahmini Süre:50s
Soru 904Soru →

Kamu kurumları arasındaki resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde kısaltmaların kullanımı, Türk Dil Kurumunun (TDK) güncel yazım kılavuzunda belirtilen kurallara tabidir. Bu kurallar kısaltmanın türüne, büyük veya küçük harfle yapılmasına ve eklerin getiriliş biçimine göre farklılık göstermektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı veya eklerin getirilişiyle ilgili bir yazım yanlışı yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurum içi eğitim faaliyetleri için hazırlanan yönergenin 15 No.lu maddesinde, personelin uyması gereken etik ilkeler ve disiplin hükümleri ayrıntılarıyla sıralanmıştır.

Cevap

Kurum içi eğitimler için hazırlanan yönergede geçen '15 No.lu' ifadesi, TDK'nin nokta ile biten kısaltmalara ek getirme kuralına tam olarak uyduğu için yazım yanlışı içermemektedir.
Doğru olan seçenekte, 'numara' sözcüğünün kısaltması olan 'No.' kullanılmıştır. TDK kurallarına göre, sonunda nokta bulunan kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Ayrıca bu tür kısaltmalarda ek, kelimenin okunuşuna göre getirilir. 'No.lu' yazımı hem kesme işareti içermemesi hem de kelime okunuşunu esas alması nedeniyle kusursuzdur.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harfli kısaltmaları kontrol et (TDK, DSİ).
TDK ve DSİ gibi kısaltmalarda eklerin son harfin okunuşuna göre gelmesi gerektiği tespit edildi.
Büyük harfli kısaltmalarda açılım değil, harf okunuşu esastır (TDK'ye, DSİ'ye).
2
Üslü kısaltmaların ek kuralını hatırla (m2m^2).
Üslü ifadelerde kesme işaretinin kullanılmaması gerektiği belirlendi.
TDK kuralları gereği üs işareti zaten bir ayrım sağladığı için ayrıca kesme işareti kullanılmaz (m2m^2 lik).
3
Nokta ile biten kısaltmaları incele (No.).
Sonunda nokta bulunan kısaltmalarda kesme işareti kullanılmadığı görüldü.
Nokta ile biten kısaltmalara (vb., Alm., No. vb.) ek getirilirken kelime okunuşu esas alınır ve kesme işareti konulmaz.
4
Seçenekleri bu kurallara göre ele.
Yalnızca 'No.lu' ifadesinin kurallara tam uygun olduğu saptandı.
Diğer seçeneklerde ya harf okunuşu hatası (TDK'nın, DSİ'ne) ya da gereksiz kesme işareti kullanımı (m^2'lik) mevcuttur.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara getirilen eklerin; kısaltmanın türüne (büyük/küçük harf), sonunda nokta olup olmamasına veya üs işareti içermesine göre belirlenmesi.

İpuçları

1
Büyük harfle yapılan kısaltmalarda eklerin son harfin okunuşuna göre gelmesi gerektiğini ve 'K' harfinin 'Ke' olarak okunduğunu unutmayın.
2
Üslü ifadeler ve sonunda nokta olan kısaltmalar (vb., No., İng. gibi) ek alırken kesme işareti kullanılmaz.
3
Özellikle 'numara' kelimesinin kısaltması olan 'No.' ifadesine dikkat edin; TDK bu kısaltmanın ek alış biçimini 'No.lu' ve 'No.suz' olarak örneklemiştir.

Daha Fazla Pratik

Büyük harfli kısaltmaların istisnası olan 'T.C.' ve 'T.' kullanımlarını tekrar gözden geçirerek benzer tuzaklara karşı hazırlıklı olun.

Alternatif Yöntem

Kısaltma sorularını çözerken şu tabloyu zihninizde canlandırın:
1. Büyük Harf -> Harf okunuşu + Kesme (Örn: TRT'ye)
2. Küçük Harf -> Kelime okunuşu + Kesme (Örn: kg'dan)
3. Noktalı/Üslü -> Kelime/Üs okunuşu + KESME YOK (Örn: vb.leri, m²lik)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 905Soru →

Türkçede birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar ve TDK güncel kılavuzu dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genç girişimci, geleneksel el sanatlarının modern tasarımlarla küresel pazara açılmasına ön ayak oldu.

Cevap

Pazara açılmasına 'ön ayak' oldu ifadesindeki 'önayak' kelimesi bitişik yazılmalıdır.
Genç girişimcinin öncü olduğunu ifade eden 'önayak' kelimesi, mecaz anlam kazanarak yeni bir kavramı karşıladığı için TDK kurallarına göre bitişik yazılmalıdır. Cümlede 'ön ayak' şeklinde ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır. Eğer hayvanın ön ayağından bahsedilseydi ayrı yazım doğru olurdu.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri (ön yargı, ön söz, önsezi, ön ayak, iş birliği) tespit et.
Sözcükler: ön yargı (A), ön söz (B), önsezi (C), ön ayak (D), iş birliği (E).
Yazım yanlışının nerede olduğunu bulmak için önce birleşik kelimelerin belirlenmesi gerekir.
2
'Ön' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerin TDK kurallarını incele.
'Ön söz' ve 'ön yargı' ayrı; 'önsezi', 'öngörü' ve 'önayak' bitişik yazılır.
Türkçede 'ön' ile kurulan kelimelerin yazımı kalıplaşma durumuna göre farklılık gösterir.
3
'Önayak' kelimesinin anlamını ve yazım kuralını kontrol et.
'Öncü' anlamındaki 'önayak' bitişik; hayvanın ön bacağı anlamındaki 'ön ayak' ayrı yazılır.
Anlam kaymasına uğrayan veya yeni bir kavramı karşılayan birleşik kelimeler genellikle bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

Ön Sözcüğüyle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'ön' sözcüğüyle başlayan birleşik kelimelere odaklanın.
2
'Ön söz' ve 'ön yargı' ayrı yazılırken; 'önsezi', 'öngörü' ve 'önayak' gibi kelimelerin bitişik yazıldığını hatırlayın.
3
'Önayak olmak' deyiminde geçen sözcüğün gerçek anlamından (hayvan ayağı) uzaklaşıp 'öncülük' anlamı kazandığı için nasıl yazılması gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

TDK'nin 'ön' sözcüğüyle kurulan diğer kelimelerini (ön lisans, ön ödeme, ön seçim vb.) inceleyerek bu konudaki bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimenin gerçek anlamını koruyup korumadığını test edin: Eğer 'ön ayak' hayvanın ayağını değil de bir süreci başlatan kişiyi ifade ediyorsa bitişik yazılmalıdır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 906Soru →

Noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ege Üniversitesi'nin tıp fakültesinde gerçekleştirilen yeni bir araştırma, tıp dünyasında geniş yankı uyandırdı.

Cevap

Ege Üniversitesi'nin tıp fakültesinde... ifadesinde kesme işaretinin kullanılması hatalıdır; çünkü kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Üniversite isimleri 'kurum ve kuruluş' kategorisine girdiğinden, bu isimlere getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması gerekir. Doğru yazım 'Ege Üniversitesinin' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel isimleri ve kurum adlarını tespit et.
"Ege Üniversitesi" bir kurum adıdır.
Kurum isimlerinin yazım ve noktalama kuralları özel isimlerden farklılık gösterir.
2
TDK'nin kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerle ilgili kuralını uygula.
Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.
Güncel TDK kılavuzuna göre kurum adlarından sonra gelen iyelik, durum ve bildirme ekleri doğrudan kelimeye bitişik yazılır.
3
Diğer seçeneklerdeki işaretlerin (tırnak, yay ayraç, kısa çizgi) kullanımını doğrula.
Kitap adları tırnakla, ek bilgiler yay ayraçla, anlamca bağlı sözcükler kısa çizgiyle doğru ayrılmıştır.
Noktalama bütünlüğünü sağlamak için diğer kuralların hatasız uygulandığından emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki kurum ve kuruluş isimlerine odaklanın.
2
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) güncel kurallarına göre üniversite, bakanlık ve valilik gibi yer isimlerine gelen ekler nasıl yazılır?
3
Üniversite adları birer kurumdur ve kurum adlarına gelen ekler kesme işareti (') ile ayrılmaz.

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ile 'Avrupa Birliği' istisnasını karşılaştıran soruları çözerek bu kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soruya yaklaşırken önce 'kurum' isimlerini tarayın. Eğer bir üniversite, lise, banka veya devlet dairesi isminden sonra kesme işareti görüyorsanız, bu genellikle KPSS'nin en çok sorduğu noktalama hatasıdır.
Tahmini Süre:50s
Soru 907Soru →

Resmî yazışmalarda kullanılan ifadelerin imla kurallarına uygunluğu, kurumlar arası iletişimin niteliğini ve ciddiyetini belirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiillerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu iki raporu birbirinden ayırtetmek oldukça zordur.

Cevap

Raporların birbirinden ayrılması anlamındaki ifadenin 'ayırt etmek' şeklinde ayrı yazıldığı seçenek hatalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'ayırt etmek' ifadesi bitişik yazılmıştır. Ancak Türk Dil Kurumu kurallarına göre, yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde herhangi bir ünlü düşmesi (sabretmek gibi) veya ünsüz türemesi (hissetmek gibi) yoksa kelimeler ayrı yazılmalıdır. 'Ayırt' kelimesinde bir ses olayı olmadığı için yazımı ayrı olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki etmek/olmak yardımcı fiilleriyle kurulan yapıları belirle.
tekrar etti, fark etti, ayırtetmek, halletti, kabul etti.
Birleşik fiillerin yazım kuralını uygulamak için önce fiillerin tespit edilmesi gerekir.
2
Bu fiillerin ilk kelimelerinde ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi olup olmadığını kontrol et.
'halletti' sözcüğünde türeme varken, diğerlerinde ses olayı yoktur.
TDK kurallarına göre yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses olayı varsa bitişik, yoksa ayrı yazılır.
3
Ses olayı olmadığı halde bitişik yazılan hatalı kullanımı saptan.
'Ayırt etmek' sözcüğü ses olayı barındırmamasına rağmen bitişik yazılmıştır.
Kural gereği 'ayırt etmek' ifadesi her zaman ayrı yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

İpuçları

1
Yardımcı fiillerle (etmek, olmak) kurulan kelimelerin ne zaman bitişik yazıldığını hatırla.
2
Kelimenin ilk kısmında ünlü düşmesi (kayıp -> kaybolmak) veya ünsüz türemesi (ret -> reddetmek) var mı diye bak.
3
'Ayırt' sözcüğü ile 'etmek' fiili birleşirken herhangi bir ses değişikliği yaşanmaz.

Daha Fazla Pratik

Ünlü düşmesine uğrayan 'hükmetmek', 'şükretmek' gibi örnekleri inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şıklardaki fiilleri köklerine ayırarak (ayırt + etmek, hal + etmek) ses olayı olup olmadığını kontrol etmek en garantili yoldur.
Tahmini Süre:45s
Soru 908Soru →

Türk edebiyatında lirik, epik, pastoral şiir; makale, fıkra, deneme gibi türler yapı ve içerik bakımından farklı kategorilerde değerlendirilir. Bu cümledeki noktalı virgülün (;;) kullanımı, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak içindir.

**Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;;), bu cümledeki işleviyle kullanılmıştır?**

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde tarım, orman, köyişleri; milli eğitim, kültür, gençlik ve spor komisyonları çalışmalarını sürdürmektedir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesindeki farklı komisyon gruplarını ayıran seçenek doğru cevaptır.
Doğru seçenekte, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki farklı çalışma alanlarına göre oluşturulmuş komisyon grupları (tarım/orman grubu ve eğitim/kültür grubu) birbirinden noktalı virgül ile ayrılmıştır. Bu kullanım, öncülde verilen 'lirik/epik şiir' ile 'makale/deneme' gruplandırmasıyla birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Örnek cümleyi analiz et.
Örnekte 'şiir türleri' ve 'öğretici metin türleri' olmak üzere iki farklı grup noktalı virgülle ayrılmıştır.
Noktalı virgülün 'tür veya takımları ayırma' görevini tespit etmek için.
2
Seçeneklerdeki noktalama işlevlerini belirle.
C seçeneğinde 'tarım/orman/köyişleri' grubu ile 'eğitim/kültür/spor' grubunun ayrıldığı görülür.
Örnek cümledeki işlevle eşleşen yapıyı bulmak için.
3
Hatalı veya farklı görevdeki seçenekleri ele.
A'da özne ayrımı, B'de sıralı cümle ayrımı, D ve E'de ise iki nokta yerine hatalı kullanım mevcuttur.
Çeldiricileri eleyerek kesin sonuca ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Tür ve Takımları Ayırma İşlevi

İpuçları

1
Cümledeki noktalı virgülün 'elma, armut; pırasa, ıspanak' örneğindeki gibi grupları ayırıp ayırmadığına bakın.
2
Örnek cümlede edebi türler 'şiir' ve 'düz yazı' olarak iki ayrı takım oluşturmuştur. Şıklarda da bir kurumsal birim veya konu takımı arayın.
3
C seçeneğindeki komisyonların içeriklerine odaklanın; bir grup doğa/tarım ile ilgiliyken diğer grup sosyal/kültürel konuları kapsamaktadır.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın karıştırıldığı durumları pekiştirmek için 'açıklama cümleleri' üzerine pratik yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Noktalı virgülün olduğu yere 'veya' ya da 'ise' gibi bağlaçlar koyarak cümlenin iki farklı öbekten oluşup oluşmadığını test edebilirsiniz. Eğer cümle iki farklı listeyi birleştiriyorsa tür/takım ayrımı yapılmıştır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 909Soru →

Şehir planlaması sürecinde parklar, yollar, sosyal tesisler ve yeşil alanlar dengeli bir şekilde dağıtılmalıdır. Bu cümlede virgülün (,) kullanım işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur.

Cevap

Cümledeki virgülün işlevi, birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmaktır.
Cümlede 'parklar', 'yollar' ve 'sosyal tesisler' sözcükleri cümlenin öznesi görevinde olan ve arka arkaya sıralanan eş görevli kelimelerdir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre bu tür dizilimlerde kelimeler arasına virgül konur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki virgüllerin konumunu belirleyin.
Virgüller 'parklar', 'yollar' ve 'sosyal tesisler' kelimelerinden sonra kullanılmıştır.
Noktalama işaretinin hangi sözcükleri ayırdığını görmek, kuralı belirlemenin ilk adımıdır.
2
Ayrılan sözcüklerin cümledeki görevini inceleyin.
Bu sözcüklerin tamamı 'ne dağıtılmalıdır?' sorusuna cevap veren 'özne' grubunu oluşturmaktadır.
Aynı dil bilgisi görevindeki sözcüklerin arka arkaya gelmesi bir listeleme yapıldığını gösterir.
3
Tespit edilen yapıyı TDK (Türk Dil Kurumu) kuralları ile eşleştirin.
Söz konusu yapı, 'Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur' kuralına tam olarak uymaktadır.
Noktalama kuralları metin içindeki bu tür sıralamaları düzenlemek için tasarlanmıştır.

Anahtar Kavram

Eş Görevli Sözcüklerin Ayrılması

İpuçları

1
Cümlede arka arkaya sıralanan ve benzer anlama gelen kelime gruplarına odaklanın.
2
Virgülün ayırdığı 'parklar, yollar, sosyal tesisler' sözcükleri aynı dil bilgisi görevine (özne) mi sahip?
3
Bu kelimeler bir liste şeklinde sunulmuş. TDK kurallarında liste halindeki kelimelerin arasına hangi işlevle virgül konur?

Daha Fazla Pratik

Virgülün 'özneyi vurgulama' görevi ile 'eş görevli sözcükleri ayırma' görevi arasındaki farkı pekiştirmek için öznenin tek kelimeden oluştuğu uzun cümle örneklerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 910Soru →

Türkçede noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (') kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Ceza Kanunu'nun 141. maddesi kapsamında yürütülen soruşturma, delillerin yetersizliği nedeniyle takipsizlikle sonuçlandı.

Cevap

Türk Ceza Kanunu'nun ifadesinin yer aldığı seçenek yanlıştır; çünkü kanun adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Doğru cevap olan seçenekte 'Türk Ceza Kanunu'na' gelen ek kesme işaretiyle ayrılmıştır. Ancak Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge ve genelge adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması gerekir. Bu nedenle ifade 'Türk Ceza Kanununun' şeklinde yazılmalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel adlara ve kurumlara gelen ekleri belirle.
Resmî Gazete'de, TBMM Başkanlığına, Türk Ceza Kanunu'nun, Avrupa Birliği'ne, Yakup Kadri'nin kelimeleri tespit edildi.
Yanlışlığın hangi noktada yapıldığını anlamak için tüm potansiyel kullanım alanlarını süzmek gerekir.
2
TDK'nin kanun ve yönetmeliklerle ilgili özel kuralını hatırla.
Kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge adlarına gelen eklerin ayrılmayacağı bilgisine ulaşıldı.
KPSS düzeyindeki sorularda en çok karıştırılan ve 'istisna' gibi görünen kurallar ayırt ediciliği sağlar.
3
Diğer özel durumları (Avrupa Birliği istisnası ve kurum kuralı) kontrol et.
Avrupa Birliği'nin ayrı yazıldığı, Meclis gibi kurumların ise bitişik yazıldığı doğrulandı.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olunarak ana hata kesinleştirilir.

Anahtar Kavram

Kanun, tüzük ve yönetmelik adlarına gelen eklerin yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen kanun, kurum ve yayın isimlerine gelen eklere dikkat edin.
2
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin ayrılmadığını biliyoruz, peki kanun ve yönetmelik isimleri için de aynı kural geçerli midir?
3
TDK'ye göre Medeni Kanunda veya Türk Bayrağı Tüzüğünün örneklerinde olduğu gibi, kanun isimlerine gelen ekler kesme ile ayrılmaz.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla kurum ve kuruluş kısaltmalarına (Örn: TBMM'nin) gelen eklerin nasıl ayrıldığını tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Puan kazandıran bir ipucu: 'Avrupa Birliği' istisnasını ve 'Resmî Gazete'nin bir yayın adı olduğu için ayrıldığını bilirseniz, seçenekleri elemek çok daha kolaylaşır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 911Soru →

Akademik bir araştırma raporunun yazım ve düzenleme aşamasında, metinde geçen kısaltmaların standartlara uygunluğu denetlenmektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı veya kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Deneylerde kullanılan 250250 dm3dm^3'lük cam kapların ısıya dayanıklılık testleri mühendisler tarafından onaylandı.

Cevap

Hacim bildiren birim kısaltmasında üs işareti kullanıldığı için, getirilen ekin kesme işareti olmadan doğrudan üs işaretinin yanına yazılması gerekirdi.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, sonunda üs işareti bulunan kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek, doğrudan üs işaretinin yanına yazılır. Bu nedenle 'dm3dm^3'lük' ifadesindeki kesme işareti yazım yanlışına yol açmıştır; doğru yazım 'dm3dm^3 lük' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü belirle
Hacim birimi olan 'desimetreküp'ün üs işaretli kısaltmasıdır (dm3dm^3).
Üs işaretli kısaltmaların kendine has yazım kuralları vardır.
2
Ek getirme kuralını hatırla
Üs işaretli kısaltmalarda ek, kesme işareti olmadan doğrudan yazılır.
Üs işareti zaten bir ayırıcı görevi gördüğü için kesme işaretine ihtiyaç duyulmaz.
3
Yanlışı tespit et
dm3dm^3'lük yazımı hatalıdır, doğrusu dm3dm^3 lük olmalıdır.
Kural gereği kesme işareti gereksiz kullanılmıştır.

Anahtar Kavram

Üs İşaretli Kısaltmalarda Ek Kullanımı

İpuçları

1
Küçük harfli kısaltmalarda kelimenin okunuşu, büyük harfli kısaltmalarda ise son harfin okunuşu esas alınır.
2
Kısaltmanın sonunda nokta (.) veya üstünde üs işareti (2^2, 3^3) varsa, ek getirilirken kesme işareti (') kullanılmaz.
3
Özellikle ölçü birimlerinde üs işareti bulunan m2m^2, cm3cm^3 gibi kısaltmalarda ekin nasıl eklendiğine dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde m2m^2'ye, cm2cm^2'de gibi yaygın hatalı kullanımları içeren sorular çözerek üs işareti kuralını pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları okurken 'metrekareye', 'santimetreküpten' şeklinde tam kelime olarak okuyun. Eğer üs işareti varsa, bu işaretin kesme işaretinin görevini zaten üstlendiğini düşünerek kesmeyi eleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 912Soru →

Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanan 'Kamu İktisadi Teşebbüsleri Denetim Raporu'ndan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun 20252025 yılı yatırım programında yer alan projelerin %75\%75'lik kısmı başarıyla tamamlanmış, kalan kısımlar için ek bütçe talebi oluşturulmuştur.

Cevap

Kurumun 2025 yılı yatırım programında yer alan projelerin %75'lik kısmının başarıyla tamamlandığını belirten cümle doğrudur.
Doğru kabul edilen cümlede, yüzde işaretinin kullanımı (%75) ve bu sayıya getirilen ekin okunuşla uyumu (yetmiş beş - lik) tamamen TDK yazım kurallarına uygundur. Ayrıca sayıların ayrı yazılması veya üleştirme hatası gibi diğer çeldirici unsurlar bu seçenekte bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Üleştirme sayılarını kontrol et
'15'er' yazımının hatalı olduğunu, 'on beşer' olması gerektiğini tespit et
TDK kurallarına göre üleştirme sayıları asla rakamla yazılmaz.
2
Saatlere getirilen ekleri ve ses uyumunu incele
'13.00'da' yazımının 'on üçte' şeklinde olması gerektiğini belirle
Tam saatlerde ek dakikaya (00) değil, saate göre getirilir ve sert ünsüzle biten 'on üç' kelimesi 'te' ekini alır.
3
Sıra sayılarındaki yazım kuralını uygula
'2'inci' yazımının yanlış olduğunu, '2'nci' olması gerektiğini fark et
Rakamın okunuşu ünlüyle (iki) bittiği için ek '-nci' şeklinde başlar.
4
Sayıların ayrı yazılma kuralını denetle
'dörtyüzelli' yazımının 'dört yüz elli' şeklinde ayrı olması gerektiğini gör
Sayılardan oluşan her kelime metin içinde ayrı yazılmalıdır.
5
Yüzdelik ifadeleri ve ek uyumunu onayla
'%75'lik' yazımının doğru olduğunu teyit et
Yüzde sembolü sayıdan önce gelir ve ek okunuşa (yetmiş beş - lik) göre hatasız getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Sayıların Yazımı ve Ek Getirilmesi

İpuçları

1
Cümlelerdeki üleştirme sayılarına, tam saatlere getirilen eklere ve sıra sayılarına dikkat edin.
2
Saat 13.00'ı okurken 'sıfır sıfırda' mı dersiniz yoksa sadece saati mi söylersiniz? TDK'ye göre sadece saat okunur.
3
Üleştirme sayıları (paylaştırma bildiren -er/-ar ekli sayılar) asla rakamla yazılmaz, her zaman harfle yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Üleştirme sayıları ile sıra sayılarının harf ve rakamla yazımı arasındaki temel farkları bir tablo halinde çalışarak pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hatalı olanları eleme yöntemiyle ilerleyin: '15'er' (rakamla üleştirme hatası), '13.00'da' (saat eki hatası), '2'inci' (sıra sayısı yazım hatası) ve 'dörtyüzelli' (sayıların ayrı yazılma kuralı ihlali) sizi doğrudan doğru seçeneğe ulaştıracaktır.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 913Soru →

Telli çalgılardan bağlama, gitar, kanun; üflemeli çalgılardan ise ney, kaval ve flüt kursuna gidiyor.

Bu cümledeki noktalı virgülün (;) kullanım görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak

Cevap

Verilen cümlede noktalı virgül, virgüllerle kendi içinde gruplanmış 'telli çalgılar' ve 'üflemeli çalgılar' türlerini birbirinden ayırmak için kullanılmıştır.
Cümlede çalgılar iki ana kategoriye ayrılmıştır: Telli çalgılar ve üflemeli çalgılar. Bu kategorilerin her biri kendi içinde virgülle ayrılan kelimeler barındırmaktadır. Dil bilgisi kurallarına göre, bu tarz tür veya takımları birbirinden net bir şekilde ayırmak için araya noktalı virgül konur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki virgül kullanımını inceleyin.
'Bağlama, gitar, kanun' ve 'ney, kaval, flüt' kelimeleri virgülle ayrılmıştır.
Noktalı virgülün işlevini belirlemek için önce cümlenin alt gruplarını görmek gerekir.
2
Virgülle ayrılmış bu kelimelerin oluşturduğu grupları analiz edin.
Birinci grup telli çalgıları, ikinci grup ise üflemeli çalgıları temsil etmektedir.
Noktalı virgül genellikle farklı kategorileri (tür veya takımları) ayırmak için kullanılır.
3
Noktalı virgülün (;) bu iki grubun tam ortasındaki yerini kontrol edin.
Noktalı virgül, iki farklı çalgı türü arasında köprü görevi görerek onları birbirinden ayırmıştır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre tür veya takımları ayırmak noktalı virgülün temel görevlerinden biridir.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Tür ve Takımları Ayırma Görevi

İpuçları

1
Cümlede kaç farklı çalgı grubu (tür) olduğunu saymayı deneyin.
2
Noktalı virgülün (;) hemen öncesindeki ve sonrasındaki kelime öbeklerine bakın; bunlar farklı kategorilere mi ait?
3
Noktalı virgül asla bir açıklamadan veya örnekten önce gelmez, o görev iki noktaya (:) aittir.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün sıralı cümleleri ayırdığı (Örn: At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.) örnekleri inceleyerek aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 914Soru →

Yeni atanan kaymakam, ilçenin temel sorunlarını raporuna şu şekilde yansıttı ( ) Yetersiz su kaynakları, bakımsız yollar, eski okul binaları ( ) Bu sorunların çözümü için ayrılan ödenek acaba yeterli olacak mı ( ) İncelemelere göre 19481948 ( ) yılında inşa edilen eski hükümet konağı ise tamamen kullanılamaz durumda ( )

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) (...) (?) (?) (.)

Cevap

Parçadaki boşluklar sırasıyla nokta, üç nokta, soru işareti, soru işareti ve nokta şeklinde doldurulmalıdır.
Doğru seçenekteki dizilim, parçanın dil bilgisi yapısına tam uyum sağlar. İlk ve son cümleler yüklemi olan tamamlanmış yargılardır (nokta); ikinci bölüm bir betimleme listesidir ve yüklemi yoktur (üç nokta); üçüncü cümle bir soru cümlesidir (soru işareti) ve parantez içindeki tarih kesinliği bilinmeyen bir bilgiyi temsil eder (soru işareti).

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümleyi analiz etmek
Nokta (.)
"Yansıttı" yüklemiyle biten ilk cümle yargıca tamamlandığı için sonuna nokta konmalıdır.
2
İkinci bölümdeki listeyi değerlendirmek
Üç nokta (...)
"Binaları" kelimesinden sonra yüklem bulunmadığı ve örneklerin devam edebileceği sezdirildiği için eksiltili cümle yapısı gereği üç nokta kullanılmalıdır.
3
Soru anlamını kontrol etmek
Soru işareti (?)
"Yeterli olacak mı" ifadesi doğrudan bir soru yönelttiği için cümle sonuna soru işareti getirilmelidir.
4
Tarihsel verideki şüpheyi incelemek
Soru işareti (?)
19481948 tarihinden sonra kullanılan yay ayraç içindeki boşluk, bilginin kesin olmadığını veya şüpheyle karşılandığını belirtmek için soru işareti gerektirir.
5
Son cümleyi tamamlamak
Nokta (.)
"Durumda" (durumdadır) ek-fiiliyle biten son cümle tamamlanmış bir yargı bildirdiği için nokta ile bitirilmelidir.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin temel ve özel (şüphe/eksiltili) görevleri

İpuçları

1
Öncelikle yüklemi olan ve olmayan cümleleri birbirinden ayırt etmeye çalışın.
2
Cümle içindeki tarihin yanındaki paranteze dikkat! Orada bilginin kesinliğiyle ilgili bir kuşku dile getirilmek isteniyor olabilir.
3
Sırasıyla tamamlama, sürdürme (eksiltili), soru sorma, şüphe bildirme ve tekrar tamamlama işlevlerini karşılayan işaretleri bulun.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda 'ünlem işaretinin parantez içinde küçümseme/alay anlamında kullanımı' kuralını içeren bir metni inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 915Soru →

Resmî bir yazışma metninde geçen "Eğitim koordinatörü, yeni personelin uyum sürecini hızlandırmak amacıyla hazırlanan kapsamlı programı yarın sabah tüm ekibe sunacaktır." cümlesindeki virgülün (,) kullanım amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek

Cevap

Verilen cümlede virgül, yüklemden uzak düşmüş olan özneyi (Eğitim koordinatörü) belirtmek amacıyla kullanılmıştır.
Cümlede 'sunacaktır' yükleminden oldukça uzakta bulunan 'Eğitim koordinatörü' öznesini net bir şekilde belli etmek ve okumayı kolaylaştırmak için virgül kullanılmıştır. Bu, Türkçedeki en temel virgül kurallarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemini belirleyin.
Cümlenin yüklemi 'sunacaktır' sözcüğüdür.
Noktalama işaretinin görevini belirlemek için önce cümlenin yapısını anlamak gerekir.
2
Cümlenin öznesini (işi yapanı) bulun.
Sunma işini yapacak olan 'Eğitim koordinatörü'dür.
Virgülün özneden hemen sonra gelip gelmediğini kontrol etmek için özne tespit edilmelidir.
3
Virgülün konumunu ve yüklemle olan mesafesini analiz edin.
Özne ile yüklem arasında birçok sözcük bulunmaktadır ve virgül tam olarak özneden sonra kullanılmıştır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre uzun cümlelerde yüklemden uzak düşen özneyi belirtmek için virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Virgülün Özneyi Belirtme Görevi

İpuçları

1
Cümlenin yüklemi olan 'sunacaktır' kelimesine 'Kim?' sorusunu sorarak işi yapanı bulun.
2
Bulduğunuz özne ile yüklem arasındaki mesafeye ve virgülün nerede durduğuna dikkat edin.
3
Uzun cümlelerde özneyi vurgulamak için kullanılan noktalama kuralını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir cümle kurarak virgülü kaldırıp okumayı deneyin; öznenin vurgusunun nasıl kaybolduğunu fark edeceksiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 916Soru →

Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzuna göre, tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Edebiyat dersinde Tarık Buğra'nın "Küçük Ağa"'sını hep birlikte tahlil ettik.

Cevap

Tarık Buğra'nın 'Küçük Ağa' eserinin isminin geçtiği seçenek yanlıştır çünkü tırnak işaretiyle belirtilen ifadelerden sonra ekleri ayırmak için ayrıca kesme işareti kullanılmaz.
TDK kurallarına göre tırnak içine alınan ifadelerden sonra gelen ekler kesme işareti ile ayrılmaz. Yanlış olan seçenekte 'Küçük Ağa' eser adı tırnak içine alınmış ancak sonrasında gelen ek ayrıca kesme işaretiyle ayrılmıştır. Doğru yazım 'Küçük Ağa"sını' şeklinde olmalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki tırnak işareti ve kesme işareti kullanımlarını tespit et.
Seçeneklerde tırnak içine alınmış eser adları ve sayılara gelen ekler bulunmaktadır.
Soruda özellikle tırnak ve kesme işareti arasındaki ilişkiye dair bir kural hatırlatılmıştır.
2
TDK'nin 'Tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz' kuralını uygula.
Küçük Ağa'sını şeklindeki kullanımda tırnak işaretinden sonra fazladan bir kesme işareti ( ' ) olduğu görülür.
Tırnak işareti zaten ayırma görevini üstlendiği için ikinci bir işaret kullanımı noktalama kirliliğine yol açar.
3
Diğer seçeneklerdeki kısa çizgi, yay ayraç ve sayıların yazımını kontrol et.
1923'ten (doğru), Ankara-Konya (doğru), Yakup Kadri (1889-1974) (doğru) kullanımlarının hatasız olduğu onaylanır.
KPSS formatında diğer seçeneklerin doğruluğundan emin olmak hata payını sıfıra indirir.

Anahtar Kavram

Tırnak İşareti ve Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde tırnak işaretinden ( " ) hemen sonra gelen eklere dikkat edin.
2
TDK'ye göre tırnak işareti kullanılan yerde kesme işareti ( ' ) genellikle emekli olur, yani kullanılmaz.
3
Eser adları tırnak içine alındığında, gelen iyelik veya durum eklerini ayırmak için fazladan bir işaret koymak hatadır.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmama kuralını tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer tırnak işareti yerine eseri italik (eğik) yazsaydık, o zaman eki ayırmak için kesme işareti kullanmamız gerekirdi: *Küçük Ağa*'sını.
Tahmini Süre:45s
Soru 917Soru →

Resmî raporlarda ve kamu yazışmalarında dilin doğru kullanımı, kurumsal ciddiyetin bir göstergesidir. Birleşik kelimelerin yazımı ise bu metinlerde en sık hata yapılan konuların başında gelmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan titiz takip sonucunda zanlının suç üstü yakalandığı resmî makamlarca duyuruldu.

Cevap

Zanlının suç üstü yakalandığını belirten cümlede yazım yanlışı yapılmıştır çünkü 'suçüstü' kelimesi bitişik yazılmalıdır.
Türkçede 'alt', 'üst' ve 'üzeri' sözcükleri, somut olarak yer bildirmediği durumlarda birleşik kelime oluştururken bitişik yazılır. 'Suçüstü' kelimesi, suçun işlendiği fiziksel bir 'üst' bölgeyi değil, suç işlenirken yakalanma durumunu ifade ettiği için 'suçüstü' şeklinde bitişik yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri tespit et.
Tespit edilen kelimeler: ana dili, iş birliği, huzurevi, üst geçit, suç üstü.
Yazım yanlışı olan kelimeyi bulmak için önce birleşik yapıları belirlemek gerekir.
2
'Alt/üst/üzeri' sözcüklerinin kullanım kuralını uygula.
'Üst geçit' somut yer bildirdiği için ayrı, 'suçüstü' somut yer bildirmediği (durum/zaman bildirdiği) için bitişik olmalıdır.
TDK'nin en temel birleşik kelime kurallarından biri somut yer bildirimi ile ilgilidir.
3
Diğer seçeneklerdeki kelimeleri kontrol et.
'Ana dili' ve 'iş birliği' her zaman ayrı; 'huzurevi' her zaman bitişik yazılır.
Yanlış seçeneklerin neden doğru olduğunu teyit etmek hata riskini azaltır.

Anahtar Kavram

Alt, Üst ve Üzeri Sözcüklerinin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen 'alt' ve 'üst' sözcüklerinin somut olarak bir yer bildirip bildirmediğine dikkat edin.
2
'Üst geçit' fiziksel bir yapıyı işaret ederken, 'suçüstü' bir durumu işaret eder. Bu fark yazımı değiştirir.
3
TDK'ye göre somut yer bildirmeyen 'alt, üst, üzeri' ekli kelimeler (bilinçaltı, akşamüstü vb.) bitişik yazılır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'olağanüstü' ve 'böbrek üstü' kelimeleri arasındaki yazım farkını inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeleri tek tek TDK sözlüğündeki kural gruplarına (ev ile bitenler, baş ile başlayanlar, somut yer bildirenler) ayırarak kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 918Soru →

Kurumsal iletişim süreçlerinde ve resmî belgelerin düzenlenmesinde, sözcüklerin Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzuna uygun olarak kullanılması profesyonel bir gerekliliktir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala aykırı bir kullanım söz konusudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Stratejik planın uygulanmasıyla birlikte kurumun verimlilik oranlarının gün be gün arttığı rapor edilmektedir.

Cevap

Kurumun verimlilik oranlarının arttığını ifade eden cümlede geçen 'gün be gün' ifadesi yanlıştır; bu sözcük 'günbegün' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Doğru yanıt olan seçenek 'gün be gün' ifadesini içermektedir. TDK Yazım Kuralları uyarınca 'günbegün' sözcüğü, Farsça kurala göre kurulan birleşik bir kelime olduğu için bitişik yazılmalıdır. Bu kelime, 'günden güne' anlamına gelir ve aradaki '-be-' eki kelimelerin ayrılmasını engeller.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yazımı karıştırılma potansiyeli yüksek olan 'öz geçmiş', 'iş birliği', 'hiç kimse', 'günbegün' ve 'pek çok' gibi sözcükleri tespit edin.
Bu sözcüklerin büyük çoğunluğu ayrı yazılırken, bir tanesinin yapısal özelliği gereği bitişik yazılması gerektiği fark edilir.
KPSS düzeyindeki sorularda adayların genellikle bitişik yazmaya meyilli olduğu ayrı yazılan kelime grupları ile bitişik yazılması gereken kalıplaşmış ifadeler bir arada verilir.
2
TDK Yazım Kuralları'ndaki 'Arapça ve Farsça kurala göre kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır' maddesini hatırlayın.
'günbegün' kelimesinin bu kural kapsamında olduğu teyit edilir.
Bu tür sözcüklerde aradaki ekler kelimeleri birbirine kalıcı olarak bağlar.

Anahtar Kavram

Bitişik ve Ayrı Yazılan Kelimeler (Farsça Kurallı Birleşikler)

İpuçları

1
Cümlelerdeki ayrı yazılan tamlamalara ve kalıplaşmış ifadelere odaklanın.
2
'Öz geçmiş' ve 'iş birliği' gibi kelimelerin güncel TDK kılavuzundaki yazımlarını hatırlayın; ancak asıl hatanın yabancı kuralla kurulan bir birleşikte olduğunu unutmayın.
3
Farsça bir bağlama sahip olan ve 'günden güne' anlamına gelen zarfın bitişik yazılması gerektiğini göz önünde bulundurun.

Daha Fazla Pratik

Farsça ve Arapça kurallara göre kurulan diğer kelimeler (darülaceze, ehliyetihaal vb.) ile 'alt, üst, ana, ön' gibi sözcüklerle kurulan birleşiklerin yazımını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 919Soru →

Toplumsal dayanışmayı artırmak amacıyla kurulan bir yardımlaşma derneği, yürüttüğü faaliyetlerle ilgili çeşitli bilgilendirme metinleri hazırlamıştır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gönüllü üyelerimiz, hazırlanan tanıtım bültenlerinide mahalle sakinlerine dağıtarak destek istedi.

Cevap

Gönüllü üyelerimiz, hazırlanan tanıtım bültenlerinide mahalle sakinlerine dağıtarak destek istedi.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'bültenlerini de' ifadesindeki 'de', cümleye 'dahi/başka şeylerin yanında bu da' anlamı katan bir bağlaçtır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmadığı için ayrı yazılması gerekirken kelimeye bitişik yazılarak ('bültenlerinide') yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de' yapısını tespit etme ve görevini belirleme
'bültenlerinide' kelimesindeki 'de'nin bağlaç mı yoksa hal eki mi olduğu incelenir.
Bağlaç olan 'de' daima ayrı, hal eki olan '-de' ise daima bitişik yazılır.
2
Çıkarma testini uygulama
'de' cümleden çıkarıldığında: 'Gönüllü üyelerimiz, hazırlanan tanıtım bültenlerini mahalle sakinlerine dağıtarak destek istedi.'
Cümle çıkarıldığında anlam bozulmadığı için bu bir bağlaçtır.
3
Yazım kuralına göre değerlendirme
Bağlaç olan 'de' ayrı yazılmalıdır, ancak cümlede bitişik yazılmıştır.
Bu durum bir yazım yanlışı oluşturur.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de/da' ve 'ki'nin yazımı ile soru eki olan 'mi'nin yazım kuralları.

İpuçları

1
Cümledeki 'de' ekini/bağlacını kapatıp cümleyi tekrar okuyun; anlam bozulmuyorsa o bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
2
'-ki' ekinin yazımını kontrol etmek için kelimeye '-ler' eki getirin. 'Binasındakiler' anlamlı olduğu için bitişik, 'Öylekiler' anlamsız olduğu için ayrı yazılmalıdır.
3
Bağlaç olan 'de' asla 'te/ta' şeklinde yazılamaz, bu da size onun bağlaç olduğunu hatırlatabilir.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki'nin bitişik yazıldığı 'SOMBAHÇEM' kodlamasındaki diğer kelimelerle ilgili örnekler çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bağlaç olan 'de/da' yerine cümleye 'dahi' veya 'bile' kelimelerini koyun. Eğer cümle anlamını koruyorsa o yapı kesinlikle bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 920Soru →

Ufukta silikleşen sıradağlar, tozlu yollar ve ağır ağır geçip giden kağnılar (I)(I) Bu ıssız coğrafyada sessizliği bozan tek unsur, rüzgârın kayalar arasında çıkardığı uğultuydu (II)(II) Böylesine derin bir yalnızlığın içinde insan, geçmişin gölgelerinden başka neyi görebilir ki (III)(III) Bu çetin kış şartlarında köylülerin nasıl hayatta kalacağı, yeterli stoklarının olup olmadığı henüz bilinmiyor (IV)(IV)

Yukarıdaki parçada numaralanmış yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (.) (?) (.)

Cevap

Parçada sırasıyla üç nokta, nokta, soru işareti ve nokta işaretleri kullanılmalıdır.
Parçadaki birinci cümlede yüklem eksikliği nedeniyle üç nokta, ikinci cümlede ek fiille tamamlanmış bir yüklem olduğu için nokta, üçüncü cümlede soru anlamı bulunduğu için soru işareti ve dördüncü cümlede dolaylı bir anlatım ile yargı tamamlandığı için nokta kullanılması Türk Dil Kurumu kurallarına göre doğru dizilimdir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlenin yüklemini kontrol etme
Cümlede yargıyı tamamlayan bir fiil veya ek fiil alarak yüklemleşmiş bir isim bulunmamaktadır.
Eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
2
İkinci cümlenin yapısını inceleme
'Uğultuydu' sözcüğü ek fiil alarak yüklem görevindedir ve yargı tamamlanmıştır.
Yüklemi bulunan ve anlamca tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta (.) konur.
3
Üçüncü cümledeki anlamı belirleme
Cümle 'neyi görebilir ki' ifadesiyle bir soru anlamı taşımaktadır.
Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti (?) konur.
4
Dördüncü cümlenin ana yüklemini bulma
Cümle içinde soru kelimeleri barındırsa da ana yüklem 'bilinmiyor'dur ve bir durum bildirmektedir.
Dolaylı soru cümleleri veya soru kelimesi içeren ancak soru anlamı taşımayan bildirme cümlelerinin sonuna nokta (.) konur.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretlerinin İşlevleri

İpuçları

1
Cümlelerin sonunda bir eylem veya durum bildiren yüklem olup olmadığını kontrol edin.
2
Cümlenin içinde 'nasıl, ne, mı' gibi soru unsurları olsa bile cümlenin sonuna gelindiğinde hala bir soru sorulup sorulmadığına bakın.
3
Dolaylı soru cümleleri, bir durumu 'bilmiyorum, söylendi, açıklandı' gibi ifadelerle bağladığı için nokta ile biter.

Daha Fazla Pratik

Dolaylı soru cümleleri ile doğrudan soru cümleleri arasındaki farkı pekiştirmek için benzer karmaşık metinlerde uygulama yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleden yüklemi çıkardığınızda anlam tamamen askıda kalıyorsa üç nokta, yargı bildiren bir kelime varsa (düşmüş bir ek fiil olsa dahi) nokta koyarak eleme yöntemini kullanabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 46 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 46 | Examkin