Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 921Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde kısaltmaların ve bu kısaltmalara getirilen eklerin yazımı belirli kurallara tabidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: SGK'nın yeni düzenlemesiyle ilgili detaylar kurumun resmî internet sayfasında ilan edildi.

Cevap

SGK'nın ifadesinin geçtiği cümle yazım yönünden yanlıştır; doğrusu SGK'nin olmalıdır.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir. SGK kısaltmasının son harfi olan 'K' harfi 'ke' şeklinde okunduğu için ek '-nin' olmalıdır. 'SGK'nın' yazımı, harfin yanlışlıkla 'ka' olarak okunmasından kaynaklanan bir hatadır.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harfli kısaltmaları kontrol et.
SGK ve TDK kısaltmaları büyük harflerle yapılmıştır. Kural gereği ek, son harfin okunuşuna göre gelmelidir.
Büyük harfli kısaltmalarda kelimenin açılımı değil, kısaltmanın son harfi esastır.
2
'K' harfinin okunuşunu doğrula.
Türkçede 'ka' sesi yoktur, bu harf 'ke' olarak okunur.
SGK kısaltması 'Se-Ge-Ka' değil, 'Se-Ge-Ke' şeklinde okunmalıdır.
3
Noktalı kısaltmaların ek kuralını incele.
Prof. Dr.un ve İng.den kullanımlarında kesme işareti kullanılmamıştır.
TDK kurallarına göre sonunda nokta bulunan kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara getirilen eklerin belirlenmesinde kısaltmanın türü (büyük/küçük harf) ve noktalama durumu belirleyicidir.

İpuçları

1
Cümlelerdeki kısaltmaların türüne (büyük harf, noktalı veya küçük harf) ve eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmadığına dikkat edin.
2
Büyük harfli kısaltmalarda 'son harfin okunuşu', noktalı kısaltmalarda ise 'kesme işareti kullanmama' kuralını hatırlayın.
3
Türkçede 'K' harfinin 'ka' değil 'ke' olarak okunduğunu unutmayın; bu durum SGK gibi kısaltmalara gelen ekleri doğrudan etkiler.

Daha Fazla Pratik

Üslü kısaltmaların (m², cm³) ek yazım kurallarını da tekrar ederek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 922Soru →

Türkçede bazı sözcüklerin yazımı, telaffuzdaki benzerlikler veya yanlış yerleşmiş alışkanlıklar nedeniyle sıklıkla karıştırılmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu yeni kılavuz sayesinde projenin tüm aşamalarını kolayca tamamladık.

Cevap

İçinde 'kılavuz' sözcüğü geçen cümledeki yazım doğrudur.
Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğüne göre 'kılavuz' kelimesi 'ı' harfiyle yazılır. Bu sözcük, Rumca kökenli olup Türkçede bu şekilde standartlaşmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki altı çizili sözcükleri tespit et.
Sözcükler: kılavuz, traş, stajer, orjinal.
Yazım hatası tespiti için önce hedef kelimeleri belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen sözcüklerin TDK kurallarına göre doğru yazımlarını hatırla.
Doğru yazımlar: kılavuz, tıraş, stajyer, orijinal.
Günlük söyleyişle yazı dili arasındaki farkı ayırt etmek için kuralları hatırlamak şarttır.
3
Cümlelerdeki kullanımları doğru biçimlerle karşılaştır.
'kılavuz' doğru yazılmıştır; diğerleri ('traş', 'stajer', 'orjinal') hatalıdır.
Doğru şıkka ulaşmak için eleme yöntemi uygulanır.

Anahtar Kavram

Yabancı kökenli veya söyleyiş farkı olan sözcüklerde ünlü/ünsüz koruması

İpuçları

1
Altı çizili kelimelerin içinde eksik harf olup olmadığına dikkat edin.
2
'Kılavuz' ve 'tıraş' gibi kelimelerde 'ı' harfi genellikle unutulur; bu kelimeleri tekrar kontrol edin.
3
'Orijinal' ve 'stajyer' kelimeleri yabancı kökenlidir ve yazımları telaffuzlarından biraz daha uzundur.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde yazımı karıştırılan 'hoparlör', 'şoför' ve 'doküman' kelimelerini de çalışmanız faydalı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Kelimelerin yazımını kontrol ederken heceleme yöntemini kullanabilirsiniz; 'kı-la-vuz' şeklinde hecelendiğinde aradaki 'ı' sesi daha net hissedilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 923Soru →

Noktalı virgül (;;), cümle içerisinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak amacıyla kullanılır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisinde noktalı virgül bu işleviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Grup mülakatına katılan adaylardan Ali, Ayşe, Mehmet; bireysel mülakata katılanlardan ise Can, Deniz, Ece başarılı oldu.

Cevap

Grup mülakatına katılan adaylardan Ali, Ayşe, Mehmet; bireysel mülakata katılanlardan ise Can, Deniz, Ece başarılı oldu.
Doğru cevapta 'grup mülakatına katılanlar' (Ali, Ayşe, Mehmet) ve 'bireysel mülakata katılanlar' (Can, Deniz, Ece) şeklinde virgüllerle ayrılmış iki ayrı insan grubu bulunmaktadır. Bu iki grubu birbirinden net bir şekilde ayırmak için noktalı virgül kullanılması TDK kurallarına göre 'tür veya takımları ayırma' işlevine tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Kural Analizi
Noktalı virgülün 'tür veya takımları ayırma' görevi aranmaktadır.
Soruda belirtilen spesifik kullanım amacını anlamak çözüm için ilk adımdır.
2
Gruplandırma Kontrolü
Doğru seçenekte 'grup mülakatı' ve 'bireysel mülakat' olmak üzere iki kategori listelenmiştir.
İsim listelerinin (Ali, Ayşe, Mehmet vs. Can, Deniz, Ece) kendi içinde virgül taşıması, bu iki ana kümenin noktalı virgül ile ayrılmasını gerektirir.
3
Diğer Seçeneklerin Elenmesi
Diğer şıkların sıralı cümle ayırma, özne belirginleştirme veya açıklama gibi farklı amaçlar taşıdığı tespit edilmiştir.
Noktalı virgülün farklı görevlerini ayırt etmek, doğru tanıya ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Gruplandırma İşlevi

İpuçları

1
Cümlede birbirinden farklı iki kategori veya sınıf olup olmadığına bakın.
2
Noktalı virgülün 'tür veya takım ayırma' görevi genellikle bir tarafta A listesi, diğer tarafta B listesi olduğu durumlarda karşımıza çıkar.
3
Aday listelerini inceleyin; bir tarafta 'grup mülakatı' diğer tarafta 'bireysel mülakat' adaylarının nasıl bir sınırla ayrıldığına odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneyi belirginleştirme görevi ile ilgili örnekleri inceleyerek aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 924Soru →

Türkçede büyük harflerin kullanımı; kurum ve kuruluş adları, kanun metinleri, yapı isimleri ve yön bildiren sözcüklerin kazandığı anlamlara göre çeşitli kurallara bağlanmıştır. Bu kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dün yapılan resmî açıklamada, Türk Dil Kurumu'nun yeni sözlük çalışmasının bu yıl içinde tamamlanacağı duyuruldu.

Cevap

Türk Dil Kurumu gibi kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralına uyulmayan seçenek yanlıştır.
Doğru cevap, Türk Dil Kurumu'nun ifadesinde yapılan hatayı içeren seçenektir. Türk Dil Kurumu bir kurum adıdır ve TDK kuralları gereği kurum ve kuruluş adlarına getirilen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz. Doğru yazım 'Türk Dil Kurumunun' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel isimlerin türlerini belirle.
Cümlelerde kanun (Türk Medeni Kanunu), kurum (Türk Dil Kurumu), yapı (Ankara Kalesi), medeniyet/yön (Batı) ve makam (Vali) isimleri bulunmaktadır.
Yazım kuralı, özel ismin dahil olduğu kategoriye (kurum, yapı, kanun vb.) göre değişiklik gösterir.
2
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin yazım kuralını hatırla.
TDK kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, merkez ve birim adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Bu kural, öğrencilerin en çok hata yaptığı ve KPSS'de sıkça sorulan istisnai bir durumdur.
3
Diğer özel isimlerin ek alma ve büyük harf kurallarını denetle.
Kanun ve yapı adlarına gelen eklerin kesme ile ayrılması, makam adlarının büyük başlaması ve 'Batı' kelimesinin medeniyet anlamında büyük olması kuralları doğru uygulanmıştır.
Çeldiricilerin doğruluğunu teyit ederek ana hatayı netleştirmek gerekir.
4
Yanlış olan seçeneği işaretle.
Türk Dil Kurumu'nun yazımı yanlış, Türk Dil Kurumunun yazımı doğrudur.
Kurum adına gelen ek kesme işaretiyle ayrıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki kurum/kuruluş adları ile kanun/yapı adları arasındaki ek alma farkına dikkat edin.
2
TDK'nin kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerle ilgili kesme işareti kuralını hatırlayın.
3
Türk Dil Kurumu bir kurum ismidir; kurum isimlerine gelen eklerin kesme ile ayrılıp ayrılmayacağını sorgulayın.

Daha Fazla Pratik

Avrupa Birliği ifadesinin bu kuraldaki tek istisna olduğunu ve eklerin kesme ile ayrıldığını (Avrupa Birliği'ne) unutmayın.

Alternatif Yöntem

Özel isimlerden sonra gelen ekleri kontrol ederken 'Bu bir bina/eser mi yoksa bir kurum/organizasyon mu?' sorusunu sorun. Bina ve eserlerde kesme varken, kurum ve kuruluşlarda (istisnalar hariç) kesme kullanılmaz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 925Soru →

İki nokta (:); kendisinden sonra açıklama yapılacak, örnek verilecek veya doğrudan alıntı yapılacak cümlelerin sonunda kullanılır. Eğer iki noktadan sonra gelen ifade bağımsız bir cümle niteliğindeyse büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa (özel isim değilse) küçük harfle başlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı ve sonrasındaki yazım kuralı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kütüphanedeki görevli, aradığım kitabı bulamayınca şöyle dedi: "Maalesef o eser şu an ödünç verilmiş durumda."

Cevap

Doğru kullanımın olduğu cümle, kütüphane görevlisinin sözünün doğrudan alıntılandığı ve hem noktalama işaretinin hem de büyük harf kuralının doğru uygulandığı seçenektir.
Doğru kullanımın olduğu seçenekte, bir başkasının sözü aktarılmadan önce (alıntı) iki nokta kullanılmış ve alıntı yapılan ifade bağımsız bir cümle olduğu için büyük harfle başlatılmıştır. Bu, Türk Dil Kurumu'nun hem noktalama hem de yazım kurallarına tam uyum sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki noktalama işaretinin işlevini belirle.
Cümlelerde açıklama, örnekleme veya alıntı yapılmak istendiği görülmektedir.
İki noktanın temel görevleri bu üç duruma dayanır.
2
Kullanılan işaretin doğruluğunu kontrol et.
Bahçe çiçekleri ve masa eşyalarıyla ilgili cümlelerde noktalı virgül (;) kullanılarak hata yapılmıştır.
Örnekleme öncesinde noktalı virgül değil, iki nokta (:) kullanılmalıdır.
3
İki noktadan sonraki harf boyutunu kontrol et.
Tavsiye cümlesinde tam cümle olduğu halde küçük harf kullanılmış, manav örneğinde ise sadece örnek sıralandığı halde büyük harf kullanılmıştır.
TDK kurallarına göre iki noktadan sonraki tam cümleler büyük, özel isim olmayan örnek listeleri küçük harfle başlar.
4
Doğru seçeneği onayla.
Görevlinin sözünün alıntılandığı cümlede hem iki nokta doğru kullanılmış hem de alıntı tam cümle olduğu için büyük harfle başlamıştır.
Tüm yazım ve noktalama kuralları bu seçenekte eksiksiz uygulanmıştır.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Büyük Harf Kullanım İlişkisi

İpuçları

1
Cümlelerin hangisinde açıklama veya örnekleme yapılmadan önce hangi noktalama işaretinin kullanıldığına dikkat edin.
2
İki noktadan sonra gelen ifadenin tam bir cümle olup olmadığını kontrol edin; bu, büyük veya küçük harf seçimini belirler.
3
Alıntı cümleleri, kendisinden önceki açıklayıcı ifadeden sonra mutlaka iki nokta gerektirir ve alıntı tırnak içindeyse büyük harfle başlar.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra sadece örneklerin sıralandığı ancak bu örneklerin özel isim olduğu (örneğin şehir adları) durumları inceleyerek yazım kurallarını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 926Soru →

Bir okulun sosyal sorumluluk projesi kapsamında hazırladığı duyuru metninden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Her sınıftan seçilen 2'şer öğrenci, projede gönüllü olarak görev alacaktır.

Cevap

Duyuru metninde yer alan '2'şer' ifadesinin yazımı yanlıştır; üleştirme sayıları her zaman yazıyla yazılmalıdır.
Türkçede üleştirme (paylaştırma) sayıları rakamla değil, her zaman yazıyla yazılır. Bu nedenle seçenekte geçen '2'şer' kullanımı hatalıdır; doğrusu 'ikişer' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sayı içeren ifadeleri tespit etme
'2'şer' ifadesi belirlendi.
Sayıların yazım kurallarına uygunluğu kontrol edilmelidir.
2
Sayının türünü ve kuralını hatırlama
Bu bir üleştirme (paylaştırma) sayısıdır.
Türk Dil Kurumu'na göre üleştirme sayıları rakamla değil, sadece yazıyla ifade edilir.
3
Hatalı kullanımı düzeltme
'2'şer' yerine 'ikişer' yazılmalıdır.
Rakamla yazılan üleştirme sayıları yazım yanlışı kabul edilir.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde paylaştırma (üleştirme) anlamı katan sayılara odaklan.
2
Türk Dil Kurumu'nun 'üleştirme sayıları' kuralını hatırla: Rakam mı yoksa yazı mı kullanılır?
3
Paylaştırma sayıları (ikişer, üçer vb.) asla rakamla yazılmaz.

Daha Fazla Pratik

Sıra sayılarının (örneğin 2'nci mi yoksa 2'inci mi?) ek alırken ünlü uyumuna nasıl dikkat ettiğini gözden geçirebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 927Soru →

Türkçede iki nokta (:); kendisinden sonra açıklama yapılacak, örnek verilecek veya alıntı yapılacak cümlelerin sonunda kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu projenin temel hedefleri şunlardır; eğitimde kaliteyi artırmak, teknolojik altyapıyı güçlendirmek ve fırsat eşitliği sağlamak.

Cevap

İki noktanın yanlış kullanıldığı cümle, 'Bu projenin temel hedefleri şunlardır;' şeklinde başlayan ifadedir; çünkü burada açıklama/listeleme öncesinde noktalı virgül değil, iki nokta kullanılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'şunlardır' ifadesinden sonra noktalı virgül (;) kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konulmalıdır. Noktalı virgülün böyle bir görevi bulunmadığı için bu kullanım hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapısını ve noktalama işaretlerinin işlevini analiz edin.
Tüm cümlelerin bir açıklama veya örnekleme amacı taşıdığı görülmektedir.
İki noktanın temel görevi kendisinden sonraki kısmın bir açıklama, örnek veya alıntı olduğunu göstermektir.
2
TDK'nin iki nokta ve noktalı virgül ayrımı kuralını uygulayın.
Açıklama yapılacak yerlerde iki nokta (:) kullanılırken; noktalı virgül (;) sadece sıralı cümleleri veya tür/takım gruplarını ayırmak için kullanılır.
Noktalı virgülün açıklama yapma gibi bir görevi yoktur.
3
Seçeneklerdeki büyük/küçük harf kurallarını kontrol edin.
Cümle niteliğindeki açıklamaların büyük harfle, sadece örnek sıralanan listelerin küçük harfle başladığını teyit edin.
Yazım kuralları ile noktalama kuralları birbirini tamamlar.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Noktalı Virgülün İşlevsel Ayrımı

İpuçları

1
Cümlede 'şunlardır', 'şöyledir', 'şudur' gibi ifadelerden sonra genellikle bir açıklama veya liste gelir.
2
Açıklama yapmadan hemen önce hangi noktalama işaretinin gelmesi gerektiğini düşünün: ':' mi yoksa ';' mi?
3
Noktalı virgül (;) asla kendinden sonra gelecek bir açıklamayı veya listeyi başlatmak için kullanılmaz.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen ifadelerin ne zaman büyük, ne zaman küçük harfle başladığını pekiştirmek için TDK'nin güncel örneklerini inceleyin.

Alternatif Yöntem

Cümleyi okurken 'şunlardır' dedikten sonra duraksayıp bir liste veriyorsanız, oraya mutlaka iki nokta gelmelidir. Eğer iki nokta yerine noktalı virgül görüyorsanız, bu her zaman bir hatadır.
Tahmini Süre:45s
Soru 928Soru →

Bir üniversitenin akademik personeline gönderilen duyuru metnindeki aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hazırlanan bilimsel raporlar ardarda incelendikten sonra senatonun onayına sunulacaktır.

Cevap

Hazırlanan bilimsel raporlar ardarda incelendikten sonra senatonun onayına sunulacaktır cümlesinde 'ardarda' ifadesi yanlış yazılmıştır; doğrusu 'art arda' olmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'ardarda' ifadesi bir yazım yanlışıdır. Türk Dil Kurumu'na göre arka arkaya gelme durumunu belirten bu söz öbeği 'art arda' şeklinde ayrı olarak yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan ve yazımı sıklıkla karıştırılan yabancı kökenli sözcükler ile söz öbekleri belirlenir.
Cümlelerde 'entelektüel', 'acente', 'antrenman', 'sürpriz' ve 'ardarda' ifadeleri tespit edildi.
Yazım yanlışını bulmak için riskli kelimelere odaklanmak gerekir.
2
Tespit edilen kelimelerin TDK Güncel Yazım Kılavuzu'ndaki yazımları kontrol edilir.
'Ardarda' ifadesinin doğrusunun 'art arda' olduğu belirlendi.
Türkçede süreklilik bildiren bazı ifadeler ve ikileme özelliği taşıyan öbekler genellikle ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcüklerin TDK Kurallarına Göre Kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli kelimelerin ve ikileme benzeri yapıların yazımına dikkat edin.
2
Özellikle bitişik veya ayrı yazılması gereken söz öbeklerini kontrol edin.
3
Süreklilik bildiren 'art arda' ifadesi halk arasında sıklıkla 'ardarda' şeklinde yanlış birleştirilmektedir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'yanı sıra', 'peşi sıra' ve 'iç yana' gibi ayrı yazılması gereken diğer sözcük öbeklerini TDK kılavuzundan inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 929Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölge halkı, Zigana geçidindeki çalışmaların bir an önce tamamlanarak yolun trafiğe açılmasını bekliyor.

Cevap

Bölge halkı, Zigana geçidindeki çalışmaların bir an önce tamamlanarak yolun trafiğe açılmasını bekliyor cümlesinde 'geçit' sözcüğü büyük harfle yazılmalıdır.
Türkçede yer adlarında ilk isimden sonra gelen ve coğrafi bir türü (deniz, nehir, göl, dağ, boğaz, geçit vb.) bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar. Zigana Geçidi, Çanakkale Boğazı, Ağrı Dağı gibi örneklerde tür bildiren kelimelerin büyük harfle başlatılması zorunludur. Seçenekteki 'geçit' kelimesinin küçük harfle yazılması bu kuralın ihlalidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki yer adlarını ve özel isimleri belirleyin.
Zigana Geçidi ifadesi bir yer adıdır.
Yazım kurallarına göre yer adlarının nasıl yazılması gerektiğini tespit etmek için ilk adımdır.
2
TDK'nin yer adlarıyla ilgili kuralını hatırlayın.
Yer adlarında ilk isimden sonra gelen deniz, nehir, göl, dağ, boğaz, geçit vb. tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar.
Özel bir coğrafi birimin parçası olan tür isimlerinin yazım standardını doğrulamak gerekir.
3
Seçeneklerdeki diğer kuralları (kurum, unvan, süreli yayın) kontrol edin.
Türk Dil Kurumu (kurum), Türk Dili dergisi (dergi adı), Vali Bey (unvan) ve Çanakkale Boğazı (yer adı) yazımları TDK kurallarına uygundur.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olarak hatalı seçeneği kesinleştirmek amaçlanır.

Anahtar Kavram

Yer adlarında tür bildiren ikinci isimlerin (dağ, nehir, boğaz, geçit vb.) büyük harfle yazılması.

İpuçları

1
Cümlelerde geçen yer adlarına ve kurum adlarına odaklanın.
2
Bir yer adının parçası olan 'dağ', 'nehir', 'geçit' gibi kelimelerin özel isme dahil olup olmadığını kontrol edin.
3
TDK'ye göre Zigana Geçidi, tıpkı Çanakkale Boğazı gibi bir bütün olarak büyük harfle yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin ayrılıp ayrılmadığı kuralı ile büyük harf kullanımını birlikte pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hatalı yazımı bulmak için 'Özel isim + Tür ismi' tamlamalarında, tür isminin o bölgeyi tanımlayan ayrılmaz bir parça olup olmadığına bakabilirsiniz (Örn: Konya ili - il küçük; ama Konya Ovası - Ova büyük).
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 930Soru →

Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan başvuruların sayısı her geçen gün artıyor ( ) Vatandaşların hak arama konusundaki bu bilinci nasıl değerlendirilmeli ( ) Eyvah, yine mi süre aşımı nedeniyle reddedilen dosyalar ( ) Kurumun şeffaflık, hesap verebilirlik ve hakkaniyet ilkeleri doğrultusunda yürüttüğü titiz çalışmalar ( )

Bu parçada parantezle belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) (?) (!) (...)

Cevap

Parantezle belirtilen yerlere sırasıyla nokta, soru işareti, ünlem işareti ve üç nokta getirilmelidir.
Doğru yanıt olan dizilimde, her işaret cümlenin türüne ve anlamına tam uyum sağlar. Tamamlanmış haber cümlelerinde nokta, soru anlamı taşıyanlarda soru işareti, duygu değeri yüksek ifadelerde ünlem ve yüklemi söylenmemiş ifadelerde üç nokta kullanımı Türkçenin temel noktalama kurallarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümleyi analiz etme
Nokta (.)
'...artıyor' yüklemiyle biten cümle, tamamlanmış ve yargı bildiren bir cümledir.
2
İkinci cümleyi analiz etme
Soru İşareti (?)
'nasıl' soru sözcüğüyle kurulan cümle, cevap bekleyen doğrudan bir soru cümlesidir.
3
Üçüncü cümleyi analiz etme
Ünlem İşareti (!)
'Eyvah' sözcüğü cümleye telaş ve üzüntü duygusu katmaktadır.
4
Dördüncü cümleyi analiz etme
Üç Nokta (...)
Cümlede yüklem bulunmamaktadır, anlam okuyucunun zihninde tamamlanmak üzere bırakılmıştır (eksiltili cümle).

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretlerinin Temel Görevleri

İpuçları

1
Cümlelerin sonundaki anlam özelliklerine (soru, duygu, tamamlanmamışlık) odaklanın.
2
'Nasıl' ve 'Eyvah' kelimelerinin cümleye kattığı anlamlar hangi işaretleri gerektirir?
3
Son cümlenin bir yüklemi olup olmadığını kontrol edin; yüklem yoksa o cümle eksiltilidir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde, sözde soru cümlelerinin (cevap beklemeyen) sonuna hangi işaretin geleceğini araştırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleleri yüksek sesle okuyarak tonlamaya dikkat etmek; soru tonu, heyecan tonu ve bitmemişlik tonu sizi doğru işaretlere götürecektir.
Tahmini Süre:50s
Soru 931Soru →

Bir gıda üretim tesisinin 'Kalite Kontrol ve Hijyen El Kitabı'ndan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sevkiyat biriminde hazırlanan her bir kolinin toplam ağırlığı 2020 kg'den fazla olmayacak şekilde ayarlanmalıdır.

Cevap

Sevkiyat birimindeki kolilerin ağırlığından bahsedilen cümlede 'kg'den' ifadesi yanlıştır; doğrusu 'kg'dan' olmalıdır.
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin tam okunuşu esas alınır. 'kg' kısaltması 'kilogram' olarak okunduğu için getirilecek ek 'dan' olmalıdır. 'kg'den' yazımı, kısaltmanın 'ke-ge' şeklinde harf harf okunması hatasına dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Küçük harfle yapılan kısaltmaların (ölçü birimleri vb.) kuralını hatırla.
Küçük harfli kısaltmalarda ek, harflerin okunuşuna göre değil, kelimenin tam okunuşuna (açılımına) göre getirilir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre ölçü birimleri bu kategoriye girmektedir.
2
'kg' kısaltmasının açılımını ve buna gelecek eki belirle.
kg = kilogram. Kelime kalın ünlülerle bittiği için gelecek ek 'dan' (kilogramdan) olmalıdır.
Kısaltma 'ke-ge' şeklinde okunarak ek getirilirse hata yapılmış olur.
3
Diğer seçeneklerdeki büyük harf ve noktalı kısaltma kurallarını kontrol et.
TDK'nin (son harfe göre - doğru), T.C. (gelenekleşmiş nokta - doğru), vb.leri (noktadan sonra kesme kullanılmaz - doğru).
Tüm seçenekler kural bazlı değerlendirilerek hata tespit edilir.

Anahtar Kavram

Küçük harfli kısaltmalarda ek getirme kuralı

İpuçları

1
Kısaltmanın büyük harf mi yoksa küçük harf mi olduğuna dikkat edin.
2
Ölçü birimi kısaltmalarında (m, kg, l vb.) eki getirirken kısaltmayı değil, kelimenin kendisini okuyun.
3
'kg' harflerini 'ke-ge' diye değil, 'kilogram' diye okuyup eki öyle getirin.

Daha Fazla Pratik

Büyük harfli kısaltmalarda sonu 'K' ile biten örneklere (SGK, TDK) özellikle dikkat ederek benzer sorular çözün.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları kontrol ederken şu basit kuralı uygulayın: Büyük harf ise 'son harfe' bak, küçük harf ise 'kelimenin aslına' bak.
Tahmini Süre:50s
Soru 932Soru →

Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım ve noktalama kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (') kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kültürel etkileşimler sonucunda Avrupalı'lar, Anadolu mutfağına büyük ilgi göstermeye başlamıştır.

Cevap

Avrupalılar sözcüğünün yazımında kesme işareti kullanılmamalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre özel adlara getirilen yapım ekleri (-lı, -sız, -cı vb.) ve çokluk ekleri (-lar, -ler) kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Avrupa' özel ismine gelen '-lı' bir yapım ekidir, '-lar' ise çokluk ekidir. Bu eklerin her ikisi de kelimeye bitişik yazılmalıdır. Dolayısıyla 'Avrupalı'lar' yazımı hatalıdır, doğrusu 'Avrupalılar' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel isme gelen ekleri incele.
"Avrupa" özel ismine sırasıyla "-lı" (yapım eki) ve "-lar" (çokluk eki) gelmiştir.
Kelimenin kökü ve aldığı eklerin türü noktalama kuralını belirler.
2
TDK'nin özel adlara getirilen eklerle ilgili kuralını hatırla.
Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesmeyle ayrılmaz.
Türkçede yapım eki almış özel isimler yeni bir anlam kazandığı için ekler bitişik yazılır.
3
Cümledeki kullanımı kural ile karşılaştır.
Cümlede kullanılan "Avrupalı'lar" ifadesinde ekler ayrılmıştır, ancak kural gereği "Avrupalılar" şeklinde bitişik olmalıdır.
Yapılan kullanım güncel imla kurallarına aykırıdır.

Anahtar Kavram

Özel Adlara Getirilen Yapım ve Çokluk Eklerinin Yazımı

İpuçları

1
Özel isimlere gelen her ek her zaman kesme işaretiyle ayrılmaz; ekin türüne (yapım veya çekim) dikkat edin.
2
-lı, -lılar, -gil, -ca gibi ekler özel isme geldiğinde kelimeyle kaynaşır ve ayrılmazlar.
3
TDK'ye göre İstanbullu, Türkleşmek veya Ahmetler gibi örneklerde olduğu gibi, yapım ve çokluk ekleri kesme işaretiyle bölünmez.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin (Örn: Türk Dil Kurumuna) neden ayrılmadığını inceleyerek istisnaları pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeyi hecelerine veya eklerine ayırarak inceleyin: Eğer ek kelimenin anlamını değiştiriyorsa (Avrupa -> Avrupalı gibi), o bir yapım ekidir ve kesme işareti kullanılmaz.
Tahmini Süre:45s
Soru 933Soru →

TDK (Türk Dil Kurumu) yazım kuralları ve bu kurallara dair istisnalar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazarın Türk Dili Dergisi'nde yayımlanan son makalesi, dil bilimciler arasında geniş bir yankı uyandırdı.

Cevap

Türk Dili dergisi ifadesindeki 'dergisi' kelimesi küçük harfle başlamalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo, heykel gibi sözler büyük harfle başlamaz. 'Türk Dili' bir dergi adıdır ancak 'dergisi' kelimesi bu özel ismin bir parçası değildir. Bu kuralın en bilinen istisnası 'Resmî Gazete'dir çünkü orada 'Gazete' kelimesi ismin kendisine dâhildir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'Türk Dili Dergisi' ifadesini incelemek.
Bu bir süreli yayın adıdır.
Yazım kurallarında özel isimlerin kapsamını belirlemek gerekir.
2
TDK'nin ilgili kuralını (Özel ada dâhil olmayan kelimelerin yazımı) uygulamak.
Derginin kapak adı 'Türk Dili'dir, 'dergisi' ibaresi bu özel isme dâhil değildir.
Resmî Gazete dışındaki gazete ve dergi isimlerinde bu kural geçerlidir.
3
Diğer seçeneklerdeki unvan (Vali), tür adı (elma) ve tablo adı kullanımlarını teyit etmek.
Diğer tüm seçenekler kurallara uygundur.
Makam adları özel isim yerine geçtiğinde büyük yazılır; yer-tür tamlamalarında tür adı küçük yazılır.

Anahtar Kavram

Özel Ada Dâhil Olmayan Tür İsimlerinin Yazımı

İpuçları

1
Cümledeki süreli yayın (dergi, gazete) ve sanat eseri adlarına odaklanın.
2
Bir gazete veya derginin isminin içinde 'Gazete' veya 'Dergi' kelimesinin geçip geçmediğini kontrol edin.
3
TDK'ye göre sadece 'Resmî Gazete' ifadesinde gazete kelimesi büyük yazılır; diğer dergi ve gazete tür isimleri küçüktür.

Daha Fazla Pratik

Kurum adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmadığı kuralını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 934Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Samsun'un verimli topraklarını besleyen Yeşilırmak nehri, Karadeniz'e dökülür.

Cevap

Samsun'un verimli topraklarını besleyen Yeşilırmak nehri, Karadeniz'e dökülür.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; yer adlarında ilk isimden sonra gelen deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar. 'Yeşilırmak Nehri' ifadesi bir bütün olarak özel ad kabul edildiği için 'nehri' sözcüğünün 'N' harfi büyük olmalıdır. Bu nedenle nehir sözcüğünün küçük harfle başladığı seçenek hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki coğrafi yer adlarını tespit et.
Tuz Gölü, Erciyes Dağı, Yeşilırmak nehri, İstanbul Boğazı, Zigana Geçidi ifadeleri incelenmelidir.
Sorunun odağı olan büyük harf kullanımı genellikle bu özel adlarda yoğunlaşır.
2
TDK'nin yer adlarıyla ilgili kuralını uygula.
Yer adlarında ilk isimden sonra gelen deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar.
Bu kural, coğrafi terimlerin özel ismin bir parçası olup olmadığını belirler.
3
Hatalı kullanımı belirle.
'Yeşilırmak nehri' ifadesindeki 'nehri' sözcüğünün küçük harfle yazıldığı görülmektedir.
Kural gereği 'Yeşilırmak Nehri' şeklinde büyük harfle başlatılması gerekir.

Anahtar Kavram

Coğrafi Yer Adlarının Yazımı (Deniz, Nehir, Göl, Dağ vb.)

İpuçları

1
Cümlelerde geçen dağ, nehir, göl gibi coğrafi terimlerin yazımına dikkat edin.
2
Özel bir yer isminden sonra gelen 'nehir' kelimesi küçük mü yoksa büyük mü başlamalıdır?
3
TDK'ye göre 'Yeşilırmak' bir nehirdir ve bu tür bildiren isimler özel isme dahil olduğunda büyük harfle yazılır.

Daha Fazla Pratik

İl, ilçe, köy ve belde sözcüklerinin yazımı ile coğrafi yer adlarının yazımını karşılaştıran soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şehir, ilçe, köy gibi idari birimlerin küçük harfle; deniz, nehir, dağ gibi coğrafi birimlerin büyük harfle başladığını kodlayarak hatırlayabilirsiniz (Örn: Konya ili - küçük; Tuz Gölü - büyük).
Tahmini Süre:45s
Soru 935Soru →

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hazırlanan 'Müze ve Ören Yerleri Ziyaretçi Rehberi' taslağında yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dijital rehberlik hizmetinden yararlanmak isteyen her gruba 3'er adet tablet verilmektedir.

Cevap

Dijital rehberlik hizmetiyle ilgili cümlede geçen '3'er' ifadesi yanlıştır; üleştirme sayıları TDK kurallarına göre rakamla değil, sadece yazıyla (üçer) yazılmalıdır.
Üleştirme sayıları (ikişer, üçer, onar vb.) Türkçede her zaman yazıyla belirtilir. '3'er' şeklinde rakam ve kesme işareti kullanılarak yapılan yazım, standart yazım kurallarına aykırıdır. Doğru kullanım 'üçer' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Üleştirme sayı kuralını kontrol et.
Cümledeki '3'er' ifadesinin bir üleştirme sayısı olduğu tespit edildi.
TDK'ye göre üleştirme sayıları rakamla yazılamaz.
2
Diğer sayıların yazım kurallarını (ayrı yazma, saat, sıra sayıları) incele.
Diğer seçeneklerdeki sayıların (iki yüz elli, on beşer, 14.00'te, 5'inci) kurallara uygun olduğu görüldü.
Yanlış olan seçeneği teyit etmek için tüm kurallar gözden geçirilmelidir.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen paylaştırma (üleştirme) bildiren sayılara dikkat edin.
2
Türkçede 'ikişer', 'beşer' gibi ifadeler rakamla mı yoksa yazıyla mı yazılır?
3
TDK'ye göre üleştirme sayıları asla rakamla (7'şer gibi) yazılmaz; her zaman yazıyla belirtilmelidir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde sıra sayıları yazılırken (nokta kullanımı veya ek kullanımı) yapılan hataları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 936Soru →

Yazılı anlatımda, yabancı kökenli sözcüklerin Türkçenin ses yapısına uyarlanması veya halk arasındaki yaygın ancak hatalı söyleyişlerin yazıya aktarılması sonucunda çeşitli yazım yanlışları yapılabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Manavdan aldığımız taze karnıbahar ve brokolileri akşam yemeğinde haşlayarak servis ettik.

Cevap

İçinde 'karnıbahar' ifadesi geçen seçenek hatalıdır çünkü bu sözcüğün TDK'ye göre doğru yazımı 'karnabahar' şeklindedir.
Türkçede 'karnabahar' sözcüğü, halk arasında yaygın olarak 'karnıbahar' şeklinde telaffuz edilse de TDK Yazım Kılavuzu'na göre doğru yazımı 'karnabahar' şeklindedir. Bu nedenle içinde 'karnıbahar' geçen cümlede yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yazımı karıştırılması muhtemel olan 'koleksiyon', 'teneffüs', 'müracaat', 'karnıbahar' ve 'halüsinasyon' sözcüklerini tespit edin.
Yazım kontrolü yapılacak anahtar sözcükler belirlendi.
Sorunun odaklandığı kelimeleri analiz ederek hata arama sürecini başlatmak için gereklidir.
2
Tespit edilen bu sözcüklerin Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzundaki karşılıklarını hatırlayın.
Koleksiyon, teneffüs, müracaat ve halüsinasyon sözcüklerinin doğru; 'karnıbahar' sözcüğünün ise hatalı olduğu saptandı.
Yazım kurallarına uygunluğu resmi kaynaklar çerçevesinde denetlemek için bu adım zorunludur.
3
Yanlış yazılan sözcüğün doğru halini belirleyerek hatalı kullanımı içeren cümleyi işaretleyin.
'Karnıbahar' yerine 'karnabahar' yazılması gerektiği için hata içeren seçenek bulundu.
Sözcüğün kökenine ve standart yazı dili kurallarına uygunluğu teyit ederek sonuca ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Yabancı Kökenli Sözcükler

İpuçları

1
Cümlelerde yer alan yabancı kökenli ve sebze adlarına odaklanarak harf dizilimlerini inceleyin.
2
Bazı kelimelerin günlük dildeki söylenişi yazı dilinde farklılık gösterebilir; özellikle 'karnıbahar' kelimesinin harflerini kontrol edin.
3
TDK'ye göre sözcüğün doğru yazımı 'karnabahar' şeklindedir; 'ı' harfiyle yazılan kullanım hatalıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde yazımı sıkça karıştırılan 'müteahhit', 'inisiyatif' ve 'stajyer' gibi kelimelerin TDK güncel hallerini mutlaka gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 937Soru →

Dilimizdeki bazı yabancı kökenli sözcükler, günlük konuşma dilindeki yanlış telaffuzların yazıya aktarılması sonucunda hatalı yazılabilmektedir. Özellikle kökenindeki ses özelliklerini koruyan kelimelerde bu duruma sıkça rastlanır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplum içindeki olumsuz davranışları nedeniyle dışlanan bu kişinin, kendisine yöneltilen sert eleştirilere müstehak olduğu söyleniyordu.

Cevap

İçinde 'müstehak' kelimesinin geçtiği seçenek, sözcüğün yanlış yazılması nedeniyle doğru cevaptır.
Toplumdaki olumsuz davranışlarla ilgili cümlede geçen 'müstehak' sözcüğünün yazımı yanlıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzuna göre bu sözcük 'müstahak' şeklinde, yani 'a' harfiyle yazılmalıdır. Arapça kökenli olan bu kelimenin günlük dildeki yanlış telaffuzu genellikle yazıya da yanlış aktarılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki yazımı karıştırılmaya müsait sözcükleri tespit et.
Unvan, stajyer, müstehak, hoparlör ve vejetaryen sözcükleri incelenmelidir.
Soruda yazımı karıştırılan sözcüklerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık aranmaktadır.
2
Tespit edilen sözcüklerin TDK Yazım Kılavuzu'ndaki güncel hallerini kontrol et.
Unvan (doğru), stajyer (doğru), müstahak (doğru), hoparlör (doğru), vejetaryen (doğru).
Yazım kuralları sorularında Türk Dil Kurumu'nun belirlediği standartlar esastır.
3
Cümledeki kullanım ile doğru yazımı karşılaştır.
Cümlede 'müstehak' şeklinde yazılan sözcüğün kılavuzda 'müstahak' olduğu görülür.
Yanlış yazılan seçeneği belirleyerek soruyu çözümlemiş oluruz.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Yabancı Kökenli Sözcükler

İpuçları

1
Seçeneklerdeki unvan, vejetaryen ve hoparlör gibi sözcüklerin yazımına dikkat edin.
2
Bir şeyi hak etmiş olma anlamına gelen 'müstahak' sözcüğünün kökenindeki ses özelliklerini hatırlayın.
3
Günlük dilde 'müstehak' şeklinde telaffuz ettiğimiz kelimenin TDK kılavuzunda 'a' harfiyle yazıldığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

TDK Yazım Kılavuzu'ndaki 'Yazımı Karıştırılan Sözcükler' listesini düzenli olarak gözden geçirmek bu tip soruları hızla çözmenizi sağlar.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin köklerini düşünmek (örneğin 'hak' kökünden türeyen müstahak) yazım hatalarını ayıklamanıza yardımcı olabilir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 938Soru →

Resmî yazışmalarda dilekçe, rapor, tutanak ve öz geçmiş gibi belgelerin belirli standartlara göre hazırlanması zorunludur.

Bu cümlede virgülün (,) kullanım işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur.

Cevap

Cümlede virgül, 'dilekçe', 'rapor' ve 'tutanak' gibi eş görevli sözcükleri ayırmak amacıyla kullanılmıştır.
Verilen cümlede 'dilekçe', 'rapor', 'tutanak' ve 'öz geçmiş' kelimeleri aynı türden belgeleri temsil eden eş görevli sözcüklerdir. Bu sözcüklerin birbiri ardınca sıralanması durumunda aralarına virgül konması temel bir noktalama kuralıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki virgüllerin konumunu inceleyin.
Virgüller 'dilekçe', 'rapor' ve 'tutanak' kelimelerinin arasında yer almaktadır.
Noktalama işaretinin hangi kelime gruplarını etkilediğini belirlemek gerekir.
2
Bu kelimelerin cümle içindeki görevini belirleyin.
Bu kelimeler, cümlenin özne grubunda yer alan ve birbirinin benzeri olan türdeki (belge türleri) kelimelerdir.
Dil bilgisinde aynı görevdeki kelimelerin nasıl ayrıldığını anlamak için bu tespit gereklidir.
3
Tespit edilen kullanımı Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarıyla eşleştirin.
Virgülün 'birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelimelerin arasına konması' kuralı ile tam olarak örtüşmektedir.
Doğru kuralı seçerek soruyu sonuçlandırmak için son adımdır.

Anahtar Kavram

Eş Görevli Kelimelerin Ayrılması

İpuçları

1
Cümlede virgülle ayrılan kelimelerin (dilekçe, rapor, tutanak) birbirine benzer türde olup olmadığına bakın.
2
Bu kelimelerin hepsi 'belge' türlerini listeleyen bir grup oluşturuyor. Bir listedeki öğeleri ayırmak için hangi kural kullanılır?
3
Türkçede elma, armut, muz gibi kelimeleri sıralarken araya konan virgülün görevi ile buradaki görev aynıdır: Eş görevli kelimeleri ayırmak.

Daha Fazla Pratik

Virgülün özneyi ayırmak için kullanıldığı cümleleri inceleyerek aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 939Soru →

Anadolu'nun bağrından kopup gelen o yanık türküler (II) Her bir dizede ayrı bir hikâye, ayrı bir hüzün (IIII) Bu toprakların insanı acısını da sevincini de bu ezgilerle dile getirmez mi (IIIIII) Türküler bizim asırlık çınarımızdır (IVIV)

Bu parçada numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (...) (?) (.)

Cevap

Parçada sırasıyla üç nokta, üç nokta, soru işareti ve nokta kullanılmalıdır.
Parçadaki ilk iki cümle yüklemi bulunmayan eksiltili cümleler olduğu için sonlarına üç nokta (...) konulmalıdır. Üçüncü cümle soru eki (-mi) içerdiği ve soru anlamı taşıdığı için soru işareti (?) ile bitmelidir. Son cümle ise 'çınarımızdır' yüklemiyle yargısı tamamlanmış bir cümle olduğu için nokta (.) ile sonlandırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk iki cümlenin yapısal bütünlüğünü inceleyin.
"Yanık türküler" ve "ayrı bir hüzün" ifadeleriyle biten cümlelerde yüklem (yargı) bulunmamaktadır.
Yüklemi olmayan eksiltili cümleleri belirlemek için.
2
Üçüncü cümledeki anlam özelliğini kontrol edin.
"-mi" soru edatı kullanılmış ve cevap bekleyen bir soru anlamı oluşmuştur.
Soru işaretinin kullanım yerini saptamak için.
3
Son cümlenin yargısını kontrol edin.
"Çınarımızdır" ifadesi ek-fiil alarak yüklem görevini üstlenmiş ve yargı tamamlanmıştır.
Tamamlanmış cümlelerin sonuna gelecek işareti belirlemek için.

Anahtar Kavram

Eksiltili, soru ve tamamlanmış cümlelerin sonuna gelen noktalama işaretlerinin ayırt edilmesi.

İpuçları

1
Cümlelerin yüklemlerinin olup olmadığına dikkat edin.
2
Yüklemi olmayan (tamamlanmamış) cümlelerin sonuna üç nokta gelir.
3
Soru eki olan cümlelerde soru işareti, yargısı bitenlerde ise nokta kullanmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Eksiltili cümlelerde üç noktanın sadece sonlara değil, bazen örneklerin devam ettiğini göstermek için de kullanılabileceğini unutmayın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 940Soru →

Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;;) kullanılır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül bu kurala uygun bir kullanım örneğidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kışlık hazırlıklar kapsamında sebzelerden patlıcan, fasulye, bamya; meyvelerden ise vişne, çilek, kayısı dondurucuya konuldu.

Cevap

Kışlık hazırlıklar kapsamında sebzelerden patlıcan, fasulye, bamya; meyvelerden ise vişne, çilek, kayısı dondurucuya konuldu.
Doğru cevap olan cümlede, sebze isimlerinden oluşan birinci grup ile meyve isimlerinden oluşan ikinci grup virgüllerle kendi içinde sıralanmıştır. Bu iki farklı türü/takımı birbirine karışmaması için ayıran işaret noktalı virgüldür (;;).

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sözcük gruplarını analiz etme
Cümlede 'patlıcan, fasulye, bamya' (sebzeler) ve 'vişne, çilek, kayısı' (meyveler) şeklinde iki farklı grup bulunmaktadır.
Noktalı virgülün tür veya takımları ayırma işlevini kontrol etmek için grupların varlığını saptamak gerekir.
2
Gruplar arasındaki noktalama işaretini kontrol etme
İki grup arasında noktalı virgül (;;) kullanılmıştır.
TDK kurallarına göre virgüllerle ayrılmış türleri ayırmak için bu işaret gereklidir.
3
Diğer seçeneklerdeki noktalama işlevlerini eleme
Diğer seçeneklerin ya iki nokta gerektirdiği ya da noktalı virgülün farklı bir görevini (sıralı cümle veya özne ayrımı) örneklediği görüldü.
Doğru yanıtın sadece istenen kurala uygun olduğundan emin olunur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür ve takımları (grupları) birbirinden ayırma görevi.

İpuçları

1
Cümlede birbirinden farklı kategoriler (örneğin şehirler-ülkeler, meyveler-sebzeler) var mı diye bakın.
2
Noktalı virgülün iki farklı grubu bıçak gibi ortadan böldüğü seçeneğe odaklanın.
3
Kışlık hazırlıkların anlatıldığı cümlede 'sebzeler' ve 'meyveler' listelerinin nasıl ayrıldığına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneyi vurgulamak için kullanıldığı (Madde 3) örnekleri inceleyerek aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki noktalı virgülü kaldırıp yerine virgül koymayı deneyin. Eğer anlam karışıklığı oluşuyorsa (türler birbirine giriyorsa) noktalı virgülün kullanımı orada grupları ayırmak içindir.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 47 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 47 | Examkin