Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 1001Soru →

Bir spor merkezinin tanıtım broşüründe yer alan şu cümlede bir noktalama işareti eksik bırakılmıştır:

"Salonumuzda bireysel sporlardan tenis, yüzme, okçuluk ( ) takım sporlarından basketbol, voleybol, hentbol branşlarında profesyonel eğitim verilmektedir."

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere getirilmesi gereken noktalama işareti ve getirilme gerekçesi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Noktalı virgül (;;); cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için

Cevap

Yay ayraçla belirtilen yere getirilmesi gereken işaret noktalı virgüldür (;;) ve bu işaret, virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmak için kullanılmıştır.
Cümlede 'bireysel sporlar' ve 'takım sporları' olmak üzere iki ana kategori vardır. Bu kategorilerin her birinin içindeki elemanlar zaten virgülle ayrıldığı için, iki farklı ana grubu birbirinden ayırmak amacıyla Türkçede noktalı virgül kullanılması kuraldır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yapısını ve ögelerini incele
Cümlede 'tenis, yüzme, okçuluk' (bireysel sporlar) ve 'basketbol, voleybol, hentbol' (takım sporları) olmak üzere iki farklı kategori bulunmaktadır.
Hangi noktalama işaretinin gerektiğini belirlemek için ögeler arasındaki anlamsal ilişkiyi anlamak gerekir.
2
Gruplar içindeki noktalama işaretlerine bak
Her iki grubun kendi içindeki ögeleri (spor dalları) virgüllerle ayrılmıştır.
Eğer bir grubun içinde virgül kullanılmışsa, bu grupları birbirinden ayırmak için daha güçlü bir ayırıcıya ihtiyaç duyulur.
3
Noktalı virgülün ilgili kuralını uygula
Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
Türk Dil Kurumu'nun temel noktalama kurallarından biri olan bu görev, cümledeki anlamsal karışıklığı önler ve gruplandırmayı netleştirir.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırma görevi.

İpuçları

1
Cümlede 'tenis, yüzme, okçuluk' ile 'basketbol, voleybol, hentbol' ifadelerinin nasıl birer küme oluşturduğuna dikkat edin.
2
Grupların kendi içindeki ögeleri virgülle ayrılmışsa, bu iki grubu birbirinden ayırmak için virgülden daha güçlü bir işaret gerekir.
3
Türk Dil Kurumu'na göre tür veya takımları (örneğin sebzeler/meyveler, erkek isimleri/kız isimleri) ayırmak için hangi işaret kullanılır?

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneden sonra kullanıldığı durumları inceleyerek anlam karışıklığının nasıl önlendiğini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 1002Soru →

Bir kamu kurumu tarafından hazırlanan "Afet Yönetimi ve Teknik Planlama Genelgesi"nde yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı veya bu kısaltmalara getirilen eklerle ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Saha çalışmalarında kullanılacak olan 100 cm2100\text{ cm}^2’lik beton numunelerin, deprem dayanıklılık testlerinden geçirilmesi zorunludur.

Cevap

Saha çalışmalarında yalıtım veya ölçüm amacıyla kullanılan üslü ifadelerde (cm² gibi) ek getirilirken kesme işareti kullanılmaması gerektiği için yanlışlık yapılmıştır.
Üslü kısaltmalara getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmayacağı kuralı ihlal edilerek 'cm2cm^2’lik' şeklinde bir kullanım yapılmıştır. Doğrusu 'cm2cm^2 lik' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kısaltmaları ve eklerini tespit et.
Cümlede 'cm2cm^2’lik' ifadesi yer almaktadır.
Yazım yanlışını bulmak için önce tüm kısaltma-ek kombinasyonlarını analiz etmeliyiz.
2
Üslü kısaltmalarla ilgili TDK kuralını hatırla.
TDK'ye göre üslü kısaltmalara (cm², m³ vb.) getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Özel bir kural olan üslü ifadelerde ek doğrudan üssün okunuşuna eklenir.
3
Hatalı yazımı düzelt.
Doğru yazım 'cm2cm^2 lik' (santimetrekarelik) olmalıdır.
Kesme işareti kullanımı kural ihlali oluşturur.

Anahtar Kavram

Üslü Kısaltmalarda Ek Kullanımı

İpuçları

1
Kısaltmanın sonunda nokta veya üst simgesi varsa kesme işareti gerekip gerekmediğini düşünün.
2
cm2cm^2, m3m^3 gibi üslü ifadelerden sonra gelen eklerin nasıl bağlandığını hatırlayın.
3
TDK kuralına göre üslü kısaltmalarda kesme işareti asla kullanılmaz; ek, üssün okunuşuna göre bitişik yazılır.

Daha Fazla Pratik

Ölçü birimlerinde nokta kullanılmadığını ancak 'vb.', 'İng.' gibi kısaltmalarda kullanıldığını pekiştirmek için bu türlerin karışık verildiği soruları çözün.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları okurken şu basit formülü uygulayın: Büyük harfse 'harf harf' (acronym değilse), küçük harfse 'kelime' gibi okuyun. Eğer işaret (nokta/üs) varsa kesmeyi unutun!
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1003Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Veri girişi, dosyalama, arşivleme ve raporlama işlemleri uzman personeller tarafından titizlikle tamamlandı.

Cevap

Virgülün birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarını ayırmak amacıyla kullanıldığı seçenek doğru cevaptır.
Doğru cevap olan seçenekte virgül; 'veri girişi', 'dosyalama' ve 'arşivleme' gibi birbiriyle eş değer görevde olan (nesne veya özne grubu içindeki tamlamalar) kelime gruplarını birbirinden ayırmak için kullanılmıştır. Bu, virgülün sıralama görevine örnektir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki virgüllerin yerlerini ve çevreledikleri sözcüklerin türlerini inceleyin.
Dört cümlede virgülün özneden hemen sonra geldiği, bir cümlede ise benzer türdeki kavramların arasına geldiği görülür.
Virgülün Türkçede en yaygın iki görevi olan 'özneyi belirtme' ve 'eş görevli sözcükleri ayırma' işlevlerini ayırt etmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki özneleri ve yüklemleri belirleyerek virgülün işlevini netleştirin.
Doğru kabul edilen cümlede 'veri girişi', 'dosyalama' ve 'arşivleme' gibi eş görevli tamlamalar sıralanmıştır.
Bu işlev, Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konulması kuralıdır.

Anahtar Kavram

Virgülün Farklı İşlevlerini Ayırt Etme

İpuçları

1
Cümlelerdeki virgüllerin özneden sonra mı yoksa bir liste yaparken mi kullanıldığına bakın.
2
Dört cümlede virgül 'Kim?' veya 'Ne?' sorularına cevap veren tek bir özneden sonra gelmiştir.
3
Seçeneklerden birinde virgül; tıpkı 'elma, armut, muz' örneğinde olduğu gibi benzer yapıdaki sözcükleri ayırmaktadır.

Daha Fazla Pratik

Virgülün 'ara sözleri ayırma' ve 'sıralı cümleleri ayırma' görevlerini içeren soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 1004Soru →

Kamu İhale Kurumu tarafından yayımlanan "Hizmet Binası Kırtasiye ve Büro Malzemeleri Alımı" teknik şartnamesinden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sözleşme kapsamında alınacak olan dosyalar, her birim için 66’şar adetlik paketler hâlinde teslim edilmelidir.

Cevap

Paketlerin sayısını belirten üleştirme sayı grubunun rakamla yazıldığı seçenek yanlıştır.
Üleştirme sayıları (22’şer, 33’er, 1010’ar vb.) Türk Dil Kurumu'nun belirlediği kurallara göre rakamla değil, mutlaka yazıyla yazılmalıdır. Bu nedenle "66’şar" ifadesi hatalıdır ve "altışar" şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki üleştirme sayısını tespit et.
İfadenin "66’şar" şeklinde yazıldığı görülür.
Üleştirme sayıları, paylaşım veya dağıtım bildiren sayılardır.
2
TDK üleştirme sayıları kuralını hatırla.
Üleştirme sayıları rakamla değil, her zaman yazıyla yazılır.
Bu kural, imla birliğini sağlamak ve olası karışıklıkları önlemek için belirlenmiştir.
3
Hatalı kullanımı düzelt.
Cümledeki "66’şar" yerine "altışar" kelimesi getirilmelidir.
Doğru yazım kuralına uygun hale getirmek için.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen sayıların türlerine (üleştirme, sıra, saat vb.) odaklanın.
2
Üleştirme sayıları olan -ar/-er ekli ifadelerin rakamla yazılıp yazılamayacağını hatırlayın.
3
TDK'ye göre "99’ar" gibi bir yazım yanlıştır; bu sayıların mutlaka yazıyla belirtilmesi gerekir.

Daha Fazla Pratik

Sıra sayıları ve Roma rakamlarının kullanımındaki yazım kurallarını tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sayıları okurken, rakamla yazılan kısımların sonuna gelen eklere dikkat edin (örneğin: 22-nci, 22-inci ayrımı). Üleştirme eklerini gördüğünüzde ise hemen yazıyla yazılıp yazılmadığını kontrol edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 1005Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerle ilgili belirli kurallar bulunmaktadır. Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ekler son harfin okunuşuna göre, küçük harflerle yapılan kısaltmalarda ise kelimenin tam okunuşuna göre getirilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üniversite sınavına hazırlanan öğrenciler, kelimelerin doğru yazımı için sık sık TDK’nın internet sitesini ziyaret ediyor.

Cevap

TDK kısaltmasının geçtiği cümlede yazım yanlışı yapılmıştır; çünkü büyük harfli kısaltmalarda ek, son harfin okunuşuna (TDK'nin) göre getirilmelidir.
Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir. TDK kısaltması 'Te-De-Ke' olarak okunduğu için getirilecek ek 'nin' olmalıdır. 'TDK'nın' yazımı, kısaltmanın açılımı olan 'Türk Dil Kurumu'na göre ek getirilmesi nedeniyle hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü belirleyin.
TDK, TRT büyük harfli; g, m² küçük harfli/ölçü birimi kısaltmalarıdır.
Kuralın uygulanması için kısaltmanın büyük mü yoksa küçük harfle mi yapıldığı temel ayırt edicidir.
2
Büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşunu kontrol edin.
T-D-K (Te-De-Ke). Son harf 'Ke' olduğu için ek 'nin' olmalıdır.
Büyük harfli kısaltmalarda açılım (Türk Dil Kurumu) değil, harf okunuşu esas alınır.
3
Küçük harfli ölçü birimlerinde tam okunuşu kontrol edin.
g (gram) -> gramlık; m² (metrekare) -> metrekarelik.
Ölçü birimi kısaltmaları istisnai olarak kelimenin tam okunuşuna göre ek alır.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara getirilen eklerin belirlenmesinde 'son harfin okunuşu' (büyük harf) ve 'kelimenin tam okunuşu' (küçük harf/ölçü) ayrımı.

İpuçları

1
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda kısaltmanın açılımını değil, sadece harfleri okuyun.
2
Türkçede 'K' harfi 'ka' diye değil 'ke' diye okunur. Dolayısıyla kısaltmayı 'Te-De-Ka' değil 'Te-De-Ke' olarak telaffuz edin.
3
TDK'nın yazımı 'Türk Dil Kurumu'nun' açılımına göre yapıldığı için yanlıştır; doğrusu 'TDK'nin' olmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir kuralı 'kg', 'cm', 'mm' gibi küçük harfli ölçü birimleri için tam kelime okunuşunu kullanarak pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmanın sonuna ek getirirken parmağınızla kısaltmanın açılımını kapatın ve sadece gördüğünüz harflere göre (örneğin T-D-K) ek getirmeyi deneyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 1006Soru →

Noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boğaz Köprümüz'ün ışıklandırma sistemi, İstanbul'un gece silüetine bambaşka bir hava katıyor.

Cevap

Cümlede geçen 'Boğaz Köprümüz'ün' ifadesinde kesme işaretinin kullanımı yanlıştır; doğrusu 'Boğaz Köprümüzün' şeklinde olmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; sonunda 3. tekil kişi iyelik eki (-ı, -i, -u, -ü) bulunan özel adlara (Boğaz Köprüsü, Amik Ovası, Kuşadası vb.), bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde (Boğaz Köprümüz, Amik Ovamız, Kuşadamız) kesme işareti kullanılmaz. Bu nedenle 'Boğaz Köprümüzün' yazımı doğruyken, kesme işaretiyle ayırmak hatadır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel ismin yapısını inceleyin.
Özel isim 'Boğaz Köprüsü'dür ve sonunda 3. tekil kişi iyelik eki (-ü) bulunmaktadır.
Türkçedeki özel kurallardan biri, bu tür isimlerin iyelik eki değişimini kapsar.
2
Gelen ekin türünü ve kuralı kontrol edin.
İsme 'bizim' anlamı katan 1. çoğul kişi iyelik eki (-müz) getirilmiştir.
TDK kuralına göre, sonunda 3. tekil kişi iyelik eki olan özel ada, bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme işareti konmaz.
3
Diğer seçeneklerdeki kuralları doğrulayın.
Kurum adlarına gelen eklerin ayrılmaması (A), ara sözlerin kısa çizgiyle ayrılması (C), tarihlerin ayraçla gösterilmesi (D) ve belirli gün/ay adlarının ayrılması (E) kuralları doğrudur.
Hatalı olan seçeneği kesinleştirmek için diğer seçeneklerin doğruluğundan emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

İyelik eki değişen özel adlarda kesme işareti kullanımı

İpuçları

1
Özellikle kurum isimlerine ve iyelik eki değişmiş özel isimlere gelen eklerin yazımına dikkat edin.
2
'Boğaz Köprüsü' ismi bir iyelik ekiyle biter. Bu ek değiştiğinde kuralın ne olduğunu hatırlayın.
3
TDK'ye göre Boğaz Köprümüz, Amik Ovamız gibi kullanımlarda kesme işareti asla kullanılmaz.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'Kuşadası'ndaki' yerine 'Kuşadamızdaki' yazımındaki kural farkını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 1007Soru →

İdari işlemlerin yürütülmesinde hazırlanan yazılı metinlerin imla kurallarına uygunluğu, kurumsal iletişimin niteliğini ve ciddiyetini doğrudan etkiler.

Bu bilgiden hareketle, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hazırlanan faaliyet raporunun sunumun da belirtilen veriler güncelliğini korumaktadır.

Cevap

Hazırlanan faaliyet raporunun sunumunda yer alan verilerin güncelliğinden bahseden cümlede 'de' ekinin yazımı yanlıştır.
Hatalı olan seçenekte 'sunumun da' şeklinde ayrı yazılan 'da' ifadesi, aslında bir yer bildiren bulunma durum ekidir. 'Veriler nerede belirtiliyor?' sorusuna 'sunumunda' cevabı verildiği için bu ek sözcüğe bitişik yazılmalıydı. Bağlaç olan 'de/da' cümleye 'başka, dahi, bile' anlamları katar ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de'nin görevini belirlemek için cümleden çıkararak okuyun.
Cümle anlamsızlaşmaktadır (sunumun belirtilen veriler...).
Bağlaç olan 'de' çıkarıldığında anlam bozulmaz ama daralabilir; ek olan '-de' çıkarıldığında ise anlam tamamen bozulur.
2
'Nerede?' sorusunu yükleme yöneltin.
Veriler nerede belirtilmiştir? -> Sunumunda.
'Nerede' veya 'kimde' sorularına cevap veren '-de' eki bulunma durum ekidir ve her zaman bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

"de" bağlacı sözcükten ayrı yazılırken, bulunma durum eki olan "-de" sözcüğe bitişik yazılır.

İpuçları

1
Cümledeki 'de' ekini veya bağlacını parmağınızla kapatıp cümleyi tekrar okuyun.
2
Eğer cümleyi okuduğunuzda anlam tamamen bozuluyorsa o bir 'ektir' ve bitişik yazılmalıdır.
3
Soru eki olan 'mi'yi her zaman ayrı yazmanız gerektiğini ve 'Oysaki, Mademki' gibi kelimelerin istisna olarak bitişik yazıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'de/da' hiçbir zaman 'te/ta' şeklinde yazılmaz, ancak durum eki olan '-de/-da' ses benzeşmesine uğrayarak '-te/-ta' olabilir.

Alternatif Yöntem

'de' yerine 'dahi' kelimesini koyun. Eğer anlamlı oluyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır. 'Sunumun dahi belirtilen veriler' anlamsız olduğu için buradaki ek bitişik yazılmalıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 1008Soru →

Türkçede saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt vb. yapı adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlar. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstanbul'un tarihî dokusunu yansıtan Galata kulesi, her yıl binlerce turisti ağırlamaktadır.

Cevap

Galata kulesi ifadesindeki 'kule' sözcüğünün küçük harfle başlatılması yanlıştır; doğru yazımı 'Galata Kulesi' şeklinde olmalıdır.
Türkçede özel bir yapıya ait olan adların (kale, köprü, saray, kule, köşk vb.) her bir kelimesi büyük harfle başlar. Galata Kulesi de tescilli ve özel bir yapı adı olduğu için 'Kulesi' kelimesi büyük harfle yazılmalıdır. Cümlede küçük harf kullanılması yazım yanlışına neden olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel yapı isimlerini (saray, kale, köprü, kule vb.) tespit edin.
Selimiye Camii, Galata kulesi, Çankaya Köşkü, Rumeli Hisarı ve Ankara Kalesi isimleri belirlendi.
Yazım kuralının uygulanacağı hedef sözcükleri bulmak gerekir.
2
Tespit edilen isimlerin Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre büyük harfle başlayıp başlamadığını kontrol edin.
Galata kulesi ifadesinde 'kule' sözcüğünün küçük harfle başladığı görüldü.
Yapı adlarının tüm kelimelerinin büyük harfle başlaması kuralını doğrulamak için.
3
Hatalı kullanımı belirleyerek kuralı uygulayın.
Kule, köprü, saray gibi sözcükler özel ismin bir parçası olduğunda büyük harfle yazılmalıdır.
Yanlış seçeneği kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Yapı Adlarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen kule, kale, köşk gibi yapı bildiren kelimelerin nasıl yazıldığına odaklanın.
2
Özel bir ismi niteleyen yapı türleri (saray, kule, köprü vb.) o ismin bir parçası kabul edilir ve büyük harfle başlar.
3
Galata Kulesi ifadesindeki 'kule' sözcüğünün küçük mü yoksa büyük mü yazılması gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarının yazımı ile yapı adlarının yazımı arasındaki benzerlikleri inceleyerek kuralları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1009Soru →

Noktalı virgül (;;), cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için kullanılır.

**Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde noktalı virgül (;;) bu işleviyle kullanılmıştır?**

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gastronomi festivalinde sıcak yemeklerden çorba, kebap, pilav; tatlılardan ise baklava, sütlaç ve künefe ikram edildi.

Cevap

Gastronomi festivalinde sıcak yemeklerden ve tatlılardan bahsedilen cümle, noktalı virgülün tür ve takımları ayırma işlevine uygun tek örnektir.
Doğru seçenekte, yemekler (sıcak yemekler ve tatlılar) iki ayrı küme veya takım olarak sunulmuştur. Bu kümelerin her birinin içinde virgül kullanıldığı için, iki kümenin birbirine karışmaması adına aralarına noktalı virgül konulmuştur. Bu, noktalı virgülün en yaygın ve temel kurallarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kelime gruplarını belirleyin.
Cümlede 'çorba, kebap, pilav' bir grubu; 'baklava, sütlaç, künefe' ise diğer bir grubu temsil etmektedir.
Noktalı virgülün işlevini anlamak için önce cümlenin yapısını çözmek gerekir.
2
Gruplar arasındaki sınırı kontrol edin.
Her iki grup da kendi içinde virgüllerle ayrılmış isim listeleridir.
Tür veya takım ayırma kuralı, grupların içinde virgül bulunmasını şart koşar.
3
Noktalı virgülün yerini ve amacını doğrulayın.
Noktalı virgül, 'pilav' kelimesinden sonra gelerek sıcak yemek listesini bitirip tatlı listesini başlatmaktadır.
Bu kullanım, iki farklı kategorinin birbirine karışmasını önleyen tipik bir 'tür/takım ayırma' örneğidir.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırma görevi.

İpuçları

1
Cümlede birbirinden farklı kategorilere ait listelerin (örneğin yemek türleri) olup olmadığını kontrol edin.
2
Virgüllerle ayrılmış bir grup kelime bittiğinde, başka bir grup kelime başlıyorsa bu iki grup arasına noktalı virgül gelir.
3
Doğru cevapta 'sıcak yemekler' ve 'tatlılar' şeklinde iki net küme ayrımı yapılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün diğer iki görevini (sıralı cümleleri ayırma ve özneden sonra kullanım) içeren örnekleri inceleyerek aralarındaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki noktalı virgül yerine virgül koymayı deneyin. Eğer virgül koyduğunuzda çorba, kebap, pilav, baklava, sütlaç gibi tüm kelimeler tek bir liste gibi görünüp kategoriler (sıcaklar/tatlılar) arasındaki fark kayboluyorsa, oraya kesinlikle noktalı virgül gelmelidir.
Tahmini Süre:50s
Soru 1010Soru →

Bir kamu kurumunun bilgilendirme panosunda yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gerekli belgelerin güncel bir listeside kurumun girişindeki panoda vatandaşların bilgisine sunulmuştur.

Cevap

Gerekli belgelerin güncel bir listesi de şeklinde ayrı yazılması gereken bağlaç, bitişik yazılarak yanlışlık yapılmıştır.
Cümledeki "listeside" sözcüğünde kullanılan "de", dahi anlamı taşıyan bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan "de/da" her zaman kelimeden ayrı yazılır. Bu cümlede bitişik yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki "de" ve "ki" yapılarını tespit edin.
"listeside" kelimesindeki "de" ve "girişindeki" kelimesindeki "ki" yapıları belirlendi.
Yazım yanlışının hangi kelimede olduğunu bulmak için ilgili ek ve bağlaçların tespiti gerekir.
2
"listeside" kelimesindeki "de" yapısını cümleden çıkararak okuyun.
"Gerekli belgelerin güncel bir listesi kurumun girişindeki panoda..." şeklinde okunduğunda anlamın bozulmadığı görüldü.
Bağlaç olan "de" cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz, bu da onun ayrı yazılması gerektiğini kanıtlar.
3
"girişindeki" kelimesindeki "ki" yapısını kontrol edin.
"Hangi pano?" sorusuna "girişindeki pano" cevabı alındığı için bunun bir sıfat yapan ek olduğu anlaşıldı.
Sıfat yapan "-ki" eki kelimeye her zaman bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

"de" Bağlacı ve "-de" Ekinin Ayırt Edilmesi

İpuçları

1
Cümledeki "de/da"yı parmağınızla kapatıp cümleyi tekrar okuyun; anlam bozulmuyorsa o bir bağlaçtır.
2
"Mademki" gibi bazı sözcüklerde "ki" bağlacının kalıplaşarak bitişik yazıldığını unutmayın.
3
"listeside" kelimesindeki "de" çıkarıldığında cümle anlamlı kalmaktadır, bu durum onun ayrı yazılmasını gerektirir.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan "de/da"nın hiçbir zaman "te/ta" şeklinde yazılamayacağını hatırlayarak benzer soruları çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

"de/da" bağlacını cümleden çıkardığınızda anlamda sadece bir daralma olur ama bozulma olmaz. Eğer cümle tamamen anlamsızlaşıyorsa (örneğin: "Okul kaldım" gibi), o bir ektir ve bitişik yazılır.
Tahmini Süre:50s
Soru 1011Soru →

Türkçede büyük harflerin kullanımıyla ilgili pek çok kural bulunmaktadır. Bu kuralların ihlali yazım yanlışına yol açar. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anadolu'nun batı kesiminde yer alan Ege bölgesi, tarımsal çeşitlilik ve turizm potansiyeliyle öne çıkar.

Cevap

Cümlede geçen 'Ege bölgesi' ifadesindeki 'bölge' sözcüğü büyük harfle yazılarak 'Ege Bölgesi' şeklinde düzeltilmelidir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, yer adlarında (kıta, bölge, il, ilçe, semt vb.) özel isimden sonra gelen 'bölge' kelimesi büyük harfle başlar. Dolayısıyla 'Ege bölgesi' değil, 'Ege Bölgesi' yazımı doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isimleri ve onlara bağlı tür isimlerini belirle.
Türk Medeni Kanunu, Varlık dergisi, Ege bölgesi, Lale Devri, Resmî Gazete.
Yazım kuralları genellikle özel isim-tür ismi ilişkisi üzerinden test edilir.
2
TDK'nin yer adları ve bölge isimleri kuralını hatırla.
İç Anadolu Bölgesi, Ege Bölgesi gibi kullanımlarda 'Bölge' sözcüğünün büyük yazılması gerektiği tespit edildi.
Yer adlarında (kıta, bölge, il, ilçe...) özel isimden sonra gelen ve o bölgeyi tanımlayan kelimeler büyük harfle başlar.
3
Diğer seçeneklerdeki özel durumları kontrol et.
Resmî Gazete (özel ada dahil), Varlık dergisi (özel ada dahil değil), Kanun ve Dönem adlarının doğru yazıldığı teyit edildi.
Hatalı şıkkı kesinleştirmek için diğer şıkların doğruluğu kanıtlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Yer adlarında özel isimden sonra gelen bölge, deniz, nehir gibi kelimelerin yazımı.

İpuçları

1
Cümlelerdeki bölge, dergi ve kanun adlarının yazımına odaklanın.
2
'İç Anadolu Bölgesi' derken bölge kelimesini nasıl yazdığınızı düşünün.
3
İl, ilçe ve köy isimleri özel isme dahil değilken; bölge, deniz ve dağ isimleri özel ismin bir parçası kabul edilir.

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ile eser adlarındaki büyük harf kullanımını pekiştirmek için 'Resmî Gazete' ve 'Türk Dili dergisi' karşılaştırmasını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Mantıksal Gruplama: Coğrafi birimler (Bölge, Deniz, Dağ, Göl) = BÜYÜK; İdari birimler (İl, İlçe, Köy, Belde) = KÜÇÜK.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 1012Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı; kısaltmanın büyük veya küçük harflerle yapılmasına, sonunda nokta bulunup bulunmamasına veya üst işareti içerip içermemesine göre farklı kurallara tabidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı ve kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TÜBİTAK'ın öncülüğünde yürütülen çalışmalarda, nanoteknoloji laboratuvarından alınan 50 cm350\text{ }cm^3 lük numunelerin analiz süreçleri başarıyla tamamlandı.

Cevap

TÜBİTAK'ın ve 50 cm350\text{ }cm^3 lük ifadelerinin yer aldığı cümle, tüm yazım kurallarına uygundur.
Doğru seçenekte kullanılan 'TÜBİTAK'ın' ifadesi, kelime gibi okunan kısaltmaların kuralına (ek okunuşa göre gelir ve sert ünsüz yumuşamaz) uygundur. 'cm3cm^3 lük' ifadesi ise üst işaretli kısaltmalarda kesme işareti kullanılmayacağı ve ekin üssün okunuşuna göre geleceği kuralına tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harfli ve kelime gibi okunan kısaltmaları incele
TÜBİTAK bir kelime gibi okunur. Ek, bu okunuşa göre getirilir (TÜBİTAK'ın). Kural gereği sonundaki 'k' harfi 'ğ'ye dönüşmez.
Kelime gibi okunan kısaltmalarda ek, kelimenin okunuşuna göre belirlenir.
2
Üst işaretli (üssü olan) kısaltmaları incele
cm3cm^3 lük ifadesinde kesme işareti kullanılmamıştır ve ek üs işaretinin okunuşuna (küp-lük) göre gelmiştir.
Üst işaretli kısaltmalarda kesme işareti kullanımı hatalıdır; ek doğrudan üssün okunuşuna göre eklenir.
3
Büyük harfli diğer kısaltmaları ve noktalamaları kontrol et
THY'nın (hatalı, THY'nin olmalı), M.Ö. (hatalı, MÖ olmalı), TDK'nın (hatalı, TDK'ye olmalı).
Harf okunuşuna göre ek getirme ve büyük harfli kısaltmalarda nokta kullanmama kurallarına uyulmalıdır.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların Yazımı ve Ek Getirilmesi Kuralları

İpuçları

1
Büyük harfli kısaltmalarda ek getirirken kısaltmanın açılımını (örneğin Türk Dil Kurumu'na) değil, harflerin okunuşunu (TDK'ye) esas almalısın.
2
Üst işaretli ölçü birimlerinde (metrekare, santimetreküp gibi) kesme işareti kullanılıp kullanılmadığını hatırlamaya çalış.
3
TÜBİTAK gibi bir kelime gibi okunan kısaltmalarda son harf (k) yazı dilinde yumuşayarak 'ğ' olur mu? TDK'nın bu konudaki özel uyarısını hatırla.

Daha Fazla Pratik

Nokta ile biten kısaltmalara (vb., Alm., Prof.) ek getirirken kesme işareti kullanılıp kullanılmadığını pekiştirmek için benzer örnekler çözebilirsin.

Alternatif Yöntem

Kısaltmalara ek getirirken şu tabloyu zihninde canlandırabilirsin: Eğer kısaltma büyük harfse ve kelime gibi okunuyorsa (BOTAŞ, NATO), o kelimeymiş gibi ek getir. Eğer harf harf okunuyorsa (TRT, THY), son harfe göre ek getir. Küçük harfse (kg, mm) kelimenin tam halini oku.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1013Soru →

Türkçede virgül (,) sıralı cümleleri ayırmak, eş görevli sözcük öbeklerini belirlemek veya anlam karışıklığını önlemek gibi pek çok görevde kullanılır. Ancak bazı dil bilgisi kuralları gereği virgülün kullanılamayacağı yerler de bulunmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımı yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumumuzun düzenlediği seminere hem merkez teşkilatından, hem de taşra birimlerinden katılım sağlandı.

Cevap

Seminerdeki katılımı anlatan ve içinde 'hem... hem...' bağlacı bulunan seçenek, virgülün yanlış kullanıldığı cümledir.
Doğru cevap olan cümlede 'hem... hem...' tekrarlı bağlacı kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre; metin içinde tekrarlı bağlaçlardan önce ve sonra virgül konulmaz. Bu nedenle 'hem merkez teşkilatından' ifadesinden sonra gelen virgül hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki virgüllerin hangi görevle kullanıldığını analiz edin.
A'da sıralı cümle, C'de anlam karışıklığını önleme, D'de eş görevli sözcükler, E'de ara söz görevleri tespit edilir.
Virgülün kullanım amacını belirlemek, hatayı bulmayı kolaylaştırır.
2
Tekrarlı bağlaçlarla ilgili yazım kuralını hatırlayın.
'hem... hem...', 'ya... ya...', 'ne... ne...' gibi bağlaçların arasına virgül gelmeyeceği kuralı anımsanır.
Türkçede bağlaçlar zaten kelime ve cümleleri bağlama görevi gördüğü için ek bir noktalama işaretine ihtiyaç duymazlar.
3
Bağlaç içeren seçeneği inceleyerek hatayı doğrulayın.
'hem merkez teşkilatından, hem de taşra' ifadesindeki virgülün kural ihlali olduğu görülür.
Kuralın doğrudan ihlal edildiği yapı budur.

Anahtar Kavram

Tekrarlı Bağlaçlarda Virgül Kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki bağlaçlara (ve, veya, hem... hem...) dikkat edin.
2
Tekrarlı bağlaçlar (hem... hem...) arasına herhangi bir noktalama işareti gelir mi?
3
TDK'ye göre 'hem... hem...' yapısı içinde virgül kullanımı kesinlikle yasaktır.

Daha Fazla Pratik

Şart eki (-sa, -se) ve zarf-fiil eklerinden (-arak, -ınca vb.) sonra virgül gelip gelmeyeceği kurallarını gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bağlacı cümleden çıkarmayı deneyin; eğer bağlaç varken virgül kullanıyorsanız, o virgül büyük ihtimalle gereksizdir çünkü bağlaç virgülün görevini zaten yapmaktadır.
Tahmini Süre:45s
Soru 1014Soru →

Türkçede yer adlarının, unvanların ve özel adlarla kurulan birleşik kelimelerin yazımı belirli kurallara bağlanmıştır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sabah kahvaltılarının vazgeçilmezi olan Ezine Peyniri, bölgedeki süt üreticileri için temel geçim kaynağıdır.

Cevap

Kahvaltıda tüketilen yiyecek isminin geçtiği seçenek, özel adla kurulan birleşik kelimelerin yazım kuralına uymadığı için yanlıştır.
Türkçede yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde sadece özel ad büyük harfle başlar. 'Ezine peyniri' ifadesindeki peynir kelimesi özel ada dahil olmayıp bir tür bildirdiği için küçük harfle yazılmalıdır. Bu kurala uyulmayarak 'Peyniri' şeklinde büyük harfle yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isimleri ve onlara bağlı tamlamaları tespit et.
Vali, Antep fıstığı, Marmara Denizi, Ezine Peyniri, Türk Dili dergisi gibi yapılar belirlendi.
Yazım kuralları genellikle bu tür özel yapıların üzerinden test edilir.
2
Yer adıyla kurulan birleşik kelimelerin kuralını hatırla.
TDK'ye göre 'Antep fıstığı', 'Van kedisi', 'Ezine peyniri' örneklerinde ikinci kelime her zaman küçük yazılmalıdır.
Tür bildiren kelimeler özel ismin parçası değil, ona ait bir nesneyi temsil eder.
3
Diğer seçeneklerdeki coğrafi terim ve unvan kurallarını kontrol et.
Vali (makam), Marmara Denizi (coğrafi birim) ve 'Türk Dili' dergisi yazımları TDK güncel kılavuzuna uygundur.
Hatalı olan seçeneği teyit etmek için diğerlerinin doğruluğundan emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Özel Adlarla Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde yer alan 'özel isim + tür adı' şeklindeki tamlamalara (yiyecek, içecek, hayvan vb.) odaklanın.
2
Antep fıstığı, Hindistan cevizi veya Van kedisi örneklerindeki yazım mantığını düşünün.
3
Yer adlarından sonra gelen deniz, göl gibi terimler büyük yazılırken; peynir, dondurma, kayısı gibi ürün adlarının ikinci kelimesi küçük yazılır.

Daha Fazla Pratik

Yer adlarından sonra gelen 'il, ilçe, köy, belde' kelimelerinin yazımı ile coğrafi terimlerin (dağ, nehir vb.) yazımı arasındaki farkı mutlaka inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 1015Soru →

Bir Kalkınma Ajansı tarafından hazırlanan "Bölgesel Turizm Stratejisi ve İstihdam Raporu"nda yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ziyaretçi yoğunluğunu yönetmek amacıyla müze girişinde 55'erli gruplar oluşturulması kararlaştırılmıştır.

Cevap

Müze girişinde oluşturulan grupları ifade eden '5'erli' ifadesi, üleştirme sayıları rakamla yazılamayacağı için hatalıdır; doğru yazımı 'beşerli' olmalıdır.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre üleştirme sayıları kesinlikle rakamla yazılmaz. Seçenekte geçen '55'erli' ifadesi rakam içerdiği için yanlıştır; bu ifadenin 'beşerli' şeklinde yazılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen sayısal ifadeleri tespit et.
Tespit edilenler: 'yüzde on beş', '10.3010.30', '22'nci', '55'erli', 'üç yüz yetmiş beş'.
Yazım yanlışı taraması için odak noktalarını belirlemek.
2
Üleştirme sayıları (paylaştırma) kuralını kontrol et.
TDK'ye göre üleştirme sayıları rakamla (55'er) değil, yazıyla (beşer) yazılmalıdır.
Üleştirme sayılarının özel yazım kuralını uygulamak.
3
Diğer seçeneklerdeki saat, sıra sayısı ve çok basamaklı sayı yazımlarını doğrula.
Saatlerde nokta kullanımı (10.3010.30), sıra sayısı eki (22'nci) ve sayıların ayrı yazılması kuralları doğrudur.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olarak hatalı seçeneği kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

İpuçları

1
Cümledeki paylaştırma anlamı taşıyan (-er, -ar eki almış) sayıya dikkat edin.
2
Türkçede üleştirme sayıları, saatlerin aksine rakamla yazılmaya uygun olmayan özel bir kurala sahiptir.
3
TDK yazım kılavuzuna göre '2'şer' veya '5'er' gibi yazımlar hatalıdır; bunların mutlaka 'ikişer', 'beşer' şeklinde yazıyla belirtilmesi gerekir.

Daha Fazla Pratik

Üleştirme sayıları kuralını pekiştirmek için '9'ar' yerine 'dokuzar' kullanımının zorunlu olduğunu unutmayın.

Alternatif Yöntem

Sayı yazımı sorularında önce 'saatler (nokta)', sonra 'üleştirme (yazı)' ve en son 'sıra sayıları (ek uyumu)' kontrolü yapmak en hızlı yöntemdir.
Tahmini Süre:45s
Soru 1016Soru →

Bir meteoroloji istasyonunun yıllık faaliyet raporunda yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı veya kısaltmalara getirilen eklerle ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Havadaki nem miktarını ölçen yeni cihazın hassasiyeti 0,1 cm3’u¨0,1\text{ cm}^3\text{'ü} bile saptayabilecek düzeydedir.

Cevap

İçinde üs işareti bulunan santimetreküp kısaltmasının (cm3cm^3) eki kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. Bu nedenle 'cm³'ü' yazımı yanlıştır; doğrusu kesme işareti olmadan 'cm³ü' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve ekleri tespit et.
cm³'ü, Prof.un, mm'ye ve TÜBİTAK'ın ifadeleri incelenmelidir.
Yazım yanlışının hangi kural ihlalinden kaynaklandığını bulmak için önce kısaltma türlerini belirlemek gerekir.
2
Üs işaretli kısaltmaların ek alma kuralını hatırla.
TDK kurallarına göre m2m^2, cm3cm^3 gibi üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Üs işaretli kısaltmalarda işaretin kendisi zaten bir ayırıcı görevi gördüğü için ek doğrudan yazılır.
3
Diğer kısaltma türlerini kontrol et.
Noktalı kısaltmalarda (Prof.) kesme kullanılmaz; küçük harfli ölçü birimlerinde (mm) kelime okunuşu esas alınır; kelimeleşmiş büyük harf kısaltmalarında (TÜBİTAK) ise kısaltmanın okunuşuna göre ek getirilir.
Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit ederek yanlış seçeneğin tekliğinden emin olunur.

Anahtar Kavram

Üs işaretli ve noktalı kısaltmalarda eklerin yazımı

İpuçları

1
Kısaltmanın sonunda nokta veya üzerinde matematiksel bir üs işareti (2^2, 3^3) olup olmadığına dikkat edin.
2
TDK kurallarına göre, görsel olarak ayırıcı bir işaret (nokta veya üs) içeren kısaltmalarda ayrıca kesme işareti (′') kullanılmaz.
3
Santimetreküp (cm3cm^3) ifadesine gelen eki incelerseniz, hem üs işaretinin hem de kesme işaretinin bir arada kullanılmasının yanlış olduğunu göreceksiniz.

Daha Fazla Pratik

Büyük harfle yapılan ve 'K' ile biten (TDK, SGK) kısaltmalarda 'ka' hatasına düşmeden 'ke' sesiyle ek getirme alıştırmaları yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 1017Soru →

Noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, çizgiler) işlevleri ve güncel Türk Dil Kurumu (TDK) kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu yılki sempozyumda "Türkçe'nin" inceliklerini —deyimler ve atasözleri eşliğinde— bir kez daha keşfedeceğiz.

Cevap

Sempozyumda "Türkçe'nin" ifadesinin geçtiği cümlede noktalama yanlışı yapılmıştır.
Doğru cevap olan seçenekte iki temel hata bulunmaktadır. Birincisi, "Türkçe" kelimesi yapım eki aldığı için (Türk-çe) ona gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılmamalıdır. İkincisi, tırnak içine alınan bir ifadeden sonra gelen ekleri ayırmak için ayrıca kesme işareti kullanılmaz. İfadenin doğru yazımı "Türkçenin" veya tırnak içinde olacaksa "Türkçe"nin şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel isimleri ve onlara gelen ekleri incelemek.
"Türkçe" sözcüğünün "Türk" özel ismine getirilen "-çe" yapım ekiyle türetildiği belirlenir.
Özel adlara getirilen yapım ekleri ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme işaretiyle ayrılmaz (Türkçenin, Konyalının vb.).
2
Tırnak işareti ve eklerin kullanım kuralını kontrol etmek.
Sözcüğün tırnak içinde kullanıldığı ve ekin kesme işaretiyle ayrıldığı görülür.
TDK kurallarına göre, tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz (Örn: "Çalıkuşu"nu).
3
Diğer noktalama işaretlerini (uzun çizgi/ara söz) doğrulamak.
Ara sözün başında ve sonunda kullanılan uzun çizgilerin (—) doğru olduğu teyit edilir.
Cümle içindeki ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için virgül veya kısa çizgi kullanılabileceği gibi uzun çizgi de tercih edilebilir.

Anahtar Kavram

Özel adlara getirilen yapım eklerinden sonra gelen eklerin kesmeyle ayrılmaması ve tırnak işaretinden sonra kesme kullanılmaması kuralı.

İpuçları

1
Cümledeki 'Türkçe' kelimesinin nasıl türetildiğine ve tırnak işaretinden sonra ek gelip gelmediğine odaklanın.
2
Özel isimlere getirilen yapım eklerinden (örneğin -ce, -li, -lık) sonra gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmayacağını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin ayrılmaması kuralı ile Avrupa Birliği istisnasını içeren diğer soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Tırnak işareti olan seçeneklerde tırnağı kaldırarak okuyun; eğer kelime yapım eki almış bir özel isimse kesme işaretinin her durumda yanlış olduğunu daha kolay fark edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1018Soru →

Bir turizm acentesinin hazırladığı tanıtım broşüründe yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölge mutfağının vazgeçilmez bir parçası olan sarmısak, tamamen doğal yöntemlerle yetiştirilmektedir.

Cevap

Bölge mutfağının vazgeçilmez bir parçası olan sarmısak, tamamen doğal yöntemlerle yetiştirilmektedir.
Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzuna göre, mutfakta kullanılan bu bitkinin adı 'sarımsak' olarak belirlenmiştir. 'Sarmısak' şeklindeki yazım, kelimenin yanlış telaffuzunun yazıya aktarılmasından kaynaklanan bir imla hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yazımı karıştırılması muhtemel kelimeleri belirleyin.
Belirlenen kelimeler: komodin, meyve, sürpriz, sarmısak, egzoz.
Yazım kuralları sorularında odak noktası genellikle telaffuzu ve yazımı sıkça karıştırılan yabancı veya türetilmiş sözcüklerdir.
2
Belirlenen sözcükleri Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzu verileriyle karşılaştırın.
komodin (doğru), meyve (doğru), sürpriz (doğru), egzoz (doğru), sarmısak (yanlış - doğrusu 'sarımsak').
Resmî sınavlar olan KPSS gibi sınavlarda TDK'nin en güncel kılavuzu tek geçerli kaynaktır.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcüklerin TDK Kurallarına Göre Kontrolü

İpuçları

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli veya günlük hayatta çok sık telaffuz edilen kelimelere (meyve, egzoz, sarımsak gibi) odaklanın.
2
Bir kelimenin söyleyişindeki ses düşmeleri veya değişimleri her zaman yazıya yansımaz; özellikle 'sarımsak' kelimesinin yazımını bir kez daha düşünün.
3
TDK'ye göre 'sarımsak' kelimesindeki orta hecedeki 'ı' harfi düşmez ve kelime 'm' harfiyle değil 'ı' ile devam eder.

Daha Fazla Pratik

Yazımı karıştırılan 'pantolon', 'laboratuvar' ve 'inisiyatif' gibi diğer yaygın kelimelerin TDK'deki güncel hallerini tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1019Soru →

Türkçede özel adların ve bunlara bağlı unvan, dönem veya tür bildiren sözcüklerin yazımı belirli kurallara bağlanmıştır. Bu kuralların ihlali yazım yanlışına yol açmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yakup Kadri'nin Yaban Romanı, Kurtuluş Savaşı yıllarındaki Anadolu köylüsünün durumunu çarpıcı bir dille ele alır.

Cevap

Eser adlarından sonra gelen ve özel ada dâhil olmayan 'roman' sözcüğü küçük harfle yazılmalıdır.
Türkçede kitap, makale, tiyatro eseri, kurum adı vb. özel isimlerden sonra gelen ve bu isme dâhil olmayan tür adları (roman, dergi, gazete, tablo vb.) küçük harfle başlar. Yakup Kadri'nin eserinin adı 'Yaban'dır. Dolayısıyla 'Yaban romanı' şeklinde yazılması gerekirken 'Romanı' kelimesinin büyük harfle başlatılması yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel ad ve tür adı birlikteliklerini belirleyin.
Tanzimat Dönemi, Resmî Gazete, Yaban Romanı, Kuzey Anadolu, Türk Dili dergisi yapıları incelenmelidir.
Yazım yanlışının hangi kural ihlalinden kaynaklandığını bulmak için odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
TDK'nin eser adları ve tür adlarıyla ilgili kuralını uygulayın.
Özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo, roman vb. sözler küçük harfle başlar.
Yaban eserinin adı sadece 'Yaban' olduğu için yanındaki tür bildiren sözcüğün yazımını kontrol etmek gerekir.
3
Hatalı kullanımı tespit edin.
'Yaban Romanı' ifadesindeki 'Romanı' sözcüğü 'romanı' şeklinde küçük harfle yazılmalıdır.
Kural gereği tür adları özel ismin bir parçası değilse büyük harfle başlatılamaz.

Anahtar Kavram

Özel Ada Dâhil Olmayan Tür Adlarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen eser ve yayın adlarına (kitap, dergi, gazete) odaklanın.
2
Bir eserin adını söylerken kullandığımız 'romanı, dergisi' gibi kelimeler genellikle eserin adına dâhil değildir.
3
Hürriyet gazetesi veya Türk Dili dergisi yazarken kullandığınız kuralı, ünlü romanlar için de düşünün.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'Mona Lisa tablosu' veya 'Onuncu Yıl Marşı' gibi örneklerde hangi kelimelerin büyük hangilerinin küçük yazıldığını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Şıklardaki kelimeleri TDK sözlüğünde aratarak 'özel isme dâhil olma' durumunu kontrol edebilirsiniz. Eğer sözcük ismin bir parçası değilse küçük yazılmalıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 1020Soru →

Türkçede özellikle yabancı kökenli olup dile sonradan dâhil olan sözcüklerin yazımında, halk arasındaki yanlış telaffuz alışkanlıkları ve köken dildeki imla yapısının tam bilinmemesi nedeniyle sıkça hatalar yapılmaktadır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu türden bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazar, son kitabında eski gazete küpürlerinden yola çıkarak bir dönem panoraması sunuyor.

Cevap

Gazete kesiği anlamına gelen sözcüğün doğru yazımı 'kupür' şeklindedir.
Cümlede kullanılan 'küpür' sözcüğü hatalı yazılmıştır. Fransızca 'coupure' kökünden gelen ve özellikle gazetelerden kesilen parçaları ifade eden bu sözcüğün Türk Dil Kurumu'na göre doğru yazımı 'kupür' şeklindedir. Halk arasında 'ü' sesiyle telaffuz edilmesi, bu kelimenin yazımında sıklıkla hataya düşülmesine neden olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli ve yazımı karıştırılmaya müsait sözcükleri (küpür, muvafakat, hafriyat, öge, sıra dışı) belirleyin.
Belirlenen sözcüklerin her biri için TDK Yazım Kılavuzu'ndaki güncel bilgiler taranır.
Yazım yanlışı sorusunda, özellikle telaffuzu ile yazımı arasında fark bulunan kelimelere odaklanmak gerekir.
2
Fransızca kökenli 'coupure' sözcüğünün Türkçedeki imlasını kontrol edin.
Sözcüğün Türkçede 'küpür' değil, 'kupür' olarak yazıldığı tespit edilir.
Yabancı kelimelerin Türkçeleşmiş yazımları, TDK tarafından belirlenen standartlara tabidir.
3
Diğer seçeneklerdeki kelimelerin doğruluğunu teyit edin.
Muvafakat (tek 'f' ile), hafriyat (f-r sırasıyla), öge ('ğ' olmadan) ve sıra dışı (ayrı) kullanımlarının hatasız olduğu görülür.
Seçeneklerin geri kalanının doğruluğu, bulunan hatanın kesinleşmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Yabancı Kökenli Sözcüklerin Yazımı ve Telaffuz Yanılsamaları

İpuçları

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli ve kurumsal dilde sıkça kullanılan (muvafakat, hafriyat, kupür vb.) kelimelere odaklanın.
2
Gazetelerden kesilen haber veya yazı parçaları için kullanılan kelimenin kökenindeki 'u' sesinin Türkçede korunup korunmadığını düşünün.
3
Fransızca 'coupure' sözcüğü Türkçeye 'kupür' olarak geçmiştir; 'ü' ile yazımı hatalıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde karıştırılan 'müteşebbis', 'inisiyatif' ve 'şefkat' gibi kelimelerin TDK'deki güncel yazımlarını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin köken dillerindeki hallerini (Örn: coupure, infrastructure vb.) hatırlamak, Türkçeye geçerken hangi seslerin korunduğunu anlamanıza yardımcı olabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 51 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 51 | Examkin