Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 1261Soru →

Çalışma odasını düzenleyen bir genç; kırtasiye ürünlerinden kalem, silgi, defter ( ) teknolojik cihazlardan ise tablet, bilgisayar ve kulaklığı farklı kutulara koymuştur.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Noktalı virgül (;;)

Cevap

Cümledeki farklı tür veya takımları (kırtasiye ve teknoloji) birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılmalıdır.
Verilen cümlede 'kırtasiye ürünleri' ve 'teknolojik cihazlar' olmak üzere iki farklı tür/takım bulunmaktadır. Bu grupların kendi içindeki ögeleri ayırmak için virgül kullanıldığı için, bu iki ana grubu birbirinden ayırmak amacıyla noktalı virgül (;;) kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ögeleri ve gruplandırmaları analiz edin.
Cümlede 'kalem, silgi, defter' bir grup; 'tablet, bilgisayar, kulaklık' ise başka bir gruptur.
Noktalama işaretinin hangi yapıları ayıracağını belirlemek gerekir.
2
Grup içindeki ve gruplar arasındaki noktalama ihtiyacını değerlendirin.
Grup içindeki benzer ögeler zaten virgül ile ayrılmıştır.
Virgül kullanılmış bir cümlede farklı kategorileri ayırmak için noktalı virgül kuralı devreye girer.
3
İlgili TDK kuralını uygulayın.
Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül konur.
Doğru noktalama işareti noktalı virgüldür.

Anahtar Kavram

Tür veya Takımları Ayırma Kuralı

İpuçları

1
Cümlede iki farklı kategoriye ait nesneler (kırtasiye ve teknoloji) sıralanmıştır.
2
Bu kategorilerin kendi içindeki elemanları virgül ile ayrılmıştır. Bu grupları birbirinden ayırmak için neye ihtiyacınız var?
3
Noktalı virgülün en temel görevlerinden biri, virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmaktır.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma' görevini içeren bir örnek çözerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1262Soru →

Türkçede somut olarak yer bildiren 'alt' ve 'üst' sözleriyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılırken, somut olarak yer bildirmeyen (soyut/durum bildiren) bu tür sözcükler bitişik yazılır.

Bu kurala göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan klinik muayene sonucunda hastanın böbreküstü bezlerinde fonksiyonel bir sorun olduğu saptandı.

Cevap

Hastanın böbreküstü bezlerindeki sorunu belirten cümledeki kullanım yanlıştır; çünkü 'böbrek üstü' somut bir yer bildirdiği için ayrı yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre; somut olarak yer bildiren 'alt' ve 'üst' sözleriyle kurulan terim ve birleşik kelimeler ayrı yazılır. 'Böbrek üstü bezleri' ifadesi, vücutta böbreğin üzerinde bulunan gerçek bir bölgeyi işaret ettiği için bu kurala dahildir ve ayrı yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Birleşik kelimeyi oluşturan 'alt/üst' sözcüklerinin anlamını inceleyin.
Cümlelerde geçen 'akşamüzeri', 'bilinçaltı', 'ayaküstü' ve 'böbreküstü' ifadeleri tespit edildi.
Yazım kuralının somutluk/soyutluk ayrımına dayandığını belirlemek gerekir.
2
Kelimelerin somut bir yer belirtip belirtmediğini kontrol edin.
'Akşamüzeri' (zaman), 'Bilinçaltı' (psikolojik kavram), 'Ayaküstü' (durum) soyut anlamdadır; 'Böbrek üstü' ise anatomik olarak gerçek bir konumu (böbreğin üst kısmı) işaret eder.
TDK kurallarına göre somut yer bildirenler ayrı, bildirmeyenler bitişik yazılır.
3
Hatalı yazımı belirleyin.
'Böbreküstü' şeklinde bitişik yazılan ifade, somut yer bildirdiği halde bitişik yazılarak kural ihlal edilmiştir.
Kuralın istisnası olmayan net bir uygulama hatasıdır.

Anahtar Kavram

Alt, Üst ve Üzeri Sözlerinin Yazımı

İpuçları

1
Birleşik kelimelerdeki 'alt' veya 'üst' kelimesi gerçekten bir yerin (altı veya üstü) tarifini mi yapıyor yoksa yeni bir kavram mı oluşturuyor?
2
Somut (elle tutulur, gözle görülür yer) bildiren 'su altı', 'toprak altı', 'böbrek üstü' gibi ifadeler her zaman ayrı yazılır.
3
'Bilinçaltı' veya 'akşamüzeri' gibi ifadelerde bir yerin fiziksel üstünden veya altından bahsedilemeyeceği için bunlar bitişik yazılırken, anatomik bir bölge olan böbrek üstü ifadesi ayrı yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla 'yer altı' (gizli, yasa dışı) ve 'yer altı' (toprağın altı) arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimenin yerine 'gerçekten üstünde mi?' sorusunu sorun. Eğer cevap fiziksel/mekansal olarak 'evet' ise ayrı; 'hayır, bir durum veya zaman kastediliyor' ise bitişik yazın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1263Soru →

Türkçede yer adlarında ilk isimden sonra gelen ve deniz, nehir, göl, dağ, boğaz gibi tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sıcakların artmasıyla birlikte Tuz gölü sularının iyice çekildiği gözlemlendi.

Cevap

Cümledeki 'Tuz gölü' ifadesinde 'gölü' sözcüğünün küçük harfle başlatılması yazım yanlışıdır; kural gereği 'Tuz Gölü' şeklinde yazılmalıdır.
Türkçede yer adlarında ilk isimden sonra gelen ve deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar. 'Tuz Gölü' ifadesi bu kuralın doğrudan bir örneğidir ve 'G' harfi büyük yazılmalıdır. Seçenekteki 'gölü' yazımı bu kuralı ihlal etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki coğrafi yer adlarını tespit et.
C seçeneğinde 'Tuz gölü' ifadesi yer almaktadır.
Yazım kuralının uygulanacağı hedef kelime grubunu belirlemek gerekir.
2
TDK'nin yer adlarıyla ilgili büyük harf kuralını hatırla.
Yer adlarında (kıta, bölge, il, ilçe vb.) sonra gelen deniz, nehir, göl, dağ, boğaz gibi tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar.
Özel ada dahil olan coğrafi tür isimlerinin büyük yazılması gerektiğini doğrulamak için.
3
Tespit edilen ifadeyi kurala göre kontrol et.
'Tuz gölü' yazımı kurala aykırıdır, 'G' harfi büyük olmalıdır.
Yanlış yazımı tespit ederek doğru cevaba ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Yer adlarına dahil olan coğrafi tür isimlerinin (dağ, deniz, göl vb.) büyük harfle başlatılması kuralı.

İpuçları

1
Cümlelerde geçen coğrafi terimlere (dağ, deniz, göl) ve bunların nasıl yazıldığına odaklanın.
2
Bir yer adı, sadece ilk kelimesiyle değil, yanındaki 'Gölü', 'Dağı' gibi tamamlayıcı tür adıyla birlikte bir bütündür.
3
Tuz Gölü, Van Gölü, Ağrı Dağı gibi ifadelerde ikinci kelimeler de her zaman büyük harfle başlar.

Daha Fazla Pratik

İl, ilçe, köy gibi kelimelerin (örneğin Ankara ili, Etimesgut ilçesi) neden küçük yazıldığını araştırarak yer adları arasındaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Özel ismi cümleden çıkardığınızda anlamın bozulup bozulmadığına bakın. 'Gezginler göl çevresine ulaştı' denildiğinde hangi göl olduğu bilinmez; 'Tuz' ismiyle birleşerek tek bir özel varlığı karşıladığı için her iki kelime de büyük yazılır.
Tahmini Süre:45s
Soru 1264Soru →

Resmi yazışmalarda ve akademik metinlerde sayıların yazımıyla ilgili kuralların doğru uygulanması, anlatımın netliği ve dilin nitelikli kullanımı açısından oldukça önemlidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Okulun kuruluş yıl dönümü etkinlikleri kapsamında mezunlara ikişer adet davetiye gönderilmesi kararlaştırıldı.

Cevap

Okulun kuruluş yıl dönümü etkinlikleri kapsamında mezunlara 'ikişer' adet davetiye gönderildiğini belirten cümlede sayıların yazımı doğrudur.
Üleştirme (paylaştırma) sayıları Türkçede rakamla değil, her zaman yazıyla yazılır. 'İkişer' kelimesi bu kurala tam uygun olarak yazılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sayı türlerini belirleyin.
Seçeneklerde sıra sayıları (6'ıncı), üleştirme sayıları (ikişer, 5'erli) ve birden fazla kelimeden oluşan sayılar (oniki) bulunmaktadır.
Her sayı türünün yazım kuralı farklılık gösterdiği için doğru tasnif gereklidir.
2
Üleştirme sayıları kuralını uygulayın.
Üleştirme sayıları rakamla yazılamaz. '5'erli' yazımı hatalı, 'ikişer' yazımı doğrudur.
TDK kurallarına göre paylaştırma sayıları sadece harflerle ifade edilir.
3
Sıra sayıları ve sayıların ayrı yazımı kuralını denetleyin.
'6'ıncı' yazımı yanlıştır (altı+ıncı değil, altı+ncı olmalı). 'oniki' yazımı yanlıştır (on iki şeklinde ayrı olmalı).
Sıra sayılarında ses uyumu ve kelime yapısı yazımı belirler.

Anahtar Kavram

Üleştirme sayılarının sadece yazıyla yazılması ve sayıların sözcük yapısına göre ek alması.

İpuçları

1
Üleştirme (paylaştırma) sayılarının (ikişer, üçer vb.) rakamla yazılıp yazılamayacağını hatırlayın.
2
Sıra sayılarına getirilen eklerin, rakamın okunuşundaki son harfle (ünlü mü ünsüz mü?) uyumuna dikkat edin.
3
Birden fazla kelimeden oluşan sayıların, bankacılık işlemleri dışındaki metinlerde nasıl yazılması gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Farklı sayılarla (örneğin 2. veya 7.) biten sıra sayıları ile ilgili benzer bir yazım sorusu çözerek kuralı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1265Soru →

Kamu kurumlarının kurumsal gelişim ve dijitalleşme stratejileri üzerine hazırlanan bir raporda geçen aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun teknolojik altyapısındaki yetersizlikler öyleki, dijital dönüşüm hedeflerinin planlanan süre zarfında tamamlanması pek olası görünmemektedir.

Cevap

Teknolojik altyapıdaki yetersizliklerin anlatıldığı cümlede geçen 'öyleki' ifadesi, bağlaç olan 'ki'nin yanlışlıkla bitişik yazılması nedeniyle hatalıdır; doğrusu 'öyle ki' şeklinde olmalıdır.
Doğru cevap olan seçenek içerisinde geçen 'öyleki' ifadesindeki 'ki' bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan 'ki' her zaman ayrı yazılır. Sadece 'Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki' gibi belirli kelimelerde kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır. 'Öyle ki' bu istisnalardan biri değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' ifadelerini tespit et.
İncelenen metinde soru eki 'mi', bağlaç olan 'de' ve 'ki' ile ek olan '-de' ve '-ki' yapıları bulunmaktadır.
Yazım kuralları açısından görev ayrımı yapabilmek için önce tür tespiti gereklidir.
2
'Ki' bağlacı için kalıplaşmış durumları kontrol et.
Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki (SOMBAHÇEM) kelimeleri dışında bağlaç olan 'ki' her zaman ayrı yazılır.
İstisnalar kuralın önüne geçtiği için öncelikle bu kelimelerin varlığı sorgulanmalıdır.
3
'Öyle ki' yapısını analiz et.
'Öyle ki' ifadesindeki 'ki' bir bağlaçtır ve SOMBAHÇEM listesinde yer almaz. Dolayısıyla bitişik yazılması (öyleki) bir yazım yanlışıdır.
Bağlaç olan 'ki' kendisinden önceki kelimeyle anlam ilişkisi kurar ancak yapısal olarak bağımsızdır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'ki'nin ve kalıplaşmış istisnaların yazımı.

İpuçları

1
Cümledeki 'de' ve 'ki' yapılarını cümleden çıkarmayı deneyin. Anlam bozulmuyorsa bunlar bağlaçtır ve genellikle ayrı yazılırlar.
2
'Ki'nin yazımı için '-ler' ekini kullanın: Kelimeye '-ler' eki getirdiğinizde anlamlı oluyorsa (masadaki-ler) bitişik, anlamsız oluyorsa (dedi ki-ler) ayrı yazılır.
3
Unutmayın: 'Öyle ki' kalıplaşmış 'SOMBAHÇEM' (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki) listesinde yer almaz.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'de'nin hiçbir zaman 'te/ta' şeklinde yazılamayacağını hatırlatan benzer bir soru çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

'De' bağlacı için dahi/bile testini uygulayabilirsiniz. Eğer 'de' yerine 'dahi' koyabiliyorsanız o bir bağlaçtır ve mutlaka ayrı yazılmalıdır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1266Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik raporlarda noktalama işaretlerinin yerinde kullanımı, iletilmek istenen mesajın doğruluğu ve metnin profesyonelliği açısından büyük önem taşır. Özellikle iki nokta (:) ve noktalı virgül (;), benzer işlevlere sahipmiş gibi algılanabildiği için yazım süreçlerinde sıklıkla karıştırılmaktadır.

Bu bilgilere göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yıllık faaliyet raporu büyük bir titizlikle hazırlandı: ancak verilerin sisteme girişinde teknik aksaklıklar yaşandı.

Cevap

Yıllık faaliyet raporunun hazırlanması ile yaşanan teknik aksaklıkları bağlayan cümlede 'ancak' bağlacından önce iki nokta kullanılması yanlıştır; burada noktalı virgül kullanılmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede, iki bağımsız yargı 'ancak' bağlacıyla birbirine bağlanmıştır. İki nokta (:), bir temel cümlenin ardından o cümleyle ilgili açıklama yapılacağı veya örnek verileceği zaman kullanılır. Oysa bu örnekte ikinci yargı, ilk yargının bir açıklaması değil, onunla çelişen veya onu tamamlayan bir sıralı cümle ögesidir. Bu tür durumlarda noktalı virgül (;) kullanımı zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin işlevlerini analiz etme
Seçeneklerdeki cümlelerin açıklama mı, örnekleme mi yoksa sıralı cümle mi olduğu belirlenir.
İki noktanın temel görevi açıklama ve örneklemedir; sıralı cümleleri bağlamak genellikle virgül veya noktalı virgülün görevidir.
2
Hatalı seçeneği tespit etme
'Ancak' bağlacı ile bağlanan cümledeki iki noktanın işlevi sorgulanır.
İki noktadan sonra gelen kısım bir açıklama veya örnek listesi değil, bir karşıtlık bildiren bağımsız bir cümledir.
3
Yazım ve noktalama kuralını uygulama
Bağlaçlardan önce veya karşıtlık bildiren sıralı cümleler arasında noktalı virgül (;) kullanılması gerektiği sonucuna varılır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre iki nokta, kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek yerlerde kullanılır; sıralı cümleleri ayırmak için kullanılmaz.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Noktalı Virgül Ayrımı

İpuçları

1
İki noktanın temel görevleri olan 'açıklama yapma' ve 'örnek verme' işlevlerini düşünün.
2
'Ancak, ama, fakat' gibi bağlaçlarla bağlanan cümlelerde iki nokta mı yoksa noktalı virgül mü tercih edilir?
3
İki noktadan sonra gelen kısım eğer bir açıklama değil de bağımsız bir olay akışı bildiriyorsa, orada bir kullanım hatası olabilir.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen kısımların ne zaman büyük, ne zaman küçük harfle başladığını pekiştirmek için farklı örnekler inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki iki noktayı kaldırıp yerine 'çünkü' veya 'yani' getirmeyi deneyin. Eğer anlamlı oluyorsa iki nokta kullanımı muhtemelen doğrudur. 'Ancak' gelen cümlede bu yapı bozulacağı için hata olduğu daha kolay anlaşılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1267Soru →

Kamu kurumları arasındaki koordinasyonun artırılması amacıyla hazırlanan yeni hizmet yönergesi taslağında yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Öyleki hazırlanan teknik şartnamedeki belirsizlikler, ihaleye katılan firmaların sağlıklı bir teklif sunmasını ve sürecin şeffaf ilerlemesini de zorlaştırmaktadır.

Cevap

Hazırlanan teknik şartnamedeki belirsizliklerin anlatıldığı cümledeki "Öyleki" ifadesinin "Öyle ki" şeklinde ayrı yazılması gerekir.
Doğru cevap olan seçenekte 'Öyleki' sözcüğündeki 'ki' bir bağlaçtır ve kalıplaşmış (bitişik yazılan) bağlaçlardan biri değildir. Bu nedenle 'Öyle ki' şeklinde ayrı yazılması zorunludur. KPSS gibi sınavlarda 'öyle ki', 'yeter ki', 'demek ki' gibi sık kullanılan ama kalıplaşmamış yapılar sıklıkla test edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit et.
C seçeneğinde 'Öyleki', 'şartnamedeki' ve 'zorlaştırmaktadır da' yapıları odak noktasındaydı.
Yazım yanlışının hangi grupta olduğunu belirlemek için tüm yapıları taramak gerekir.
2
'ki' bağlacının kalıplaşmış olup olmadığını kontrol et.
'Öyle ki' yapısı 'SOMBAHÇEM' (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki) kuralına dahil değildir.
Türkçede bağlaç olan 'ki' normalde ayrı yazılır, sadece belirli kelimelerde istisnai olarak bitişik yazılır.
3
Diğer seçeneklerdeki 'de/da' bağlaçlarını ve 'ki' eklerini test et.
Sıfat yapan '-ki' ekleri (planındaki, yılki) cümleden çıkarıldığında anlam bozulduğu için bitişik; bağlaç olanlar ise ayrı yazılmıştır.
Doğru seçenekten emin olmak için diğer çeldiricilerin kurala uygunluğunu teyit etmek önemlidir.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'ki'nin ve 'de'nin ayrı yazılması ile istisnai kalıplaşmış durumlar.

İpuçları

1
Cümledeki 'ki' yapısının bağlaç mı yoksa ek mi olduğunu anlamak için cümleden çıkarmayı veya yerini değiştirmeyi deneyin.
2
Hangi 'ki' bağlaçlarının bitişik yazıldığını hatırlamak için 'SOMBAHÇEM' kısaltmasını kullanın.
3
Öyle ki, yeter ki ve demek ki gibi yapılar 'SOMBAHÇEM' listesinde yer almaz, bu yüzden her zaman ayrı yazılırlar.

Daha Fazla Pratik

İstisnai bitişik yazılan 'ki' bağlaçlarını bir tabloya dökerek 'ki' ekiyle farklarını karşılaştıran bir çalışma yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bağlaç olan 'ki'den sonra '-ler/-lar' çoğul ekini getirmeyi deneyin. Eğer kelime anlamsız oluyorsa (Öylekiler - anlamsız) o bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1268Soru →

Türkçede kesme işaretinin (′') kullanımıyla ilgili birçok kural ve bu kuralların özel istisnaları bulunmaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun aldığı yeni karar, Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Cevap

Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun ifadesi yanlıştır; kurul adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Kişisel Verileri Koruma Kurulu' bir kurul adıdır ve getirilen '-nun' eki kesme işaretiyle ayrılmadan 'Kişisel Verileri Koruma Kurulunun' şeklinde yazılmalıdır. Bu kuralın tek resmi istisnası 'Avrupa Birliği'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki özel ad ve kurum adlarını tespit et.
Galata Köprümüzün, Avrupa Birliği'ne, TDK'nin, Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun, Ege Üniversitesinin ifadeleri incelendi.
Yanlış noktalama kullanımını bulmak için temel kuralları her birine uygulamak gerekir.
2
Kurum ve kuruluş adları kuralını uygula.
Ege Üniversitesinin (doğru), Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun (yanlış - ayrılmamalıydı).
TDK'ye göre kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
3
Özel istisnaları kontrol et.
Avrupa Birliği'ne (doğru - istisnadır), Galata Köprümüzün (doğru - iyelik eki değişimi kuralı).
Bazı özel durumlar genel kuralların dışındadır; Avrupa Birliği istisnası ve iyelik eki kuralı KPSS'de sıkça sorulur.

Anahtar Kavram

Kurum, Kuruluş ve Kurul Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Kurum ve kurul adlarına gelen eklerin nasıl yazıldığını hatırlayın.
2
Avrupa Birliği'nin bu kuralda çok özel bir yeri (istisnası) olduğunu unutmayın.
3
Kişisel Verileri Koruma Kurulu bir 'kurul' adıdır; TDK bu tür adlara gelen eklerin ayrılmayacağını belirtir.

Daha Fazla Pratik

Kurum adlarına gelen eklerle ilgili TDK'nin güncel örneklerini (Türkiye Büyük Millet Meclisine vb.) inceleyerek pekiştirme yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce kesin kuralları (kısaltmalar, sayılar) eleyin, ardından kurum/kuruluş ve iyelik eki değişimi gibi daha çeldirici kurallara odaklanın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1269Soru →

Bir büyükelçilik tarafından hazırlanan resmî raporun taslağında geçen aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Araştırmacılar, 18. yy.'ın sonlarında sanayileşmenin Avrupa'da hız kazandığını belirtmektedir.

Cevap

Araştırmacılar, 18. yy.'ın sonlarında sanayileşmenin Avrupa'da hız kazandığını belirtmektedir.
Doğru cevap olan cümlede 'yy.' kısaltmasından sonra kesme işareti kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, sonunda nokta bulunan kısaltmalarla (vb., Alm., yy.) üs işaretli kısaltmalara (m², cm³) getirilen ekler kesme işareti ile ayrılmaz. Ek, doğrudan noktadan sonra yazılmalıdır. Dolayısıyla 'yy.'ın' kullanımı yazım bakımından hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü ve bitiş işaretini kontrol edin.
İfadedeki kısaltma 'yy.' (yüzyıl) olup sonunda nokta bulunmaktadır.
Türkçede kısaltmaların sonuna getirilen eklerin yazımı, kısaltmanın nasıl bittiğine (nokta, üs işareti veya harf) bağlıdır.
2
Nokta ile biten kısaltmalarda eklerin nasıl ayrılacağına dair kuralı uygulayın.
TDK kurallarına göre sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.
Nokta zaten bir sınır işareti görevi gördüğü için ekstradan kesme işareti kullanılması yazım yanlışına yol açar.
3
Ekin kısaltmaya uyumunu (okunuş veya açılış) kontrol edin.
Küçük harfli kısaltmalarda (yy. gibi) ek, kelimenin açılışına (yüzyıl-ın) göre getirilir.
Yazım 'yy.ın' şeklinde olmalıdır, kesme işareti kullanımı yanlıştır.

Anahtar Kavram

Noktalı ve Üslü Kısaltmalarda Ek Yazımı

İpuçları

1
Küçük harfli kısaltmalar (kg, mm) ile büyük harfli kısaltmaların (TDK, TRT) ek alma kurallarının farklı olduğunu hatırlayın.
2
Cümlelerdeki kısaltmaların sonundaki noktalama işaretlerine dikkat edin. Bir kısaltmanın sonunda zaten nokta varsa, ekstradan kesme işareti (') gerekir mi?
3
TDK'ye göre 'yüzyıl' anlamına gelen 'yy.' ve 'metrekare' anlamına gelen 'm²' gibi kısaltmalarda ekler hiçbir zaman kesme işaretiyle ayrılmaz.

Daha Fazla Pratik

Büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşuna (TDK-ye, TRT-den) ve numara kısaltmasına (No.lu) dair kuralları tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1270Soru →

Noktalama işaretleri, metnin anlamını netleştirmek ve okumayı kolaylaştırmak için kullanılır. İki nokta (:); kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda yer alan temel bir işarettir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir kurala doğru şekilde uyulmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu personeli seçme sınavında şu alanlardan soru sorulmaktadır: genel yetenek, genel kültür ve eğitim bilimleri.

Cevap

Kamu personeli sınavındaki derslerin sıralandığı cümlede, örneklerden önce iki nokta konularak doğru bir kullanım sergilenmiştir.
Doğru olan ifadede, sınav alanları sıralanmadan önce iki nokta kullanılmıştır. Örnekler cümle niteliğinde olmadığı için küçük harfle başlatılarak imla kurallarına tam uyum sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kullanım amacını belirle.
Cümlede 'şu alanlardan soru sorulmaktadır' denilerek bir örnekleme yapılacağı belirtilmiştir.
İki noktanın en temel görevlerinden biri örnekleme yapılacak bölümleri tanıtmaktır.
2
İşaretin doğru olup olmadığını kontrol et.
Örnekleme öncesinde kullanılan (:) işareti kurala uygundur.
Sıralama ve örnekleme durumlarında noktalı virgül (;) değil, iki nokta (:) kullanılır.
3
İki noktadan sonra gelen ilk harfi kontrol et.
Örnekler (genel yetenek...) cümle niteliği taşımadığı ve özel isim olmadığı için küçük harfle başlamıştır.
TDK kurallarına göre iki noktadan sonra gelen örnekler cümle niteliğinde değilse küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki noktanın örnekleme ve açıklama öncesindeki kullanımı

İpuçları

1
Cümlede bir şeyler sıralanıyor mu yoksa bir açıklama mı yapılıyor? Buna dikkat edin.
2
Örnekleme yapılacaksa (yani 'şunlardır', 'şu şekilde' gibi ifadeler varsa) hangi işaretin geldiğini hatırlayın.
3
İki nokta ile noktalı virgülü karıştırmayın; sıralama yaparken her zaman iki noktayı tercih etmelisiniz.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen ifadenin ne zaman büyük harfle, ne zaman küçük harfle başlayacağına dair kuralları tekrar edin.
Tahmini Süre:45s
Soru 1271Soru →

Türkçede noktalı virgül (;;), ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak amacıyla kullanılır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;;) bu işleviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gündüzleri memurlar, işçiler ve öğrenciler şehri doldurur; akşamları ise sessizlik, huzur ve dinginlik sokaklara hâkim olur.

Cevap

Şehir hayatını anlatan cümlede noktalı virgül, ögeleri arasında virgül bulunan iki farklı cümleyi bağladığı için doğru işlevde kullanılmıştır.
Doğru seçenekteki cümlede, ilk kısımda özneler (memurlar, işçiler, öğrenciler) virgülle ayrılmış; ikinci kısımda ise özne grubundaki kavramlar (sessizlik, huzur, dinginlik) yine virgülle ayrılmıştır. İki ayrı cümleyi birleştirirken bu virgüllerle karışmaması için araya noktalı virgül konulması dil bilgisi kuralları gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümle yapısını analiz etme
Cümle, 'Gündüzleri... doldurur' ve 'akşamları... hâkim olur' şeklinde iki ana yargıdan (sıralı cümle) oluşmaktadır.
Noktalı virgülün sıralı cümleleri ayırma görevini kontrol etmek için yargı sayısına bakılmalıdır.
2
Cümle içindeki diğer noktalama işaretlerini kontrol etme
Birinci cümlede 'memurlar, işçiler ve öğrenciler', ikinci cümlede ise 'sessizlik, huzur ve dinginlik' ifadeleri virgüllerle ayrılmıştır.
Sıralı cümleler arasında noktalı virgül kullanılabilmesi için cümlelerden en az birinin içinde virgül bulunması şarttır.
3
Kuralı uygulama
Ögeleri arasında virgül bulunan bu iki cümle, anlam karışıklığını önlemek ve yapısal bütünlüğü sağlamak için noktalı virgül ile bağlanmıştır.
Eğer noktalı virgül yerine virgül kullanılsaydı, 'öğrenciler' ile 'akşamları' kelimeleri aynı listenin devamıymış gibi algılanabilirdi.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Sıralı Cümlelerdeki İşlevi

İpuçları

1
Cümlede birden fazla yüklem (yargı) olup olmadığını kontrol edin.
2
Noktalı virgülden önceki ve sonraki kısımlarda kendi içlerinde virgül (,,) kullanılıp kullanılmadığına bakın.
3
Eğer cümlelerin içinde virgül yoksa, o iki cümleyi ayırmak için sadece virgül yeterlidir; noktalı virgül ancak virgülün yetmediği 'karışık' durumlarda devreye girer.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'tür ve takımları ayırma' görevi ile 'sıralı cümleleri ayırma' görevi arasındaki farkı pekiştirmek için kategorize edilmiş listeler içeren cümleler kurun.

Alternatif Yöntem

Noktalı virgülün olduğu yere 'nokta' koymayı deneyin. Eğer her iki taraf da anlamlı birer tam cümleyse ve kendi içlerinde virgül barındırıyorlarsa, noktalı virgül 'sıralı cümleleri ayırma' görevindedir.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 1272Soru →

Türkçede birleşme sırasında kelimelerinden hiçbiri veya ikinci kelimesi anlam değişikliğine uğramayan birleşik kelimeler ayrı yazılır. Özellikle hayvan türlerinden birinin adıyla kurulan birleşik kelimeler (köpek balığı, uğur böceği gibi) genellikle bu kurala uyar. Ancak anlam kayması (yalıçapkını gibi) veya özel kurallar (renk adıyla kurulanlar gibi) nedeniyle bitişik yazılan istisnalar da mevcuttur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bahçedeki yaşlı çınar ağacının dalları arasında yuva yapan çalıkuşunun sesini duymak bizi çok mutlu etti.

Cevap

Çalı kuşu kelimesinin geçtiği seçenek yanlıştır; çünkü bu kelime bir tür adı olarak kullanıldığında ayrı yazılmalıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, 'çalı kuşu' kelimesini bitişik yazarak hata yapmıştır. TDK kurallarına göre, hayvan türlerinden birinin adıyla kurulan ve birleşme sırasında ikinci kelimesi (kuş) anlamını yitirmeyen birleşik kelimeler ayrı yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri tespit etme
Kılıç balığı, ateş böceği, yalıçapkını, karasinek ve çalıkuşu kelimeleri incelenir.
Sorunun odağı olan birleşik kelimelerin yapılarını belirlemek gerekir.
2
Genel kuralı uygulama (İkinci kelimenin anlamı)
Kılıç balığı, ateş böceği ve çalı kuşu kelimelerinde ikinci kelimeler (balık, böcek, kuş) anlamlarını korumaktadır.
TDK'ye göre ikinci kelimesi anlamını koruyan birleşik kelimeler ayrı yazılır.
3
İstisnaları ve özel kuralları kontrol etme
Yalıçapkını anlam kayması (bitişik), karasinek ise renk adı kuralı (bitişik) nedeniyle istisnadır.
Bazı kelimeler genel kuralın dışındaki spesifik yazım kurallarına tabidir.
4
Hatalı yazımı belirleme
Çalı kuşu kelimesi, kılıç balığı gibi ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılarak yanlışlık yapılmıştır.
Çalı kuşu, bir kuş türü olduğu ve ikinci kelimesi anlamını koruduğu için 'çalı kuşu' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Hayvan adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde anlam korunması ve istisnai durumlar (renk adları ve anlam kayması).

İpuçları

1
Birleşik kelimenin ikinci sözcüğünün gerçek anlamını koruyup korumadığına dikkat edin.
2
Köpek balığı ve kılıç balığı gibi türlerde balık kelimesi anlamını korur. Çalı kuşu için de aynı kural geçerlidir.
3
Edebiyat tarihimizdeki ünlü 'Çalıkuşu' romanı bir istisna olarak bitişik yazılır ancak kuşun tür adı ayrı yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Diğer kuş ve böcek adlarını (saka kuşu, hamam böceği, uğur böceği) TDK sözlüğünden inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1273Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevlerini doğru belirlemek, metnin anlam katmanlarını belirginleştirir. İki nokta (:), kendisinden sonra açıklama yapılacağını, örnek verileceğini veya alıntı yapılacağını gösterir. Ancak bu işaretten sonra gelen ifadenin tam bir cümle olup olmaması, büyük harf kullanımı açısından kritik bir fark yaratır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı veya sonrasındaki yazımla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atatürk, eğitimin önemini şu veciz sözüyle vurgular: 'Bütün ümidim gençliktedir.'

Cevap

Atatürk'ün sözünün aktarıldığı seçenek doğrudur çünkü alıntılardan önce iki nokta kullanılır ve alıntı cümle olduğu için büyük harfle başlar.
Doğru seçenekte, bir başkasından aktarılan bir söz (alıntı) tırnak içinde verilmiş ve bu aktarmadan önce iki nokta (:) doğru şekilde kullanılmıştır. Alıntı tam bir cümle olduğu için büyük harfle başlatılması da kurala uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
İki noktanın kullanım amacını (örnekleme, açıklama veya alıntı) belirleyin.
Cümlelerde sırasıyla örnekleme, listeleme, vurgu ve alıntı amaçları güdülmüştür.
Kuralın doğru uygulanıp uygulanmadığını anlamak için önce işlev tespit edilmelidir.
2
İki noktadan sonra gelen ifadenin cümle niteliği taşıyıp taşımadığını veya özel isim olup olmadığını kontrol edin.
Örnek listesi olan 'kırtasiye...' küçük harfle başlamalıyken, 'Bütün ümidim...' bir cümle olduğu için büyük başlamalıdır.
TDK kurallarına göre iki noktadan sonra bağımsız cümle gelirse büyük, kelime grubu gelirse küçük harf kullanılır.
3
Noktalı virgül ile iki noktanın görev ayrımını yapın.
Evrak listesinden önce kullanılan noktalı virgül hatalıdır, iki nokta gelmelidir.
Noktalı virgül grupları ayırırken, iki nokta açıklama/örnekleme başlatır.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Büyük Harf Kullanımı İlişkisi

İpuçları

1
İki noktadan sonra gelen ifadenin kendi başına bir cümle olup olmadığını inceleyin.
2
Özel isim olmayan listeler küçük harfle başlar; tam cümleler ise her zaman büyük harfle başlar.
3
Noktalı virgül (;) açıklama yapmaz, bu yüzden liste başlarında iki noktayı (:) arayın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ve iki nokta arasındaki farkları pekiştirmek için sıralı cümlelerin olduğu metinleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İki noktadan sonraki kısmın yüklemi olup olmadığını kontrol edin. Eğer bir yargı bildiriyorsa (yüklemi varsa) büyük harfle, sadece kavramları sıralıyorsa küçük harfle başlayın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 1274Soru →

Kamu kurumlarında yürütülen idari soruşturmaların usul ve esaslarını belirleyen bir yönetmelik taslağında yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma süreci tamamlanıp ta nihai karar verilene kadar ilgili personelin görevden uzaklaştırılması uygun görülmüştür.

Cevap

Soruşturma süreci tamamlanıp ta ile başlayan cümlede yazım yanlışı yapılmıştır.
Soruşturma süreci ile başlayan cümlede geçen 'tamamlanıp ta' ifadesindeki 'ta', dahi/bile anlamı katan bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı yazılır ve en önemlisi, kendisinden önceki kelime sert bir ünsüzle bitse bile asla 'te/ta' şeklinde yazılamaz. Bu kural, 'de' bağlacını bulunma durumu eki olan '-de/-da'dan ayıran en kritik farklardan biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' ifadelerinin tespiti
Tüm seçeneklerde ilgili bağlaç ve ekler belirlendi.
Yazım kuralının hangi kelime üzerinde sorgulandığını anlamak için ilk adımdır.
2
Bağlaç olan 'de/da'nın yazım kuralının kontrolü
'Tamamlanıp ta' ifadesinde bağlacın 'ta' şeklinde yazıldığı görüldü.
Türkçede bağlaç olan 'de/da' kelimeden ayrı yazılır ve asla sertleşerek 'te/ta' biçimine dönüşmez.
3
İstisnai durumların (SOMBAHÇEM) kontrolü
'Mademki' kelimesinin doğru yazıldığı teyit edildi.
Bağlaç olmasına rağmen kalıplaşmış kelimelerin kural dışı bitişik yazıldığını hatırlamak gerekir.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de/da'nın hiçbir zaman 'te/ta' biçiminin olmaması.

İpuçları

1
Cümledeki 'de' bağlacını cümleden çıkardığınızda anlam bozulmuyorsa o bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
2
Unutmayın; bağlaç olan 'de/da' hiçbir zaman sertleşerek 'te/ta' olmaz.
3
Özellikle fiillerden sonra gelen 'de/da' her zaman bağlaçtır ve ayrı yazılır. 'Tamamlanıp' bir fiilimsi olduğu için sonrasındaki ekin yazımına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki'nin bitişik yazıldığı 'SOMBAHÇEM' kısaltmasındaki tüm kelimeleri bir kağıda yazarak ezberleyin.

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'de' yerine 'dahi' veya 'bile' kelimelerini koyun. Eğer anlamlı oluyorsa o bir bağlaçtır ve kesinlikle 'de/da' şeklinde (asla te/ta değil) ayrı yazılmalıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1275Soru →

Türkçede bazı cümleler yapı bakımından soru sözcüğü (nasıl, niçin, ne kadar vb.) veya soru eki (-mı / -mi) içerse de temel amaçları bir soruya cevap almak değil; bir durumu bildirmek, sitemde bulunmak veya kesinleşmiş bir yargıyı ifade etmektir. Bu tür cümlelerin sonuna soru işareti (?) yerine nokta (.) konulmalıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna soru işareti (?) getirilmesi bir noktalama yanlışına yol açar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Personel alımı sürecinde liyakat ve şeffaflık ilkelerine ne kadar sadık kalındığını bu raporla bir kez daha gördük

Cevap

Personel alımı sürecinde liyakat ve şeffaflık ilkelerine ne kadar sadık kalındığına dair kesin bir yargı bildiren cümle, soru işareti değil nokta ile bitirilmelidir.
Doğru cevap olan cümlede 'ne kadar' sözcüğü bulunsa da bu sözcük soru sorma amacı gütmemekte, liyakat ilkelerine sadık kalındığına dair bir gözlemi/yargıyı bildirmektedir. Temel yüklemi 'gördük' olan bu yapı, bir bildirme (haber) cümlesidir ve sonuna nokta (.) konulmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ana yüklemini ve iletmek istediği mesajı belirleyin.
Gördük fiili ile biten cümle, bir durumu onaylama ve bildirme amacı taşımaktadır.
Soru işareti kullanımı için cümlenin bir cevap beklentisi içinde olması gerekir.
2
Cümle içindeki soru sözcüklerinin (ne kadar, hangi vb.) işlevini kontrol edin.
'Ne kadar' sözcüğü burada soru sormak için değil, miktar/derece belirten bir yan cümlecik kurmak için kullanılmıştır.
Soru sözcükleri her zaman soru cümlesi kurmaz, bazen zarf veya tamlama görevinde kullanılabilir.
3
Noktalama işaretini bağlama göre seçin.
Bildirme (haber) cümlelerinin sonuna nokta (.) konur.
Yapıca soru gibi görünse de anlamca bildirme olan cümleler soru işareti almaz.

Anahtar Kavram

Bildirme ve Soru Cümlesi Ayrımı

İpuçları

1
Cümlenin sonundaki yükleme odaklanın; bir şey mi soruyor yoksa bir durumu mu anlatıyor?
2
Cümle bittiğinde 'Evet/Hayır' gibi bir cevap verme ihtiyacı hissediyor musunuz?
3
İçinde soru sözcüğü (neden, nasıl) olup da '...bilmiyorum, ...anlamadım, ...gördük' gibi ifadelerle biten cümleler genellikle bildirme cümlesidir.

Daha Fazla Pratik

Sözde soru cümleleri ve ünlem değeri taşıyan soru yapılarını inceleyerek bu farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1276Soru →

Türkçede bazı sözcüklerin yazımı, gerek kökenleri gerekse günlük dildeki hatalı telaffuzları nedeniyle sıklıkla karıştırılmaktadır. Özellikle benzer seslere sahip ancak farklı anlamlar taşıyan sözcüklerin kullanımı, yazım yanlışlarına zemin hazırlayabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazımı karıştırılan sözcüklerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Köydeki o mütevazi ev, şehrin gürültüsünden kaçmak isteyenler için huzurlu bir sığınaktı.

Cevap

Köydeki evin özelliklerini belirten 'mütevazi' kelimesi, anlam ve yazım bakımından hatalıdır; doğrusu 'mütevazı' olmalıdır.
Doğru cevap, 'mütevazi' sözcüğünün yanlış kullanımına dayanmaktadır. Türkçede 'alçak gönüllü, gösterişsiz' anlamında kullanılan kelime 'mütevazı'dır. 'Mütevazi' ise geometri terimi olan 'paralel' anlamına gelir. Evin 'paralel' olması bağlam dışı olduğundan bu bir yazım ve kullanım hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yazımı karıştırılmaya müsait olan anahtar kelimeleri tespit edin.
Anahtar kelimeler: orijinal, inisiyatif, mütevazi, entelektüel, sürpriz.
Yazım yanlışları genellikle bu tip yabancı kökenli veya telaffuzu zor kelimelerde yapılır.
2
Tespit edilen kelimelerin TDK güncel yazım kılavuzundaki karşılıklarını kontrol edin.
'Orijinal', 'inisiyatif', 'entelektüel' ve 'sürpriz' kelimelerinin yazımı doğrudur.
Bu kelimeler günlük dilde 'orjinal', 'insiyatif', 'entellektüel' ve 'süpriz' şeklinde yanlış kullanılabilmektedir.
3
'Mütevazi' ve 'mütevazı' kelimeleri arasındaki anlam farkını analiz edin.
'Mütevazi' (paralel) kelimesi yerine 'alçak gönüllü' anlamındaki 'mütevazı' kullanılmalıdır.
Anlamca karıştırılan bu iki kelimenin yanlış seçilmesi bir yazım ve kullanım hatasıdır.

Anahtar Kavram

Benzer seslere sahip ancak farklı anlamlar taşıyan (köken farkı veya ses farkı olan) sözcüklerin doğru kullanımı.

İpuçları

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli ve telaffuzu zor kelimelere odaklanın.
2
Birbiriyle karıştırılan 'alçak gönüllü' ve 'paralel' kavramlarının yazım farkını düşünün.
3
'Mütevazı' kelimesinin son harfi, onun anlamını belirleyen kritik bir unsurdur.

Daha Fazla Pratik

Buna benzer şekilde 'unvan', 'doküman', 'vejetaryen' gibi kelimelerin güncel TDK yazımlarını çalışmak faydalı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin kökenini veya anlamdaşlarını (örneğin 'mütevazı' yerine 'alçak gönüllü') yerine koyarak cümlenin anlam bütünlüğünü kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 1277Soru →

Türkçede özel isimlerin ve bazı tür adlarının büyük harfle yazımıyla ilgili çeşitli kurallar bulunmaktadır. Bu kurallara uyulmaması yazım yanlışına yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Haftaya Perşembe günü başlayacak olan kursa kayıt yaptırmayı unutma.

Cevap

Haftaya Perşembe günü başlayacak olan kursa kayıt yaptırmayı unutma.
Belirli bir tarih bildirmeyen (yanında sayı bulunmayan) gün ve ay adları küçük harfle yazılmalıdır. Cümlede geçen 'Haftaya Perşembe' ifadesinde herhangi bir tarih belirtilmediği için 'perşembe' sözcüğünün küçük harfle başlaması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki büyük harfle yazılan sözcükleri tespit et.
Söz konusu cümlede 'Haftaya' (cümle başı) ve 'Perşembe' sözcükleri büyük harfle yazılmıştır.
Yazım kurallarına uygunluğu kontrol etmek için önce odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
Gün ve ay adlarının yazım kuralını hatırla.
Gün ve ay adları ancak belirli bir tarihle (15 Mart, 2026 Perşembe gibi) kullanıldığında büyük harfle başlar.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre sayısal bir veri içermeyen gün adları tür adı sayılır.
3
İncelediğin cümlede gün adının yanında bir tarih olup olmadığını kontrol et.
'Haftaya Perşembe' ifadesinde sayısal bir gün veya yıl bulunmamaktadır.
Belirli bir tarih bildirmeyen bu kullanımda 'perşembe' sözcüğü küçük harfle başlatılmalıdır.

Anahtar Kavram

Belirli bir tarih bildirmeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar.

İpuçları

1
Cümlelerde geçen gün, hayvan ve akrabalık isimlerine dikkat edin.
2
Gün ve ay isimlerinin ne zaman büyük, ne zaman küçük yazıldığını hatırlamaya çalışın.
3
Sayısal bir veri (tarih) içermeyen cümlelerde 'Pazartesi, Salı, Perşembe' gibi gün adları küçük harfle yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Belirli bir tarihle kullanılan ay ve gün adlarının (Örn: 29 Ekim 1923) yazımını pekiştirmek için benzer örnekler çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1278Soru →

Günlük konuşma dilinde sıkça yer verdiğimiz aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de', 'ki' veya 'mi'nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bizimle gelmek istiyorsan sende hazırlansan iyi olur.

Cevap

Hazırlanma durumunu ifade eden cümlede geçen 'sende' ifadesindeki 'de' bağlaç olduğu için ayrı yazılmalıdır.
Hatalı olan cümlede 'sen de' ifadesindeki 'de' bağlaçtır. 'Dahi, bile' anlamlarına gelen ve cümleden çıkarıldığında anlamı bozmayan 'de' bağlacı her zaman ayrı yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de' ifadesini tespit et ve cümleden çıkararak oku.
'Bizimle gelmek istiyorsan sen hazırlansan iyi olur.'
Bağlaç olan 'de' cümleden çıkarıldığında cümlenin temel anlamı bozulmaz.
2
Anlamın bozulup bozulmadığını kontrol et.
Cümlenin anlamı bozulmadı, sadece biraz daraldı.
Anlam bozulmadığına göre bu bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
3
Yazım kuralını uygula.
'Sende' yerine 'sen de' şeklinde yazılmalıdır.
Bağlaç olan 'de' her zaman ayrı yazılır ve asla 'te/ta' biçimine dönüşmez.

Anahtar Kavram

'de' Bağlacı ve '-de' Eki Ayrımı

İpuçları

1
'de'yi cümleden çıkarıp okuduğunda anlam bozulmuyorsa o bir bağlaçtır.
2
'-ki' ekinden sonra '-ler' ekini getirebiliyorsan o genellikle bitişik yazılan bir ektir.
3
'Sen de hazırlansan' cümlesindeki 'de' dahi/bile anlamı katar, bu yüzden ayrı yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'de'nin hiçbir zaman 'te/ta' şeklinde yazılamayacağını hatırlatan bir soru çözebilirsin.

Alternatif Yöntem

'ki' yazımı için kelimeye '-ler' eki ekle: Yarınkiler (oluyor-bitişik), Evdekiler (oluyor-bitişik), Duydumkiler (olmuyor-ayrı).
Tahmini Süre:45s
Soru 1279Soru →

Türkçede "etmek, olmak" gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiiller; isim olan kelimede bir ses düşmesi (ünlü düşmesi) veya ses türemesi (ünsüz türemesi) varsa bitişik yazılır. Eğer isimde herhangi bir ses olayı meydana gelmiyorsa bu kelimeler ayrı yazılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiillerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yıllar sonra karşılaştığı eski dostunu kalabalığın içinde hemen farketti.

Cevap

Kalabalığın içinde dostunu "farketti" ifadesindeki yazım yanlıştır; doğrusu "fark etti" şeklinde ayrı olmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede geçen "farketti" kelimesi yanlıştır. "Fark" kelimesi ile "etmek" yardımcı fiili birleşirken ne bir ünlü düşmesi ne de bir ünsüz türemesi meydana gelir. Bu nedenle kelimelerin "fark etti" şeklinde ayrı yazılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik fiilleri tespit et.
Belirlenen fiiller: farketti, şükretti, hissetti, terk etti, kayboldu.
Kuralın uygulanacağı hedef kelimeleri belirlemek gerekir.
2
İsim köklerinde ses olayı olup olmadığını kontrol et.
Şükür (ü düştü), His (s türedi), Terk (olay yok), Kayıp (ı düştü), Fark (olay yok).
Yazım kuralı tamamen ses olayının varlığına bağlıdır.
3
Kuralı uygula: Ses olayı varsa bitişik, yoksa ayrı.
"Fark etti" kelimesinde ses olayı olmadığı halde bitişik yazıldığı için hata yapılmıştır.
Ses olayı gerçekleşmeyen yardımcı eylemle kurulan birleşik fiiller her zaman ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

İpuçları

1
Birleşik fiillerin bitişik yazılması için kelimeler birleşirken bir ses değişikliği (düşme veya türeme) olması gerekir.
2
"Fark" kelimesini "etmek" fiiliyle birleştirdiğinizde, kelimenin orijinal halinde bir eksilme veya artma oluyor mu kontrol edin.
3
"Sabretmek" derken 'ı' harfi düşer ama "fark etmek" derken kelimeler olduğu gibi kalır. Değişim yoksa yazımdaki mesafe (boşluk) korunur.

Daha Fazla Pratik

Birleşik fiillerin yazımını pekiştirmek için 'arz etmek', 'vazgeçmek' ve 'ayırt etmek' gibi sık karıştırılan kelimeleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1280Soru →

Türkçede büyük harflerin kullanımıyla ilgili kurallar; idari birim adlarından yer adlarına, kurum isimlerinden tarihi dönemlere kadar geniş bir çerçeveyi kapsar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ağrı ilinin Doğubayazıt İlçesi'nde yer alan İshak Paşa Sarayı, görkemli mimarisiyle Anadolu'nun en önemli tarihî yapılarından biridir.

Cevap

İdari birim bildiren 'ilçesi' sözcüğünün büyük harfle başlatılması hatalıdır; doğrusu 'Doğubayazıt ilçesinde' şeklinde olmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede, 'Doğubayazıt İlçesi'ndeki' ifadesinde yer alan 'İlçe' kelimesi büyük harfle başlatılarak yazım yanlışı yapılmıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre il, ilçe, belde, köy gibi idari birim bildiren sözcükler özel ada dâhil olmadıkları için küçük harfle yazılmalıdır. Dolayısıyla ifadenin 'Doğubayazıt ilçesinde' şeklinde, kesme işareti kullanılmadan (çünkü özel isim olmayan bir türe ek gelmektedir) yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel adları ve bunlarla kurulan tamlamaları belirle.
Cümlede 'Ağrı', 'Doğubayazıt', 'İshak Paşa Sarayı' ve 'Anadolu' özel adları geçmektedir.
Yazım yanlışının hangi kelime grubunda olduğunu daraltmak için gereklidir.
2
İdari birim adlarının (il, ilçe, köy) yazım kuralını hatırla.
TDK'ye göre özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran şehir, il, ilçe, belde, köy vb. sözler küçük harfle başlar.
Sorudaki hatanın temel dayanağını tespit etmek için kuralı uygulamak gerekir.
3
Diğer özel isimlerin (saray, bölge, gazete) kurallarını kontrol et.
Yapı adlarının (Saray) ve istisnai gazete adlarının (Resmî Gazete) büyük harfle başladığını doğrula.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olarak tek bir yanlış seçeneğe ulaşmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

İdari Birim ve Yapı Adlarında Büyük Harf Kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerde yer alan yer adlarını ve idari birimleri (il, ilçe vb.) dikkatle inceleyin.
2
'Ağrı Dağı' bir coğrafi yapı adıyken 'Doğubayazıt ilçesi' idari bir yerleşimi temsil eder; bu iki türün büyük harf kuralı birbirinden farklıdır.
3
TDK'ye göre; özel isme dâhil olmayan şehir, il, ilçe, belde, köy gibi sözcükler her zaman küçük harfle başlatılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

İl ve ilçe adlarıyla birlikte kullanılan yön isimlerinin (Doğu Anadolu, Anadolu'nun doğusu gibi) yazım kurallarını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 64 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 64 | Examkin