Yazım ve Noktalama

1356 soru

Türk Dil Kurumunun (TDK) güncel yazım ve noktalama kuralları ile bu işaretlerin kullanımındaki istisnalar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Eserlerinde Doğu-Batı çatışmasını ustalıkla işleyen yazar, toplumsal değişimi bireyler üzerinden anlatır.

Boğaz Köprümüzün yenilenen ışıklandırma sistemi, İstanbul’un gece silüetine bambaşka bir güzellik katıyor.

Peyami Safa'nın 'Dokuzuncu Hariciye Koğuşu'ndaki psikolojik tahlilleri, Türk edebiyatında çığır açmıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yapılan son değişiklikler, yargılama süreçlerinin hızlanmasını hedefliyor.

Ankara Kalesi'ndeki (MÖ 2. yüzyıldan kalma yapı) kazı çalışmaları, şehrin tarihine ışık tutmaya devam ediyor.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Peyami Safa'nın 'Dokuzuncu Hariciye Koğuşu'ndaki psikolojik tahlilleri, Türk edebiyatında çığır açmıştır.

Cevap

Peyami Safa'nın eser adının geçtiği cümlede yapılan kullanım hatalıdır çünkü tırnak işareti zaten bir sınır belirleyici görev üstlendiğinden, tırnak kapatıldıktan sonra gelen ekler için ayrıca kesme işareti kullanılmaz.

Doğru cevap olan cümlede, 'Dokuzuncu Hariciye Koğuşu' eser adı tırnak içine alınmıştır. TDK kuralı uyarınca, tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz. Dolayısıyla ifade 'Dokuzuncu Hariciye Koğuşu'ndaki şeklinde yazılmalıydı.

Adım Adım Çözüm

Tırnak işareti ve kesme işareti arasındaki ilişkiyi analiz et.

TDK kuralına göre, tırnak içine alınan ifadelerden sonra gelen ekleri ayırmak için ayrıca kesme işareti ( ' ) kullanılmamalıdır.

Tırnak işareti metni zaten ayırdığı için ikinci bir ayırıcı işaret kullanımı noktalama kalabalığına ve hataya yol açar.

Diğer seçeneklerdeki çeldiricileri değerlendir.

Boğaz Köprümüzün kelimesinde 'Köprüsü'ndeki iyelik eki değiştiği için kesme konmaması (doğru), Kanun adlarına gelen eklerin kesmeyle ayrılması (doğru) tespit edildi.

KPSS düzeyinde bu istisnalar sıklıkla hata olarak algılanır ancak TDK'nin güncel kurallarıdır.

Anahtar Kavram

Noktalama İşaretlerinin Birlikte Kullanımı ve Kesme İşareti İstisnaları

İpuçları

Tırnak işareti kullanılan yerlerde eklerin nasıl getirildiğine odaklanın.

Boğaz Köprüsü ve Amik Ovası gibi özel adlara getirilen farklı iyelik eklerinin kesme işaretini düşürdüğünü hatırlayın.

Tırnak işareti ile kesme işareti yan yana geldiğinde birinin gereksizleştiği kuralını anımsayın.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin kesmeyle ayrılmadığı kuralı ile Avrupa Birliği istisnasını tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Cümledeki özel ismin tipini belirleyin (Kurum mu, Kanun mu, Eser mi?). Kurum ise kesme hiç gelmez, Kanun ise gelir, Eser tırnaktaysa kesme gelmez.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1242Soru →

Kentin gürültüsünden uzak, yeşilin her tonunu barındıran o uçsuz bucaksız vadi ( ) Şırıl şırıl akan dereler, kuş cıvıltıları, toprak kokusu ( ) Böylesine huzurlu bir ortamda insan tüm dertlerini unutmaz mı ( ) $1340$ ( ) yılında yapıldığı tahmin edilen o taş köprü ise hâlâ zamana meydan okuyor.

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

(...) (...) (?) (?)

(.) (.) (?) (.)

(...) (.) (!) (?)

(.) (...) (?) (!)

(...) (...) (.) (?)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (...) (?) (?)

Cevap

Sırasıyla üç nokta, üç nokta, soru işareti ve soru işareti (belirsizlik durumunda) getirilmelidir.

Doğru seçenekte belirtilen işaretler Türk Dil Kurumu kurallarına tam uyum sağlar. İlk iki ifade yüklemi olmayan eksiltili cümleler olduğu için üç nokta ile bitmelidir. Üçüncü kısım soru eki içerdiği için soru işareti, son kısım ise tarih bilgisinin kesin olmamasını (tahmin) vurgulamak amacıyla soru işareti gerektirir.

Adım Adım Çözüm

Eksiltili cümleleri tespit etme

Metnin ilk iki cümlesinde yüklem bulunmamaktadır.

Yüklemi söylenmemiş, tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.

Soru anlamını analiz etme

'...unutmaz mı' ifadesi bir soru cümlesidir.

Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti (?) konur.

Tarihsel belirsizliği değerlendirme

1340

yılı kesin bir bilgi değildir, tahmine dayalıdır.

Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için soru işareti (?) yay ayraç içinde kullanılır.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin (üç nokta, soru işareti) işlevleri ve belirsizlik durumunda soru işareti kullanımı.

İpuçları

Cümlelerin yüklemlerinin (eylemlerinin) olup olmadığını kontrol edin.

Bir tarihin yanındaki parantez, o bilginin kesinliği hakkında şüphe olduğunu gösterir.

Tamamlanmamış cümleler için 'üç nokta', soru anlamı taşıyan yerler için 'soru işareti' kullanmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Ünlem işaretinin alay veya kinaye anlamında parantez içinde kullanımı ile bu sorudaki soru işareti kullanımını karşılaştırın.

Alternatif Yöntem

Öncelikle kesin emin olduğunuz 'mı' soru ekinden sonraki soru işaretini ve tarih belirsizliğini belirleyip seçenekleri eleyerek ilerleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:55s

Soru 1243Soru →

Türk hukuk sisteminde özel hukuk dalları arasında medeni hukuk, ticaret hukuku, borçlar hukuku ( ) kamu hukuku dalları arasında ise anayasa hukuku, idare hukuku, ceza hukuku yer almaktadır.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Noktalı virgül (

;

)

İki nokta (

:

)

Virgül (

,

)

Üç nokta (

\dots

)

Nokta (

.

)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Noktalı virgül ( $;$ )

Cevap

Cümledeki iki farklı hukuk grubunu (özel hukuk ve kamu hukuku) birbirinden ayırmak için noktalı virgül (

;

) kullanılmalıdır.

Türkçede cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül (

;

) kullanılır. Bu cümlede 'özel hukuk dalları' (medeni, ticaret, borçlar) ile 'kamu hukuku dalları' (anayasa, idare, ceza) olmak üzere iki ayrı kategori oluşturulmuştur. Bu iki kategoriyi birbirinden ayırt edebilmek için araya noktalı virgül getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

Cümle yapısını ve ögeleri inceleyin.

Cümlede 'özel hukuk dalları' ve 'kamu hukuku dalları' şeklinde iki temel grup olduğu görülmektedir.

Noktalama işaretinin görevini belirlemek için önce cümledeki anlamsal grupları tespit etmek gerekir.

Grupların içindeki noktalama işaretlerini kontrol edin.

Her iki grubun kendi içindeki ögeleri (medeni hukuk, ticaret hukuku vb.) virgüllerle ayrılmıştır.

İçinde virgül bulunan grupları birbirinden ayırmak için daha üst bir duraklama işaretine ihtiyaç duyulur.

TDK noktalama kurallarını uygulayın.

Noktalı virgülün 'cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak' görevi bu yapıya tam olarak uymaktadır.

Dil bilgisi kuralları uyarınca tür ayrımı yapılan yerlerde noktalı virgül kullanımı zorunludur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür veya takımları ayırma görevi

İpuçları

Cümlede iki farklı hukuk kategorisinin listelendiğine dikkat edin.

Kategorilerin kendi içindeki unsurları zaten virgülle ayrılmış durumdadır.

Virgüllerle ayrılmış tür veya grupları birbirinden ayırmak için hangi noktalama işareti kullanılır?

Daha Fazla Pratik

İçinde virgül bulunan sıralı cümlelerin ayrıldığı örneklerle konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi iki ayrı cümleye bölmeyi deneyin. Eğer bölündüğünde anlam korunuyorsa ancak tek bir yapıda sunulmak isteniyorsa, bu tür gruplandırmalarda noktalı virgül anahtar işarettir.

Tahmini Süre:45s

Soru 1244Soru →

Yunus Emre'nin 1240 ( ) yılında doğduğu rivayet edilse de hayatına dair pek çok nokta hâlâ gizemini korumaktadır ( ) İlahi aşkın tınısı, gönüllere dokunan dizeler, yalın bir Türkçe ( ) Sizce de bu ölümsüz eserler yüzyılları aşan bir güce sahip değil mi ( )

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(?) (.) (...) (?)

(!) (.) (.) (?)

(?) (.) (.) (.)

(?) (!) (...) (.)

(.) (.) (...) (?)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (?) (.) (...) (?)

Cevap

Parantez içindeki yerlere sırasıyla soru işareti, nokta, üç nokta ve soru işareti getirilmelidir.

Cümledeki '1240' tarihine dair rivayet olduğu belirtildiği için soru işareti (?), ilk cümle tamamlandığı için nokta (.), ikinci cümle yüklemi olmadığı için üç nokta (...) ve son cümle soru anlamı taşıdığı için soru işareti (?) getirilerek oluşturulan dizi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

Belirsizlik bildiren ifadeyi tespit et.

(?)

1240 yılına dair kesin bir bilgi olmadığı 'rivayet edilse de' ifadesinden anlaşıldığı için buraya bilinmeyen/kesin olmayan tarih anlamında soru işareti gelmelidir.

Birinci cümlenin yargısını kontrol et.

(.)

'...korumaktadır' yüklemiyle cümle tamamlandığı ve soru/ünlem anlamı içermediği için sonuna nokta konmalıdır.

İkinci cümlenin yapısını incele.

(...)

'İlahi aşkın tınısı, gönüllere dokunan dizeler, yalın bir Türkçe' ifadesinde yüklem bulunmadığı için bu bir eksiltili cümledir ve sonuna üç nokta konur.

Son cümlenin anlamını belirle.

(?)

Cümle 'mi' soru ekiyle kurulmuş bir soru cümlesi olduğundan sonuna soru işareti getirilmelidir.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin temel işlevleri ve belirsizlik durumunda soru işareti kullanımı.

İpuçları

Cümle içinde verilen tarih kesin mi yoksa bir rivayet mi olduğuna dikkat edin.

Yüklemi olmayan, yargısı tamamlanmamış cümlelerin sonuna hangi işaretin geldiğini hatırlayın.

1240 (?) ifadesi belirsizliği, 'Türkçe (...)' ifadesi ise cümlenin bitmediğini gösterir.

Daha Fazla Pratik

Soru işaretinin sadece soru cümlelerinde değil, parantez içinde belirsizlik/şüphe bildirmek için de kullanıldığını unutmayın.

Tahmini Süre:45s

Soru 1245Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül ( $;$ ), cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak amacıyla kullanılmıştır?

Kültür envanteri çalışmalarında somut miras ögeleri arasında camiler, kervansaraylar, köprüler; somut olmayan miras ögeleri arasında ise masallar, maniler ve geleneksel el sanatları listelenmiştir.

Yeni yönetmelik; şeffaflık, liyakat ve hesap verilebilirlik ilkelerini kamu yönetimine kazandırmayı hedefliyor.

Müdür Bey, toplantı için gerekli hazırlıkları yaptı; gündem maddelerini tek tek kurul üyelerine açıkladı.

Kamu görevlilerinden beklenen temel özellikler şunlardır; dürüstlük, tarafsızlık ve nezaket.

Toplantı salonu oldukça geniş, ferah ve aydınlıktı; herkes sessizce yerini almıştı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kültür envanteri çalışmalarında somut miras ögeleri arasında camiler, kervansaraylar, köprüler; somut olmayan miras ögeleri arasında ise masallar, maniler ve geleneksel el sanatları listelenmiştir.

Cevap

Doğru yanıt, somut miras ve somut olmayan miras ögelerini gruplandıran seçenektir.

Doğru seçenekte noktalı virgül, 'somut miras' ve 'somut olmayan miras' şeklinde iki ayrı kategoriye ait olan ve kendi içlerinde virgülle ayrılmış kelime gruplarının arasına girerek bu grupların birbirine karışmasını önlemiştir. Bu, noktalı virgülün 'tür veya takımları ayırma' görevinin tam karşılığıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki gruplandırmayı analiz et.

Cümlede 'camiler, kervansaraylar, köprüler' bir grup; 'masallar, maniler, el sanatları' ise ikinci bir grup olarak sunulmuştur.

Noktalı virgülün temel görevlerinden biri, virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmaktır.

Diğer seçeneklerdeki noktalı virgül işlevlerini kontrol et.

Diğer seçeneklerde özneyi belirginleştirme (B) veya sıralı cümleleri ayırma (C, E) görevleri görülmektedir.

Soruda istenen işlev sadece 'tür veya takımları ayırma' görevidir.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün (

;

) cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırma görevi.

İpuçları

Noktalı virgülün kullanıldığı cümlede iki farklı 'kategori' veya 'küme' olup olmadığını inceleyin.

Eğer cümle içerisinde meyve-sebze, şehir-ülke veya somut-soyut gibi ikili bir gruplandırma varsa, aradaki işaret büyük ihtimalle türleri ayırma görevindedir.

Cümlede 'camiler, kervansaraylar, köprüler' ile 'masallar, maniler' kısımlarının her biri kendi içinde birer takımdır; noktalı virgül ise bu iki takımı ayırmaktadır.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'özneyi belirginleştirme' görevi ile ilgili bir soru çözerek aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Grupların arasına noktalı virgül yerine nokta koyarak iki ayrı cümle yapıp yapamadığınızı kontrol edin. Eğer her iki taraf da kendi içinde anlamlı bir grup oluşturuyorsa (özellikle nesne veya özne grupları), orada bir gruplandırma görevi vardır.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 1246Soru →

Günlük dildeki söyleyiş farklılıklarının yazıya yanlış aktarılması, özellikle resmî belgelerde ve akademik metinlerde ciddi bir yazım kusuru olarak kabul edilir. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzuna göre kelimelerin doğru yazılışını bilmek, dilin korunması açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımı doğrudur?

Tören alanındaki hopörlör sisteminde teknik bir arıza meydana geldi.

Şirketteki yeni unvanı ile birlikte sorumlulukları da önemli ölçüde arttı.

Sanayi bölgesindeki yeni makina serisi üretimi oldukça hızlandırdı.

Sağlıklı bir yaşam için bir süredir vejeteryan beslenme biçimini tercih ediyor.

Sınav başvurusunda adaylara yardımcı olacak kapsamlı bir klavuz hazırlandı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şirketteki yeni unvanı ile birlikte sorumlulukları da önemli ölçüde arttı.

Cevap

Şirketteki yeni unvanı ile birlikte sorumlulukları da önemli ölçüde arttı.

Türk Dil Kurumu'na göre 'unvan' sözcüğü 'u' harfiyle yazılır. Toplumda yaygın olan 'ünvan' kullanımı bir yazım yanlışıdır. Seçeneklerdeki diğer tüm sözcüklerin yazımı ise TDK kurallarına aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki altı çizili sözcükleri (hopörlör, unvan, makina, vejeteryan, klavuz) tespit edin.

Beş farklı sözcük belirlenmiştir.

Yazım yanlışı olan ve olmayan sözcükleri ayırt etmek için ilk adımdır.

Tespit edilen her bir sözcüğü Türk Dil Kurumu (TDK) Yazım Kılavuzu kuralları ile karşılaştırın.

'unvan' sözcüğünün doğru olduğu, diğerlerinin ise yanlış yazıldığı görülmüştür.

Doğru yazımı belirlemek için resmî kılavuza başvurulmalıdır.

Yanlış yazılan sözcüklerin doğru hallerini belirleyerek sağlamasını yapın.

Doğru yazımlar: hoparlör, makine, vejetaryen, kılavuz şeklindedir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu anlamak, doğru cevabın kesinleşmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Sözcüklerin TDK Güncel Yazım Kılavuzu'na göre doğru hecelenmesi ve harf kullanımı.

İpuçları

Cümlelerdeki kelimelerin söyleyişleri ile TDK'deki yazılışlarını karşılaştırın.

'Ünvan' mı yoksa 'Unvan' mı doğru? Kılavuzdaki 'ı' harfine dikkat edin.

Doğru olan kelime 'u' harfiyle başlar ve makine, hoparlör gibi kelimelerdeki ünlü hatalarına dikkat edilmelidir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'mütevazı' ve 'inisiyatif' gibi yabancı kökenli olup sıkça yanlış yazılan kelimelere de göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin kökenini veya TDK sözlüğündeki ilk hecelerini kontrol ederek ezberlemek yerine kural olarak aklınızda tutabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 1247Soru →

Türkçede iki nokta (:); kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna konur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki nokta (:) bu işleviyle kullanılmıştır?

Bilim insanları şu gerçeği her fırsatta vurguluyor: Doğal kaynaklar bilinçsiz tüketim nedeniyle hızla azalmaktadır.

Yörede yetişen ürünler oldukça çeşitlidir: fındık, çay, mısır ve karalahana.

Evdeki kütüphanesinde pek çok türde eser vardı; romanlar, şiir kitapları ve ansiklopediler her yeri kaplamıştı.

Toplantıya katılanların tek bir ortak beklentisi vardı, çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesi.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilim insanları şu gerçeği her fırsatta vurguluyor: Doğal kaynaklar bilinçsiz tüketim nedeniyle hızla azalmaktadır.

Cevap

İki noktanın açıklama yapma işleviyle kullanıldığı 'Bilim insanları şu gerçeği her fırsatta vurguluyor: Doğal kaynaklar bilinçsiz tüketim nedeniyle hızla azalmaktadır.' cümlesi doğru cevaptır.

Doğru seçenekte iki nokta, 'vurgulanan gerçek' ifadesinin ne olduğunu tam bir cümleyle açıklamak için kullanılmıştır. Bu, TDK kurallarındaki 'kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna konur' kuralının doğrudan uygulamasıdır.

Adım Adım Çözüm

Soruda verilen kuralı analiz etme

İki noktanın 'açıklama' fonksiyonu hedeflenmektedir.

Açıklama fonksiyonu, bir yargıdan sonra o yargının içeriğini veya nedenini belirten cümleler için kullanılır.

Seçenekleri işlev bakımından karşılaştırma

Örnekleme yapılan ve açıklama yapılan cümleler ayrıştırıldı.

Örnekleme (fındık, çay...) ile açıklama (Doğal kaynaklar azalmaktadır...) arasındaki farkı anlamak doğru cevaba ulaştırır.

Noktalama işareti doğruluğunu kontrol etme

Virgül ve noktalı virgül hataları tespit edildi.

Açıklama öncesinde kullanılan virgül, bu görev için yetersizdir; iki nokta temel işarettir.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Açıklama ve Örnekleme İşlevleri Arasındaki Fark

İpuçları

Cümledeki iki noktadan sonra gelen kısmın bir 'liste' mi yoksa bir 'açıklayıcı yargı' mı olduğuna bakın.

Eğer iki noktadan sonra 'fındık, çay' gibi kelimeler geliyorsa bu örneklemedir; '...azalmaktadır' gibi bir yargı geliyorsa bu açıklamadır.

İki noktadan sonra gelen kısım büyük harfle başlıyorsa ve tam bir cümleyse, bu genellikle açıklama görevinde olduğunu gösterir.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen örneklerin küçük harfle, açıklamaların ise büyük harfle başladığı kuralını tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 1248Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevsel kullanımı, metnin anlamsal kurgusunu ve mantıksal hiyerarşisini belirleyen temel unsurlardan biridir. Özellikle iki noktanın (:) kullanım yerleri ve bu işaretten sonra gelen ifadelerin büyük veya küçük harfle başlaması kuralı, üst düzey dil yetkinliği gerektiren alanlardandır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı veya kendisinden sonraki ifadenin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Kültürel mirasın korunması sadece fiziksel yapıların onarımı değildir: Bu süreç, toplumsal bilincin ve tarihî hafızanın nesillere aktarılmasını da kapsar.

Modern bilimsel metodolojinin gelişiminde şu üç temel disiplin belirleyici olmuştur: fizik, kimya ve biyoloji.

Toplumsal sözleşme teorisinin özü şu şekilde ifade edilebilir; bireylerin kendi güvenlikleri için bazı haklarını egemen bir güce devretmeleridir.

Yazarın poetikasını ve dil anlayışını kavramak için şu cümlesine odaklanmak gerekir: 'Şiir, kelimelerle kurulmuş bir sessizlik kulesidir.'

Edebiyat araştırmalarında bazı türler dönemlerine göre farklılık gösterir: mesneviler, seyahatnameler ve halk hikâyeleri.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplumsal sözleşme teorisinin özü şu şekilde ifade edilebilir; bireylerin kendi güvenlikleri için bazı haklarını egemen bir güce devretmeleridir.

Cevap

Toplumsal sözleşme teorisinin özünün açıklandığı cümlede noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.

Toplumsal sözleşme teorisinin açıklandığı cümlede 'ifade edilebilir' yükleminden sonra bir açıklama gelmektedir. Türk Dil Kurumu kuralları gereği, kendisiyle ilgili açıklama yapılacak cümlenin sonuna iki nokta (:) getirilmelidir. Ancak bu cümlede iki nokta yerine noktalı virgül (;) kullanılarak noktalama hatası yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki anlam ilişkisini analiz etme

Cümlede 'şu şekilde ifade edilebilir' denilerek bir açıklama yapılacağı belirtilmiştir.

Açıklama veya örnekleme yapılacak yerlerde uygun noktalama işaretini belirlemek gerekir.

Noktalama işareti kuralını uygulama

TDK kurallarına göre kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna iki nokta (:) konur.

Noktalı virgül (;) sıralı cümleleri veya grupları ayırmak için kullanılır, açıklama başlatmak için kullanılmaz.

Yazım kurallarını kontrol etme

İki noktadan sonra gelen ifade tam bir cümle ise büyük, sadece örnek listesi ise küçük harfle başlamalıdır.

Hatalı seçenekte sadece işaret yanlışı değil, aynı zamanda bu işaretin işlevi de sorgulanmaktadır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Açıklama ve Örnekleme İşlevi

İpuçları

Cümlelerde 'şudur, şunlardır, şu şekilde' gibi ifadelerden sonra hangi işaretin gelmesi gerektiğini hatırlayın.

İki noktadan sonra gelen ifadenin tam bir cümle olup olmadığına bakarak büyük/küçük harf kullanımını kontrol edin.

Noktalı virgülün asla açıklama yapmak amacıyla kullanılmadığını, bu görevin iki noktaya ait olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen 'örnekleme' ve 'açıklama' farkını daha fazla örnekle pekiştirmek için TDK Yazım Kılavuzu'ndaki maddeleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki noktalı işareti yerine 'yani' bağlacını koymayı deneyin; eğer anlamlı bir açıklama geliyorsa oraya iki nokta konulmalıdır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1249Soru →

Sayıların yazımıyla ilgili kuralların hatırlandığı bir Türkçe dersinde öğretmen, tahtaya çeşitli örnekler yazmıştır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Yeni kütüphane

20 \text{ Nisan } 2026

tarihinde törenle hizmete açılacak.

Kütüphane görevlisi yeni gelen kitapları raflara

9\text{'ar}

adet olacak şekilde dizdi.

Binanın

7\text{.}

katında bulunan çalışma salonu öğrenciler için oldukça uygundur.

Toplantıya katılmak üzere

on\text{ sekiz}

farklı üniversiteden temsilci geldi.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kütüphane görevlisi yeni gelen kitapları raflara $9\text{'ar}$ adet olacak şekilde dizdi.

Cevap

Kitapların raflara dizilme şeklini belirten '9'ar' ifadesi yanlış yazılmıştır; doğrusu 'dokuzar' olmalıdır.

Üleştirme sayıları (paylaştırma bildiren sayılar) her zaman yazıyla yazılmalıdır. Cümlede geçen '

9\text{'ar}

' ifadesi rakamla yazıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır. Doğru yazım 'dokuzar' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki sayı içeren ifadeleri tespit et.

20 \text{ Nisan } 2026

9\text{'ar}

7\text{.}

on \text{ sekiz}

ifadeleri incelenmelidir.

Yazım yanlışını bulmak için tüm sayısal verileri kontrol etmek gerekir.

Üleştirme sayılarının yazım kuralını hatırla.

TDK kurallarına göre üleştirme sayıları (

ikişer, beşer, dokuzar

vb.) asla rakamla yazılmaz.

Bu kural, KPSS ve benzeri sınavlarda en sık sorulan temel yazım kurallarından biridir.

Diğer sayıların kurallara uygunluğunu denetle.

Tarihler, sıra sayıları ve birden fazla kelimeden oluşan sayıların yazımı kurala uygundur.

Hatalı seçeneğin kesinliğini doğrulamak için diğer seçeneklerin doğruluğundan emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Üleştirme sayıları rakamla değil, yazıyla yazılır.

İpuçları

Cümlelerdeki sayılara ve bu sayıların yanındaki eklere odaklanın.

Paylaştırma bildiren sayıların (üleştirme) özel bir yazım kuralı olduğunu unutmayın.

TDK'ye göre

2\text{'şer}, 5\text{'er}

gibi kullanımlar yanlıştır; bu sayılar daima 'ikişer, beşer' şeklinde yazıyla belirtilmelidir.

Daha Fazla Pratik

Sıra sayılarının ekle yazımında (

7\text{'nci}

mi,

7\text{'inci}

mi?) kök kelimenin son harfine dikkat ederek pratik yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer bir cümlede rakamın yanında '-er/-ar' eki görüyorsanız, bu her zaman bir yazım yanlışıdır çünkü bu ekler rakama değil, sadece yazıya gelebilir.

Tahmini Süre:45s

Soru 1250Soru →

Kamu kurumlarında hazırlanan rapor ve resmî yazışmalarda dil bilgisi kurallarına titizlikle uyulması, kurumsal ciddiyetin bir gereğidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Kurumun stratejik planın da yer alan hedeflerin, önümüzdeki üç yıllık mali projeksiyonla tam bir uyum içerisinde olması beklenmektedir.

Siz de takdir edersiniz ki mevcut ekonomik koşullar altında bu ölçekte bir yatırımı kısa sürede hayata geçirmek pek mümkün görünmüyor.

Halbuki hazırlanan son denetim raporunda, birimler arasındaki koordinasyon eksikliğinin operasyonel riskleri artırdığı açıkça belirtilmişti.

Yarınki kurul toplantısına katılımın zorunlu olup olmadığını ilgili birim amirlerine resmî yazı ile bildirdiniz mi?

Öyle ki projenin teknik altyapısı tamamlanmadan uygulama aşamasına geçilmesi, kurum adına telafisi güç hatalara yol açabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun stratejik planın da yer alan hedeflerin, önümüzdeki üç yıllık mali projeksiyonla tam bir uyum içerisinde olması beklenmektedir.

Cevap

Stratejik planın içinde yer alan hedeflerden bahsedildiği için bulunma durum eki olan "-da" kelimeye bitişik yazılmalıdır.

Hatalı olan cümlede "stratejik planın da" şeklinde ayrı yazılan ifade, aslında kurumun stratejik planının içinde bulunmayı ifade eden bulunma durum ekidir. Cümledeki "yer alan" ifadesi, kendisinden önceki kelimenin bir yer/konum bildirmesini gerektirir. Bu nedenle ifade "planında" şeklinde bitişik yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki "de/da" ifadesinin görevini belirlemek için çıkarma testini uygula.

"Kurumun stratejik planın yer alan hedefler..." şeklinde okunduğunda cümlenin anlamı bozulmaktadır.

Anlam bozuluyorsa bu bir ek (bulunma durum eki) demektir.

Söz dizimsel analizi yap.

"Planın da" yazımı, genetik eki almış bir isme bağlaç gelmesi durumudur (Planın da etkisi var gibi). Ancak burada "yer alan" (konumlanan) fiilimsisi, bir konum bildirmeyi zorunlu kılar.

Cümledeki anlam akışı yer bildiren bir ek (-da) gerektirdiği için bitişik yazılmalıdır.

Diğer seçeneklerdeki kalıplaşmış ve kurala bağlı kullanımları kontrol et.

"Halbuki" (bitişik), "Öyle ki" (ayrı), "Yarınki" (bitişik) kullanımlarının Türk Dil Kurumu standartlarına uygun olduğu görülür.

Kalıplaşmış bağlaçlar (SOMBAHÇEM) ve sıfat yapan ekler kural dışı veya özel kurallı durumlardır.

Anahtar Kavram

Bulunma Durum Eki (-de/-da) ile Bağlaç Olan de/da'nın Ayırımı

İpuçları

Cümledeki "de/da" ifadesini kapatıp cümleyi tekrar okuyun; anlam bozuluyorsa bitişik, bozulmuyor sadece daralıyorsa ayrı yazılmalıdır.

"ki" ifadesine "-ler" eki getirdiğinizde kelime anlamlı kalıyorsa (örneğin: yarınkiler) o bir ektir ve bitişik yazılır.

Hatalı seçenekteki "planın da" ifadesi, cümlede bir konum (yer) bildirdiği halde ayrı yazılarak bağlaç gibi gösterilmiştir.

Daha Fazla Pratik

İlgi zamiri olan '-ki' ile sıfat yapan '-ki' eklerinin farklarını çalışarak karma yazım kuralları sorularına hazırlanın.

Alternatif Yöntem

Sertleşme testi: Eğer bir cümlede 'te' veya 'ta' şeklinde bir yazım görüyorsanız, bu kesinlikle bir ektir (bağlaç olan 'de' asla 'te/ta' olmaz). Ancak her ek sertleşmeye uğramak zorunda değildir; bu yüzden çıkarma testi en güvenilir yöntemdir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1251Soru →

Dışişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan 'Yurt Dışında Yaşayan Vatandaşlar İçin Konsolosluk Rehberi'nde yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de', 'ki' veya 'mi'nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Pasaport yenileme başvurusu için sistemdeki randevu formunun doldurulması gerekir.

Başvuru ücretini konsolosluk veznesine mi yoksa bankaya mı yatıracağınızı kontrol ediniz.

Gerekli belgelerin asılları ile fotokopilerinide yanınızda bulundurmanız önemle rica olunur.

Mademki randevunuz var, işleminiz bekletilmeden daha hızlı tamamlanacaktır.

Evraklarınız incelendiğinde herhangi bir eksiklik görülmemesi durumunda onay verilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gerekli belgelerin asılları ile fotokopilerinide yanınızda bulundurmanız önemle rica olunur.

Cevap

Gerekli belgelerin asılları ile fotokopilerini de yanınızda bulundurmanız gerektiğini belirten cümlede yazım yanlışı yapılmıştır.

Doğru cevap olan cümlede geçen 'fotokopilerinide' ifadesindeki 'de', cümleye 'ek olarak, dahi' anlamı katan bir bağlaçtır. Bağlaç olan 'de' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz (Gerekli belgelerin asılları ile fotokopilerini yanınızda bulundurmanız...). Bu nedenle bu bağlacın 'fotokopilerini de' şeklinde ayrı yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit et.

'Sistemdeki', 'veznesine mi', 'bankaya mı', 'fotokopilerinide', 'Mademki' ve 'incelendiğinde' yapıları belirlendi.

Yazım kurallarına uygunluğun denetlenmesi için hedef yapıların belirlenmesi gerekir.

'de' bağlacı için 'çıkarma' testini uygula.

'fotokopilerini yanınızda bulundurmanız' cümlesi anlamlı kalmaktadır. Bu nedenle buradaki 'de' bağlaçtır.

Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa o 'de' bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.

'ki' eki için '-ler' testini ve istisnaları kontrol et.

'sistemdekiler' anlamlıdır (sıfat yapan ek). 'Mademki' ise kalıplaşmış bir yapıdır.

-ler/-lar eki geldiğinde anlamlı olan 'ki' ekleri ve SOMBAHÇEM kuralındaki bağlaçlar bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de' ve 'ki' ayrı, ek olan '-de' ve '-ki' bitişik yazılır.

İpuçları

Cümlelerdeki 'de' ekini/bağlacını parmağınızla kapatıp cümleyi tekrar okuyun. Anlam bozulmuyorsa o 'de' ayrı yazılmalıdır.

'ki' ekinden sonra '-ler' ekini getirin. Eğer 'sistemdekiler' gibi anlamlı bir kelime oluşuyorsa bitişik yazılır.

'fotokopilerinide' kelimesine odaklanın. Burada 'fotokopileri dahi' anlamı mı var yoksa 'fotokopilerinin içinde' anlamı mı?

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'de'nin hiçbir zaman 'te/ta' biçiminde yazılamayacağını hatırlayarak benzer soruları çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 1252Soru →

"Dürüstlük, tarafsızlık ve saygınlık bir kamu görevlisinin sahip olması gereken en temel erdemlerdir." Bu cümlede virgüllerin (,) kullanım görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Birden fazla yargı taşıyan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak

Cümle içinde aynı görevde kullanılan sözcüklerin arasına konulmak

Yüklemden uzak kalmış olan özneyi vurgulamak için kullanılmak

Cümledeki ara sözleri veya ara cümleleri belirtmek

Açıklama yapılacak ifadelerden önce gelerek iki noktanın yerini tutmak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cümle içinde aynı görevde kullanılan sözcüklerin arasına konulmak

Cevap

Cümlede 'dürüstlük', 'tarafsızlık' ve 'saygınlık' kelimeleri birer isim olarak birbiri ardınca sıralanmıştır. Bu kelimeler aynı dil bilgisel göreve (eş görevli sözcükler) sahip oldukları için aralarına virgül konulmuştur.

Cümledeki 'dürüstlük', 'tarafsızlık' ve 'saygınlık' kelimeleri birer isimdir ve cümlenin özne grubunu oluşturan, birbirine benzer görevdeki sözcüklerdir. Bu tür eş görevli kelimelerin arasına virgül konulması temel bir noktalama kuralıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki virgüllerle ayrılan kelimeleri inceleyin.

Dürüstlük, tarafsızlık ve saygınlık kelimeleri tespit edildi.

Virgülün hangi kelime gruplarını ayırdığını belirlemek kuralı bulmamızı sağlar.

Bu kelimelerin cümlede hangi görevde kullanıldığını belirleyin.

Bu kelimelerin hepsi cümlede sıralanan 'erdemler'dir ve isim görevindedir.

Kelimelerin türü ve görevi virgülün kullanım amacını açıklar.

Tespit edilen görev ile noktalama kuralını eşleştirin.

Benzer görevli (eş görevli) sözcüklerin arasına virgül konulması kuralı uygulandığı görülür.

Türk Dil Kurumu'na göre birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelimelerin arasına virgül konur.

Anahtar Kavram

Eş Görevli Sözcüklerin Ayrılması

İpuçları

Cümlede virgülle ayrılan 'dürüstlük', 'tarafsızlık' ve 'saygınlık' kelimelerinin türlerine ve görevlerine odaklanın.

Bu kelimeler, cümlenin yüklemi olan 'erdemlerdir' sözcüğüyle aynı şekilde ilişkilidir. Yani hepsi birer erdem olarak sıralanmıştır.

Bir cümlede isimler, sıfatlar veya zarflar liste halindeyse, bu kelimelerin arasına 'eş görevli sözcükleri ayırma' kuralı gereği virgül konur.

Daha Fazla Pratik

Farklı görevlerdeki sözcüklerin (örneğin sıfatların) sıralandığı cümlelerde virgülün nasıl kullanıldığını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 1253Soru →

Resmî raporlar, akademik metinler ve kurumsal yazışmalarda birleşik kelimelerin yazımı, dilin doğru kullanımı açısından büyük önem taşır. Özellikle "iç, dış, sıra" sözcükleriyle kurulan birleşik kelimeler ile "ana, ön, öz" gibi niteleyici sözcüklerle oluşturulan terimlerin yazımında sıkça hata yapılmaktadır.

Bu açıklamaya göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Akademik personelin öz geçmiş dosyalarını sisteme yüklerken güncel formatı kullanmaları rica olunur.

Disiplin yönetmeliğindeki değişikliklerin yanısıra, personelin özlük haklarına dair yeni düzenlemeler de yürürlüğe girdi.

Proje kapsamında hazırlanan ön söz metninde, emeği geçen tüm kurum personeline teşekkür edilmiştir.

Kurumun ana bilim dalı kurullarında alınan tavsiye kararları, üst yönetim tarafından değerlendirilmektedir.

Geleneksel yöntemlerin ötesinde, sıra dışı çözüm önerileriyle sürecin verimliliğinin artırılması hedeflenmektedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Disiplin yönetmeliğindeki değişikliklerin yanısıra, personelin özlük haklarına dair yeni düzenlemeler de yürürlüğe girdi.

Cevap

İkinci cümlede yer alan 'yanısıra' kelimesi hatalıdır; bu kelimenin 'yanı sıra' şeklinde ayrı yazılması gerekir.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'dış, iç, sıra' sözcükleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. Bu nedenle 'yanı sıra' ifadesinin bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki birleşik kelimeleri ve terimleri tespit etme

Ön söz, yanısıra, öz geçmiş, ana bilim dalı, sıra dışı.

Yazım yanlışı olan sözcüğü bulmak için önce birleşik yapıları belirlemek gerekir.

'Dış, iç, sıra' sözcükleriyle ilgili kuralı uygulama

Yanı sıra ve sıra dışı ifadeleri ayrı yazılmalıdır.

TDK kuralına göre dış, iç ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.

'Ana, ön, öz' niteleyicileriyle kurulan terimlerin kuralını kontrol etme

Ön söz, öz geçmiş ve ana bilim dalı ifadeleri ayrı yazılmalıdır.

Alt, üst, ana, ön, art, arka, yan, karşı, iç, dış, büyük, küçük, sağ, sol, peşin, bir, iki, tek, çok, çift sözlerinin başa getirilmesiyle oluşturulan terimler ayrı yazılır.

Hatalı kullanımı saptama

B şıkkındaki 'yanısıra' yazımı kurala aykırıdır.

Kural gereği ayrı yazılması gereken 'yanı sıra' bitişik yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Anahtar Kavram

İç, Dış ve Sıra Sözcüklerinin Yazımı

İpuçları

Cümlelerdeki 'iç', 'dış' ve 'sıra' sözcüklerinin geçtiği birleşik yapıları inceleyin.

TDK'ye göre 'yanı sıra', 'peşi sıra' ve 'ardı sıra' gibi ifadelerin nasıl yazılması gerektiğini hatırlayın.

'Dış, iç, sıra' sözcükleriyle kurulan birleşik kelimelerin daima ayrı yazıldığını, 'yanısıra' şeklindeki bitişik yazımın yanlış olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'yanı sıra' ile karıştırılan 'ardı sıra' ve 'peşi sıra' kelimelerinin yazımını da TDK sözlüğünden kontrol ederek pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri 'ayrı mı bitişik mi' diye kontrol ederken, ikinci kelimenin gerçek anlamını koruyup korumadığına ve TDK'nin 'dış, iç, sıra' gibi özel anahtar kelime kurallarına odaklanabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1254Soru →

Bir kamu kurumunun modernizasyon çalışmaları kapsamında operasyonel hizmetlerden veri işleme, arşivleme, saha denetimi ( ) destek hizmetlerinden ise teknik bakım, güvenlik ve personel işleri birimleri yeni teknolojik altyapıya kavuşturulacaktır.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere getirilmesi gereken noktalama işareti aşağıdakilerden hangisidir?

Noktalı virgül (

;

)

İki nokta (

:

)

Virgül (

,

)

Üç nokta (

...

)

Nokta (

.

)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Noktalı virgül ( $;$ )

Cevap

Cümlede virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak amacıyla noktalı virgül (

;

) kullanılmalıdır.

Doğru yanıt olan seçenek, cümlede 'operasyonel hizmetler' ile 'destek hizmetleri' arasındaki kategorik sınırı belirlemek için noktalı virgülün gerekli olduğunu ifade eder. Cümle içerisinde alt ögeler zaten virgülle ayrıldığı için bu iki ana küme ancak noktalı virgül ile birbirinden ayırt edilebilir.

Adım Adım Çözüm

Cümlenin yapısını ve ögelerini incele.

Cümlede 'operasyonel hizmetler' ve 'destek hizmetleri' adı altında iki farklı iş birimi kümesi olduğu görülmektedir.

Noktalama işaretini doğru belirlemek için kelime grupları arasındaki anlamsal ilişkiyi anlamak gerekir.

Virgüllerin kullanım amacını belirle.

'Veri işleme, arşivleme, saha denetimi' gibi ifadeler arasında kullanılan virgüllerin eş görevli sözcükleri ayırdığı saptanmıştır.

Cümle içinde zaten virgül bulunması, ana ayrım noktasında daha güçlü bir işaret olan noktalı virgüle ihtiyaç duyulduğunu gösterir.

İlgili noktalama kuralını uygula.

Cümle içindeki tür veya takımları ayırmak için noktalı virgül (

;

) getirilmesi gerektiği sonucuna varılır.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre, ögeleri arasında virgül bulunan tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Tür veya Takımları Ayırma

İpuçları

Cümlede iki farklı iş birimi kategorisi (operasyonel ve destek) listelenmiştir.

Her kategorinin kendi içindeki birimleri zaten virgül ile ayrılmış durumdadır.

Türkçede, içinde virgül bulunan grupları birbirinden ayırmak için kullanılan 'virgülden bir derece daha güçlü' işareti hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İçinde virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma kuralıyla ilgili benzer bir soru çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi iki ayrı cümleye bölüp bölmediğinize bakın; eğer bölmüyorsa ama bir 'duraklama' ve 'grup değişimi' varsa noktalı virgül en güçlü adaydır.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 1255Soru →

Kamu yatırımlarının önceliklendirilmesi sürecinde eğitim alanında yeni okul binalarının yapımı, öğretmen atamaları, materyal desteği ( ) sağlık alanında ise hastane kapasitelerinin artırılması, tıbbi cihaz modernizasyonu ve personel eğitimi büyük önem arz etmektedir.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere noktalı virgül ( $;$ ) getirilmesinin temel kuralı aşağıdakilerden hangisidir?

Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak

Kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak bir ifadenin geleceğini bildirmek

İkiden fazla eş değer öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra kullanılarak anlam karışıklığını gidermek

Cümle içerisindeki ara sözleri veya ara cümleleri ana cümleden ayırmak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak

Cevap

Cümlede 'eğitim' ve 'sağlık' başlıkları altında toplanan iki farklı grup bulunduğu için doğru kullanım gerekçesi 'cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak' olmalıdır.

Cümle yapısında virgüllerle ayrılmış iki farklı kategori (Eğitim Yatırımları ve Sağlık Yatırımları) bulunmaktadır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, bu tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül (

;

) kullanılır. Bu kullanım, cümlenin hiyerarşik yapısını koruyarak anlam karışıklığını önler.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki anlam gruplarını belirleyin.

Cümle 'eğitim alanı' ve 'sağlık alanı' olmak üzere iki temel kategoriye ayrılmıştır.

Noktalama işaretleri cümlenin yapısını ve anlamını netleştirmek için kullanılır.

Her grubun kendi içindeki noktalama durumunu inceleyin.

Eğitim grubundaki ögeler (binalar, atamalar, materyaller) ve sağlık grubundaki ögeler (kapasite, cihaz, personel) zaten kendi içlerinde virgülle ayrılmıştır.

Grupların iç yapısında virgül varsa, bu iki grubu birbirine bağlarken virgül kullanmak karmaşaya yol açar.

TDK noktalı virgül kurallarını uygulayın.

Virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırma kuralı gereği yay ayraca noktalı virgül (

;

) getirilmelidir.

Noktalı virgül, virgülün yetersiz kaldığı gruplandırma işlemlerinde bir üst ayrıcı işlevini görür.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür ve takım ayırma görevi

İpuçları

Cümlede 'eğitim' ve 'sağlık' başlıkları altında iki ayrı liste yapıldığına dikkat edin.

Her bir listenin içindeki kelimeler virgülle ayrılmış. Bu iki ana listeyi birbirinden ne ayırabilir?

Virgülün yetmediği yerde grupları ayırmak için kullanılan, virgülden 'bir tık güçlü' olan işareti hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'sıralı cümleleri ayırma' ve 'özneyi belirginleştirme' görevleri ile ilgili örnekleri karşılaştırarak bu üç kuralı zihninizde netleştirin.

Alternatif Yöntem

Cümleyi ikiye böldüğünüzü hayal edin: İlk yarıda eğitimle ilgili üç madde, ikinci yarıda sağlıkla ilgili üç madde var. Bu iki 'madde setini' birbirine çarpmadan ayırmak için noktalı virgül bir bariyer görevi görür.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 1256Soru →

İki nokta (:); kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı bu kurala uygundur?

Millî Edebiyat akımının en önemli temsilcilerini şöyle sıralayabiliriz: Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp, Ali Canip Yöntem.

Akşam yemeği için mutfakta şunlar hazırlandı; çorba, taze fasulye ve pilav.

Okulun bahçesinde: öğrenciler büyük bir heyecanla törenin başlamasını bekliyordu.

Yanına sadece en gerekli eşyaları almıştı, fener, harita ve pusula.

Yarın erkenden yola çıkacağız: çünkü yolumuz oldukça uzun ve yorucu.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Millî Edebiyat akımının en önemli temsilcilerini şöyle sıralayabiliriz: Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp, Ali Canip Yöntem.

Cevap

Millî Edebiyat akımının en önemli temsilcilerini şöyle sıralayabiliriz: Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp, Ali Canip Yöntem.

Doğru seçenekte, Millî Edebiyat temsilcileri örnek olarak sıralanmadan önce 'şöyle sıralayabiliriz' ifadesinden sonra iki nokta kullanılmıştır. Bu, işaretin temel 'örnekleme' görevine tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki 'ipucu' ifadeleri belirle.

'Şöyle sıralayabiliriz', 'şunlar hazırlandı' gibi ifadeler bir listenin geleceğini gösterir.

İki nokta, örnekleme veya açıklama yapılacağını bildiren ifadelerden sonra kullanılır.

Noktalama işaretlerini kontrol et.

Doğru cümlede listenin başında ':' işareti bulunmaktadır.

Listenin başına ';' veya ',' getirilmesi noktalama hatasıdır.

Anahtar Kavram

İki noktanın örnekleme ve açıklama görevi

İpuçları

Cümlelerde 'şöyle', 'şunlar' gibi açıklama veya örnekleme yapılacağını haber veren kelimelere odaklan.

Örneklerin başladığı noktada hangi işaretin olması gerektiğini hatırla.

Noktalı virgül (;) ile iki nokta (:) görevlerini karıştırma; örneklerden önce sadece iki nokta gelir.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen ifadelerin ne zaman büyük harfle, ne zaman küçük harfle başlayacağını gözden geçirebilirsin.

Tahmini Süre:45s

Soru 1257Soru →

Türkçede özel isimlere getirilen eklerin yazımında; ismin bir kurumu mu, bir yapıyı mı yoksa tarihî bir dönemi mi karşıladığı oldukça önemlidir. Kurallara göre kurum, kuruluş ve merkez adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmazken, yapı ve eser adlarına gelen ekler ayrılmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin ve eklerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Lale Devri'ne damga vuran mimari eserler, günümüzde hâlâ yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekmektedir.

Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle birlikte kamu personelinin çalışma saatlerinde yeni bir düzenlemeye gidildi.

Bu yıl kış mevsiminin Doğu Anadolu'nun iç kesimlerinde her zamankinden daha sert geçeceği tahmin ediliyor.

Hafta sonu düzenlenen Ankara Kalesi'nde gerçekleştirilen etkinlikte bölgenin tarihî dokusu katılımcılara tanıtıldı.

Üniversite tercih dönemi boyunca Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi'ne yapılacak başvuruların süresi üç gün uzatıldı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üniversite tercih dönemi boyunca Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi'ne yapılacak başvuruların süresi üç gün uzatıldı.

Cevap

Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi'ne ifadesinde kesme işareti kullanılması yanlıştır; doğru yazım 'Merkezine' olmalıdır.

Doğru cevap olan seçenekte 'Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi' bir kurum/merkez adıdır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, merkez ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle ifadenin 'Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezine' şeklinde, kesme işareti kullanılmadan yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki özel isim türünü belirle

'Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi' bir kurum/merkez adıdır.

Yazım kuralları, ismin türüne (kurum vs. yapı) göre değişmektedir.

Kurum/merkez adlarına gelen eklerle ilgili kuralı hatırla

TDK'ye göre kurum, kuruluş, kurul, merkez ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

ÖSYM bir merkez olduğu için bu özel kurala tabidir.

Diğer seçeneklerdeki yapı ve dönem adlarını kontrol et

Kale, saray ve dönem adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılır; bu seçeneklerde hata yoktur.

Yapı adları ile kurum adları arasındaki ayrım doğru yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

İpuçları

Cümlelerde geçen özel isimlerin kategorilerini (kurum adı mı yoksa yapı adı mı?) gözden geçirin.

TDK kurallarına göre Türk Dil Kurumu, Türkiye Büyük Millet Meclisi gibi kurum adlarına gelen eklerin nasıl yazıldığını hatırlayın.

Ankara Kalesi bir yapıdır ve ek alır; ancak ÖSYM bir merkezdir (kurum niteliğindedir) ve eklerin yazımı farklıdır.

Daha Fazla Pratik

Kurum/kuruluş adları ile yapı/eser adları arasındaki ek yazımı farkını pekiştirmek için farklı örnekler çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1258Soru →

Belediye ekipleri parktaki ağaçları, bankları ve yürüyüş yollarını titizlikle temizledi.

Bu cümledeki virgüllerin (,) kullanım görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek

Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarını ayırmak

Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak

Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak

Anlam karışıklığını önlemek amacıyla sözcükleri ayırmak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarını ayırmak

Cevap

Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarını ayırmak

Doğru yanıt olan eş görevli kelime gruplarını ayırma görevi, cümledeki 'ağaçları' ve 'bankları' sözcüklerinin her ikisinin de nesne olması ve benzer bir liste yapısı oluşturması nedeniyle seçilmiştir. Türkçede arka arkaya gelen benzer görevli birimler arasına virgül konulması temel bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki virgüllerin hangi kelimeler arasında kullanıldığını belirleyin.

Virgüller 'ağaçları', 'bankları' ve 'yürüyüş yollarını' kelimeleri arasına konulmuştur.

Noktalama işaretinin görevini anlamak için çevrelediği kelimelerin yapısal ilişkisini görmek gerekir.

Bu kelimelerin cümlede hangi görevde (öge) kullanıldığını analiz edin.

Tüm bu kelimeler 'Neyi temizledi?' sorusuna cevap veren 'belirtili nesne' görevindedir.

Aynı öge görevindeki kelimeler 'eş görevli' olarak adlandırılır.

Tespit edilen durumu TDK virgül kullanım kuralları ile eşleştirin.

TDK kuralına göre: 'Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur.'

Dil bilgisi kuralları standart kullanım gerekçelerine dayanır.

Anahtar Kavram

Eş Görevli Sözcüklerin Ayrılması

İpuçları

Cümlede virgülün ayırdığı kelimelerin (ağaçları, bankları) cümlenin hangi ögesi olduğuna bakın.

Bu kelimeler birer 'nesne'dir. Aynı görevdeki sözcükler peş peşe geldiğinde virgül hangi kural gereği kullanılır?

Cümlede bir liste yapısı (eş görevli sözcükler) mevcuttur; virgül burada bu listeyi düzenlemektedir.

Daha Fazla Pratik

Virgülün 'özneyi vurgulama' görevi ile 'eş görevli sözcükleri ayırma' görevi arasındaki farkı pekiştirmek için öznenin virgülle ayrıldığı bir cümle yazmayı deneyin.

Tahmini Süre:45s

Soru 1259Soru →

Türkçede özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işareti ( $'$ ) ile ayrılırken; kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Ayrıca, sonunda $3.$ tekil kişi iyelik eki bulunan özel adlara, bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde de kesme işareti kullanılmaz.

**Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin ( $'$ ) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?**

Bakanlar Kurulunun aldığı yeni kararlar, bugün Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Amik Ovamızın bereketli toprakları, Çukurova ile birlikte bölgenin en önemli tarım merkezlerinden biridir.

Boğaz Köprüsü'nün bakım çalışmaları nedeniyle hafta sonu bazı şeritlerin trafiğe kapatılacağı açıklandı.

Kuşadamız'ın eşsiz plajları ve doğal güzellikleri, her yıl binlerce turisti ağırlamaya devam ediyor.

Türk Tarih Kurumuna ait olan bu değerli belgeler, araştırmacılar için önemli bir kaynak niteliği taşıyor.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kuşadamız'ın eşsiz plajları ve doğal güzellikleri, her yıl binlerce turisti ağırlamaya devam ediyor.

Cevap

Doğal güzelliklerden bahsedilen seçenek hatalıdır; çünkü Kuşadası özel adı 'Kuşadamız' halini aldığında kesme işareti kullanılmamalıdır.

Doğru yanıt olan cümlede 'Kuşadamız'ın' ifadesi yanlıştır. Türk Dil Kurumu'nun kuralına göre; sonunda

3.

tekil kişi iyelik eki bulunan özel adlara (Kuşadası), bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde (Kuşadamız) kesme işareti kullanılmaz. Bu nedenle kelime 'Kuşadamızın' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin yazımını kontrol et.

Bakanlar Kurulu ve Türk Tarih Kurumu ifadelerine gelen eklerin ayrılmadığı görülür.

TDK kuralları gereği kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Sonunda iyelik eki bulunan özel adların durumunu incele.

Amik Ovamızın ve Kuşadamız'ın kullanımları karşılaştırılır.

Kurala göre, 'Amik Ovası'ndaki iyelik eki değişip 'Amik Ovamız' olduğunda kesme konmaz. Aynı kural 'Kuşadası' için de geçerlidir.

Hatalı kullanımı tespit et.

Kuşadamız'ın ifadesinde kesme işareti kullanılmıştır.

İyelik eki değişikliği olan özel adlarda kesme kullanılmaması gerektiği için 'Kuşadamızın' yazımı doğru olandır.

Anahtar Kavram

İyelik Eki Değişen Özel Adlarda Kesme İşareti Kullanımı

İpuçları

Kurum ve kuruluş isimlerine gelen eklerin ayrılıp ayrılmadığını düşünün.

Bazı yer adları (Kuşadası, Amik Ovası) zaten bir iyelik ekiyle biter. Bu ek değiştiğinde ne olduğunu hatırlayın.

Kuşadası ismine 'bizim' anlamı katan '-mız' ekini eklediğinizde oluşan 'Kuşadamız' kelimesinden sonra kesme işareti gelmemelidir.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin istisnası olan 'Avrupa Birliği' kullanımıyla ilgili soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Özel adın orijinal halini (yalın halini) yazın: 'Kuşadası'. Eğer gelen ek bu orijinal yapıdaki iyelik ekini (-(s)ı) değiştiriyorsa kesme kullanmayın, değiştirmiyorsa kullanın.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1260Soru →

Adayların sınav merkezine girmeden önce yanlarında bulundurmaları yasak olan eşyaların listesini kontrol ettiniz mi ( )

Bu cümlede yay ayraçla belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

...

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ?

Cevap

Soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna soru işareti (?) getirilmelidir.

Cümle, '-mi' soru ekiyle kurulmuş, net bir soru anlamı taşıyan ve karşı taraftan onay veya bilgi bekleyen bir yapıdadır. Türkçede bu tür soru cümlelerinin sonuna soru işareti (?) konulması temel bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

Cümlenin yüklemini ve anlamını inceleyin.

Cümle 'kontrol ettiniz mi' ifadesiyle bitmektedir.

Cümlenin bir soru mu yoksa bildirim mi olduğunu anlamak için sonundaki eke bakılır.

Cümlede soru eki olup olmadığını kontrol edin.

Cümlede ayrı yazılan '-mi' soru eki bulunmaktadır.

Türkçede soru ekleri cümleye soru anlamı katar.

Cümlenin amacını belirleyin.

Cümle, karşı taraftan bir cevap beklemekte ve bilgi sormaktadır.

Soru anlamı taşıyan ve yanıt bekleyen her cümlenin sonuna soru işareti konulması kuraldır.

Anahtar Kavram

Soru işareti, soru eki veya sözü içeren ve soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna konur.

İpuçları

Cümlenin sonundaki '-mi' ekine ve bunun cümleye kattığı anlama dikkat edin.

Bu cümle karşı tarafa bir bildirimde mi bulunuyor, yoksa bir cevap mı bekliyor?

Bilgi sormak veya yanıt almak amacıyla kurulan cümlelerin sonuna hangi noktalama işaretinin geldiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İçinde soru sözcüğü (nasıl, ne zaman, kim) geçen ancak soru anlamı taşımayan cümlelerde nokta kullanıldığını unutmayın (Örn: Ne zaman geleceğini bilmiyorum.).

Alternatif Yöntem

Cümleye sözlü olarak cevap verip veremeyeceğinizi kontrol edin. Eğer 'Evet' veya 'Hayır' gibi bir cevap verilebiliyorsa, o bir soru cümlesidir ve soru işareti gerektirir.

Tahmini Süre:45s

ÖncekiSayfa 63 / 68Sonraki

Yazım ve Noktalama

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları