Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 1281Soru →

Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım ve noktalama kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı veya bu işaretten sonra gelen bölümün yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmî başvurularda adaylardan şu belgeler talep edilecektir: Diploma aslı, ikametgâh belgesi ve sabıka kaydı.

Cevap

Resmî başvurularla ilgili olan ve belgelerin sıralandığı seçenekte, iki noktadan sonra gelen bölüm bir cümle niteliği taşımadığı halde 'Diploma' sözcüğünün büyük harfle başlatılması yazım yanlışıdır.
Doğru cevap olan seçenekte, iki noktadan sonra gelen 'Diploma aslı, ikametgâh belgesi...' ifadesi bir cümle niteliği taşımamaktadır. Bu tür örnek sıralamalarında, eğer örnekler özel isim değilse, ilk kelimenin küçük harfle başlaması gerekir. Ancak bu seçenekte 'Diploma' sözcüğü büyük harfle yazılarak kural ihlal edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
İki noktanın cümledeki işlevini belirleyin.
Tüm seçeneklerde iki nokta; kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek ifadeleri tanıtmak amacıyla kullanılmıştır.
İki noktanın temel işlevi, bir yargıdan sonra açıklama yapılmasına veya örnekler sıralanmasına olanak tanımaktır.
2
İki noktadan sonra gelen ifadenin yapısını (cümle mi, kelime grubu mu) kontrol edin.
Belgelerin sıralandığı ifadede tam bir yüklemi olan bağımsız bir cümle bulunmamaktadır; sadece bir liste sunulmaktadır.
Yazım kurallarına göre iki noktadan sonra gelen bölüm bağımsız bir cümle ise büyük harfle, bir dizi örnekten oluşuyorsa küçük harfle başlar.
3
Özel isim kontrolü yapın.
'Diploma' sözcüğü bir cins isimdir ve özel ad niteliği taşımaz.
Örnekler özel isimle başlıyorsa kural gereği her zaman büyük harf kullanılır, ancak cins isimlerde cümle niteliği aranır.
4
Hatalı kullanımı tespit edin.
Örnekleme niteliğindeki 'Diploma aslı...' dizisi bir cümle olmadığı için 'diploma' şeklinde küçük harfle başlamalıdır.
TDK kuralının ihlali tespit edilmiştir.

Anahtar Kavram

İki noktadan sonra gelen bölümlerin büyük/küçük harf ile başlatılma kuralı

İpuçları

1
İki noktadan sonra gelen bölümün bir yüklemi olup olmadığına, yani tam bir cümle kurup kurmadığına bakın.
2
TDK'ye göre; iki noktadan sonraki açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle, bir takım örnekler sıralanıyorsa (özel isim değilse) küçük harfle başlar.
3
C şıkkındaki 'Diploma aslı...' ile başlayan bölüm bir cümle değil, sadece bir belge listesidir. Bu durumda ilk harfin durumu ne olmalıdır?

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini karşılaştıran karma noktalama sorularını çözerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şu pratik kuralı uygulayın: İki noktadan sonraki kısmı kapatıp okuyun. Eğer o kısım kendi başına anlamlı ve yüklemi olan bir cümle ise baş harfini büyük yazın; eğer sadece bir listeleme veya eksiltili bir yapı ise küçük yazın (özel isimler hariç).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1282Soru →

Modern kamu yönetiminde liyakat prensibinin ne denli hayati bir önem taşıdığını, şeffaflık ilkesinin kurumsal başarıyı nasıl doğrudan etkilediğini aslında tüm yöneticiler çok iyi biliyor ( )

Bu cümlede yay ayraçla belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nokta (.)

Cevap

Cümlenin sonuna nokta (.) işareti getirilmelidir.
Doğru seçenek olan nokta kullanımı, cümlenin 'biliyor' yüklemiyle biten, yargısı tamamlanmış ve yanıt beklemeyen bir bildirme cümlesi olması nedeniyle kurala tam uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi ve temel yargıyı belirleyin.
Cümlenin yüklemi 'biliyor' sözcüğüdür.
Bir cümlenin sonuna gelecek işareti belirlemek için öncelikle o cümlenin bir yargı bildirip bildirmediğine bakılır.
2
Soru sözcüklerinin işlevini analiz edin.
'Ne denli' ve 'nasıl' sözcükleri soru sormak için değil, temel cümleye bağlı yan cümlecikler kurmak için kullanılmıştır.
İçinde soru sözcüğü bulunan her cümle soru cümlesi değildir; cümlenin tamamının bir yanıt beklemesi gerekir.
3
Cümlenin anlamca tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol edin.
Yüklem mevcut olduğu için cümle anlamca ve gramer olarak tamamlanmıştır.
Yargısı bitmiş düz cümlelerin sonuna nokta konur.

Anahtar Kavram

İçinde soru sözcüğü bulunmasına rağmen temel cümlesi bildirme kipiyle kurulan cümlelerin sonuna soru işareti değil, nokta konur.

İpuçları

1
Cümlenin sonundaki yükleme odaklanın: Bir soru mu soruyor yoksa bir bilgi mi veriyor?
2
Cümle içindeki 'nasıl' ve 'ne denli' kelimeleri sizi yanıltmasın; bu kelimeler temel yargıyı soruya dönüştürmüyor.
3
'Biliyorum, anladım, farkındayım' gibi fiillerle biten cümleler, içlerinde soru sözcüğü barındırsa bile nokta ile biter.

Daha Fazla Pratik

İçinde soru ifadesi olup da sonuna nokta konulan diğer cümle yapılarını (Sözde soru cümleleri hariç) inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 1283Soru →

Türkçede özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işareti (′') ile ayrılır. Ancak kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerin ayrılmaması veya yay ayraç kullanılan cümlelerde ekin yerleşimi gibi hususlar, bu kuralın dikkat gerektiren istisnai durumlarını oluşturur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cahit Sıtkı Tarancı (1910-1956)'nın "Otuz Beş Yaş" şiiri, edebiyatımızda ölüm temalı eserlerin başında gelir.

Cevap

Cahit Sıtkı Tarancı isminden sonra gelen ekin yay ayraçtan sonra değil, önce kullanılması gerektiği için bu cümle hatalıdır.
Türkçede özel adlara dair yay ayraç içinde ek açıklama (doğum-ölüm tarihi gibi) verildiğinde, isme gelen ek yay ayraçtan önce ve kesme işaretiyle ayrılmış olarak yazılmalıdır. Şairin isminden sonra gelen ekin parantezin dışına yazılması bu kurala aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel adları ve onlara eklenen ekleri tespit etmek.
Türk Dil Kurumu, Bakanlar Kurulu, Servetifünun Dönemi, Cahit Sıtkı Tarancı ve Devlet Memurları Kanunu ifadeleri belirlendi.
Noktalama işaretlerinin (özellikle kesme işaretinin) kullanımı, özel adın türüne göre değişir.
2
Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerin ayrılma kuralını kontrol etmek.
Türk Dil Kurumu ve Bakanlar Kurulu birer kurum/kuruldur; eklerin kesmeyle ayrılmaması doğrudur.
TDK kurallarına göre kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
3
Dönem ve kanun adlarına gelen eklerin kuralını uygulamak.
Servetifünun Dönemi ve 657 sayılı Kanun ifadelerine gelen eklerin kesme ile ayrılması doğrudur.
Akım, çağ, dönem ve kanun/yönetmelik adları kesme işaretiyle ayrılan istisnalar arasındadır.
4
Yay ayraç ve kesme işaretinin birlikte kullanım kuralını incelemek.
Ekin yay ayraçtan sonra gelmesi bir hatadır; ek özel isme bitişik olmalı veya kesmeyle ayrılmalıdır.
TDK kuralı uyarınca, özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti yay ayraçtan önce kullanılır.

Anahtar Kavram

Kesme İşaretinin Yay Ayraç ve Kurum Adlarıyla Kullanımı

İpuçları

1
Kurum ve kurul isimlerine gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmadığını hatırlayın.
2
Kanun, tüzük ve yönetmelik isimleri ile kurum isimleri arasındaki kesme işareti farkına dikkat edin.
3
Bir sanatçının adının yanına doğum ve ölüm tarihlerini parantez içinde yazdığınızda, ismin ekini nereye koyarsınız? Parantezden önce mi, sonra mı?

Daha Fazla Pratik

Kurum adlarına gelen eklerin istisnası olan 'Avrupa Birliği' örneğini ve kısaltmalara gelen eklerin nasıl ayrıldığını çalışarak bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümlelerdeki özel isimlerin altını çizin ve her birinin kategorisini (Kurum mu? Kanun mu? Şahıs mı?) belirleyin. Ardından her kategoriye özgü kesme işareti kuralını sırayla uygulayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1284Soru →

Türkçede büyük harflerin yazımıyla ilgili kurallar oldukça kapsamlıdır. Bu kurallar; özel adların kapsamı, unvanların ve makam adlarının kullanımı ile kurum isimlerine getirilen eklerin yazımı gibi çeşitli alanlara yayılmıştır. Bazı durumlarda özel ada dâhil olmayan sözcüklerin büyük harfle başlatılması veya kurum adlarına ek getirilirken kesme işareti kullanılması yaygın yapılan hatalar arasındadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Edebiyatseverlerin yakından takip ettiği Türk Dili Dergisi, zengin içeriğiyle bu ay da okurlarıyla buluştu.

Cevap

Türk Dili dergisinin adındaki 'Dergisi' sözcüğü özel ada dâhil olmadığı için küçük harfle yazılmalıdır.
Doğru yanıt olan cümlede geçen 'Türk Dili Dergisi' ifadesinde hata yapılmıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre; özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo, heykel gibi sözler büyük harfle başlamaz. Örneğin; Milliyet gazetesi, Türk Dili dergisi, Halı Dokuyan Kızlar tablosu. Bu kuralın tek istisnası 'Resmî Gazete'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel adları ve bunlarla kurulan tamlamaları belirleyin.
Türk Dil Kurumunun, Resmî Gazete, Türk Dili Dergisi, Sayın Bakan ve Boğaz sözcükleri incelenmelidir.
Hatanın hangi kural ihlalinden kaynaklandığını saptamak için odak noktaları belirlenir.
2
Gazete ve dergi adlarıyla ilgili TDK kuralını hatırlayın.
Özel ada dâhil olmayan gazete ve dergi sözcükleri küçük harfle başlar (İstisna: Resmî Gazete).
Türk Dili dergisi örneğinde 'Dergisi' kelimesinin büyük yazılması kurala aykırıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki kritik kuralları (kurum ekleri, unvanlar, kısaltmalı yer adları) teyit edin.
Kurum adlarına gelen eklerin ayrılmaması, Sayın Bakan ifadesindeki büyük harf kullanımı ve Boğaz'dan yazımının doğruluğu onaylanır.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olunarak yanlış olan şık kesinleştirilir.

Anahtar Kavram

Özel Ada Dâhil Olmayan Tür Adlarının Yazımı

İpuçları

1
Özellikle gazete ve dergi isimlerinin hangisinin tam isme dâhil olduğunu, hangisinin tür bildirdiğini düşünün.
2
Resmî Gazete dışındaki hiçbir yayında 'Gazetesi' veya 'Dergisi' kelimeleri büyük harfle başlamaz.
3
Kurum isimlerine (TDK gibi) gelen eklerin kesmeyle ayrılmadığını ve Boğaz gibi kısaltmalı yer adlarının büyük yazıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Kurum adlarına gelen eklerin yazımı ile il, ilçe, köy gibi yer birimlerinin yazım kurallarını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1285Soru →

Türkçede kesme işaretinin (′') kullanımıyla ilgili birçok ince kural ve istisna bulunmaktadır. Bu kurallar; kısaltmalar, kurum adları, özel adlardaki iyelik değişiklikleri ve eklerin türlerine göre farklılık gösterebilir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (′') kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüksek lisans tezini Alm.'da hazırlayan araştırmacı, dil bilimsel çalışmalarını Avrupa'da sürdürmeye karar verdi.

Cevap

Almanca kelimesinin kısaltması olan 'Alm.' ifadesinde nokta bulunduğu için getirilen ek kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre sonunda nokta bulunan kısaltmalarla (vb., İng., Alm. gibi) üslü sayılar kesmeyle ayrılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek, noktadan sonra kelimenin okunuşuna uygun olarak bitişik yazılır. Dolayısıyla doğru yazım 'Alm.da' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmalara getirilen eklerin kuralını kontrol et.
Alm. (Almanca) kısaltması nokta ile biter.
TDK kurallarına göre sonunda nokta bulunan kısaltmalar kesme işaretiyle ayrılmaz; ek noktadan sonra kelimenin okunuşuna göre yazılır.
2
Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekleri değerlendir.
Millî Eğitim Bakanlığı bir kurumdur.
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin kesme ile ayrılmaması kuralı gereği 'Bakanlığının' yazımı hatasızdır.
3
Özel adlardaki iyelik eki değişimini incele.
Boğaz Köprüsü -> Boğaz Köprümüz.
Özel adın sonundaki 3. tekil iyelik eki düşüp yerine başka bir iyelik eki gelirse kesme kullanılmaz (Boğaz Köprümüzün).
4
Yapım eki almış özel adları kontrol et.
Türkçe (Türk + -ce).
Özel adlara getirilen yapım eklerinden ve çokluk ekinden sonra gelen hiçbir ek kesme ile ayrılmaz (Türkçenin).

Anahtar Kavram

Kesme İşaretinin Özel Durumları ve İstisnaları

İpuçları

1
Cümlelerdeki özel adlara ve kısaltmalara odaklanın.
2
Sonunda nokta bulunan kısaltmalara ek getirilirken ikinci bir işaret kullanılıp kullanılmayacağını hatırlayın.
3
Alm. gibi noktalı kısaltmalarda ekler doğrudan noktadan sonra yazılır, kesme işaretiyle ayrılmaz.

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ile 'Avrupa Birliği' istisnasını karşılaştıran soruları incelemek bu konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1286Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin belirlenmesi belirli kurallara bağlıdır. Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilirken; küçük harflerle yapılan kısaltmalarda kelimenin tam okunuşu esas alınır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni projenin tanıtım toplantısı yarın TRT'dan canlı yayınla izleyicilere aktarılacak.

Cevap

Yeni projenin tanıtım toplantısının 'TRT'dan' şeklinde değil, 'TRT'den' şeklinde yazılması gerekir.
Doğru cevap olan seçenek, büyük harfle yapılan 'TRT' kısaltmasına getirilen ekin, kısaltmanın okunuşuna (Te-Re-Te) değil de açılımına göre getirilmiş olması nedeniyle hatalıdır. Türkçede bu tür kısaltmalarda ek, her zaman son harfin sesine göre belirlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki büyük harfli kısaltmayı (TRT) tespit et.
Kısaltma: TRT, Ek: -dan
Yazım kuralını uygulamak için önce hedef sözcüğü belirlemeliyiz.
2
Kısaltmanın son harfinin okunuşunu kontrol et.
T-R-T (Te-Re-Te)
Büyük harfli kısaltmalarda ekler son harfin sesine göre seçilir.
3
Son harfin sesine uygun eki getir.
Te + den = TRT'den
Türkçede 'T' harfi 'Te' diye okunduğu için kalın ünlü içeren '-dan' eki ses uyumuna aykırıdır.

Anahtar Kavram

Büyük harfli kısaltmalarda eklerin son harfin okunuşuna göre getirilmesi kuralı.

İpuçları

1
Büyük harfle yazılan kısaltmalarda eklerin nasıl getirildiğini hatırlayın.
2
Kısaltmayı açarak değil, harf harf okuyarak ek eklemeyi deneyin; özellikle 'K' harfine dikkat edin.
3
TRT kısaltmasını harf harf okuduğunuzda son ses 'e' ile biter. Bu durumda '-dan' eki mi yoksa '-den' eki mi uygun olur?

Daha Fazla Pratik

TDK kısaltmasına 'nın' eki mi yoksa 'nin' eki mi getirilmelidir? Bu örneği inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmanın sonuna bir çizgi çekip sadece son harfi (T) ve eki yazarak okumak, ses uyumunu kontrol etmeyi kolaylaştırır (T-dan mı, T-den mi?).
Tahmini Süre:45s
Soru 1287Soru →

Spor festivali kapsamında takım sporlarından basketbol, voleybol, hentbol ( ) bireysel sporlardan ise okçuluk, tenis ve yüzme branşlarında yarışmalar düzenlenecektir.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Noktalı Virgül (;;)

Cevap

Cümledeki tür ve takımları (takım sporları ve bireysel sporlar) birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılmalıdır.
Verilen cümlede 'takım sporları' ve 'bireysel sporlar' olmak üzere iki farklı kategori bulunmaktadır. Bu kategorilerin her birinin kendi içinde virgülle ayrılmış örnekleri olduğu için, bu iki ana grubu birbirinden ayırmak amacıyla noktalı virgül kullanılması dil bilgisi kuralları gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümle yapısını analiz et.
Cümlede iki farklı spor grubu (takım sporları ve bireysel sporlar) listelenmektedir.
Noktalama işaretini belirlemek için kelime grupları arasındaki ilişkiyi anlamak gerekir.
2
Grupların iç yapısını incele.
Her iki grup da kendi içinde virgüllerle ayrılmış öğeler barındırmaktadır (basketbol, voleybol... gibi).
Eğer grup üyeleri arasında virgül varsa, bu grupları birbirine karıştırmamak için araya noktalı virgül konulur.
3
Uygun kuralı uygula.
Tür veya takımları ayırma kuralı gereği noktalı virgül (;;) seçilir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre virgülle ayrılmış türleri ayırmak noktalı virgülün temel görevidir.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için kullanılır.

İpuçları

1
Cümlede kaç farklı 'grup' veya 'kategori' olduğunu bulmaya çalış.
2
Grup içindeki kelimeler arasında virgül kullanılmışsa, grupların arasına hangi 'daha güçlü' işaret gelmelidir?
3
Pazardan 'elma, armut; ıspanak, pırasa' aldım örneğindeki mantığı hatırla: Meyveler ve sebzeler nasıl ayrılıyorsa takım ve bireysel sporlar da öyle ayrılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Özne ile yüklem arasında çok fazla virgül bulunan cümlelerde özneyi belirtmek için noktalı virgülün nasıl kullanıldığını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi iki ayrı cümleye bölmeyi deneyin. Eğer bölündüğünde anlamlı iki liste oluşuyorsa ve bu listeler virgül içeriyorsa, birleşim noktasında noktalı virgül kullanılması gerektiğini anlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1288Soru →

Resmi yazışmalarda ve akademik metinlerde sayıların yazımı belirli kurallara tabidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Stok takibi amacıyla her birime haftalık 2'şer kutu fotokopi kağıdı dağıtıldı.

Cevap

Her birime haftalık 2'şer kutu fotokopi kağıdı dağıtıldığına dair ifadede '2'şer' kelimesinin yazımı yanlıştır; üleştirme sayıları her zaman yazıyla (ikişer) yazılmalıdır.
Türkçede üleştirme (paylaştırma) bildiren sayılar rakamla yazılamaz. Bu nedenle '2'şer' ifadesi hatalıdır; doğrusu 'ikişer' şeklinde yazıyla olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen sayıları ve sayı bildiren ekleri (yirmi iki, 16 Mart 2026, 8'inci, 2'şer) belirle.
Dört farklı sayısal ifade tespit edildi.
Hangi kuralın hangi ifadeye uygulanacağını netleştirmek gerekir.
2
Üleştirme (paylaştırma) sayıları ile ilgili TDK kuralını hatırla.
Üleştirme sayıları rakamla değil, sadece yazıyla yazılır kuralı hatırlandı.
Sayıların yazımında en sık yapılan hatalardan biri üleştirme sayılarının rakamla yazılmasıdır.
3
Hatalı yazılan '2'şer' ifadesini kurala göre düzelt.
İfadenin doğrusu 'ikişer' şeklinde olmalıdır.
TDK yazım kurallarına tam uyum sağlamak için bu düzeltme zorunludur.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki paylaştırma (üleştirme) anlamı katan sayılara dikkat edin.
2
Türk Dil Kurumu'na göre üleştirme sayıları (ikişer, beşer vb.) rakamla belirtilemez.
3
Cümlede geçen '2'şer' ifadesi rakamla yazıldığı için kurala aykırıdır.

Daha Fazla Pratik

Sıra sayılarının (örneğin 2'nci ve 2'inci arasındaki fark) yazım kurallarını tekrar ederek bu konudaki bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sayıları okurken 'kaçarlı?' sorusuna yanıt veren eklerin (-er, -ar) sadece kelimelere eklenebildiğini, rakamlardan sonra kesme işaretiyle bu eklerin getirilmediğini hatırlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1289Soru →

Bir kamu kurumunun hazırladığı resmi duyuru metninde geçen aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumumuzun yeni binasın da bir kütüphane oluşturulması planlanıyor.

Cevap

Kurumumuzun yeni binasın da bir kütüphane oluşturulması planlanıyor.
Doğru cevap olan cümlede, kütüphanenin nerede olduğu (binasında) belirtilmektedir. Yer bildiren '-da' eki bulunma durum ekidir ve kelimeye bitişik yazılmalıdır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulduğu için bağlaç olarak değerlendirilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de/da' ifadesinin görevini belirle.
"Binasında" sözcüğündeki '-da', bulunma (yer) bildiren bir ektir.
Cümledeki anlam, bir şeyin binanın içinde yer aldığını (bulunma) ifade etmektedir.
2
Çıkarma testini uygula.
"Kurumumuzun yeni binasın bir kütüphane oluşturulması..." ifadesi anlamsızlaşmaktadır.
Cümleden çıkarıldığında anlam bozulan 'de/da' bir ektir ve bitişik yazılmalıdır.
3
Diğer unsurları (ki, mi) kontrol et.
Diğer seçeneklerdeki 'ki' ve 'mi' kullanımları kurallara uygundur.
Sıfat yapan '-ki' bitişik, bağlaç olan 'ki' ayrı, soru eki olan 'mi' her zaman ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Bulunma hal eki olan '-de/-da' kelimeye bitişik yazılırken, bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı yazılır.

İpuçları

1
'de'yi cümleden çıkardığınızda anlam bozuluyorsa o bir ektir ve bitişik yazılmalıdır.
2
'ki' ekinden sonra '-ler/-lar' çoğul ekini getirebiliyorsanız (örneğin: kılavuzundakiler) o bir ektir ve bitişik yazılır.
3
C seçeneğindeki 'binasın da' ifadesini 'binasında' şeklinde okuduğunuzda yer bildirdiğini ve cümleden çıkarılamayacağını fark edebilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'de'nin hiçbir zaman 'te/ta' şeklinde yazılamayacağını unutmayın. Eğer cümlede 'te/ta' görüyorsanız ve bu bir bağlaçsa yazım yanlışı vardır.

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'de' yerine 'dahi' veya 'bile' kelimelerini getirmeyi deneyin. Eğer anlamlı oluyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır. 'Binasın dahi kütüphane' anlamsız olduğu için buradaki ek olmalıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 1290Soru →

Resmî kurumlarda hazırlanan raporların ve stratejik planların dil bilgisi kurallarına uygunluğu, kurumsal imaj ve ifade netliği açısından büyük önem taşımaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun vizyonunu belirleyen entelektüel derinliğe sahip personel, projeye önemli katkılar sundu.

Cevap

Kurumun vizyonunu belirleyen entelektüel derinliğe sahip personel, projeye önemli katkılar sundu.
Doğru kabul edilen cümlede geçen 'entelektüel' sözcüğü, Fransızca kökenli olup Türkçede tek 'l' ile yazılması gereken bir kelimedir. Günlük hayattaki yanlış telaffuzun aksine TDK kuralları bu yazımı şart koşar.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki altı çizili sözcükleri (entelektüel, orjinal, hopörlör, antreman) belirle.
Dört farklı yabancı kökenli sözcük tespit edildi.
Yazımı karıştırılan sözcükler genellikle yabancı dillerden Türkçeye geçen kelimelerdir.
2
Belirlenen sözcükleri TDK Güncel Yazım Kılavuzu kurallarıyla karşılaştır.
'Entelektüel' kelimesinin tek 'l' ile doğru yazıldığı; diğerlerinde ise ses eksikliği veya değişimi olduğu saptandı.
Günlük dildeki yanlış telaffuzlar (entellektüel, antreman gibi) yazıya hata olarak yansıyabilmektedir.
3
Hatalı olan sözcüklerin doğru biçimlerini (orijinal, hoparlör, antrenman) teyit et.
Sadece bir seçeneğin kurallara tam uyum sağladığı kesinleşti.
Kesin sonuca ulaşmak için her sözcüğün standart imlası kontrol edilmelidir.

Anahtar Kavram

Yabancı Kökenli Sözcüklerin TDK Yazım Kurallarına Göre Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen yabancı kökenli teknik veya akademik terimlerin hece yapısına odaklanın.
2
Özellikle 'i' ünlüsünün veya 'n' ünsüzünün eksik bırakılıp bırakılmadığını kontrol edin.
3
'Entelektüel' kelimesinin tek 'l' ile yazıldığını, 'orijinal' kelimesinde ise mutlaka bir 'i' harfi olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Diğer sık karıştırılan 'müteahhit', 'inisiyatif' ve 'unvan' gibi sözcüklerin yazımını TDK sözlüğünden inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1291Soru →

Türkiye'nin coğrafi bölgelerini inceleyen bir araştırmacı; Marmara Bölgesi'nden İstanbul, Bursa, Edirne ( ) Ege Bölgesi'nden ise İzmir, Aydın ve Manisa illerini çalışma listesine eklemiştir.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Noktalı virgül (;;)

Cevap

Cümledeki farklı bölge gruplarını birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;;) kullanılmalıdır.
Noktalı virgülün en yaygın kullanım alanlarından biri, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmaktır. Örnekte Marmara illeri kendi içinde virgülle ayrılmış bir grup, Ege illeri ise diğer bir gruptur. Bu iki grubu birbirinden ayırmak için noktalı virgül içeren seçenekteki işaret kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki yapısal grupları belirleyin.
Cümlede 'Marmara Bölgesi illeri' ve 'Ege Bölgesi illeri' olmak üzere iki ana grup bulunmaktadır.
Noktalı virgülün en temel görevlerinden biri, virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmaktır.
2
Grupların kendi içindeki noktalamasını kontrol edin.
Her iki grup içindeki iller (İstanbul, Bursa, Edirne ve İzmir, Aydın, Manisa) zaten virgülle ayrılmıştır.
Eğer bir grupta zaten virgül kullanılmışsa, bu grubu başka bir gruptan ayırmak için virgül yetersiz kalır; bu durumda noktalı virgül devreye girer.
3
Uygun işareti yerleştirin.
Geçiş noktasına noktalı virgül (;;) getirilmelidir.
Bu kullanım, okuyucunun Marmara illeri grubunun bittiğini ve Ege illeri grubunun başladığını net bir şekilde anlamasını sağlar.

Anahtar Kavram

Tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanımı.

İpuçları

1
Cümlede iki farklı bölgeye ait illerin listelendiğine dikkat edin.
2
İller kendi aralarında zaten virgülle ayrılmış. İki farklı 'grubu' birbirinden ayırmak için hangi işaret daha güçlüdür?
3
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Sıralı cümlelerde ögeler arasında virgül bulunduğunda bu cümleleri ayırmak için de aynı işaretin kullanıldığını hatırlayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 1292Soru →

İki nokta (:); kendisinden sonra örnek verilecek ya da açıklama yapılacak cümlelerin sonunda kullanılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En sevdiği meyveleri sırasıyla tabağa dizdi: elma, armut ve kiraz.

Cevap

En sevdiği meyveleri sıralayan cümle, iki noktayı örnekleme amacıyla ve küçük harf kuralına uygun şekilde doğru kullanmıştır.
Doğru seçenekte, iki nokta kendisinden sonra meyve örneklerinin geleceğini belirtmek için kullanılmıştır. Ayrıca 'elma' sözcüğüyle küçük harfle başlanarak yazım kuralına da uyulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki iki noktanın işlevini belirleyin.
İki nokta, kendisinden sonra gelecek örnekleri veya açıklamayı işaret eder.
Soruda iki noktanın doğru kullanımı sorulduğu için temel işlevleri kontrol edilmelidir.
2
Noktalama işaretlerinin doğruluğunu kontrol edin.
Örnekleme öncesinde noktalı virgül (;) veya virgül (,) kullanımı yanlıştır.
Örnek verme işlevi sadece iki noktaya aittir.
3
Yazım kuralını (büyük/küçük harf) doğrulayın.
Cümle niteliğinde olmayan örneklerin küçük harfle başlaması gerekir.
TDK kurallarına göre iki noktadan sonra gelen liste cümle değilse küçük harf kullanılır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Kullanımı ve Yazım Kuralları

İpuçları

1
İki noktanın en yaygın görevi bir konuyu açıklamak veya örnekler vermektir.
2
Örneklerden önce noktalı virgül kullanmak yaygın bir hatadır; bu işlev için sadece iki nokta kullanılır.
3
İki noktadan sonra gelen kısım bir cümle değil de sadece kelimelerden oluşan bir listeyse küçük harfle başlanır.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen kısmın ne zaman büyük harfle başlayacağına dair (tam cümle durumları) örnekleri inceleyin.

Alternatif Yöntem

Cümlede 'şunlar', 'şu şekilde', 'şöyle' gibi ifadeler varsa, bu ifadelerden sonra genellikle iki nokta gelir.
Tahmini Süre:45s
Soru 1293Soru →

Halk Eğitim Merkezi tarafından hazırlanan "Yıl Sonu Sergisi" davetiyesinde yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sergimiz de yer alan eserler kursiyerlerimiz tarafından büyük bir titizlikle hazırlandı.

Cevap

"Sergimiz de yer alan..." ifadesindeki "de"nin ayrı yazılması yanlıştır; çünkü bu bir ek olup kelimeye bitişik yazılmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede geçen "sergimiz de" ifadesindeki "de", bulunma durumu bildiren bir ektir. Cümleden çıkarıldığında ("Sergimiz yer alan eserler...") anlam tamamen bozulduğu için bu ek kelimeye bitişik yazılarak "sergimizde" şeklinde olmalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki "de" ifadesine çıkarma testi uygula.
"Sergimiz yer alan eserler..." şeklinde bir ifade anlamsız olmaktadır.
Cümleden çıkarıldığında anlam bozulan "de/da" bir ektir (hal eki) ve bitişik yazılmalıdır.
2
Cümledeki "ki" ifadelerine "-ler" testi uygula.
"Arşivdekiler" anlamlıyken "Öylekiler" bu cümle bağlamında anlamsızdır.
"-ler" eki getirildiğinde anlamlı olan "ki" bir ektir (bitişik), anlamsız olan ise bağlaçtır (ayrı).
3
"mi" soru ekinin yazımını kontrol et.
"ister misiniz" ve "incelediniz mi" örneklerinde "mi" ayrı yazılmıştır.
Soru eki olan "mi" her zaman ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

"de", "ki" ve "mi"nin Yazım Kuralları

İpuçları

1
"de"yi cümleden çıkarıp okuyun; eğer anlam bozuluyorsa o bir ektir ve bitişik yazılmalıdır.
2
"ki" ekinden sonra "-ler" getirin; "arşivdekiler" örneğinde olduğu gibi anlamlıysa bitişik yazılır.
3
Soru eki olan "mi"nin her zaman ayrı yazıldığını ve kendinden önceki kelimeye asla yapışmadığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki'nin bitişik yazıldığı istisnai durumları (SOMBAHÇEM: Sanki, Oysaki, Mademki...) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bağlaç olan 'de' hiçbir zaman 'te/ta' şeklinde yazılmaz. Eğer cümlede 'te/ta' şeklinde yazılmış bir ifade görüyorsanız ve bu ayrı yazılmışsa, o her zaman yanlıştır.
Tahmini Süre:45s
Soru 1294Soru →

Noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç) kullanımıyla ilgili Türk Dil Kurumu (TDK) kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin aldığı yeni kararlar, Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi ile başlayan cümledeki kullanım yanlıştır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi bir kurum adıdır. Türk Dil Kurumu kuralları gereği, kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Dolayısıyla 'Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin' değil, 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel adlara getirilen eklerin kontrol edilmesi
Cümlelerde geçen 'Türkiye Büyük Millet Meclisi', 'Avrupa Birliği' ve 'Tanzimat Dönemi' gibi ifadeler incelendi.
Türkçede özel adın türüne göre kesme işareti kullanımı farklılık gösterir.
2
Kurum ve kuruluş adları kuralının uygulanması
TDK kurallarına göre kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme ile ayrılmaz (Örn: Türkiye Büyük Millet Meclisinin).
Resmî kurumların yazımında standardizasyon sağlamak amacıyla bu kural uygulanır.
3
İstisnaların ve diğer işaretlerin değerlendirilmesi
Avrupa Birliği'nin bir istisna olduğu, tırnak ve yay ayraç kullanımlarının ise bağlama uygun olduğu teyit edildi.
Avrupa Birliği dışındaki kurum adlarında kesme kullanımı bir yazım/noktalama hatasıdır.

Anahtar Kavram

Kurum, Kuruluş ve Kurul Adlarında Kesme İşareti Kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen kurum ve kuruluş isimlerine odaklanın.
2
TDK'nin 'kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler' konusundaki genel kuralını ve tek istisnasını hatırlayın.
3
Avrupa Birliği dışındaki hiçbir resmî kurum adında kesme işareti kullanılmaz.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'Milli Eğitim Bakanlığına' veya 'Türk Dil Kurumunun' yazımlarını inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 1295Soru →

Resmî yazışmalarda ve kamu kurumlarının hazırladığı raporlarda sayıların yazımıyla ilgili kuralların doğru uygulanması, hem dilin nitelikli kullanımı hem de hukuksal metinlerin ciddiyeti açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Denetim ekipleri, sahadaki incelemeleri sırasında her bir işletmeye 3'er adet bilgilendirme broşürü dağıtmıştır.

Cevap

Denetim ekiplerinin işletmelere broşür dağıttığını belirten cümlede yapılan '3'er' yazımı yanlıştır; üleştirme sayıları her zaman yazıyla yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre, paylaştırma ifade eden üleştirme sayıları (ikişer, üçer, onar vb.) rakamla değil, mutlaka yazıyla belirtilmelidir. Cümlede geçen '3'er' kullanımı bu kuralı ihlal ettiği için yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sayıları ve sayı bildiren ekleri tespit et.
A'da 'on beşer', B'de '16 Mart' ve '2'nci', C'de '3'er', D'de '17.00'de' ifadeleri incelenmelidir.
Yazım kuralları sorularında odaklanılması gereken temel unsurlar sayılar ve onlara getirilen eklerdir.
2
Üleştirme (paylaştırma) sayılarının yazım kuralını hatırla.
TDK'ye göre üleştirme sayıları asla rakamla yazılamaz (Örn: 2'şer değil, ikişer).
Bu kural, KPSS gibi sınavlarda sıklıkla test edilen ve en çok hata yapılan kurallardan biridir.
3
Hatalı olan '3'er' ifadesini doğrula.
'3'er' yerine 'üçer' yazılmalıdır.
Sayı rakamla yazıldığında ve üzerine ek getirildiğinde üleştirme anlamı korunsa da yazım kuralı ihlal edilmiş olur.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen paylaştırma (üleştirme) bildiren sayılara özellikle dikkat edin.
2
Türkçede bazı sayılar rakamla yazılmaya uygunken, üleştirme sayıları (ikişer, beşer vb.) için özel bir kural vardır.
3
'3'er' gibi kullanımlar günlük hayatta yaygın olsa da akademik ve resmî yazımda her zaman 'üçer' şeklinde yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Sıra sayılarının (1'inci, 2'nci) eklerinin sayının son harfine göre değiştiği (ünlü/ünsüz uyumu) soruları çözerek konuyu pekiştirin.

Alternatif Yöntem

Eki sayıdan ayırıp okuyun. 'Üç-er'. Eğer bu bir üleştirme eki ise rakamla yazılıp yazılamayacağını kontrol edin. TDK'nin bu konudaki tek istisnası olmayan kuralını (sadece yazı) uygulayın.
Tahmini Süre:50s
Soru 1296Soru →

T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan teknik uygulama raporundan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnceleme heyeti, tünel inşaatının 6'ıncı kilometresinde zemin etüdü çalışmalarını tamamlayarak raporunu sunmuştur.

Cevap

6'ıncı ifadesinin kullanıldığı seçenek hatalıdır; doğrusu 6'ncı olmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte '6'ıncı' ifadesi kullanılmıştır. 'Altı' kelimesi ünlü ('ı') ile bittiği için sıra sayısı eki olan '-ıncı' getirildiğinde iki ünlü yan yana gelemez. Bu nedenle ekin başındaki ünlü düşer ve ifade '6'ncı' şeklinde yazılır. Bu kuralın ihlali yazım yanlışına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki sayı içeren ifadeleri tespit etme
on beş, 6'ıncı, dörder, 2'nci
Yazım yanlışı aranacak odak noktalarını belirlemek için gereklidir.
2
Sıra sayılarına getirilen eklerin ses uyumunu kontrol etme
6 (altı) + ıncı = altııncı (hatalı), 2 (iki) + nci = ikinci (doğru)
Türkçede ünlü ile biten sayılara getirilen sıra sayısı eklerinin başındaki ünlü düşer.
3
Üleştirme ve çok kelimeli sayıların kurala uygunluğunu denetleme
on beş (ayrı) ve dörder (yazıyla) kullanımları doğrudur
TDK kurallarına göre bu yapılar belirtilen şekilde yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Sıra Sayılarında Ünlü Uyumu ve Yazım Kuralları

İpuçları

1
Cümlelerde geçen sıra sayılarını (2'nci, 6'ıncı) rakamların okunuşuyla birlikte değerlendirin.
2
Bir sayının son harfi ünlü ise (-ı, -i, -u, -ü), sıra sayısı ekinin de ünlüyle başlaması yazım yanlışına neden olur.
3
6 sayısının okunuşu 'altı'dır; bu yüzden ek getirirken '6'ıncı' değil, '6'ncı' yazılması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Üleştirme sayılarının (ikişer, beşer vb.) asla rakamla yazılamayacağı kuralını içeren soruları inceleyerek pekiştirme yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıra sayılarını kontrol ederken rakamın yerine kelimeyi koyun (altııncı mı yoksa altıncı mı?) ve telaffuzdaki gereksiz ünlüyü fark edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1297Soru →

Türkçede kurum, kuruluş, kurul, merkez ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Ancak yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğunda veya dönem, çağ adlarına gelen eklerde bu kural değişebilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Öğrencilerimizle birlikte tarımsal faaliyetleri yerinde görmek amacıyla Atatürk Orman Çiftliği'ne bir gezi düzenledik.

Cevap

Atatürk Orman Çiftliği'ne ifadesinin yer aldığı seçenek yanlıştır; çünkü kurum, kuruluş ve iş yeri adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.
Atatürk Orman Çiftliği, resmî bir kurum ve iş yeri statüsündedir. Türk Dil Kurumu kuralları gereği, kurum, kuruluş, kurul, merkez, idare, şube ve iş yeri adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'Atatürk Orman Çiftliği'ne' yazımı hatalıdır, doğrusu 'Atatürk Orman Çiftliğine' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isimleri ve bu isimlere getirilen ekleri tespit et.
Türk Dil Kurumunun, Orta Çağ, Resmî Gazete'de, Boğaz'ın, Atatürk Orman Çiftliği'ne ifadeleri incelendi.
Yazım yanlışının hangi kural ihlalinden kaynaklandığını belirlemek için odak noktalarını seçmek gerekir.
2
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin yazım kuralını hatırla.
TDK'ye göre kurum, kuruluş, kurul, merkez ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
En sık yapılan hatalardan biri kurum adlarına kesme işareti koymaktır; bu kural sorunun çözüm anahtarıdır.
3
Belirlenen kuralı seçeneklere uygula.
Atatürk Orman Çiftliği bir kurum/iş yeri olduğu için getirilen ekin bitişik yazılması gerektiği (Atatürk Orman Çiftliğine) görüldü.
Kuralın somut örnek üzerinden doğrulanması hatayı kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Kurum, Kuruluş ve İş Yeri Adlarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklere odaklanın.
2
TDK'ye göre kurum, kuruluş ve iş yeri adlarına gelen eklerin ayrılıp ayrılmadığını hatırlayın.
3
Atatürk Orman Çiftliği bir iş yeri/kurumdur; bu tür isimlere gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ile yer bildiren özel isimlerin (dağ, deniz, köprü vb.) ek alırken uğradığı farklılıkları karşılaştıran sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1298Soru →

Türkçede bazı sözcüklerin yazımı, gerek kökenleri gerekse günlük dildeki hatalı telaffuzların yazıya yansıması nedeniyle sıklıkla karıştırılabilmektedir. Özellikle resmî belgelerde ve akademik metinlerde bu sözcüklerin doğru kullanımı, anlatımın ciddiyeti açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnşaat alanında biriken harfiyat atıklarının taşınması sırasında çevre güvenliğine azami dikkat gösterilmesi gerekmektedir.

Cevap

İnşaat alanında biriken 'harfiyat' atıklarının taşınması... cümlesinde yazım yanlışı yapılmıştır; sözcüğün doğrusu 'hafriyat' olmalıdır.
İnşaat ve kazı çalışmalarını ifade eden sözcüğün doğru yazımı 'hafriyat' şeklindedir. Cümledeki 'harfiyat' kullanımı, sözcüğün ses yapısındaki 'f' ve 'r' ünsüzlerinin yer değiştirmesi (metatez benzeri bir hata) veya 'harf' sözcüğüyle yanlış ilişkilendirilmesi sonucu ortaya çıkan bir yazı yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki yazımı karıştırılması muhtemel olan 'unvan', 'müracaat', 'harfiyat', 'kolektif' ve 'müstahak' sözcüklerini belirleyin.
Analiz edilecek anahtar kelimeler tespit edildi.
Soruda hedeflenen kavramsal zorluk bu sözcükler üzerinde yoğunlaşmaktadır.
2
Belirlenen sözcükleri TDK güncel yazım kılavuzu kurallarıyla karşılaştırın.
Unvan (doğru), müracaat (doğru), kolektif (doğru), müstahak (doğru) olarak belirlenirken; 'harfiyat' sözcüğünün yanlış olduğu görüldü.
Halk arasında 'harf' (yazı birimi) sözcüğüyle karıştırılarak 'harfiyat' denilen kelime, aslında 'kazı' anlamına gelen 'hafriyat'tır.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcükler

İpuçları

1
Cümlelerde geçen yabancı kökenli ve teknik terimlere (unvan, müracaat, harfiyat gibi) odaklanın.
2
Özellikle 'kazı çalışmaları' anlamına gelen sözcüğün içindeki ünsüzlerin sırasına dikkat edin.
3
Günlük dilde 'ünvan' ve 'harfiyat' olarak söylenen bu sözcüklerin TDK'ye göre doğru yazımları sırasıyla 'unvan' ve 'hafriyat' şeklindedir.

Daha Fazla Pratik

Sıklıkla karıştırılan 'mütevazı' (alçak gönüllü) ve 'mütevazi' (paralel) sözcüklerinin anlam farklarını ve doğru kullanımlarını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1299Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde kelimelerin doğru yazımı, anlatımın ciddiyeti ve anlaşılırlığı açısından büyük önem taşır. Günlük dildeki hatalı söyleyiş ve yazım alışkanlıkları, bazı sözcüklerin yazı diline de yanlış aktarılmasına neden olabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazımı karıştırılan sözcüklerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun vizyonunu yansıtan ve adayların profesyonel deneyimlerini içeren özgeçmiş dosyaları titizlikle incelendi.

Cevap

Deneyimlerin anlatıldığı ifadede geçen 'özgeçmiş' sözcüğünün birleşik yazılması yanlıştır; bu sözcük 'öz geçmiş' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu'na göre 'öz geçmiş' sözcüğü birleşik bir yapıya sahip olmasına rağmen ayrı yazılması gereken kelimeler grubundadır. Genellikle CV (curriculum vitae) karşılığı olarak kullanılan bu terim, 'öz' sözcüğüyle kurulan 'öz eleştiri', 'öz güven' ve 'öz saygı' gibi ifadelerle aynı kurala tabidir. Cümlede bu sözcüğün bitişik yazılmış olması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yazımı hassas olan sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: özgeçmiş, inisiyatif, öz eleştiri, resmî, hukukun.
Yazım kuralları sorularında hata genellikle yabancı kökenli veya 'öz' gibi eklerle kurulan birleşik kelimelerde bulunur.
2
Tespit edilen sözcüklerin TDK Güncel Yazım Kılavuzu'ndaki durumlarını kontrol et.
'Öz geçmiş' sözcüğünün ayrı yazılması gerektiği, 'özveri' gibi bazı istisnalar hariç 'öz' ile kurulan kavramların ayrı yazıldığı görülür.
Türkçede 'öz' sözcüğü ile kurulan ve bir varlığın/kavramın adı olan tamlamalar yapıca birleşik olsa da kural gereği ayrı yazılır.
3
Diğer seçeneklerdeki potansiyel hata noktalarını ele.
'İnisiyatif' (doğru), 'Resmî' (doğru), 'Hukukun' (yumuşama olmaz, doğru) olduğu teyit edilir.
Çeldiricilerin doğru yazıldığından emin olunarak hata içeren tek seçenek belirlenir.

Anahtar Kavram

Öz ile Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı ve Yabancı Kökenli Sözcüklerdeki İstisnalar

İpuçları

1
'Öz' ile başlayan kavramların (eleştiri, güven, geçmiş vb.) yazım kuralını hatırlayın.
2
'Hukuk' ve 'inisiyatif' gibi yabancı kökenli sözcüklerde ses olayları ve ünlü kullanımı sıklıkla şaşırtmaca olarak kullanılır.
3
TDK'ye göre 'öz geçmiş' sözcüğü, tıpkı 'öz eleştiri' gibi ayrı yazılır; ancak 'özveri' bitişik yazılan bir istisnadır.

Daha Fazla Pratik

İş birliği, yanı sıra, hafta içi gibi sıklıkla yanlış yazılan diğer ayrı kelime gruplarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri gruplandırarak ezberlemek yerine kuralları uygulayın: Arapça 'k' ile biten tek heceli/bazı çok heceli kelimelerde yumuşama olmaz; 'öz' ile kurulan isim tamlaması yapısındaki kelimeler ayrı yazılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1300Soru →

Kamu kurumları tarafından hazırlanan stratejik planlarda ve resmî raporlarda terimlerin yazım birliği, kurumsal ciddiyet ve dilin doğru kullanımı açısından büyük önem taşır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Denetim raporunda, projenin uygulanması sırasında mevzuata aykırı birtakım sıradışı yöntemlerin izlendiği tespit edilmiştir.

Cevap

Denetim raporunda geçen 'sıradışı' sözcüğünün yer aldığı seçenek hatalıdır çünkü 'sıra dışı' ayrı yazılmalıdır.
Hatalı olan cümlede geçen 'sıradışı' sözcüğü bitişik yazılmıştır. Ancak TDK yazım kurallarına göre 'iç, dış ve sıra' kelimeleriyle kurulan birleşik kelime ve terimler her zaman ayrı yazılmalıdır. Dolayısıyla doğru yazım 'sıra dışı' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri (hafta içi, çevrim içi, olağanüstü, yanı sıra, kamuoyu, birtakım, sıradışı, kurum içi) tespit et.
Tüm birleşik yapılar belirlendi.
Yazım kurallarını uygulamak için önce ilgili kelimelerin bulunması gerekir.
2
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) 'Dış, iç, sıra' sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimlerin yazımı kuralını hatırla.
Bu sözcüklerin (yurt dışı, hafta içi, yanı sıra vb.) her zaman ayrı yazılması gerektiği bilgisine ulaşıldı.
Türkçede bu kural, en sık karıştırılan ve sınavda seçici olan kurallardan biridir.
3
Tespit edilen 'sıradışı' kelimesini bu kurala göre değerlendir.
'Sıra dışı' şeklinde ayrı yazılması gerektiği, bitişik yazımının yanlış olduğu saptandı.
'Sıra' kelimesiyle kurulan birleşimler (ardısıra, peşi sıra, yanı sıra) ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

İç, Dış ve Sıra Sözcükleriyle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'iç', 'dış' ve 'sıra' sözcüklerine odaklanın; bu kelimelerle biten birleşik yapılarda özel bir kural vardır.
2
Olağanüstü, akşamüstü gibi kelimeler soyut anlamda bitişik yazılırken; yurt dışı, hafta içi, yanı sıra gibi ifadeler her zaman ayrı yazılır.
3
Sıradışı kelimesinin 'sıra' kuralına girip girmediğini kontrol edin. Yanı sıra ayrı yazılıyorsa sıra dışı nasıl yazılmalıdır?

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'alt' ve 'üst' sözcüklerinin somut ve soyut anlamdaki yazım farklarını (böbrek üstü bezi vs. akşamüstü) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeleri tek tek test etmek yerine 'Dış-İç-Sıra = AYRI' formülünü (DİS formülü) aklınızda tutarak bu kelimeleri içeren cümleleri hızlıca eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 65 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 65 | Examkin