Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 1341Soru →

Türkçede büyük harflerin kullanımı; yer adlarından kurum isimlerine, tarihî dönemlerden unvanlara kadar geniş bir kurallar bütününü kapsar.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kuralların uygulanmasında bir hata yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu kış, Doğu Anadolu'nun Kuzeyi mevsim normallerinin oldukça altında bir soğukluk yaşadı.

Cevap

Hata, yön bildiren sözcüğün özel isimden sonra gelmesine rağmen büyük harfle başlatıldığı seçenekte yapılmıstır.
Türkçede yön bildiren 'kuzey, güney, doğu, batı' gibi kelimeler özel isimden sonra geldiğinde (Doğu Anadolu'nun kuzeyi) küçük harfle, önce geldiğinde (Kuzey Anadolu) büyük harfle başlar. Soruda 'Kuzeyi' şeklinde büyük harfle başlatılması yazım hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yön bildiren sözcüklerin yazım kuralını hatırla.
Yön adları özel isimden önce gelirse büyük (Kuzey Anadolu), özel isimden sonra gelirse küçük (Anadolu'nun kuzeyi) başlar.
Yön isimleri bir bölgenin nitelemesi olarak kullanıldığında büyük, yön göstergesi olarak kullanıldığında küçük harfle yazılır.
2
Cümledeki 'Doğu Anadolu'nun Kuzeyi' ifadesini analiz et.
'Kuzey' sözcüğü özel isimden sonra geldiği için 'kuzeyi' şeklinde küçük harfle yazılmalıdır.
TDK kuralları gereği özel isimden sonra gelen yön bildiren sözcükler tür/yön belirtir ve küçük yazılır.
3
Diğer seçeneklerdeki unvan, yapı ve dönem isimlerini kontrol et.
Tanzimat edebiyatı (edebiyat türü), Sivas Valisi (makam), İshak Paşa Sarayı (yapı), Çocuk Haklarına Dair Sözleşme (belge) kullanımları doğrudur.
Belirli kurallar çerçevesinde bu isimlerin her birinin kendine özgü büyük harf kullanım zorunlulukları veya muafiyetleri bulunmaktadır.

Anahtar Kavram

Özel İsimlerde Yön Bildiren Sözcüklerin ve Makam/Yapı Adlarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki yön bildiren (kuzey, batı vb.) ve unvan bildiren kelimelerin yerleşimine dikkat edin.
2
Yön bildiren sözcükler özel isimden sonra geldiğinde nasıl yazılır? Kuralı hatırlayın.
3
'Doğu Anadolu'nun kuzeyi' ile 'Kuzey Doğu Anadolu' arasındaki farkı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Yer adlarından sonra gelen deniz, nehir, göl ve dağ isimlerinin yazımını tekrar edin (Ege Denizi, Ağrı Dağı vb.).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1342Soru →

Türkçede "etmek, eylemek, olmak" gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiiller; herhangi bir ses düşmesine veya türemesine uğramazsa ayrı, uğrarsa bitişik yazılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiillerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müdüriyete sunulacak haftalık raporu sabah saatlerinde arzettik.

Cevap

Haftalık raporun sunulmasını ifade eden cümlede geçen 'arzettik' sözcüğü, herhangi bir ses olayı gerçekleşmediği için 'arz ettik' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Arz kelimesi, etmek yardımcı fiiliyle birleştiğinde herhangi bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesine uğramaz. TDK kurallarına göre bu durumda kelimelerin ayrı yazılması gerekir. Doğru yazım 'arz ettik' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik fiilleri (isim + yardımcı fiil) tespit et.
Analiz ettik, arzettik, not etti, kaydettik, ayırt ettik.
Yazım kuralının hangi kelime öbeklerinde aranacağını belirlemek için.
2
İsim olan ilk kelimede bir ses düşmesi veya ünsüz türemesi olup olmadığını kontrol et.
Kayıt + etmek kelimesinde ünlü düşmesi var (kaydetmek). Arz + etmek kelimesinde ise hiçbir ses olayı yok.
Bitişik veya ayrı yazılma şartını (ses olayı varlığı) denetlemek için.
3
Kuralı uygula: Ses olayı yoksa ayrı yaz.
Arz ve etmek kelimeleri birleşirken yapı bozulmadığı için ayrı yazılmalıydı. 'Arzettik' yazımı bu kurala aykırıdır.
Hatalı yazımı kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen 'etmek' yardımcı fiiliyle kurulmuş kelimelere odaklanın.
2
Bu tür birleşik fiillerin bitişik yazılması için kelimede ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi gibi bir ses olayının gerçekleşmiş olması gerekir.
3
'Arz' kelimesi ile 'etmek' fiili birleşirken aralarında bir ses değişikliği olup olmadığını inceleyin; ses değişikliği yoksa ayrı yazılmaları gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde sıklıkla karıştırılan 'terk etmek', 'fark etmek' ve 'ayırt etmek' kelimelerini de bu kural çerçevesinde tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeyi sözlükteki kök haliyle (arz) ve fiil haliyle (etmek) ayrı ayrı okuduğunuzda telaffuzda bir kayıp veya eklenme olmuyorsa, yazıda da ayrı bırakılması gerektiğini düşünebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1343Soru →

Ressam, sergideki tabloların her birini çocukluk anılarını düşünerek büyük bir titizlikle hazırlamıştı.

Bu cümlede virgülün (,) kullanım görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek

Cevap

Cümlede virgül, yüklemden uzak kalan 'Ressam' öznesini belirgin hale getirmek için kullanılmıştır.
Verilen cümlede 'hazırlamıştı' eylemini gerçekleştiren 'Ressam' sözcüğü öznedir. Türkçede uzun cümlelerde özne ile yüklem arasına birçok yan öge (zarf tümleci, nesne vb.) girebilir. Bu gibi durumlarda öznenin hangi sözcük olduğunu netleştirmek ve okumayı kolaylaştırmak için özneden sonra virgül kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemini bulun.
Yüklem: 'hazırlamıştı'.
Noktalama işaretinin görevini belirlemek için önce temel ögeleri saptamak gerekir.
2
Yükleme 'Kim?' sorusunu sorarak özneyi tespit edin.
Özne: 'Ressam'.
Virgülün özneden hemen sonra gelip gelmediğini kontrol etmek için özne bulunmalıdır.
3
Özne ile yüklem arasındaki mesafeyi ve virgülün konumunu analiz edin.
Özne cümlenin başında, yüklem ise sonunda yer almaktadır. Virgül ise tam olarak özneden sonra kullanılmıştır.
Bu yapı, TDK'nin 'Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için konur' kuralına tam olarak uymaktadır.

Anahtar Kavram

Özneyi Belirginleştirme

İpuçları

1
Cümledeki işi yapan kişiyi (özneyi) ve işi bildiren kelimeyi (yüklemi) bulun.
2
Virgül 'Ressam' kelimesinden hemen sonra gelmiş. 'Ressam' bu cümlede hangi ögedir?
3
Cümle oldukça uzun ve özne yüklemden çok uzakta kalmış. Virgül burada özneyi vurgulamak için kullanılmış olabilir mi?

Daha Fazla Pratik

Öznenin vurgulanması kuralını pekiştirmek için 'Öğretmen, sınıfa girer girmez öğrencilerin ödevlerini tek tek kontrol etmeye başladı.' cümlesindeki virgül kullanımını inceleyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 1344Soru →

Serginin giriş bölümünde ebru, hat, tezhip ( ) arka salonunda ise fotoğraf, heykel ve seramik çalışmaları sergileniyor.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) gösterilen yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Noktalı virgül (;;)

Cevap

Cümledeki geleneksel ve modern sanat gruplarını ayırmak için noktalı virgül (;;) kullanılmalıdır.
Cümlede 'ebru, hat, tezhip' geleneksel sanatları; 'fotoğraf, heykel, seramik' ise modern sanatları temsil eden iki farklı gruptur. Her iki grup da kendi içinde virgüllerle ayrıldığı için, bu iki grubu birbirinden ayırmak amacıyla noktalı virgül (;;) kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kelime gruplarını analiz etmek
Ebru, hat, tezhip (Grup 1) ve fotoğraf, heykel, seramik (Grup 2) şeklinde iki ayrı küme olduğunu belirlemek.
Noktalama işaretinin işlevini belirlemek için cümlenin yapısını anlamak gerekir.
2
Grupların kendi içindeki noktalamasını kontrol etmek
Her iki grubun da kendi içinde virgüllerle ayrılmış olduğunu görmek.
Virgüllerle ayrılmış tür veya takımlar varsa, bu grupları ayırmak için daha üst bir ayırıcı olan noktalı virgüle ihtiyaç duyulur.
3
Doğru işareti yerleştirmek
Yay ayraç içine noktalı virgül (;;) getirmek.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül, cümle içerisinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmak için kullanılır.

İpuçları

1
Cümledeki sanat dalları kaç farklı kategoride toplanmış, buna dikkat edin.
2
Her iki grup da kendi içinde zaten virgül içeriyor mu? Eğer öyleyse grupları ayırmak için farklı bir işaret gerekebilir.
3
Geleneksel sanatlar listesi bittikten sonra yeni bir gruba geçilirken, virgüllerle ayrılmış bu takımları ayırmak için noktalı virgül (;;) kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'özneden sonra virgüllerle ayrılmış öğeler varsa özneyi ayırmak için kullanılması' kuralını içeren soruları da inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi iki ayrı listeye bölün. Listelerin içinde virgül varsa, bu listeleri birleştirirken araya noktalı virgül koymanız gerektiğini hatırlayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 1345Soru →

Bir kamu kurumunun personel alımıyla ilgili yayımladığı resmi duyuruda geçen aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınav başvuru formun da güncel bir vesikalık fotoğraf bulunması şarttır.

Cevap

Sınav başvuru formunda güncel bir vesikalık fotoğraf bulunması şarttır ifadesindeki 'da' eki bitişik yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekteki 'da' ifadesi, 'nerede?' sorusuna cevap veren bir bulunma hal ekidir. Türkçede hal ekleri her zaman bitişik yazılır. 'Formun da' şeklindeki ayrı yazım, sanki 'formun kendisi de' gibi bir bağlaç anlamı yaratmaya çalışsa da cümlenin bağlamına (içinde fotoğraf bulunması) uygun değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'da' ifadesini tespit et ve cümleden çıkararak oku.
"Sınav başvuru formun güncel bir vesikalık fotoğraf bulunması şarttır."
Bağlaç olan 'de' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz, ancak hal eki çıkarıldığında anlam bozulur.
2
Anlamın bozulup bozulmadığını kontrol et.
Cümlenin anlamı tamamen bozulmuştur.
Anlamın bozulması, buradaki 'da'nın bir hal eki olduğunu ve bulunma (nerede?) anlamı kattığını gösterir.
3
Doğru yazım kuralını uygula.
Kelime 'formunda' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Hal eki olan -de/-da her zaman kelimeye bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

Bulunma Hal Eki (-de) ve Bağlaç Olan 'de' Ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki 'da' ekini parmağınızla kapatıp cümleyi tekrar okuyun. Anlam bozuluyor mu?
2
'ki' ekinin sonuna '-ler' eki getirmeyi deneyin. Eğer 'kurumumuzdakiler' anlamlı oluyorsa bitişik yazılması doğrudur.
3
'Sınav başvuru formunda' ifadesi bir yer bildirdiği için buradaki ek hal ekidir ve ayrı yazılamaz.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki' ile ilgili 'SOMBAHÇEM' kodlamasındaki istisnaları (Sanki, Oysaki...) gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

'de' bağlacı yerine 'bile' veya 'dahi' kelimelerini koyarak kontrol edebilirsiniz. Eğer anlamlı oluyorsa ayrı yazılmalıdır. Örnek: 'Form dahi fotoğraf bulunması...' (Anlamsız olduğu için bitişik olmalı).
Tahmini Süre:45s
Soru 1346Soru →

Türkçede "-sever" sözüyle kurulan birleşik kelimeler her zaman bitişik yazılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şehrin tarihi dokusuna hayran kalan sanat sever turistler bol bol fotoğraf çekti.

Cevap

Şehrin tarihi dokusuna hayran kalan sanat sever turistler bol bol fotoğraf çekti.
Türkçede "-sever" sözüyle kurulan tüm birleşik kelimeler (vatansever, kitapsever, doğasever, sanatsever vb.) anlam kaybına uğrayıp uğramadığına bakılmaksızın bitişik yazılır. Seçeneklerde yer alan "sanat sever" ifadesi ayrı yazılarak bu kural ihlal edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen ve "-sever" sözüyle kurulan birleşik kelimeleri belirleyin.
Hayvansever, kitapsever, sanat sever, barışsever ve müziksever kelimeleri tespit edildi.
Yazım yanlışının hangi kelimede olabileceğini daraltmak için gereklidir.
2
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) "-sever" sözüyle ilgili yazım kuralını hatırlayın.
TDK kuralına göre "-sever" sözüyle kurulan birleşik kelimeler daima bitişik yazılır.
Hangi kelimenin kurala aykırı yazıldığını belirlemek için temel dayanaktır.
3
Belirlenen kelimeleri kurala göre kontrol edin.
"Sanat sever" ifadesinin kuralın aksine ayrı yazıldığı görüldü.
Hatalı olan seçeneği kesinleştirmek için son kontroldür.

Anahtar Kavram

"-sever" Sözüyle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen ve birleşik yapıdaki 'seven' anlamı taşıyan kelimelere odaklanın.
2
TDK'ye göre sonu '-sever' ile biten kelimelerin (doğasever, vatansever gibi) yazım kuralını düşünün.
3
"-sever" ekiyle kurulan kelimelerin ayrı mı yoksa bitişik mi yazılması gerektiğini kontrol edin. Hatalı olan seçenekte bu kelime ayrı yazılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili diğer bir önemli kural olan '-evi' (öğretmenevi, aşevi) sözcüğüyle kurulan kelimelerin yazımını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Aklınızda tutmak için: '-sever' sözcüğünü içeren her kelimeyi bir 'sevgi bağı' gibi düşünün ve bu bağın kopmaması için kelimelerin her zaman 'bitişik' kalması gerektiğini kodlayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 1347Soru →

Müzik akademisinde telli çalgılardan gitar, bağlama, keman ( ) vurmalı çalgılardan ise davul, darbuka ve def eğitimi verilmektedir.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Noktalı virgül

Cevap

Cümlede 'telli çalgılar' ve 'vurmalı çalgılar' olmak üzere iki farklı grup bulunmaktadır. Bu grupların kendi içindeki ögeleri virgülle ayrıldığı için, bu iki ana grubu birbirinden ayırmak amacıyla araya noktalı virgül getirilmelidir.
Cümlede telli çalgılar ve vurmalı çalgılar şeklinde iki farklı kategori oluşturulmuştur. Bu kategorilerin her birinin içinde virgül kullanıldığı için, kategorileri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılması dil bilgisi kuralıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki grupları belirle
Birinci grup 'gitar, bağlama, keman'; ikinci grup ise 'davul, darbuka, def' olarak tespit edilir.
Noktalı virgülün en temel görevlerinden biri, virgülle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmaktır.
2
Kullanılan mevcut işaretleri kontrol et
Grup içindeki ögeler (gitar, bağlama vb.) arasında virgül kullanıldığı görülür.
Eğer grup içinde virgül varsa, gruplar arasına virgül koymak anlam karışıklığına yol açar.
3
Uygun işareti seç
Grupları ayırmak için noktalı virgül (;;) getirilmesine karar verilir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre bu tür gruplandırmalarda noktalı virgül kullanımı zorunludur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmak için kullanılır.

İpuçları

1
Cümlede 'telli çalgılar' ve 'vurmalı çalgılar' olarak iki ayrı küme olduğunu fark ettin mi?
2
Bu kümelerin içindeki elemanlar zaten virgülle ayrılmış. İki kümeyi birbirinden ayırmak için daha 'güçlü' bir işarete ihtiyacın var.
3
Tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır; açıklama yapmak için ise iki nokta kullanılır. Buradaki görev hangisi?

Daha Fazla Pratik

Pazardan alınan meyveler ve sebzeler gibi farklı grupların ayrıldığı benzer örnekler çözerek kuralı pekiştirebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 1348Soru →

Kamu kurumlarının mali yönetim süreçlerinde ve teknik raporlamalarda kullanılan birleşik kelimelerin yazımı, dilin kurallarına ve kurumsal ciddiyete uygunluk açısından titizlikle incelenmelidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fakülte bünyesindeki dönersermaye birimi, elde edilen geliri eğitim materyalleri için ayırdı.

Cevap

Cümledeki 'dönersermaye' ifadesi, Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre bir sıfat tamlaması yapısındadır ve ayrı yazılmalıdır.
Döner sermaye sözcüğü, sıfat-fiil ekleriyle (-r, -ar, -er) kurulan bir sıfat tamlaması yapısında olduğu için TDK yazım kılavuzuna göre ayrı yazılmalıdır. Cümlede bitişik yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan birleşik kelimeleri tespit etme
Tespit edilen kelimeler: akaryakıt, dönersermaye, basınçölçer, yazar kasa, buzkıran.
Yazım yanlışı olup olmadığını anlamak için önce birleşik yapıdaki sözcükler belirlenmelidir.
2
Sıfat-fiil ekleriyle kurulan birleşik kelimelerin kurallarını uygulama
Basınçölçer ve buzkıran gibi alet adları kalıplaştığı için bitişik; yazar kasa ve döner sermaye gibi sıfat tamlaması yapısını koruyanlar ayrı yazılır.
TDK'nin bu iki yapı arasındaki ayrımı, kelimenin sıfat tamlaması özelliğini koruyup korumadığına dayanır.
3
Yanlış yazılan kelimeyi belirleme
Döner sermaye ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılmıştır.
TDK'ye göre döner sermaye, çalar saat ve tükenmez kalem gibi yapılar ayrı yazılan birleşik kelimeler kategorisindedir.

Anahtar Kavram

Sıfat-Fiil Ekleriyle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Sıfat-fiil ekleri (-r, -ar, -er, -an, -en) ile kurulan birleşik kelimelerin bir kısmı bitişik, bir kısmı ayrı yazılır.
2
Kalıplaşarak bir alet veya nesne adı olan kelimeler (basınçölçer gibi) genellikle bitişik yazılırken, sıfat tamlaması özelliğini koruyanlar ayrı yazılır.
3
Döner sermaye ve yazar kasa gibi ifadeler birer sıfat tamlaması kabul edildiği için TDK'ye göre ayrı yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

TDK'nin 'Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler' başlığı altındaki sıfat-fiil ekli örnekleri (çalar saat, tükenmez kalem, yazar kasa) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1349Soru →

Türkçede özel isimlerin ve bunlara bağlı tamlamaların yazımı, kamu yönetimi ve akademik yazışmalarda kurallara uygunluk açısından büyük önem taşır. Bu kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Okulumuzun düzenlediği kültür gezisi kapsamında bu hafta sonu Yeşilyurt Köyü de ziyaret edilecek.

Cevap

Doğru cevap, 'Yeşilyurt Köyü' ifadesinin yer aldığı ve 'köy' kelimesinin büyük harfle başlatıldığı seçenektir.
Doğru cevap olan seçenekte 'Yeşilyurt Köyü' ifadesi kullanılmıştır. TDK kurallarına göre özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran 'şehir, il, ilçe, belde, köy' vb. sözler küçük harfle başlamalıdır. Örneğin 'Konya ili', 'Etimesgut ilçesi' ve 'Yeşilyurt köyü' yazımları doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Unvan ve makam adlarının kullanımını incele.
Belirli bir makamı temsil eden 'Vali' sözcüğünün büyük harfle yazılması doğrudur.
TDK kurallarına göre makam/unvan sözleri özel adın yerini tuttuğunda büyük harfle başlar.
2
İdari birim ve yerleşim yeri tamlamalarını kontrol et.
'Yeşilyurt Köyü' ifadesindeki 'Köyü' sözcüğünün büyük yazılması yanlıştır.
Özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran il, ilçe, belde ve köy kelimeleri küçük harfle başlatılmalıdır.
3
Dönem ve bölge adlarının yazımını değerlendir.
'Tanzimat Dönemi' ve 'Uzak Doğu' yazımları doğrudur.
Dönem adları ve yer bildiren birleşik isimler büyük harfle yazılır.

Anahtar Kavram

İdari Birim ve Yer Adlarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki özel isimlerin yanına gelen 'il, ilçe, köy' gibi sözcüklerin büyük mü küçük mü yazılması gerektiğini hatırlayın.
2
'Yeşilyurt' bir özel isimdir ancak yanındaki 'köy' kelimesi bu ismin bir parçası mıdır yoksa bir tamlama mı kurmaktadır?
3
TDK'ye göre mahalle ve sokak adları büyük harfle başlarken; il, ilçe ve köy sözcükleri küçük harfle başlar.

Daha Fazla Pratik

Mahalle, meydan, bulvar ve sokak isimlerinin yazımını köy ve ilçe isimleriyle karşılaştırarak pekiştiriniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1350Soru →

Türkçede virgülün (,) kullanımının kural gereği yasak olduğu veya hatalı kabul edildiği belirli gramer yapıları bulunmaktadır. Özellikle bazı eklerin ve bağlaçların işlevleri, kendilerinden sonra noktalama işareti getirilmesini engeller.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımı hatalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hazırlanan projeler eksiksiz bir şekilde tamamlandı mı, vakit kaybetmeden üst kurula sunulmalıdır.

Cevap

'Hazırlanan projeler...' ile başlayan cümledeki virgül kullanımı hatalıdır çünkü burada kullanılan 'mı' eki zaman anlamı katarak zarf-fiil işlevi görmüştür.
Doğru cevap olan cümlede, 'tamamlandı mı' ifadesindeki 'mı' eki soru sormak amacıyla değil, 'tamamlandığı zaman' anlamını vermek (zarf-fiil işlevi) amacıyla kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre, bu şekilde zarf-fiil anlamı taşıyan 'mı/mi' eklerinden sonra virgül kullanılması kesinlikle hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'mı' ekinin işlevini analiz etme
'tamamlandı mı' ifadesindeki 'mı' eki, 'tamamlandığı zaman / tamamlanınca' anlamı vermektedir.
Türkçede 'mı/mi' eki bazen soru sormak yerine zaman bildiren bir zarf-fiil gibi işlev görür.
2
İlgili TDK kuralını hatırlama
TDK kurallarına göre: 'Metin içinde -ınca / -ince anlamıyla zarf-fiil görevinde kullanılan mı / mi ekinden sonra virgül konmaz.'
Bu yapıdaki 'mı/mi' zaten bağlama ve zaman işlevi gördüğü için ek bir noktalama işaretine gerek duymaz.
3
Diğer seçeneklerdeki noktalı virgül ve virgül kullanımını değerlendirme
Özneden sonra eş görevli diziler geldiğinde noktalı virgül kullanılması ve ara sözlerin virgülle belirtilmesi kurallara uygundur.
Karmaşık cümle yapılarında anlam karışıklığını önlemek için virgül ve noktalı virgülün hiyerarşik kullanımı gereklidir.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil işlevli 'mı/mi' ekinden sonra virgül yasağı

İpuçları

1
Cümledeki 'mı/mi' ekinin soru anlamı mı yoksa zaman anlamı mı taşıdığına dikkat edin.
2
Zarf-fiil eklerinden (-arak, -ınca, -ıp) sonra genellikle virgül konmaz. 'mı' eki de bazen bu eklerin yerini tutar.
3
TDK kurallarına göre '-ınca' anlamındaki 'mı' ekinden sonra virgül gelmesi kural hatasıdır; oysa özne hiyerarşisi için noktalı virgül kullanımı bir zorunluluktur.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra (metinde art arda gelmedikleri sürece) virgül konulmayacağı kuralını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1351Soru →

Türkçede soru eki olan "-mı / -mi", her zaman soru sormak amacıyla kullanılmaz; bazen cümleye zaman veya koşul (şart) anlamı kazandırarak yan cümlecik kurar. Bu tür kullanımlarda, cümle yapısı bir yanıt beklemediği için cümlenin sonuna soru işareti (?) getirilmesi noktalama hatasına yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru işareti (?) yanlış kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni mevzuat hükümleri yürürlüğe girdi mi kamu kurumlarındaki bürokratik işlemlerin hızı ciddi oranda artacaktır?

Cevap

Yeni mevzuat hükümlerinin yürürlüğe girmesiyle ilgili koşul bildiren cümlede soru işareti değil, nokta kullanılmalıdır.
Mevzuat hükümlerinin yürürlüğe girmesini konu alan cümlede "-mi" eki soru sormak yerine, yargıyı zaman ve koşul yönünden tamamlayan bir zarf-fiil görevindedir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, bu tür kullanımlarda cümlenin sonuna soru işareti değil, nokta konulmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki soru ekini (-mı / -mi) tespit et.
İlgili seçenekte "girdi mi" ifadesinde soru eki bulunmaktadır.
Ekin cümleye kattığı anlamı analiz etmek için ilk adımdır.
2
Ekin cümleye kattığı anlamı kontrol et.
Ek, "girdiği zaman / girmesiyle birlikte" anlamında kullanılmıştır.
Soru ekinin soru sorma dışında bir işlevle (zarf-fiil) kullanılıp kullanılmadığını anlamak gerekir.
3
Cümlenin ana yargısını (yüklemini) incele.
Ana yüklem olan "artacaktır" ifadesi bir bildirme yargısıdır, soru sormaz.
Cümlenin bir yanıt bekleyip beklemediği, sonuna gelecek işareti belirler.
4
Noktalama kuralını uygula.
Soru eki zaman/koşul anlamındaysa nokta konulur.
TDK kuralları gereği zarf-fiil işlevli soru eklerinden sonra soru işareti kullanılmaz.

Anahtar Kavram

Soru Ekinin İşlevsel Farklılıkları ve Noktalama Kuralları

İpuçları

1
Cümlede soru eki olan '-mı / -mi'nin yerine 'zaman' veya 'ince/ınca' eklerini koymayı deneyin.
2
Eğer cümle 'Hava karardı mı eve gideriz' örneğindeki gibi bir zaman anlamı taşıyorsa soru işareti kullanılmaz.
3
Hatalı olan cümlede 'yürürlüğe girdiği zaman' anlamı baskındır ve yüklem bir bildirme cümlesidir.

Daha Fazla Pratik

Sözde soru cümleleri ve ünlem içeren soru cümlelerinin noktalama farklarını incelemek bu konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Cümlenin sonuna bir cevap verip veremeyeceğinizi kontrol edin. Eğer cümle bir yanıt beklemiyorsa ve sadece bir durumun gerçekleşme vaktini belirtiyorsa nokta kullanılmalıdır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1352Soru →

Bir kamu kurumunun yeniden düzenlenmesi sırasında toplantı salonuna masa, sandalye, kürsü ( ) çalışma odalarına ise bilgisayar, yazıcı ve fotokopi makinesi yerleştirildi.

Bu cümlede yay ayraçla belirtilen yere, virgüllerle ayrılmış farklı grupları (eşyalar ve teknolojik cihazlar) birbirinden ayırmak için aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Noktalı virgül (;;)

Cevap

Cümledeki farklı eşya gruplarını birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;;) kullanılmalıdır.
Cümlede 'masa, sandalye, kürsü' (mobilyalar) ve 'bilgisayar, yazıcı, fotokopi makinesi' (teknolojik aletler) şeklinde iki belirgin grup bulunmaktadır. Bu grupların kendi içlerinde virgül kullanıldığı için, iki grubu birbirinden sağlıklı bir şekilde ayırmak ancak noktalı virgül (;;) ile mümkündür.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kelime gruplarını belirleyin.
Birinci grup: Masa, sandalye, kürsü (ofis mobilyaları); İkinci grup: Bilgisayar, yazıcı, fotokopi makinesi (teknolojik aletler).
Noktalama işaretini doğru yerleştirmek için önce cümlenin yapısını anlamak gerekir.
2
Grupların iç yapısındaki noktalama işaretlerini kontrol edin.
Her iki grup da kendi içinde virgüllerle ayrılmış kelimeler barındırmaktadır.
Eğer gruplar içinde virgül varsa, bu grupları birbirinden ayırmak için daha güçlü bir duraklama olan noktalı virgüle ihtiyaç duyulur.
3
Noktalı virgül kuralını uygulayın.
Noktalı virgül (;;), 'cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak' amacıyla boşluğa yerleştirilir.
Bu kural, Türk Dil Kurumu'nun belirttiği temel noktalama kurallarından biridir.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür veya takımları ayırma görevi

İpuçları

1
Cümledeki kelimelerin iki farklı sınıfa (eşyalar ve elektronik aletler) ait olduğunu fark ettiniz mi?
2
Grupların kendi içlerinde virgül kullanılmış olması, araya gelecek işaretin virgülden daha güçlü bir işaret olmasını gerektirir.
3
Tür veya takımları birbirinden ayırmak için kullanılan noktalama işaretini hatırlayın; bu işaret iki noktadan farklı olarak açıklama yapmaz, sadece sınırı çizer.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün bir diğer önemli görevi olan 'ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma' kuralıyla ilgili sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1353Soru →

Türkçede "ev" sözcüğüyle kurulan birleşik kelimeler (kurum, kuruluş veya yer bildirenler) bitişik yazılır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmadığı için bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şehrin en eski basım evi, teknolojinin gerisinde kaldığı için faaliyetlerini durdurdu.

Cevap

Basım evi ifadesinin yer aldığı seçenek hatalıdır çünkü bu kelimenin bitişik yazılması gerekir.
Basımevi sözcüğü, Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre bir kurum/yer adı bildirdiği için bitişik yazılması gereken birleşik kelimeler arasındadır. Cümle içerisinde 'basım evi' şeklinde ayrı yazılması kurala aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki "ev" sözcüğüyle kurulan birleşik kelimeleri belirle.
Belirlenen kelimeler: aşevi, basım evi, gözlemevi, konukevi, yayınevi.
Yazım kuralının hangi kelimelere uygulanacağını tespit etmek gerekir.
2
TDK'nin "ev" sözcüğüyle kurulan birleşik kelimeler hakkındaki kuralını hatırla.
Kural: Ev sözcüğüyle kurulan birleşik kelimeler (aşevi, bakımevi, basımevi vb.) bitişik yazılır.
Doğru yazım biçimini belirlemek için standart kuralı uygulamak gerekir.
3
Kuralı seçeneklere uygula ve yanlış olanı seç.
"Basım evi" ayrı yazıldığı için kural ihlal edilmiştir.
Yanlış yazılan kelimeyi bularak soruyu çözümlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Ev Sözcüğüyle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
"Ev" sözcüğüyle biten birleşik kelimelerin nasıl yazıldığını düşünün.
2
TDK'ye göre aşevi, huzurevi ve yayınevi gibi kelimeler her zaman bitişik yazılır.
3
Cümlelerdeki kelimelerden biri, kurala rağmen ayrı yazılarak hata yapılmıştır; bu kelime 'basımevi'dir.

Daha Fazla Pratik

Diğer 'ev'li kelimeleri (orduevi, polisevi, öğretmenevi) hatırlayarak kuralı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1354Soru →

Noktalama işaretleri, duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek, cümlenin yapısını ve duraklama noktalarını belirlemek için kullanılır. Özellikle cümle sonuna konulan işaretler, anlamın tamamlanıp tamamlanmadığını veya metindeki duygu tonunu belirlemede kritik bir rol oynar. İki noktadan (:) sonra gelen açıklamaların veya listelerin nasıl sonlandırılacağı ise cümlenin başlangıcındaki sınırlamalara bağlıdır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna üç nokta (...) getirilmesi uygun değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başarının sırrını şu iki temel prensibe borçluyum: disiplinli çalışmak ve hata yapmaktan korkmamak

Cevap

Başarının sırrını disiplin ve korkmamak olarak iki maddeyle sınırlayan cümlede, liste tamamlandığı için sonuna nokta konulmalıdır.
Cümle başında 'şu iki temel prensip' denilerek bir sayısal sınır getirilmiştir. Açıklama kısmında 'disiplinli çalışmak' (1) ve 'hata yapmaktan korkmamak' (2) maddeleri sıralanarak bu sınır doldurulmuştur. Anlamca ve yapıca tamamlanan bu tür cümlelerin sonuna nokta (.) getirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yüklemlerini kontrol et.
Disiplinli çalışmak ve korkmamak ifadeleriyle biten cümlede, başta belirtilen 'iki prensip' tam olarak karşılanmıştır.
Yüklemi olmayan veya anlamca tamamlanmayan cümleler ile örneklendirmesi devam eden cümleleri ayırt etmek gerekir.
2
İki noktadan sonraki kısmın sınırını belirle.
'Şu iki temel prensip' ifadesi listenin kesin ve kapalı olduğunu gösterir.
Eğer liste 'şu prensiplerdir' şeklinde ucu açık bırakılsaydı üç nokta gerekebilirdi.
3
Diğer seçeneklerdeki eksiltili yapıları teyit et.
Diğer seçeneklerde ya yüklem yoktur ya da örnekler/koşul yarım bırakılmıştır.
Bu durumlar Türkçede üç noktanın temel kullanım alanlarıdır.

Anahtar Kavram

Tamamlanmış Liste ve Eksiltili Cümle Ayrımı

İpuçları

1
Cümlenin sonunda bir yüklem (eylem veya ek-fiil almış isim) olup olmadığını kontrol edin.
2
İki noktadan sonra yapılan açıklamalarda, listenin kaç öğeden oluşacağı başta belirtilmiş mi diye bakın.
3
Eğer cümlenin başında 'iki prensip' gibi bir sayı verilmişse ve bu kadar öğe sayılmışsa cümle bitmiştir; nokta konmalıdır.

Daha Fazla Pratik

İki noktanın açıklama ve örneklendirme görevleri ile bu durumlardaki büyük/küçük harf kurallarını tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Örnekleri okurken cümlenin sonuna 'vardır, mevcuttur, görüyoruz' gibi bir yüklem ekleyip ekleyemediğinize bakın. Eğer bu kelimeleri eklemeden anlam kendiliğinden bitiyorsa nokta, bitmiyorsa üç nokta uygundur.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 1355Soru →

Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS) başvuru sürecine dair hazırlanan bir bilgilendirme kılavuzunda geçen aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınav başvuru ücreti, kılavuzda belirtilen anlaşmalı bankalara veya PTT'na yatırılabilmektedir.

Cevap

Sınav başvuru ücretinin PTT'ye yatırılacağını belirten ifadede yazım yanlışı yapılmıştır; çünkü ek kısaltmanın son harfine göre getirilmelidir.
Doğru cevap olan seçenekte 'PTT'na' ifadesi kullanılmıştır. Ancak kurala göre büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilmelidir. PTT kısaltması 'Pe-Te-Te' şeklinde okunduğu için ekin 'PTT'ye' olması gerekir. Açılımı olan 'Posta ve Telgraf Teşkilatı'na' şeklindeki okunuş esas alınamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü belirlemek
PTT, büyük harflerle yapılmış bir kısaltmadır.
Büyük harfli ve küçük harfli kısaltmaların ek alma kuralları farklıdır.
2
Büyük harfli kısaltmalar için kuralı uygulamak
Ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre (Pe-Te-Te) getirilmelidir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre büyük harfli kısaltmalarda açılım esas alınmaz.
3
Seçenekteki ek ile kuralı karşılaştırmak
Seçenekte 'PTT'na' (Posta ve Telgraf Teşkilatı'na) denilerek açılım esas alınmıştır, doğrusu 'PTT'ye' olmalıdır.
Kısaltmanın son harfi olan 'T' (Te) sesi 'e' ile bittiği için yönelme eki 'ye' şeklinde gelmelidir.

Anahtar Kavram

Büyük Harflerle Yapılan Kısaltmalara Getirilen Ekler

İpuçları

1
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda eklerin nasıl getirildiğini hatırlayın.
2
Kısaltmanın açılımını (Posta ve Telgraf Teşkilatı) mı yoksa harflerini mi (P-T-T) okumalıyız?
3
PTT kısaltması 'Pe-Te-Te' şeklinde biter. Son harf olan 'Te' sesine uygun bir ek getirilmelidir.

Daha Fazla Pratik

Küçük harflerle yapılan kısaltmalarda (kg, mm, gr) ekin kelimenin okunuşuna göre geldiğini unutmayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 1356Soru →

Bir kütüphaneci, rafları düzenlerken kurgusal eserlerden roman, hikâye, şiir ( ) bilgilendirici eserlerden ise tarih, coğrafya, biyografi kitaplarını farklı bölümlere yerleştirmiştir.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ;

Cevap

Cümle içinde virgüllerle ayrılmış türleri (kurgusal ve bilgilendirici eserler) birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;;) getirilmelidir.
Cümlede kurgusal eserler ve bilgilendirici eserler olmak üzere iki farklı tür sıralanmıştır. Bu türlerin her biri kendi içinde virgüllerle ayrıldığı için, bu iki ana grubu birbirinden ayırmak amacıyla noktalı virgül (;;) kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki grupları belirleyin.
Birinci grup 'roman, hikâye, şiir' (kurgusal); ikinci grup 'tarih, coğrafya, biyografi' (bilgilendirici).
Noktalı virgülün tür veya takımları ayırma görevini test etmek için grupları saptamak gerekir.
2
Grupların iç yapısını inceleyin.
Her iki grup da kendi içinde virgüllerle ayrılmış öğeler barındırmaktadır.
Eğer grup içinde virgül varsa, grupları birbirinden ayırmak için virgül yerine noktalı virgül tercih edilir.
3
Uygun noktalama işaretini seçin.
Gruplar arasına noktalı virgül (;;) konulmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Tür veya Takımları Ayırmada Noktalı Virgül Kullanımı

İpuçları

1
Cümlede 'kurgusal' ve 'bilgilendirici' olarak iki ayrı kitap kategorisi olduğuna dikkat edin.
2
Bu kategorilerin her birinin kendi içinde virgüllerle ayrıldığını fark edin. Grupları ayırmak için virgülün bir üst derecesi gerekir.
3
Türkçede virgülle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için hangi işaret kullanılır?

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün, öğeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanıldığı örnekleri de inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 68 / 68
Yazım ve Noktalama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 68 | Examkin