Examkin

Diğer Noktalama İşaretleri (Kesme, Tırnak, Yay Ayraç, Çizgiler)

116 soru

Soru 61Soru →

Türkçede kesme işareti, tırnak işareti, yay ayraç ve çizgilerin kullanımıyla ilgili kurallar ve bu kuralların istisnaları oldukça detaylıdır. Bu kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Bayrağı Kanunu (2893 Sayılı Kanun)'nun ilgili maddelerinde, bayrağın kullanımıyla ilgili hukuki yaptırımlar açıkça ifade edilmiştir.

Cevap

Türk Bayrağı Kanunu (2893 Sayılı Kanun)'nun cümlesinde kesme işaretinin yay ayraçtan sonra kullanılması yanlıştır; kesme işareti özel isimden hemen sonra, yay ayraçtan önce kullanılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekteki hata, ekin yay ayraçtan sonra getirilmesidir. Türk Dil Kurumu'nun 'Noktalama İşaretleri' kılavuzuna göre, özel adlara getirilen ekleri ayırmak için kullanılan kesme işareti, yay ayraçtan önce konulmalıdır. Yani doğru kullanım 'Türk Bayrağı Kanunu'nun (2893 Sayılı Kanun)' şeklinde olmalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
Özel isim ve ek ilişkisini incelemek
Cümlede 'Türk Bayrağı Kanunu' özel ismine '-nun' tamlayan eki getirilmiştir.
Türkçede özel isimlere gelen çekim eklerinin nasıl ayrılacağını belirlemek gerekir.
2
Yay ayraç ve ek kullanım kuralını kontrol etmek
TDK kuralına göre özel adlara ek getirildiğinde kesme işareti yay ayraçtan önce kullanılır.
Ekin ait olduğu sözcüğün netleşmesi ve yay ayracın ekten sonra gelmesi kuralını doğrulamak için.
3
Diğer seçeneklerdeki çeldiricileri değerlendirmek
Kuşadamız (iyelik eki değişimi), Avrupa Birliği (istisna), Tırnak sonrası ek kullanımı ve kurum adları kurallarının doğru uygulandığı görüldü.
Sorunun diğer unsurlarının doğruluğunu teyit ederek yanlış seçeneği kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Özel Adlarda Kesme İşareti ve Yay Ayraç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki özel isimlerin (kanun, kurum, yer adı) aldığı ekleri ve bu eklerin ayrılma biçimlerini tek tek inceleyin.
2
Özellikle yay ayraç (parantez) kullanılan bir özel isimde, ekin parantezden önce mi sonra mı ayrıldığını kontrol edin.
3
TDK'nin 'Özel isimlere ek getirildiğinde kesme işareti yay ayraçtan önce kullanılır' kuralını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Kurum/kuruluş istisnalarını (özellikle Avrupa Birliği ve Başbakanlık gibi örnekleri) ve iyelik eki değişen yer adlarını (Boğaz Köprümüz vb.) tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Noktalama sorularında karmaşık yapılarda (parantezli, tırnaklı) önce 'ek kök' ayrımını yapın. Ekin asıl kelimeye mi yoksa parantez içindeki açıklamaya mı ait olduğunu belirleyin. Ek asıl kelimeye aitse, parantezin araya girmesi ekin yerini değiştirmemelidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 62Soru →

Türkçede özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılırken bazı özel durumlarda bu kuralın dışına çıkılmaktadır. Bu bilgiler ışığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, çizgiler) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçen yıl restore edilen Boğaz Köprümüz'ün eşsiz manzarası, yerli ve yabancı turistleri büyülemeye devam ediyor.

Cevap

Cümledeki 'Boğaz Köprümüz'ün' ifadesinde kesme işaretinin kullanılması hatalıdır; doğrusu 'Boğaz Köprümüzün' şeklinde olmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun 'Kesme İşareti' başlığı altındaki kuralına göre; sonunda 3. teklik kişi iyelik eki bulunan özel ada (Boğaz Köprüsü), bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde (Boğaz Köprümüz) kesme işareti konmaz. Bu nedenle 'Boğaz Köprümüz'ün' değil, 'Boğaz Köprümüzün' yazımı doğru kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Özel isimlerin iyelik eki değişim kuralını analiz etme
Boğaz Köprüsü ifadesinin sonundaki '-ü' eki 3. tekil iyelik ekidir.
TDK kuralına göre sonunda 3. tekil iyelik eki bulunan özel isimlerde bu ek değişirse kesme kullanılmaz.
2
Cümledeki kullanımı kurala göre kontrol etme
'Boğaz Köprümüz' ifadesinde 1. çoğul iyelik eki kullanılmıştır.
Orijinal iyelik eki (Boğaz Köprüsü) düştüğü ve yerine başka bir iyelik eki geldiği için kesme işareti kaldırılmalıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki istisna ve kuralları doğrulama
Avrupa Birliği istisnası, kısa çizgi kullanımı ve tırnak işareti kurallarının doğru uygulandığı görüldü.
Hatalı olan seçeneğin kesin tespiti için diğer kuralların sağlaması yapılır.

Anahtar Kavram

İyelik Eki Değişen Özel Adlarda Kesme İşareti Kullanımı

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'Kuşadamızdaki' veya 'Amik Ovamızın' gibi iyelik eki değişen yer adlarının yazımını inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 63Soru →

Türkçede kesme işareti, tırnak işareti, yay ayraç ve kısa çizgi gibi noktalama işaretlerinin kullanımı Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından belirlenen kurallara tabidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlar Kurulu’nun dünkü toplantısında alınan tasarruf tedbirleri, kamuoyuyla ayrıntılı bir şekilde paylaşıldı.

Cevap

Bakanlar Kurulu bir kurul adı olduğu için üzerine gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.
Bakanlar Kurulu bir kurul adıdır. Türk Dil Kurumunun güncel yazım kılavuzuna göre; kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'Bakanlar Kurulu’nun' kullanımı hatalıdır; doğrusu 'Bakanlar Kurulunun' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, çizgi) görevlerini incelemek.
Her işaretin TDK kuralları çerçevesindeki işlevi kontrol edilir.
Noktalama hatalarını tespit etmek için her bir işaretin kullanım bağlamını doğrulamak gerekir.
2
Kurum, kuruluş ve kurul adlarına getirilen eklerin yazım kuralını hatırlamak.
TDK'ye göre bu tür adlara gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması gerektiği saptanır.
Bakanlar Kurulu ifadesi bir kurul adı olduğu için kuralın doğrudan uygulama alanıdır.
3
Hatalı kullanımı belirlemek.
Bakanlar Kurulu’nun ifadesindeki kesme işaretinin gereksiz olduğu tespit edilir.
Doğru yazım 'Bakanlar Kurulunun' şeklinde olmalıdır.

Anahtar Kavram

Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki noktalama işaretlerini tek tek çıkarıp yerine başka bir işaret gelip gelemeyeceğini düşünerek de sağlamasını yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 64Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir noktalama yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Peyami Safa'nın "Dokuzuncu Hariciye Koğuşu"'nu mutlaka okumalısın.

Cevap

Eser adından sonra tırnak işareti kullanıldığı halde ayrıca kesme işaretine yer verilen cümlede noktalama yanlışı yapılmıştır.
Türkçede tırnak içine alınan vurgulanmış kelimelerden veya eser adlarından sonra gelen ekleri ayırmak için ayrıca kesme işareti kullanılmaz. Eser adı olan ifadenin sonundaki tırnak işareti, eki ayırmak için yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki noktalama işaretlerini inceleyin.
Cümlede hem tırnak işareti hem de kesme işareti üst üste kullanılmıştır.
Bir sözcüğün sonundaki ekleri ayırmak için tırnak işareti zaten ayırıcı bir işlev görür.
2
Türk Dil Kurumu'nun ilgili kuralını hatırlayın.
TDK kurallarına göre tırnak içine alınan ifadelerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz.
Yazım kuralları gereği tırnak işareti kesme işaretinin işlevini de üstlendiği için ikinci bir işarete gerek yoktur.

Anahtar Kavram

Tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen eklerin yazımı
Tahmini Süre:45s
Soru 65Soru →

Türkçede kesme işareti, tırnak işareti, yay ayraç ve kısa çizgi gibi işaretlerin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boğaz Köprümüz'ün eşsiz manzarası, İstanbul'un simgelerinden biri olarak dünya çapında tanınmakta ve her yıl milyonlarca turisti ağırlamaktadır.

Cevap

Boğaz Köprümüzün ifadesinde kesme işareti kullanılmamalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun 'Kesme İşareti' başlığı altındaki 3. kuralına göre; sonunda 3. teklik kişi iyelik eki olan özel ada (Boğaz Köprüsü), bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde (Boğaz Köprümüz) kesme işareti konmaz. Bu nedenle 'Boğaz Köprümüz'ün' değil, 'Boğaz Köprümüzün' şeklinde bitişik yazılması gerekmektedir. Bu kural, sınavda sıkça sorulan üst düzey bir bilgi noktasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel adlara getirilen eklerin (kesme işareti) kurallara uygunluğunu denetlemek.
Özel adlardaki iyelik eki değişimleri ve kurum adları kuralları hatırlandı.
Kesme işaretinin en çok hata yapılan istisnai durumlarını tespit etmek gerekir.
2
Tırnak işareti ve yay ayraç içindeki ifadelerden sonra gelen eklerin durumunu kontrol etmek.
Tırnak içindeki ifadeden sonra ayrıca kesme işareti gerekmediği doğrulandı.
Yazım kurallarında işaretlerin üst üste gelme durumlarını incelemek önemlidir.
3
Kısa çizginin tarih aralıkları ve tamlamalardaki işlevini analiz etmek.
Sayılar ve karşıt kavramlar arasındaki kısa çizgi kullanımı doğru bulundu.
Kısa çizginin 've, ile, arası' anlamındaki kullanımları doğrulanmalıdır.
4
Hatalı olan 'Boğaz Köprümüz'ün' ifadesini kural çerçevesinde değerlendirmek.
İyelik eki değişikliği nedeniyle kesme işaretinin gereksiz olduğu sonucuna varıldı.
TDK kuralına göre 3. kişi iyelik eki düşüp yerine başka bir iyelik eki gelirse kesme kullanılmaz.

Anahtar Kavram

Özel Adlarda İyelik Eki Değişimi ve Kesme İşareti Kuralı
Soru 66Soru →

Türkçede özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler için de benzer bir kural geçerlidir. Bu bilgiler ve genel noktalama kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Edebiyatımızın tarihî seyrini inceleyen araştırmacılar, Batılılaşma'nın dilde ve kültürde yarattığı köklü değişimi farklı perspektiflerle ele alıyorlar.

Cevap

Batılılaşma ifadesi, 'Batı' özel isminden türetilmiş ve yapım ekleri almış bir sözcük olduğu için kendisinden sonra gelen ek kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.
Doğru cevapta yer alan 'Batılılaşma' sözcüğü, 'Batı' özel adına getirilen '-lı', '-laş' ve '-ma' yapım ekleriyle türetilmiştir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'Batılılaşma'nın' şeklindeki kullanım hatalıdır; doğrusu 'Batılılaşmanın' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel isimleri ve onlara getirilen ekleri belirlemek.
'Batı' köküne gelen '-lı', '-laş', '-ma' eklerinin yapım eki olduğu tespit edildi.
Yapım eki almış özel adların noktalama durumunu kontrol etmek gerekir.
2
TDK'nin yapım eki almış özel adlarla ilgili kuralını uygulamak.
'Batılılaşma' sözcüğü yapım eki aldığı için sonrasındaki '-nın' eki kesmeyle ayrılmaz.
Özel adlara getirilen yapım eklerinden sonra gelen hiçbir ek kesme işaretiyle ayrılmaz kuralı mevcuttur.

Anahtar Kavram

Özel Adlara Getirilen Yapım Ekleri ve Kesme İşareti İstisnası

Daha Fazla Pratik

Kurum/kuruluş adlarındaki kesme işareti istisnalarını ve 'Avrupa Birliği' ayrımını pekiştirmek için benzer örnekleri inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 67Soru →

Noktalama kuralları (kesme işareti, tırnak işareti, yay ayraç ve kısa çizgi) dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir kullanım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gerekli evrakları teslim etmek için Ankara Üniversitesi Rektörlüğü'ne bir dilekçe yazdım.

Cevap

Ankara Üniversitesi Rektörlüğü bir kurum/birim adı olduğu için gelen ekin kesme işaretiyle ayrılmaması gerekmektedir.
Türk Dil Kurumu kuralları uyarınca; kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Ankara Üniversitesi Rektörlüğü bir birim/kuruluş adı olduğu için 'Rektörlüğüne' şeklinde bitişik yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki noktalama işaretlerini (kısa çizgi, tırnak, yay ayraç, kesme) tespit et.
A'da kısa çizgi, B'de tırnak, C'de kesme, D'de yay ayraç ve kısa çizgi, E'de kesme işareti kullanılmıştır.
Soruda hedeflenen işaretlerin doğru kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmek için ilk adımdır.
2
Kesme işaretinin özel adlara ve kurumlara geliş kuralını hatırla.
TDK kurallarına göre kurum, kuruluş ve birim adlarına gelen ekler kesme ile ayrılmaz (Örn: Türk Dil Kurumuna, Ankara Üniversitesine).
En sık karıştırılan ve KPSS'de sıkça sorulan 'kurum eki' kuralını test etmek içindir.
3
Hatalı olan seçeneği belirle.
Rektörlük ifadesine gelen ekin ayrıldığı seçenek kuralı ihlal etmektedir.
Rektörlük bir birim/kuruluş adıdır ve kural gereği ek bitişik yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Kurum, Kuruluş ve Birim Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki özel isimlere getirilen eklere ve kurum isimlerine odaklanın.
2
TDK'nin kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerle ilgili özel bir kuralı olduğunu hatırlayın.
3
Rektörlük, Bakanlık gibi birim adlarına gelen eklerin kesme ile ayrılıp ayrılmayacağını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ile kurum kısaltmaları arasındaki kesme işareti farkını pekiştirmek için benzer örnekler çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 68Soru →

Türkçede kesme işareti, tırnak işareti, yay ayraç ve kısa çizgi gibi noktalama işaretlerinin kullanımı belirli kurallara bağlıdır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstanbul Boğazı'nın eşsiz manzarasını tamamlayan Boğaz Köprüsü'müzün restorasyon çalışmaları önümüzdeki ay tamamlanacak.

Cevap

Boğaz Köprüsü'müzün ifadesinin yer aldığı seçenek, noktalama hatası içermektedir.
Cümlede geçen 'Boğaz Köprüsü'müzün' ifadesi hatalıdır. Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre; sonunda 3. kişi iyelik eki bulunan özel adlara (Boğaz Köprüsü, Amik Ovası vb.), bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme işareti kullanılmaz. Dolayısıyla kelimenin 'Boğaz Köprümüzün' şeklinde bitişik yazılması gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kesme işaretinin özel adlarla kullanımını incelemek
Boğaz Köprüsü özel bir addır ve sonunda iyelik eki (-ü) bulunmaktadır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, sonunda 3. kişi iyelik eki bulunan özel adlara dikkat edilmelidir.
2
İyelik eki değişim kuralını uygulamak
Cümlede 'bizim' anlamı katan '-müz' eki getirilmiştir.
Kural gereği: Sonunda 3. kişi iyelik eki olan özel ada, bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme işareti konmaz.
3
Doğru yazımı belirlemek
Doğru yazım 'Boğaz Köprümüzün' şeklinde olmalıdır.
Kesme işaretinin kullanılması bu kurala aykırılık teşkil eder.

Anahtar Kavram

Özel adlarda iyelik eki değişimi ve kesme işareti kuralı

İpuçları

1
Cümlelerdeki özel isimlere getirilen kesme işaretlerini ve iyelik eklerini dikkatle inceleyin.
2
'Boğaz Köprüsü' özel adının sonundaki ekin değişip değişmediğine bakın.
3
TDK'ye göre Boğaz Köprüsü, Amik Ovası gibi isimlere 'bizim' anlamı katan iyelik ekleri getirildiğinde kesme işareti kullanılmaz.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmadığı kuralını da tekrar ederek bu konudaki tüm istisnaları pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Özel ismin yalın halini (Boğaz Köprüsü) düşünüp, cümlede bu yapının bozulup bozulmadığını kontrol ederek iyelik eki kuralını hatırlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 69Soru →

Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır. Bu tür ekler, yay ayraç içinde ek bir bilgi verildiğinde yay ayraçtan önce yazılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarık Buğra (1918-1994)'nın "Osmancık" romanı, Osmanlı Devleti’nin kuruluş sürecini ele alır.

Cevap

Tarık Buğra ismine getirilen ekin yay ayraçtan sonra yazıldığı seçenek noktalama açısından yanlıştır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, bir özel isme getirilen ek, yay ayraç içinde verilen ek bilgiden önce yazılmalıdır. Dolayısıyla 'Tarık Buğra (1918-1994)'nın' yerine 'Tarık Buğra'nın (1918-1994)' kullanımı doğru olacaktı. Bu kurala uyulmaması bir noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel isim ve beraberindeki ek bilgisini incele.
Tarık Buğra ismi ve doğum-ölüm tarihlerini içeren yay ayraç tespit edildi.
Noktalama kuralları uyarınca ekin nereye geleceği bu yapıya bağlıdır.
2
Yay ayraç ve kesme işareti kuralını uygula.
Ekin yay ayraçtan önce, isme bitişik (kesme ile) yazılması gerektiği belirlendi.
TDK kuralına göre ek, yay ayraç kapatıldıktan sonra değil, asıl kelimeden hemen sonra yazılmalıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki kısa çizgi, tırnak ve kurum adlarını kontrol et.
Ankara-Eskişehir (doğru), "yalnızlık" (doğru), Türk Dil Kurumunun (doğru) olduğu görüldü.
Hatalı seçeneği doğrulamak için diğer kuralların doğruluğundan emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Kesme İşareti ve Yay Ayraç Birlikteliği

İpuçları

1
Özel isme gelen çekim eklerinin yay ayraçla olan mesafesine dikkat edin.
2
Yay ayraç içindeki bilgi cümleden çıkarıldığında geriye kalan ismin ekiyle birlikte doğru yazılıp yazılmadığını kontrol edin.
3
Cümleden tarihi çıkarırsanız; 'Tarık Buğra'nın' doğruyken, 'Tarık Buğra'nın' yerine ekin ayraçtan sonraya kalması yapısal bir bozukluktur.

Daha Fazla Pratik

Tırnak içine alınan sözcüklerden sonra gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmadığına dair örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 70Soru →

Noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, çizgiler) işlevsel kullanımı ve güncel yazım kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Tarih Kurumu'nun düzenlediği kongrede, "Milli Mücadele" yıllarına —özellikle de diplomasi trafiğine— ışık tutan yeni belgeler sunuldu.

Cevap

Türk Tarih Kurumu bir kurum adı olduğu için, gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması gerekir.
Türk Tarih Kurumu bir kurum adıdır. Türk Dil Kurumu (TDK) kuralları uyarınca, kurum, kuruluş, kurul, merkez, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle (') ayrılmaz. Bu nedenle ifadenin 'Türk Tarih Kurumunun' şeklinde yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel isimleri ve kurum adlarını belirleyin.
"Türk Tarih Kurumu" bir kurum adıdır; "Milli Mücadele" bir dönem/olay adıdır.
Noktalama kuralları ismin türüne göre (kurum vs. şahıs/yer) değişiklik gösterir.
2
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin yazım kuralını uygulayın.
TDK kuralına göre: "Kurum, kuruluş, kurul, merkez, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz."
Resmî yazışma dili ve standart imla kuralları gereği bu ayrım yapılmaz.
3
Diğer noktalama işaretlerini denetleyin.
Tırnak içindeki ifade sonrası ek gelmediği için sorun yok; ara söz için kullanılan çizgiler ise işlevine uygundur.
Cümlenin yapısal bütünlüğünü ve yan unsurlarını doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarında Kesme İşareti İstisnası

İpuçları

1
Cümlelerdeki kurum ve kuruluş adlarına dikkat edin.
2
TDK'nin kurum adlarına gelen eklerle ilgili genel kuralını ve bu kuralın tek istisnası olan yapıyı hatırlayın.
3
Özellikle Türk Tarih Kurumu, Başbakanlık veya Milli Eğitim Bakanlığı gibi yapılar kurumdur ve bunlara gelen ekler bitişik yazılır.

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ile 'makam' adları (Vali, Kaymakam, Bakan) arasındaki kesme işareti kullanım farklarını inceleyen sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soruya yaklaşırken önce 'Avrupa Birliği' istisnasını eleyin, ardından kurum adlarının sonundaki ekleri kontrol edin. Eğer bir kurum adına ek gelmişse ve kesme ile ayrılmışsa, o seçenek muhtemelen hatalıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 71Soru →

Türkçede kısa çizgi (-); kelimeler arasında "ve, ile, ila, arasında" anlamlarını vermek, ekleri göstermek veya ara sözleri belirtmek gibi amaçlarla kullanılır. Ancak bazı dil yapılarında kısa çizgi kullanımı kural dışıdır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısa çizginin (-) kullanımı bir noktalama yanlışına yol açmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşe başlayalı aşağı-yukarı beş ay oldu ama henüz tam alışamadım.

Cevap

İkileme olan "aşağı yukarı" ifadesinin arasına kısa çizgi konulması yanlıştır.
Doğru cevap olan seçenekteki "aşağı yukarı" ifadesi bir ikilemedir. Türkçede "yavaş yavaş", "iyi kötü", "aşağı yukarı" gibi ikilemelerin arasına kısa çizgi dahil hiçbir noktalama işareti getirilemez. Bu nedenle buradaki kullanım bir noktalama yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısa çizgi kullanımlarını analiz et.
Seçeneklerde kısa çizginin; karşılaştırma, ek belirtme, ikileme, tarih aralığı ve güzergah belirtme amaçlı kullanıldığı görülmektedir.
Yanlış kullanımın hangi dil bilgisi kuralına aykırı olduğunu tespit etmek gerekir.
2
İkilemelerle ilgili noktalama kuralını hatırla.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre ikilemeleri oluşturan sözcüklerin arasına virgül, kısa çizgi veya başka bir noktalama işareti getirilemez.
İkilemeler bir bütün olarak kabul edilir ve aralarına işaret konulması yazım yanlışı/noktalama yanlışı sayılır.
3
Hatalı ifadeyi belirle.
"Aşağı-yukarı" ifadesindeki kısa çizgi, kurala aykırı bir kullanımdır.
Bu ifade bir ikilemedir ve "aşağı yukarı" şeklinde ayrı ve işaretsiz yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

İkilemelerin arasına noktalama işareti konmaz.

İpuçları

1
Cümledeki kısa çizginin kelimeler arasında hangi anlamı kurduğuna dikkat et.
2
Türkçede "yavaş yavaş" veya "eş dost" gibi kelime gruplarına ne dendiğini ve bunların arasına işaret gelip gelmediğini hatırla.
3
"Aşağı yukarı" ifadesi bir ikilemedir ve ikilemelerin arasına kısa çizgi konulmaz.

Daha Fazla Pratik

Kısa çizgi ile uzun çizginin (konuşma çizgisi) farklarını ve kullanım alanlarını tekrar gözden geçirebilirsin.

Alternatif Yöntem

Eğer iki kelime birleşerek bir karşılaştırma veya bağlantı (Ankara-İstanbul gibi) kurmuyorsa, bunun bir ikileme olup olmadığını kontrol ederek çözüme gidebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 72Soru →

Türkçede tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için ayrıca kesme işareti kullanılmaz.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlığın yayımladığı "Yeni Eğitim Vizyonu"'ndaki hedefler tek tek açıklandı.

Cevap

Bakanlığın yayımladığı bir belgeden bahsedilen ve tırnak işaretinden sonra gereksiz yere kesme işareti kullanılan seçenek yanlıştır.
Doğru cevap olan cümlede, tırnak içine alınmış olan 'Yeni Eğitim Vizyonu' ifadesinden sonra gelen '-ndaki' eki kesme işaretiyle ayrılmıştır. Ancak TDK güncel kılavuzuna göre tırnak işaretiyle kapatılan sözlere getirilen ekler için ayrıca kesme işareti kullanılmaz. Doğru yazım '"Yeni Eğitim Vizyonu"ndaki' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tırnak işareti ve eklerin kullanım kuralını gözden geçir.
TDK kuralı: 'Tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz.'
Tırnak işareti zaten ayırıcı bir görev üstlendiği için ikinci bir ayırıcıya (kesme işareti) ihtiyaç duyulmaz.
2
Cümledeki kullanımı incele.
"Yeni Eğitim Vizyonu"'ndaki ifadesinde tırnaktan sonra (') işareti kullanılmıştır.
Kurala aykırı bir kullanım tespit edilmiştir.
3
Diğer seçeneklerdeki noktalama işaretlerini (yay ayraç, kısa çizgi, uzun çizgi) kontrol et.
Tüm işaretlerin kendi görevlerine uygun (tarih aralığı, ara söz, kesin olmayan bilgi vb.) kullanıldığı görülür.
Yanlışlığın sadece tırnak ve kesme işareti kombinasyonunda olduğunu teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Tırnak işareti ile kesme işaretinin birlikte kullanımı (Yazım Tasarrufu)

İpuçları

1
Cümlelerdeki tırnak ve kesme işaretinin yan yana geldiği yerlere dikkat edin.
2
Bir kelime zaten tırnak içine alınmışsa, ona gelen eki ayırmak için başka bir işaret gerekir mi?
3
TDK'ya göre tırnak işareti kesme işaretinin görevini de yerine getirdiği için ekler doğrudan tırnaktan sonra yazılır.

Daha Fazla Pratik

Tırnak işaretinin diğer bir kullanımı olan eser adlarının metin içindeki gösterimi ve ardından gelen eklerin yazımı üzerine benzer örnekler çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 73Soru →

Türkçede özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır. Ancak özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işaretinin ve ekin yazımıyla ilgili dikkat edilmesi gereken özel bir kural bulunmaktadır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yakup Kadri (Karaosmanoğlu)’nun "Kiralık Konak" adlı romanında üç kuşak arasındaki çatışma anlatılır.

Cevap

Yakup Kadri (Karaosmanoğlu)’nun ifadesinde kesme işaretinin yay ayraçtan sonra kullanılması yanlıştır; ek ve kesme işareti yay ayraçtan önce (Yakup Kadri’nin) gelmelidir.
Türkçede bir özel isimden sonra parantez içinde açıklama yapılacaksa, isme getirilen ek parantezden önce yazılmalı ve kesme işaretiyle ayrılmalıdır. Soruda ise ek parantezden sonra getirilerek kural ihlal edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel ismi ve eki tespit et.
Özel isim 'Yakup Kadri', getirilen ek ise tamlayan eki olan '-nin' ekidir.
Kesme işaretinin nereye konulacağını belirlemek için kök ve ek ayrımı yapılmalıdır.
2
Yay ayraç içindeki açıklama ile ekin ilişkisini Türk Dil Kurumu kurallarına göre kontrol et.
TDK kuralına göre: Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti yay ayraçtan önce kullanılır.
Ek, parantez içindeki açıklamaya değil, doğrudan özel isme aittir.
3
Hatalı kullanımı düzelt.
Hatalı olan 'Yakup Kadri (Karaosmanoğlu)’nun' yazımı, 'Yakup Kadri’nin (Karaosmanoğlu)' olarak düzeltilmelidir.
Dil bilgisi kuralları uyarınca ek asıl isme eklenmelidir.

Anahtar Kavram

Yay Ayraç ve Kesme İşaretinin Birlikte Kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki özel isimlere getirilen eklerin parantez ve kesme işaretiyle olan ilişkisine odaklanın.
2
Özellikle soyadı veya ek bilgi parantez içinde verildiğinde, isme gelen ekin parantezin içinde mi yoksa dışında mı olması gerektiğini düşünün.
3
TDK'ye göre ek, parantez açılmadan hemen önce isme yapıştırılmalı ve kesmeyle ayrılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin (Avrupa Birliği hariç) hiçbir zaman kesmeyle ayrılmadığını pekiştirmek için benzer örnekler çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer parantez içindeki bilgiyi cümleden çıkardığınızda 'Yakup Kadri'nin' şeklinde bir yazım kalıyorsa, parantez varken de bu yapının bozulmaması gerektiğini hatırlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 74Soru →

Türkçede özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır; ancak kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (') kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ankara Valiliği'nin aldığı yeni karar doğrultusunda kamu kurumlarında mesai saatleri değişti.

Cevap

Ankara Valiliği ifadesinden sonra gelen ekin kesme işaretiyle ayrıldığı seçenek yanlıştır; çünkü kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler bitişik yazılır.
Ankara Valiliği bir kamu kurumudur. Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Dolayısıyla ifadenin 'Ankara Valiliğinin' şeklinde bitişik yazılması gerekiyordu.

Adım Adım Çözüm

1
Kesme işaretinin özel isimlerdeki ve kurum isimlerindeki kullanım kuralını hatırlayın.
Özel isimler (şehir, kişi vb.) ek alırken kesme kullanılır; kurum/kuruluş isimleri alırken kullanılmaz.
TDK'nin güncel yazım ve noktalama kılavuzundaki temel ayrımı uygulamak gerekir.
2
Cümlelerdeki özel isim ve kurum isimlerini tespit edin.
Kapadokya (özel isim), Ankara Valiliği (kurum), Cenap Şahabettin (özel isim), Türk-Alman (bağlantı).
Yanlışın hangi tür isimde yapıldığını belirlemek için kategorizasyon gereklidir.
3
Kurum adı olan 'Ankara Valiliği'ne getirilen eki kontrol edin.
Ekin kesme işaretiyle ayrıldığı görülmektedir, bu bir kural ihlalidir.
Kural gereği 'Ankara Valiliğinin' şeklinde bitişik yazılmalıydı.

Anahtar Kavram

Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralı.

İpuçları

1
Cümlelerdeki özel isimlerin birer kurum mu yoksa yer/kişi adı mı olduğuna dikkat edin.
2
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin (TDK'ye göre) kesme işaretiyle ayrılmadığını hatırlayın.
3
Ankara Valiliği bir kamu kurumudur; bu yüzden ona gelen ek 'ayrılmadan' yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Kurum adları istisnasını pekiştirmek için 'Avrupa Birliği' istisnasını da araştırmanız faydalı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Eğer bir ismin kurum olup olmadığından eminseniz, sonuna gelen eki ayırıp ayırmayacağınızı şu pratikle çözebilirsiniz: 'Türk Dil Kurumuna' derken ayırmıyorsanız, 'Ankara Valiliğine' derken de ayırmamalısınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 75Soru →

Yay ayraç ( ), cümle içerisinde bir sözcüğün eş anlamlısını (anlamdaşını) belirtmek amacıyla kullanılabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yay ayraç bu görevde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Edebiyatımızda bu tür eserlere anı (hatıra) adı verilir.

Cevap

Edebiyatımızda bu tür eserlere anı (hatıra) adı verilir.
Edebiyatımızda bu tür eserlere anı (hatıra) adı verilir cümlesinde geçen 'anı' ve 'hatıra' sözcükleri eş anlamlıdır. Yay ayraç, bir sözcüğün eş anlamlısını cümlede belirtmek için kullanılan temel noktalama işaretidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yay ayraç ve diğer noktalama işaretlerinin hangi amaçla kullanıldığını tespit edin.
Seçeneklerde tarih, ek bilgi, alıntı ve bağlantı gibi farklı görevler görülmektedir.
Soruda istenen 'eş anlamlılık' görevini ayırt edebilmek için her kullanımın işlevini belirlemek gerekir.
2
Seçeneklerde geçen sözcükler arasındaki anlam ilişkisini (eş anlamlılık) kontrol edin.
'Anı' ve 'hatıra' sözcüklerinin anlamdaş olduğu görülmektedir.
Yay ayraç içine alınan sözcük, dışarıdaki sözcüğün birebir karşılığı olmalıdır.
3
Doğru kullanımı onaylayın.
'Anı (hatıra)' kullanımı TDK'nin eş anlamlı sözcüklerin gösterimi kuralına tam olarak uymaktadır.
Diğer seçeneklerde yay ayraç farklı görevlerde (tarih, açıklama) kullanılmıştır.

Anahtar Kavram

Yay ayracın eş anlamlı sözcükleri belirtme görevi

İpuçları

1
Cümledeki parantez içindeki kelime ile dışındaki kelime arasında bir anlamdaşlık (eş anlamlılık) olup olmadığına bakın.
2
Yay ayraç sadece tarihleri veya ek bilgileri göstermekle kalmaz, aynı zamanda bir kelimenin farklı bir dildeki veya halk arasındaki karşılığını da verebilir.
3
'Anı' ve 'hatıra' kelimelerinin aynı anlamı taşıyıp taşımadığını düşünerek seçeneği değerlendirin.

Daha Fazla Pratik

Yay ayracın diğer bir yaygın görevi olan 'tiyatro metinlerinde oyuncunun hareketlerini belirtme' konusunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 76Soru →

Türkçede noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, çizgiler) kullanımıyla ilgili kurallar ve istisnalar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Stratejik konumuyla her zaman ön planda olan Çanakkale Boğazı'mızın güvenliği, uluslararası deniz hukuku çerçevesinde titizlikle sağlanmaktadır.

Cevap

Çanakkale Boğazı ifadesinin geçtiği cümlede kesme işaretinin kullanımı yanlıştır; kural gereği 'Çanakkale Boğazımızın' şeklinde yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre, sonunda üçüncü teklik kişi iyelik eki bulunan özel adlara (Boğaz Köprüsü, Amik Ovası, Kuşadası, Çanakkale Boğazı vb.), bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme işareti kullanılmaz. Dolayısıyla 'Çanakkale Boğazı'mızın' yazımı hatalıdır, doğrusu 'Çanakkale Boğazımızın' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel adlardaki iyelik eki yapısını inceleyin.
'Çanakkale Boğazı' ismi zaten üçüncü teklik kişi iyelik eki (−ı-ı) ile bitmektedir.
Kuralın uygulanacağı temel yapıyı belirlemek için gereklidir.
2
Eklenen yeni eki kontrol edin.
İsme birinci çoğul kişi iyelik eki (−mız-mız) getirilmiştir.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre bu durumda kesme işaretinin düşüp düşmeyeceğini belirlemek gerekir.
3
İlgili TDK kuralını uygulayın.
Sonunda 3. kişi iyelik eki olan özel ada başka bir iyelik eki gelirse kesme kullanılmaz: Çanakkale Boğazımızın.
Yazım hatasının nedenini bilimsel kurala dayandırmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

İyelik Eki ile Biten Özel Adlara Ek Getirilmesi

İpuçları

1
Cümlelerdeki kurum adlarına ve özel adlardaki iyelik eki değişimlerine dikkat edin.
2
Özellikle 'Çanakkale Boğazı' gibi sonunda zaten iyelik eki olan bir ada, yeni bir iyelik eki (−mız)(-mız) geldiğinde kuralın değiştiğini hatırlayın.
3
TDK'nin 'Boğaz Köprümüzün' örneğinde olduğu gibi, iyelik eki değişen özel adlarda kesme işareti düşer.

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ve bunlara getirilen eklerin (özellikle Başkanlık, Rektörlük gibi makam adları dahil) yazımıyla ilgili benzer soruları çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Noktalama sorularında her zaman 'istisnaları' arayın. Avrupa Birliği istisnası mı, yoksa iyelik eki kuralı mı test ediliyor analiz edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 77Soru →

Noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından belirlenen güncel kurallar ve bu kuralların uygulama alanlarındaki istisnai durumlar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir hata yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun "Kiralık Konak" (1922)'ta ele aldığı kuşak çatışması, Tanzimat'tan Cumhuriyet'e uzanan bir süreci kapsar.

Cevap

Hata içeren cümle, eser adından sonra gelen ekin yay ayraçtan sonra ve kesme işaretiyle yazıldığı seçenektir.
Doğru cevap olan cümlede iki temel hata yapılmıştır. Birincisi, TDK kurallarına göre bir özel isme veya esere ait olan ek, yay ayraç içindeki bilgiden önce gelmelidir. İkincisi ise, tırnak içine alınan ifadelerden sonra ekleri ayırmak için ayrıca kesme işareti kullanılmaz. Bu nedenle ifade '"Kiralık Konak"ta (1922)' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Eser adlarına gelen eklerin kullanımını kontrol etme
TDK kuralına göre, tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz.
Tırnak işareti zaten bir sınır belirleyici olduğu için kesme işaretine ihtiyaç duyulmaz.
2
Yay ayraç ve ek ilişkisini inceleme
TDK'ye göre özel veya cins isme ait ek, ayraçtan önce yazılmalıdır.
Cümlenin asıl ögesi olan isme ait ek, ekave bilgi içeren ayraçtan sonra gelerek yapısal bütünlüğü bozmamalıdır.
3
Hatalı yapıyı düzeltme
"Kiralık Konak" (1922)'ta yerine "Kiralık Konak"ta (1922) yazılmalıdır.
Bu düzeltme hem tırnak sonrası kesme kullanılmaması kuralına hem de ekin ayraçtan önce gelmesi kuralına uygundur.

Anahtar Kavram

Kesme, Tırnak ve Yay Ayracın Karma Kullanım Kuralları

İpuçları

1
Cümlelerdeki kurum adları ile kanun adlarının ek alma biçimlerini karşılaştırın; birinde istisna olabilir mi?
2
Eser adları tırnak içine alındığında, tırnak işaretinden hemen sonra tekrar kesme işareti koymak gerekli midir?
3
TDK kuralına göre, bir isme ait olan ek yay ayraçtan önce mi yoksa sonra mı gelmelidir?

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ile Avrupa Birliği istisnasını pekiştirmek için farklı makam ve kuruluş isimleriyle alıştırma yapınız.

Alternatif Yöntem

Noktalama sorularında karmaşık yapılarda ekin hangi kelimeye ait olduğunu bulun. Eğer ek tırnak içindeki kelimeye aitse, yay ayraç gelmeden önce o eki kelimeye (kesme kullanmadan) eklemelisiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 78Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Dil Kurumu'nun son çalışmaları, dilimizin zenginliğini bir kez daha ortaya koydu.

Cevap

Türk Dil Kurumu'nun ifadesinde kesme işareti kullanılmamalıdır.
Türk Dil Kurumu bir kurum adıdır. TDK'nin güncel noktalama kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işareti (') ile ayrılmaz. Bu nedenle 'Türk Dil Kurumu'nun' yazımı hatalıdır; doğrusu 'Türk Dil Kurumunun' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki noktalama işaretlerini (yay ayraç, kesme işareti, kısa çizgi, tırnak işareti) belirleyin.
Tüm cümlelerde en az bir tane 'diğer' noktalama işareti bulunmaktadır.
Sorunun hangi kuralları test ettiğini anlamak için gereklidir.
2
Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım ve noktalama kurallarına göre kurum ve kuruluş adlarını değerlendirin.
Türk Dil Kurumu bir kurum adıdır.
Kurum adlarına gelen eklerin yazım kuralını uygulamak için tür tespiti yapılmalıdır.
3
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmayacağı kuralını uygulayın.
Doğru yazım 'Türk Dil Kurumunun' şeklinde olmalıdır.
Hatalı kullanımı tespit etmek için kuralın doğrudan uygulanması gerekir.

Anahtar Kavram

Kurum, kuruluş ve kurul adlarına getirilen eklerin yazımı.

İpuçları

1
Seçeneklerdeki özel isimlerin türlerine (yer adı, kurum adı, şahıs adı) dikkat edin.
2
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin nasıl yazıldığına dair özel kuralı hatırlayın.
3
Türk Dil Kurumu bir kurumdur ve kurum adlarına gelen ekler hiçbir zaman kesme işaretiyle ayrılmaz.

Daha Fazla Pratik

Üniversite adları veya Bakanlar Kurulu gibi diğer kurum/kurul adlarına gelen eklerin yazımını da tekrar etmeniz faydalı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'Türk Dil Kurumu' yerine 'Türk Dil Kurumu tarafından' veya kesmesiz 'Türk Dil Kurumunun' ifadesini koyarak akışı kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 79Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde özel adlara getirilen eklerin doğru şekilde ayrılması büyük önem taşır. Özellikle kurum ve kuruluş adları ile kanun ve yönetmelik adları arasındaki ayrım, imla kurallarında sıklıkla karıştırılan hususların başında gelmektedir.

Bu bilgilere dayanarak, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (') kullanımıyla ilgili bir hata yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 104. yasama yılı açılış töreni için hazırlıklar tamamlandı.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi ifadesinden sonra gelen ekin kesme işaretiyle ayrıldığı seçenek hatalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Türkiye Büyük Millet Meclisi bir kurum adı olduğu için kendisine getirilen çekim ekinin 'Meclisinin' şeklinde kesme işareti kullanılmadan yazılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isimleri ve bu isimlere getirilen ekleri tespit edin.
Devlet Memurları Kanunu'nda, Avrupa Birliği'ne, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin, Orta Çağ'ın ve Boğaz'dan ifadeleri incelenmelidir.
Kesme işaretinin kullanım alanlarını belirlemek için sözcüğün türü (kurum, kanun, çağ vb.) kritiktir.
2
TDK'nin kurum/kuruluş adları ile kanun/yönetmelik adları arasındaki ayrımını uygulayın.
Kurum adlarına (TBMM) gelen eklerin ayrılmaması, kanun adlarına (Devlet Memurları Kanunu) gelen eklerin ise ayrılması gerektiği sonucuna ulaşılır.
Türkçe imla kuralları kurum ve kuruluş adlarını kesme işareti kullanımından muaf tutarken, mevzuat adlarını bu kuralın dışında bırakır.
3
İstisna ve özel durumları kontrol edin.
Avrupa Birliği'nin bir istisna olduğu ve Boğaz/Hisar gibi kısaltmalı söyleyişlerde kesme işaretinin kullanılmaya devam edildiği doğrulanır.
Genel kuralın dışındaki spesifik TDK istisnaları hataya düşmeyi engeller.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki özel isimlerin bir kurum mu yoksa bir mevzuat (kanun, yönetmelik) mı olduğuna dikkat edin.
2
Avrupa Birliği ifadesinin, kurum adı olmasına rağmen ek alırken kesme işaretiyle ayrılan tek istisna olduğunu unutmayın.
3
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) bir kurumdur ve kurum adlarına gelen iyelik veya durum ekleri kesme ile ayrılmaz.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarının kısaltmalarına gelen eklerin durumunu (Örn: TBMM'ye) inceleyerek kuralın kısaltmalardaki farkını kavrayabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 80Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin (kesme işareti, tırnak işareti, yay ayraç, kısa/uzun çizgi) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmî Gazete'de yayımlanan yeni kararla, Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu'nun idari yapısı yeniden düzenlendi.

Cevap

Kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmadığı için 'Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu'nun' ifadesindeki kesme işareti kullanımı yanlıştır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. Bu kural gereği 'Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumunun' şeklinde bitişik yazım zorunludur. 'Resmî Gazete' ise bir yayın/eser adı olduğu için onun eki kesmeyle ayrılır, bu kısımda hata yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isim yapılarını ve ekleri inceleyiniz.
Cümlede hem bir gazete (yayın) adı hem de bir kurum adı yer almaktadır.
Yayın adları ile kurum adlarına getirilen eklerin yazım kuralları farklıdır.
2
TDK'nin kurum/kuruluş ve eser/yayın adlarıyla ilgili kurallarını uygulayınız.
Resmî Gazete bir yayın adı olduğu için eki ayrılır; ancak Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu bir devlet kurumudur.
Kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler (Avrupa Birliği istisnası hariç) kesme işaretiyle ayrılmaz.
3
Hatalı kullanımı tespit ediniz.
Seçenekte 'Kurumu'nun' şeklinde kesme işareti kullanılması kurala aykırıdır.
Kurumsal isimlerde ekler kelimeye bitişik yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Kurum ve kuruluş isimlerine (örneğin Türk Dil Kurumu) gelen eklerin nasıl yazıldığını hatırlayın.
2
Cümledeki 'Resmî Gazete' bir yayın adıyken, 'Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu' bir kurumdur; ikisi farklı kurallara tabidir.
3
Kurum ve kuruluş isimlerine getirilen ekler, Avrupa Birliği dışında hiçbir durumda kesme işaretiyle ayrılmaz.

Daha Fazla Pratik

Kurum isimlerindeki kesme işareti yasağının tek istisnası olan 'Avrupa Birliği'nin' kullanımını not alarak benzer sorularda hata payınızı azaltabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki tüm noktalama işaretlerini tek tek kontrol etmek yerine, KPSS'de en sık sorulan 'kurum adı + ek' kalıbına odaklanarak hatayı hızlıca tespit edebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 4 / 6Sonraki