Examkin

Diğer Noktalama İşaretleri (Kesme, Tırnak, Yay Ayraç, Çizgiler)

116 soru

Soru 81Soru →

Türkçede yay ayraç ( ), bir sözcüğün eş anlamlısını (anlamdaşını) veya açıklamasını belirtmek amacıyla kullanılabilir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde yay ayraç, bir sözcüğün eş anlamlısını belirtmek amacıyla kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cümle içindeki ilgeçlerin (edatların) doğru kullanımı anlatımın netleşmesini sağlar.

Cevap

Cümle içindeki ilgeçlerin (edatların) doğru kullanımı anlatımın netleşmesini sağlar.
Doğru yanıt olan cümlede 'ilgeç' sözcüğü ile aynı anlamı taşıyan 'edat' sözcüğü yay ayraç içinde gösterilmiştir. Bu, Türk Dil Kurumu'nun yay ayraç için belirlediği 'Sözcüğün eş anlamlısı veya açıklaması yay ayraç içinde verilir.' kuralına doğrudan bir örnektir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki yay ayraç kullanımlarını görevlerine göre gruplandırın.
A'da özel ad açıklaması, B'de eş anlamlı sözcük, C'de zaman açıklaması, D'de hareket/direktif, E'de ara söz kullanımı vardır.
Sorunun kökünde istenen 'eş anlamlı belirtme' görevini diğerlerinden ayırt etmek için analiz gereklidir.
2
'İlgeç' ve 'Edat' sözcükleri arasındaki anlam ilişkisini kontrol edin.
İlgeç ve edat sözcükleri aynı dil bilgisi terimini ifade eden anlamdaş (eş anlamlı) kelimelerdir.
Doğru seçeneği teyit etmek için sözcükler arası anlam ilişkisinin kurala uygunluğu kontrol edilir.

Anahtar Kavram

Yay Ayraç İşaretinin Eş Anlamlı Sözcükleri Belirtme Görevi

İpuçları

1
Yay ayraç içerisindeki kelimeyi cümleden çıkardığınızda, önündeki kelimeyle aynı anlamı verip vermediğine bakın.
2
Dil bilgisi terimlerinin genellikle hem öz Türkçe hem de geleneksel (eski) karşılıkları vardır; yay ayraç sıklıkla bu iki adı bir arada sunar.
3
'İlgeç' ve 'Edat' sözcükleri Türkçede aynı kavramı karşılayan eş anlamlı kelimelerdir.

Daha Fazla Pratik

Yay ayracın diğer kullanım alanları olan 'tiyatro metinleri' ve 'tarih belirtme' kurallarına göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yay ayracı kaldırıp yerine '=' işareti koyduğunuzda anlamlı oluyorsa (İlgeç = Edat), o kullanım eş anlamlı belirtme görevindedir.
Tahmini Süre:45s
Soru 82Soru →

Türk Dil Kurumu (TDK) güncel noktalama kurallarına göre, sonunda nokta bulunan kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (') kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplantı tutanaklarını hızlıca Alm.'dan Türkçeye çevirmemiz gerekiyor.

Cevap

Toplantı tutanaklarını hızlıca Alm.'dan Türkçeye çevirmemiz gerekiyor cümlesinde kesme işareti yanlış kullanılmıştır.
Doğru cevap olan cümlede 'Alm.' kısaltması kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, sonunda nokta bulunan kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'Alm.'dan' yazımı hatalıdır, doğrusu 'Alm.dan' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü belirleyin.
Cümledeki kısaltma 'Alm.' (Almanca) şeklindedir ve sonunda nokta bulunmaktadır.
TDK kurallarına göre kısaltmanın yapısı, ekin nasıl geleceğini belirler.
2
Noktalı kısaltmalara ek getirme kuralını uygulayın.
Sonunda nokta bulunan kısaltmalarda, ek noktadan sonra kesme işareti kullanılmadan, kelimenin okunuşuna uygun olarak yazılır.
Nokta işareti zaten bir sınır belirlediği için ikinci bir işaret olan kesme işaretine ihtiyaç duyulmaz.
3
Yanlış kullanımı tespit edin.
'Alm.'dan' ifadesindeki kesme işareti gereksizdir; doğrusu 'Alm.dan' olmalıdır.
Kural ihlali yapıldığı için bu cümledeki kullanım hatalıdır.

Anahtar Kavram

Noktalı kısaltmalarda kesme işareti kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki kısaltmaların nasıl bittiğine (nokta var mı, yok mu) dikkat edin.
2
TDK'ye göre nokta ve kesme işareti, kısaltmalarda genellikle bir arada kullanılmaz.
3
Özellikle 'Alm.', 'İng.', 'vb.' gibi sonunda nokta olan kısaltmalara ek getirilirken kesme işaretinin gerekip gerekmediğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Üslü kısaltmalarda (cm3cm^3, m2m^2) eklerin nasıl getirildiğini (kesme işareti kullanılmadan) inceleyerek bu kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları okurken noktayı bir durak olarak düşünün; eğer nokta zaten varsa ekle kelime arasına başka bir 'duvar' (kesme işareti) örmenize gerek yoktur.
Tahmini Süre:45s
Soru 83Soru →

Noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarık Buğra’nın "Küçük Ağa’sı" Kurtuluş Savaşı yıllarını başarıyla yansıtır.

Cevap

Cümledeki tırnak içine alınmış eser isminden sonra ek gelmiş ancak bu ek yanlışlıkla kesme işaretiyle ayrılmıştır. TDK kurallarına göre tırnak içindeki kelimelere gelen ekler dışarıda bırakılır ve kesme işareti kullanılmaz.
Doğru cevap olan cümlede, tırnak içine alınan "Küçük Ağa" eser ismine getirilen iyelik eki (-sı), tırnak işaretinin hemen dışına yazılmalıydı. Ancak yazımda tırnak ile ek arasına kesme işareti konularak kural hatası yapılmıştır. TDK'nin açık kuralı şu şekildedir: 'Tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz.'

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki tırnak işaretinin kullanım amacını belirle.
Eser ismi (Küçük Ağa) vurgulanmak için tırnak içine alınmıştır.
Eser isimleri cümle içinde tırnak içinde gösterilebilir.
2
Tırnak içine alınan söze gelen ekin yazımını kontrol et.
Tırnak işaretinden sonra kesme işareti (') kullanılarak iyelik eki (-sı) getirilmiştir.
Türk Dil Kurumu'nun güncel kuralına göre tırnak işaretinden sonra ayrıca kesme işareti kullanılmaz.
3
Diğer seçeneklerdeki noktalama işaretlerini (kesme, kısa çizgi, yay ayraç) değerlendir.
Kurum adlarına gelen ekler ayrılmamış (Doğru), şehirler arasında kısa çizgi kullanılmış (Doğru), tarihler yay ayraç içinde gösterilmiş (Doğru).
KPSS düzeyindeki diğer temel noktalama kuralları doğru uygulanmıştır.

Anahtar Kavram

Tırnak İşareti ve Kesme İşareti Etkileşimi

İpuçları

1
Cümlelerdeki tırnak içine alınmış kelimelerin sonundaki eklere dikkat edin.
2
Tırnak işareti (') ile kesme işareti (') arasındaki etkileşim kuralını hatırlayın: İkisi üst üste kullanılır mı?
3
TDK'ye göre bir söz tırnak içindeyse, ona gelen eki ayırmak için ayrıca bir işaret gerekmez.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme ile ayrılmadığı istisnai tek durumu (Avrupa Birliği) araştırarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Noktalama sorularında her zaman 'en kesin' yanlışı arayın. Kurum isimlerine gelen ekler veya tırnak-ek ilişkisi KPSS'nin en sevdiği tuzaklardır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 84Soru →

Noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ege Üniversitesi'nin tıp fakültesinde gerçekleştirilen yeni bir araştırma, tıp dünyasında geniş yankı uyandırdı.

Cevap

Ege Üniversitesi'nin tıp fakültesinde... ifadesinde kesme işaretinin kullanılması hatalıdır; çünkü kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Üniversite isimleri 'kurum ve kuruluş' kategorisine girdiğinden, bu isimlere getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması gerekir. Doğru yazım 'Ege Üniversitesinin' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel isimleri ve kurum adlarını tespit et.
"Ege Üniversitesi" bir kurum adıdır.
Kurum isimlerinin yazım ve noktalama kuralları özel isimlerden farklılık gösterir.
2
TDK'nin kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerle ilgili kuralını uygula.
Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.
Güncel TDK kılavuzuna göre kurum adlarından sonra gelen iyelik, durum ve bildirme ekleri doğrudan kelimeye bitişik yazılır.
3
Diğer seçeneklerdeki işaretlerin (tırnak, yay ayraç, kısa çizgi) kullanımını doğrula.
Kitap adları tırnakla, ek bilgiler yay ayraçla, anlamca bağlı sözcükler kısa çizgiyle doğru ayrılmıştır.
Noktalama bütünlüğünü sağlamak için diğer kuralların hatasız uygulandığından emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki kurum ve kuruluş isimlerine odaklanın.
2
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) güncel kurallarına göre üniversite, bakanlık ve valilik gibi yer isimlerine gelen ekler nasıl yazılır?
3
Üniversite adları birer kurumdur ve kurum adlarına gelen ekler kesme işareti (') ile ayrılmaz.

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ile 'Avrupa Birliği' istisnasını karşılaştıran soruları çözerek bu kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soruya yaklaşırken önce 'kurum' isimlerini tarayın. Eğer bir üniversite, lise, banka veya devlet dairesi isminden sonra kesme işareti görüyorsanız, bu genellikle KPSS'nin en çok sorduğu noktalama hatasıdır.
Tahmini Süre:50s
Soru 85Soru →

Türkçede noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (') kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Ceza Kanunu'nun 141. maddesi kapsamında yürütülen soruşturma, delillerin yetersizliği nedeniyle takipsizlikle sonuçlandı.

Cevap

Türk Ceza Kanunu'nun ifadesinin yer aldığı seçenek yanlıştır; çünkü kanun adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Doğru cevap olan seçenekte 'Türk Ceza Kanunu'na' gelen ek kesme işaretiyle ayrılmıştır. Ancak Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge ve genelge adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması gerekir. Bu nedenle ifade 'Türk Ceza Kanununun' şeklinde yazılmalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel adlara ve kurumlara gelen ekleri belirle.
Resmî Gazete'de, TBMM Başkanlığına, Türk Ceza Kanunu'nun, Avrupa Birliği'ne, Yakup Kadri'nin kelimeleri tespit edildi.
Yanlışlığın hangi noktada yapıldığını anlamak için tüm potansiyel kullanım alanlarını süzmek gerekir.
2
TDK'nin kanun ve yönetmeliklerle ilgili özel kuralını hatırla.
Kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge adlarına gelen eklerin ayrılmayacağı bilgisine ulaşıldı.
KPSS düzeyindeki sorularda en çok karıştırılan ve 'istisna' gibi görünen kurallar ayırt ediciliği sağlar.
3
Diğer özel durumları (Avrupa Birliği istisnası ve kurum kuralı) kontrol et.
Avrupa Birliği'nin ayrı yazıldığı, Meclis gibi kurumların ise bitişik yazıldığı doğrulandı.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olunarak ana hata kesinleştirilir.

Anahtar Kavram

Kanun, tüzük ve yönetmelik adlarına gelen eklerin yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen kanun, kurum ve yayın isimlerine gelen eklere dikkat edin.
2
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin ayrılmadığını biliyoruz, peki kanun ve yönetmelik isimleri için de aynı kural geçerli midir?
3
TDK'ye göre Medeni Kanunda veya Türk Bayrağı Tüzüğünün örneklerinde olduğu gibi, kanun isimlerine gelen ekler kesme ile ayrılmaz.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla kurum ve kuruluş kısaltmalarına (Örn: TBMM'nin) gelen eklerin nasıl ayrıldığını tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Puan kazandıran bir ipucu: 'Avrupa Birliği' istisnasını ve 'Resmî Gazete'nin bir yayın adı olduğu için ayrıldığını bilirseniz, seçenekleri elemek çok daha kolaylaşır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 86Soru →

Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzuna göre, tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Edebiyat dersinde Tarık Buğra'nın "Küçük Ağa"'sını hep birlikte tahlil ettik.

Cevap

Tarık Buğra'nın 'Küçük Ağa' eserinin isminin geçtiği seçenek yanlıştır çünkü tırnak işaretiyle belirtilen ifadelerden sonra ekleri ayırmak için ayrıca kesme işareti kullanılmaz.
TDK kurallarına göre tırnak içine alınan ifadelerden sonra gelen ekler kesme işareti ile ayrılmaz. Yanlış olan seçenekte 'Küçük Ağa' eser adı tırnak içine alınmış ancak sonrasında gelen ek ayrıca kesme işaretiyle ayrılmıştır. Doğru yazım 'Küçük Ağa"sını' şeklinde olmalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki tırnak işareti ve kesme işareti kullanımlarını tespit et.
Seçeneklerde tırnak içine alınmış eser adları ve sayılara gelen ekler bulunmaktadır.
Soruda özellikle tırnak ve kesme işareti arasındaki ilişkiye dair bir kural hatırlatılmıştır.
2
TDK'nin 'Tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz' kuralını uygula.
Küçük Ağa'sını şeklindeki kullanımda tırnak işaretinden sonra fazladan bir kesme işareti ( ' ) olduğu görülür.
Tırnak işareti zaten ayırma görevini üstlendiği için ikinci bir işaret kullanımı noktalama kirliliğine yol açar.
3
Diğer seçeneklerdeki kısa çizgi, yay ayraç ve sayıların yazımını kontrol et.
1923'ten (doğru), Ankara-Konya (doğru), Yakup Kadri (1889-1974) (doğru) kullanımlarının hatasız olduğu onaylanır.
KPSS formatında diğer seçeneklerin doğruluğundan emin olmak hata payını sıfıra indirir.

Anahtar Kavram

Tırnak İşareti ve Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde tırnak işaretinden ( " ) hemen sonra gelen eklere dikkat edin.
2
TDK'ye göre tırnak işareti kullanılan yerde kesme işareti ( ' ) genellikle emekli olur, yani kullanılmaz.
3
Eser adları tırnak içine alındığında, gelen iyelik veya durum eklerini ayırmak için fazladan bir işaret koymak hatadır.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmama kuralını tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer tırnak işareti yerine eseri italik (eğik) yazsaydık, o zaman eki ayırmak için kesme işareti kullanmamız gerekirdi: *Küçük Ağa*'sını.
Tahmini Süre:45s
Soru 87Soru →

Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım ve noktalama kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (') kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kültürel etkileşimler sonucunda Avrupalı'lar, Anadolu mutfağına büyük ilgi göstermeye başlamıştır.

Cevap

Avrupalılar sözcüğünün yazımında kesme işareti kullanılmamalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre özel adlara getirilen yapım ekleri (-lı, -sız, -cı vb.) ve çokluk ekleri (-lar, -ler) kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Avrupa' özel ismine gelen '-lı' bir yapım ekidir, '-lar' ise çokluk ekidir. Bu eklerin her ikisi de kelimeye bitişik yazılmalıdır. Dolayısıyla 'Avrupalı'lar' yazımı hatalıdır, doğrusu 'Avrupalılar' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel isme gelen ekleri incele.
"Avrupa" özel ismine sırasıyla "-lı" (yapım eki) ve "-lar" (çokluk eki) gelmiştir.
Kelimenin kökü ve aldığı eklerin türü noktalama kuralını belirler.
2
TDK'nin özel adlara getirilen eklerle ilgili kuralını hatırla.
Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesmeyle ayrılmaz.
Türkçede yapım eki almış özel isimler yeni bir anlam kazandığı için ekler bitişik yazılır.
3
Cümledeki kullanımı kural ile karşılaştır.
Cümlede kullanılan "Avrupalı'lar" ifadesinde ekler ayrılmıştır, ancak kural gereği "Avrupalılar" şeklinde bitişik olmalıdır.
Yapılan kullanım güncel imla kurallarına aykırıdır.

Anahtar Kavram

Özel Adlara Getirilen Yapım ve Çokluk Eklerinin Yazımı

İpuçları

1
Özel isimlere gelen her ek her zaman kesme işaretiyle ayrılmaz; ekin türüne (yapım veya çekim) dikkat edin.
2
-lı, -lılar, -gil, -ca gibi ekler özel isme geldiğinde kelimeyle kaynaşır ve ayrılmazlar.
3
TDK'ye göre İstanbullu, Türkleşmek veya Ahmetler gibi örneklerde olduğu gibi, yapım ve çokluk ekleri kesme işaretiyle bölünmez.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin (Örn: Türk Dil Kurumuna) neden ayrılmadığını inceleyerek istisnaları pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeyi hecelerine veya eklerine ayırarak inceleyin: Eğer ek kelimenin anlamını değiştiriyorsa (Avrupa -> Avrupalı gibi), o bir yapım ekidir ve kesme işareti kullanılmaz.
Tahmini Süre:45s
Soru 88Soru →

Türkçede özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılırken; kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerin ayrılmaması veya özel adlardan sonra yay ayraç içinde yapılan açıklamalarda eklerin konumu gibi hususlar oldukça detaylı kurallara bağlanmıştır. Bu kurallar ve istisnalar göz önüne alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yakup Kadri (Karaosmanoğlu)’nun "Yaban" romanı, Türk edebiyatında aydın-köylü çatışmasını en çıplak haliyle ortaya koyan eserlerden biridir.

Cevap

Cümledeki 'Yakup Kadri (Karaosmanoğlu)’nun' ifadesinde kesme işareti yanlış yerdedir; doğru kullanım 'Yakup Kadri'nin (Karaosmanoğlu)' şeklinde olmalıdır.
Türkçede bir özel adın ardından yay ayraç içinde bir açıklama yapılacaksa, o özel ada getirilmesi gereken ek, yay ayraç açılmadan önce kesme işaretiyle ayrılır. Ayrıca ekin ses uyumu (ünlü uyumu vb.), yay ayraç içindeki söze göre değil, asıl özel ada göre belirlenir. Bu nedenle 'Yakup Kadri (Karaosmanoğlu)’nun' kullanımı hem ekin yeri hem de ses uyumu bakımından hatalıdır; doğrusu 'Yakup Kadri’nin (Karaosmanoğlu)' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yay ayraç ve kesme işareti hiyerarşisini kontrol et.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, özel adlara getirilen ekler, yay ayraç içindeki açıklamadan önce yazılmalıdır.
Ek, cümlenin ana ögesi olan özel ada aittir, parantez içindeki açıklama ise ek bir bilgidir.
2
Ekin özel ada uyumunu denetle.
'Yakup Kadri' ismine gelecek olan iyelik eki '-nin' olmalıdır; '-nun' eki ise parantez içindeki 'Karaosmanoğlu' soyadına uyum sağladığı için hatalıdır.
Ekin ses uyumu, parantez içindeki söze göre değil, parantez dışındaki asıl isme göre belirlenir.
3
Diğer seçeneklerdeki çeldiricileri incele.
Kurum adları (TDK), Avrupa Birliği istisnası ve türetilmiş adlar (Türkçenin) kurallarının doğru uygulandığını teyit et.
Bu kurallar KPSS'de en çok karıştırılan ve 'en zor' kabul edilen noktalama detaylarıdır.

Anahtar Kavram

Kesme İşareti ve Yay Ayracın Birlikte Kullanımı

İpuçları

1
Özel bir ismi açıklamak için parantez kullandığınızda, ekin hangi isme ait olduğunu düşünün.
2
Eki parantezden sonra getirmek, ekin parantez içindeki kelimeye ait olduğu izlenimini verir; oysa ek ana metne aittir.
3
Yunus Emre'nin (1240-1320) örneğini hatırlayın; ek her zaman parantezden önce ve asıl isme uyumlu gelir.

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ile devlet adlarının kesme işaretiyle ayrılma farklarını (TDK vs Türkiye Cumhuriyeti) çalışarak bu konudaki en zor çeldiricileri eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 89Soru →

Noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boğaz Köprümüz'ün ışıklandırma sistemi, İstanbul'un gece silüetine bambaşka bir hava katıyor.

Cevap

Cümlede geçen 'Boğaz Köprümüz'ün' ifadesinde kesme işaretinin kullanımı yanlıştır; doğrusu 'Boğaz Köprümüzün' şeklinde olmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; sonunda 3. tekil kişi iyelik eki (-ı, -i, -u, -ü) bulunan özel adlara (Boğaz Köprüsü, Amik Ovası, Kuşadası vb.), bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde (Boğaz Köprümüz, Amik Ovamız, Kuşadamız) kesme işareti kullanılmaz. Bu nedenle 'Boğaz Köprümüzün' yazımı doğruyken, kesme işaretiyle ayırmak hatadır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel ismin yapısını inceleyin.
Özel isim 'Boğaz Köprüsü'dür ve sonunda 3. tekil kişi iyelik eki (-ü) bulunmaktadır.
Türkçedeki özel kurallardan biri, bu tür isimlerin iyelik eki değişimini kapsar.
2
Gelen ekin türünü ve kuralı kontrol edin.
İsme 'bizim' anlamı katan 1. çoğul kişi iyelik eki (-müz) getirilmiştir.
TDK kuralına göre, sonunda 3. tekil kişi iyelik eki olan özel ada, bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme işareti konmaz.
3
Diğer seçeneklerdeki kuralları doğrulayın.
Kurum adlarına gelen eklerin ayrılmaması (A), ara sözlerin kısa çizgiyle ayrılması (C), tarihlerin ayraçla gösterilmesi (D) ve belirli gün/ay adlarının ayrılması (E) kuralları doğrudur.
Hatalı olan seçeneği kesinleştirmek için diğer seçeneklerin doğruluğundan emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

İyelik eki değişen özel adlarda kesme işareti kullanımı

İpuçları

1
Özellikle kurum isimlerine ve iyelik eki değişmiş özel isimlere gelen eklerin yazımına dikkat edin.
2
'Boğaz Köprüsü' ismi bir iyelik ekiyle biter. Bu ek değiştiğinde kuralın ne olduğunu hatırlayın.
3
TDK'ye göre Boğaz Köprümüz, Amik Ovamız gibi kullanımlarda kesme işareti asla kullanılmaz.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'Kuşadası'ndaki' yerine 'Kuşadamızdaki' yazımındaki kural farkını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 90Soru →

Noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, çizgiler) işlevleri ve güncel Türk Dil Kurumu (TDK) kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu yılki sempozyumda "Türkçe'nin" inceliklerini —deyimler ve atasözleri eşliğinde— bir kez daha keşfedeceğiz.

Cevap

Sempozyumda "Türkçe'nin" ifadesinin geçtiği cümlede noktalama yanlışı yapılmıştır.
Doğru cevap olan seçenekte iki temel hata bulunmaktadır. Birincisi, "Türkçe" kelimesi yapım eki aldığı için (Türk-çe) ona gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılmamalıdır. İkincisi, tırnak içine alınan bir ifadeden sonra gelen ekleri ayırmak için ayrıca kesme işareti kullanılmaz. İfadenin doğru yazımı "Türkçenin" veya tırnak içinde olacaksa "Türkçe"nin şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel isimleri ve onlara gelen ekleri incelemek.
"Türkçe" sözcüğünün "Türk" özel ismine getirilen "-çe" yapım ekiyle türetildiği belirlenir.
Özel adlara getirilen yapım ekleri ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme işaretiyle ayrılmaz (Türkçenin, Konyalının vb.).
2
Tırnak işareti ve eklerin kullanım kuralını kontrol etmek.
Sözcüğün tırnak içinde kullanıldığı ve ekin kesme işaretiyle ayrıldığı görülür.
TDK kurallarına göre, tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz (Örn: "Çalıkuşu"nu).
3
Diğer noktalama işaretlerini (uzun çizgi/ara söz) doğrulamak.
Ara sözün başında ve sonunda kullanılan uzun çizgilerin (—) doğru olduğu teyit edilir.
Cümle içindeki ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için virgül veya kısa çizgi kullanılabileceği gibi uzun çizgi de tercih edilebilir.

Anahtar Kavram

Özel adlara getirilen yapım eklerinden sonra gelen eklerin kesmeyle ayrılmaması ve tırnak işaretinden sonra kesme kullanılmaması kuralı.

İpuçları

1
Cümledeki 'Türkçe' kelimesinin nasıl türetildiğine ve tırnak işaretinden sonra ek gelip gelmediğine odaklanın.
2
Özel isimlere getirilen yapım eklerinden (örneğin -ce, -li, -lık) sonra gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmayacağını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin ayrılmaması kuralı ile Avrupa Birliği istisnasını içeren diğer soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Tırnak işareti olan seçeneklerde tırnağı kaldırarak okuyun; eğer kelime yapım eki almış bir özel isimse kesme işaretinin her durumda yanlış olduğunu daha kolay fark edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 91Soru →

Noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, çizgiler) kullanımıyla ilgili Türk Dil Kurumunun (TDK) güncel kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Halit Ziya Uşaklıgil'in 'Mai ve Siyah'ı' modern Türk romanının teknik kusurlardan arınmış ilk örneği kabul edilir.

Cevap

Cümledeki 'Mai ve Siyah'ı' ifadesinde tırnak işaretinden sonra kesme işareti kullanılması hatalıdır; doğrusu 'Mai ve Siyah'ı şeklinde olmalıdır.
TDK'nin 'Tırnak İşareti' maddesinde yer alan kurala göre; tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz. 'Mai ve Siyah'ı' yazımında tırnak işaretinden sonra gelen kesme işareti gereksiz ve hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tırnak işareti ve eklerin etkileşimini kontrol et.
TDK kurallarına göre tırnak içine alınan özel isim veya eser adlarından sonra gelen ekleri ayırmak için ayrıca kesme işareti kullanılmaz.
Tırnak işareti zaten sözcüğü ayırarak eki belirgin hale getirdiği için ikinci bir ayırıcıya ihtiyaç duyulmaz.
2
Diğer seçeneklerdeki potansiyel tuzakları incele.
A seçeneğinde 'Türkçenin' (yapım ekinden sonra gelen ekler ayrılmaz), D seçeneğinde 'Meclisinin' (kurum adları ayrılmaz) ifadeleri güncel TDK kurallarına uygundur.
KPSS düzeyinde en sık karıştırılan istisna kuralları bu seçeneklerde doğru bir şekilde örneklenmiştir.
3
Kısaltmalı söyleyişleri ve yay ayraç konumunu doğrula.
Boğaz ve Hisar gibi kısaltmalı söyleyişlerin büyük harfle başlaması ve ek alırken kesme kullanılması doğrudur.
Yer ve yapı adlarında kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğunda yer adının ilk harfi büyük yazılır ve ekler ayrılır.

Anahtar Kavram

Tırnak İşareti ve Kesme İşareti Etkileşimi

İpuçları

1
Cümledeki tırnak içine alınmış eser isimlerine ve onlara gelen eklere dikkat edin.
2
TDK'ye göre tırnak işareti bulunan yerde ikinci bir ayırıcı işaretin (kesme) gerekliliğini sorgulayın.
3
Tırnak içine alınan bir ifadeden sonra ek gelirse, tırnak işareti zaten ayrım görevini yaptığı için kesme işareti kullanılmaz.

Daha Fazla Pratik

Özel adlara getirilen yapım eklerinden sonra gelen çekim eklerinin neden ayrılmadığını (Örn: Türkleşmekten, Aydınlılar) tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Noktalama sorularında karmaşık görünen seçeneklerde önce en temel kuralları (kurum adları, yapım eki almış özel isimler) eleyin, ardından tırnak ve parantez gibi iç içe geçen işaretlerin hiyerarşisine odaklanın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 92Soru →

Kısa çizgi (-), cümle içinde "ve, ile, arasında, -den... -e" gibi anlamları belirtmek amacıyla kelimeler veya sayılar arasında kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısa çizginin kullanımı bu kurala örnektir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Önümüzdeki hafta başlaması beklenen Ankara-Konya tren seferleri ertelendi.

Cevap

Ankara-Konya tren seferlerinin belirtildiği cümle doğru cevaptır.
Doğru cevap olan cümlede geçen "Ankara-Konya" ifadesi, iki nokta arasındaki bağlantıyı ve "Ankara ile Konya arası" anlamını karşıladığı için kısa çizgi belirtilen kurala uygun kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kuralı inceleyin
Kısa çizginin "ve, ile, arasında" anlamlarını (örneğin iki şehir veya iki tarih arası) karşılaması gerekir.
Soruda istenen özel işlevin sınırlarını belirlemek için.
2
Cümlelerdeki kullanımları karşılaştırın
Ankara ve Konya şehirleri arasındaki bağlantı (güzergah) kısa çizgi ile sağlanmıştır.
Ankara-Konya ifadesi "Ankara ile Konya arası" anlamına geldiği için kurala tam uyar.
3
Diğer kullanımları eleyin
Diğer cümlelerde kısa çizginin ara söz, ek belirtme veya heceleme gibi farklı görevlerde kullanıldığı görülür.
Tek bir doğru işlevi teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Kısa Çizginin İlişki Kurma Görevi

İpuçları

1
Kısa çizginin parantez içindeki ara sözlerde kullanımıyla, iki yer adı arasındaki kullanımını ayırt etmeye çalışın.
2
Kısa çizginin yerine "ve" veya "ile" sözcüklerini koyabildiğiniz seçeneği arayın.
3
"Ankara ile Konya" diyebildiğimiz için bu şehirler arasındaki çizgi, soruda istenen 'ile' anlamını taşır.

Daha Fazla Pratik

Kısa çizginin tarih aralıklarında (örneğin 1914-1918) kullanımı üzerine benzer bir soru çözerek bilgini pekiştirebilirsin.

Alternatif Yöntem

Cümledeki kısa çizgiyi kaldırıp yerine 've' veya 'ile' kelimesini yerleştirin. Eğer anlam 'A ile B arasında' şeklindeyse doğru cevabı buldunuz demektir.
Tahmini Süre:45s
Soru 93Soru →

Türkçede özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri genellikle kesme işaretiyle ayrılırken; kurum adları, çokluk ekleri ve tırnak içine alınan ifadelerle ilgili bazı özel kurallar bulunmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yarınki toplantıda Fatma Hanım'lar da bizimle birlikte olacak.

Cevap

Cümledeki 'Fatma Hanım'lar' ifadesi yanlıştır; çünkü özel adlara getirilen çokluk eki (-lar/-ler) kesme işaretiyle ayrılmaz.
Doğru yanıt olan cümlede özel isme gelen çokluk eki kesme işaretiyle ayrılmıştır. TDK kurallarına göre 'Fatma Hanımlar', 'Ahmetler', 'Türklerin' gibi örneklerde çokluk eki (-lar/-ler) hiçbir zaman kesme işaretiyle ayrılmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Özel adlara getirilen eklerin türünü kontrol edin.
Cümlede 'Fatma Hanım' özel adına '-lar' eki getirilmiştir.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre özel adlara getirilen çokluk eki istisnadır.
2
Çokluk ekinin ayrılıp ayrılmayacağı kuralını hatırlayın.
TDK'ye göre özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme ile ayrılmaz.
Bu kural, dilin yazım bütünlüğünü korumak için belirlenmiştir.
3
Diğer seçeneklerdeki diğer işaretlerin (yay ayraç, kurum adı, kısaltma, tırnak) kurallarını teyit edin.
Kurum adlarına gelen eklerin ayrılmaması (B), yay ayraçtan önce ekin gelmesi (A), kısaltmalara ek gelmesi (C) ve tırnaktan sonra kesme kullanılmaması (E) kuralları doğru uygulanmıştır.
Tüm seçenekler TDK'nin güncel noktalama kılavuzuna uygundur.

Anahtar Kavram

Özel adlara getirilen çokluk eklerinin ve kurum adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması.

İpuçları

1
Cümlelerdeki özel isimlere gelen eklerin türüne (yapım eki mi, çekim eki mi, çokluk eki mi) odaklanın.
2
TDK'ye göre kurum adları ve çokluk ekleri kesme işaretinin kullanılmadığı en önemli istisnalardır.
3
Fatma Hanım gibi saygı sözlerine gelen çoğul eklerinin ayrılıp ayrılmadığını tekrar kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin yazımı ile ilgili daha fazla örnek çözerek bu istisnayı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Noktalama sorularında 'istisna kuralları' (kurum adları, çoğul ekleri, tırnak sonrası ekler) bir eleme listesi olarak kullanmak süreci hızlandırır.
Tahmini Süre:45s
Soru 94Soru →

Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından belirlenen güncel noktalama kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (') kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atatürk Kültür Merkezi'nin önünde toplanan kalabalık, akşam saatlerine kadar dağılmadı.

Cevap

Atatürk Kültür Merkezi ifadesi bir kurum adı olduğu için getirilen ekin kesme işaretiyle ayrılmaması gerekir.
Doğru cevap olan cümlede 'Atatürk Kültür Merkezi' ifadesi bir kurum/kuruluş adıdır. TDK Yazım Kılavuzu'na göre kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması gerekmektedir. İfadenin doğru yazımı 'Atatürk Kültür Merkezinin' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel adları ve bu adlara getirilen ekleri belirleyin.
Cümlede 'Atatürk Kültür Merkezi' özel adı ve bu isme gelen '-nin' eki tespit edilmiştir.
Yanlış noktalama kullanımını bulmak için öncelikle özel isimlerin türünü belirlemek gerekir.
2
Özel ismin türüne göre kesme işareti kuralını uygulayın.
Atatürk Kültür Merkezi bir kurum/kuruluş adıdır. TDK kurallarına göre kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Kurum ve kuruluş adları, şahıs veya yer adlarından farklı bir ek kuralına tabidir.
3
Hatalı olan seçeneği işaretleyin.
Doğru yazım 'Atatürk Kültür Merkezinin' şeklinde olmalıdır; dolayısıyla kesme işareti kullanılan ifade yanlıştır.
Kurallar uyarınca kurum adlarına gelen ekler doğrudan isme bitişik yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

İpuçları

1
Cümlelerde geçen özel isimlerin bir kurum mu yoksa bir yer/şahıs ismi mi olduğuna dikkat edin.
2
Türk Dil Kurumu'nun en sık sorulan kurallarından biri, bakanlık, lise, merkez gibi kurum adlarına gelen eklerle ilgilidir.
3
Unutmayın: 'Türkiye Büyük Millet Meclisine' yazarken kesme işareti kullanmıyorsak, benzer nitelikteki diğer merkez ve kurum adlarında da kullanmamalıyız.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir kural üniversite fakülteleri ve bölümleri için de geçerlidir (Örn: İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesine).

Alternatif Yöntem

Özel ismin sonuna getirilen eki okurken, eğer bu isim bir bina, devlet dairesi veya resmi bir oluşumu (iş yeri dahil) temsil ediyorsa eki ayırmadan yazmanız gerektiğini hatırlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 95Soru →

Türkçede özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır. Ancak Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzuna göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen eklerin yazımında bu kuralın dışına çıkılmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (′') kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Dil Kurumu'nun son yayımladığı sözlükte birçok yeni kelimeye yer verilmiş.

Cevap

Türk Dil Kurumu'nun ifadesinde kesme işaretinin kullanılması yanlıştır; çünkü kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Doğru cevap olan seçenekte 'Türk Dil Kurumu' bir kurum adıdır ve TDK kurallarına göre bu tür adlara gelen hiçbir ek kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Türk Dil Kurumunun' şeklinde bitişik yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel adları ve türlerini belirleyin.
'Türk Dil Kurumu' bir kurum adıdır.
Yazım kuralları özel adın türüne (kurum, kişi, kanun vb.) göre değişiklik gösterir.
2
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin kuralını uygulayın.
TDK kuralına göre kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.
Bu, Türkçedeki en temel istisnalardan biridir ve sınavda sıkça sorulur.
3
Diğer seçeneklerdeki özel durumları kontrol edin.
Kanun adları, dönem adları ve belirli tarihler kesme işaretiyle ayrılmaya devam eder.
Hangi özel isim türlerinin kesme işaretiyle ayrıldığını, hangilerinin ayrılmadığını ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Kurum, kuruluş ve kurul adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralı.

İpuçları

1
Cümlelerde geçen özel isimlerin ne tür bir varlığı (kurum mu, kanun mu, dönem mi) karşıladığına dikkat edin.
2
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin yazımı ile kanun ve yönetmelik adlarına gelen eklerin yazımı arasındaki farkı hatırlayın.
3
Türk Dil Kurumu, Türkiye Büyük Millet Meclisi gibi yapıların ek alırken kesme işareti kullanmadığını, ancak Avrupa Birliği'nin bu kuralın tek istisnası olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin yazımı konusundaki tek istisna olan 'Avrupa Birliği' kullanımıyla ilgili soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Özel ismi gördüğünüzde kendinize şu soruyu sorun: 'Bu bir devlet dairesi, okul, hastane veya vakıf mı?' Eğer cevap evet ise, eki kesme işareti kullanmadan yazın.
Tahmini Süre:50s
Soru 96Soru →

Türkçede kesme işareti ('); özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme eklerini ayırmak için kullanılır. Ancak kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Ayrıca özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti yay ayraçtan önce kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (') kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ahmet Hamdi Tanpınar (1901-1962)'ın "Huzur" adlı romanı, Türk edebiyatında zaman ve bilinç akışı tekniğinin en nadide örneklerinden biridir.

Cevap

Ahmet Hamdi Tanpınar (1901-1962)'ın ifadesinde kesme işareti yay ayraçtan sonra kullanıldığı için bir noktalama yanlışı yapılmıştır.
Türk Dil Kurumu'nun 'Kesme İşareti' başlığı altındaki kurallarına göre; özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti yay ayraçtan önce kullanılmalıdır. Dolayısıyla doğru yazım 'Ahmet Hamdi Tanpınar'ın (1901-1962)' şeklinde olmalıydı. Seçenekte ek, yay ayracın dışına getirilerek yapısal bir hata yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurum ve kuruluş adlarının kuralını kontrol et
Bakanlık, Kurum ve Üniversite adlarına gelen eklerin ayrılmadığı doğrulandı.
TDK kurallarına göre kurum ve kuruluş adları kesme işareti almaz.
2
Kanun ve eser adlarını analiz et
Devlet Memurları Kanunu ve Resmî Gazete ifadelerinin kesme işareti alması gerektiği tespit edildi.
Kanunlar ve eser isimleri kurum adlarından farklı olarak eklerini kesmeyle ayırır.
3
Yay ayraç ve kesme işareti ilişkisini değerlendir
Ekin yay ayraçtan önce, doğrudan özel isme bitişik (kesmeyle ayrılarak) gelmesi gerektiği belirlendi.
Yay ayraç bir ekleme/açıklama birimidir, ismin ek alma kuralını değiştirmez; ek isme gelmelidir.

Anahtar Kavram

Özel Adlarda Kesme İşareti ve Yay Ayraç Düzeni

İpuçları

1
Cümlelerdeki özel isimlerin niteliğine (kurum mu, yer adı mı, kanun mu) dikkat edin.
2
Avrupa Birliği'nin kurum adları içindeki özel durumunu ve yasaların (kanun) ek alma kuralını hatırlayın.
3
Yay ayraç içine alınan doğum/ölüm tarihlerinde ekin nereye geleceğine odaklanın: İsme mi, tarihe mi?

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ile eser/yasa adları arasındaki bu ince farkı pekiştirmek için TDK'nin 'Yazım Kuralları' sayfasındaki 'Kesme İşareti' bölümünü tekrar inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 97Soru →

Noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, kısa çizgi) işlevleri ve Türk Dil Kurumunun (TDK) güncel yazım kılavuzundaki kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kuşadamız'ın turizm potansiyelini artırmak için yeni projeler hayata geçiriliyor.

Cevap

Cümledeki 'Kuşadamız'ın' ifadesi hatalıdır; doğru yazım 'Kuşadamızın' şeklinde olmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, sonunda 3. teklik kişi iyelik eki bulunan özel adlara (örneğin: Kuşadası, Boğaz Köprüsü, Amik Ovası), bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde (Kuşadamız, Boğaz Köprümüz, Amik Ovamız) artık kesme işareti kullanılmaz. Bu nedenle 'Kuşadamız'ın' yazımı hatalıdır, 'Kuşadamızın' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel adın orijinal yapısını kontrol et.
Özel ad 'Kuşadası'dır ve sonunda 3. teklik kişi iyelik eki (-ı) bulunmaktadır.
TDK kuralları, bu tür yapıdaki özel adlara farklı bir iyelik eki getirildiğinde kesme işaretinin kullanılmayacağını belirtir.
2
Yeni eklenen iyelik ekini incele.
'Kuşadası' adı 'Kuşadamız' şekline dönüştüğünde, orijinal iyelik eki düşmüş ve yerine 1. çoğul şahıs iyelik eki (-mız) gelmiştir.
İyelik eki değişimi yaşandığı için artık kesme işareti kullanımı kural dışıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki kritik kuralları doğrula.
Kurum adlarına (TDK) ek gelince kesme konmaz, tırnaktan sonra ek gelince kesme konmaz ve ayraç hiyerarşisi [ ( ) ] şeklindedir.
Yanlış seçeneği teyit etmek için diğer seçeneklerin doğruluğu kanıtlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Özel adlarda iyelik eki değişimi ve kesme işareti istisnası

İpuçları

1
Cümlelerdeki özel adların yapısını ve kurum adlarına gelen ekleri dikkatle inceleyin.
2
Özellikle 'Kuşadası' gibi sonu iyelik ekiyle biten özel adlara başka bir iyelik eki getirildiğinde ne olduğunu hatırlayın.
3
TDK'ye göre Boğaz Köprüsü, Kuşadası gibi yer adları 'Boğaz Köprümüzün', 'Kuşadamızın' şeklinde iyelik değiştirdiğinde kesme işareti düşer.

Daha Fazla Pratik

Kurum/kuruluş adları ile Avrupa Birliği istisnası ve özel adlara gelen yapım eklerinin (Türkçenin, İstanbullu) yazımını tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemiyle tırnak işareti, ayraç hiyerarşisi ve kurum adı kurallarını (TBMM kısaltma olmadığı sürece kurum adlarına kesme gelmez) kontrol ederek doğru cevaba ulaşılabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 98Soru →

Noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, kısa çizgi) kullanımı dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yakup Kadri (1889-1974)'nin "Yaban" adlı eseri, Kurtuluş Savaşı yıllarındaki Anadolu'yu çarpıcı bir şekilde anlatır.

Cevap

Yakup Kadri (1889-1974)'nin ifadesinin yer aldığı seçenek hatalıdır çünkü özel isimlere gelen ekler yay ayraçtan önce yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, özel adlara getirilen ekler yay ayraçtan önce yazılır. 'Yakup Kadri (1889-1974)'nin' kullanımında ek yay ayraçtan sonra yazıldığı için noktalama hatası yapılmıştır. Doğru biçim 'Yakup Kadri'nin (1889-1974)' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel isme (Yakup Kadri) getirilen tamlayan ekinin konumunu inceleyin.
Ekin, sanatçının doğum ve ölüm tarihlerini içeren yay ayraçtan sonra getirildiği görülmektedir.
TDK kurallarına göre özel isme ait olan ek, araya giren açıklayıcı bilgiden (yay ayraçtan) etkilenmemelidir.
2
Kesme işareti ve yay ayraç kullanım kuralını hatırlayın.
Doğru kullanım: Yakup Kadri'nin (1889-1974) şeklinde olmalıdır.
Ek, doğrudan isme eklenmeli ve yay ayraç isme ait ekin dışına yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Özel Adlara Gelen Eklerin Yay Ayraçla Kullanımı

İpuçları

1
Özellikle özel isimlere getirilen eklerin, açıklayıcı parantez (yay ayraç) bilgileriyle olan ilişkisine dikkat edin.
2
TDK'ye göre ekler her zaman ana ismin hemen yanına mı gelir, yoksa açıklama bittikten sonra mı eklenir?
3
Yakup Kadri'ye ait olan tamlayan eki (-nin), parantez içindeki tarihten önce gelmelidir.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş isimlerine gelen eklerin neden kesme işaretiyle ayrılmadığını ve bu kuralın tek istisnası olan 'Avrupa Birliği' örneğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki parantez içindeki bilgiyi çıkarıp okuyun; eğer ek havada kalıyorsa veya yazımı yanlış görünüyorsa noktalama hatası oradadır.
Tahmini Süre:50s
Soru 99Soru →

Tiyatro eserlerinde ve senaryolarda konuşanın hareketlerini, durumunu açıklamak ve göstermek için yay ayraç ( ) kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yay ayraç bu işleviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: OYUNCU — (Hafifçe gülümseyerek ve elindeki bardağı masaya bırakarak) Bu teklifi kabul edeceğimi sanmıyordun herhalde.

Cevap

Oyuncunun konuşma anındaki gülümseme ve bardak bırakma hareketlerini açıklayan seçenek doğru cevaptır.
Doğru cevapta yer alan ifade, bir tiyatro sahnesini canlandırmakta ve karakterin konuşurken ne yaptığını (gülümsemek, bardağı bırakmak) yay ayraç içinde vererek yönetmen veya oyuncu için açıklama sağlamaktadır. Bu, TDK kurallarına göre yay ayracın temel görevlerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki kuralı analiz etme
Yay ayracın 'tiyatro ve senaryolarda hareket/durum açıklama' görevi aranmalıdır.
Soruda istenen spesifik işlevin sınırlarını belirlemek gerekir.
2
Seçenekleri kurala göre tarama
Seçeneklerdeki yay ayraçların işlevleri (tarih, eş anlamlı, kaynak, alay ve hareket) tek tek incelenir.
Noktalama işaretlerinin birden fazla görevi olduğu için doğru eşleşmeyi bulmak kritiktir.
3
Doğru örneği tespit etme
Karakter isminden sonra gelen ve sahne üzerindeki eylemi bildiren ifade saptanır.
Tiyatro metinlerinde yay ayraç, repliğin nasıl söyleneceğini veya hangi eylemin yapılacağını gösterir.

Anahtar Kavram

Yay Ayracın Tiyatro Metinlerindeki İşlevi

İpuçları

1
Cümlede bir sahne talimatı veya fiziksel bir eylem tarif edilip edilmediğine bakın.
2
Karakter adından sonra gelen yay ayracın içindeki ifadenin bir eylem bildirip bildirmediğini kontrol edin.
3
Sadece tarih veya eş anlamlı kelime veren seçenekleri eleyin; sahnede yapılan 'gülümseme' gibi hareketlere odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Yay ayracın diğer yaygın görevlerini (ara söz, ek bilgi) pekiştirmek için farklı örnekler çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 100Soru →

Türkçede kesme işareti, tırnak işareti, yay ayraç ve kısa çizgi gibi noktalama işaretlerinin kullanımı belirli kurallara ve bu kuralların istisnalarına bağlıdır. Bu kurallar ve istisnalar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Necip Fazıl Kısakürek (1904-1983)'in "Çile" adlı şiir kitabı, Türk edebiyatının mistik ve felsefi derinliği olan en önemli eserlerinden biri olarak kabul edilir.

Cevap

Necip Fazıl Kısakürek isminden sonra gelen iyelik ekinin, yay ayraç içindeki tarihlerden sonra değil, isimden hemen sonra getirilmesi gerekir.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti yay ayraçtan önce konur (Örn: Yunus Emre'nin (1240?-1320)). Bu cümlede ise ek, yay ayraçtan sonra getirilerek hata yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel adlara getirilen eklerin yay ayraç (parantez) ile kullanım kuralını hatırlayın.
TDK'ye göre özel adlara getirilen ekler, yay ayraçtan önce yazılır.
Ekin asıl ait olduğu yer özel isimdir, parantez içindeki açıklama ekten sonra gelmelidir.
2
Cümledeki kullanımı inceleyin.
"Kısakürek (1904-1983)'in" şeklinde bir kullanım görülmektedir.
Burada tamlayan eki (-in), parantez içindeki tarihten sonra getirilmiştir.
3
Hatalı yapıyı düzeltin.
Doğru yazım: "Necip Fazıl Kısakürek'in (1904-1983)" olmalıdır.
Noktalama kuralları gereği ek, asıl kelimeye kesme işaretiyle bağlanmalı, parantezli açıklama sona bırakılmalıdır.

Anahtar Kavram

Özel Adlara Getirilen Eklerin Yay Ayraçla Kullanımı

İpuçları

1
Cümledeki özel isimlerin ve eser adlarının yanındaki eklere dikkat edin.
2
Özellikle tarih içeren yay ayraçlı (parantezli) bölümlerde ekin nereye geldiğini kontrol edin.
3
TDK'ye göre ek parantezden sonra mı yoksa önce mi gelmeli? 'Yunus Emre'nin (1240-1320)' örneğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin ayrılmama kuralını ve Avrupa Birliği istisnasını tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 5 / 6Sonraki