Hukukun Temel Kavramları

Toplumda bireylerin davranışlarını düzenleyen nezaket ve görgü kurallarına aykırı davranan bir kişinin "ayıplanması" veya "toplumdan dışlanması" ile; bir kanun hükmünü ihlal eden kişinin hapis cezası veya tazminat ödemeye mahkûm edilmesi arasındaki temel fark, hukuk kurallarının hangi özelliği ile ilgilidir?

Özel hukukta haklar, ileri sürülebilecekleri çevre bakımından "mutlak haklar" ve "nispi haklar" olarak iki temel kategoriye ayrılır. Mutlak haklar, sahibi tarafından herkese karşı ileri sürülebilirken; nispi haklar yalnızca hukuki ilişkinin (borç ilişkisinin) diğer tarafına karşı ileri sürülebilir.

Aşağıdaki tabloda bu hakların temel özellikleri ve örnekleri eşleştirilmiştir:

Buna göre, tablodaki soru işareti (?) yerine aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Bir uyuşmazlığı karara bağlamakla görevli olan hâkim, somut olaya uygulanacak yazılı bir hukuk kuralı bulamamış; bunun üzerine örf ve âdet hukukuna başvurmuş ancak orada da uyuşmazlığın çözümüne yönelik bir kurala rastlamamıştır.

Türk Medeni Kanunu'nun $1.$ maddesi ve hukukun uygulanması ilkeleri uyarınca bu durumun hukuki niteliği ve hâkimin izlemesi gereken yol aşağıdakilerden hangisidir?

Türk Medeni Kanunu'na göre, resmi evlendirme memuru önünde yapılmayan ve yalnızca dini törenle gerçekleştirilen bir evlilik işlemi, hukuk düzeni içerisinde aşağıdaki yaptırım türlerinden hangisine tabidir?

Normlar hiyerarşisi, hukuk kurallarının altlık-üstlük ilişkisi içinde bir düzen oluşturmasını ve alt basamaktaki bir kuralın üst basamaktaki kurala aykırı olmamasını ifade eden temel bir hukuk ilkesidir. Bu hiyerarşik yapı ve $1982$ Anayasası'nın ilgili hükümleri dikkate alındığında, Türk hukuk sistemindeki normların uygulanmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hukuk düzenini oluşturan yazılı kaynaklar arasında 'altlık-üstlük' ilişkisini ifade eden normlar hiyerarşisinde, alt basamaktaki bir kuralın üst basamaktaki kurala aykırı olamayacağı kabul edilir. 1982 Anayasası'nda yer alan güncel düzenlemeler ışığında; aynı konuda farklı hükümler içeren bir 'Kanun' hükmü ile bir 'olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi' karşı karşıya geldiğinde, bu uyuşmazlığın çözümü için aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?

Satın aldığı televizyonun panelinde teknik bir kusur olduğunu fark eden bir tüketicinin, satıcıya başvurarak 'sözleşmeden dönme' hakkını kullanması ve bu yolla taraflar arasındaki hukuki ilişkiyi tek taraflı olarak sona erdirmesi; hakların 'kullanılmalarının doğurduğu hukuki sonuçlar' bakımından yapılan sınıflandırmada aşağıdakilerden hangisi kapsamında yer alır?

Hukuk düzenini oluşturan yazılı kurallar arasında altlık-üstlük ilişkisini ifade eden 'Normlar Hiyerarşisi'ne (Normlar Piramidi) göre, alt basamakta bulunan bir kural, üst basamaktaki kurala aykırı hükümler içeremez. Buna göre, Türk hukuk sistemindeki normlar hiyerarşisi dikkate alındığında, en üst basamaktan en alt basamağa doğru yapılan aşağıdaki sıralamalardan hangisi doğrudur?

Hukuk kuralları arasında 'altlık-üstlük' ilişkisini ifade eden normlar hiyerarşisi ilkesine göre, alt basamakta yer alan bir normun üst basamaktaki bir kurala aykırı olması mümkün değildir. Buna göre, bir yönetmeliğin aşağıdaki hukuk kaynaklarından hangisine aykırı hükümler içermesi, normlar hiyerarşisine aykırılık teşkil etmez?

Türk hukuk sisteminde yer alan hukuk kuralları, üstteki kuralın alttaki kurala temel teşkil ettiği ve alttaki kuralın üstteki kurala aykırı olamayacağı bir 'normlar hiyerarşisi' (Kelsen Piramidi) içerisinde yer alır. 1982 Anayasası ve hukuk sistemi esas alındığında, bu hiyerarşi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Toplumsal yaşamı düzenleyen normatif sistemler; din, ahlak, görgü ve hukuk kuralları olarak sınıflandırılmaktadır. Bu kural türlerinin tamamı bireylere belirli ödevler yükleyip toplumsal düzeni sağlamayı amaçlasa da hukuk kuralları, sahip olduğu yaptırım gücü ile diğerlerinden kesin bir biçimde ayrılır. Buna göre, hukuk kurallarının ihlali durumunda bizzat devlet organları eliyle uygulanan ve zorlayıcı nitelikte olan yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal yaşamı düzenleyen normatif sistemler arasında hukuk kuralları, sadece 'devlet gücüyle desteklenmiş maddi yaptırımı' ile değil, aynı zamanda kurumsal yapısındaki 'ikili (bilateral) karakteri' ile de din ve ahlak kurallarından ayrılır. Bu karakter, bir hukuk kuralının bir tarafa belirli bir davranışta bulunma yükümlülüğü (borç) yüklerken, bu yükümlülüğün muhatabı olan diğer tarafa da o davranışın sergilenmesini isteme yetkisi (hak) vermesini ifade eder. Buna göre, hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran bu 'ikili karakter' prensibine dayalı en doğru çıkarım aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukuk sisteminde, kanun koyucunun bir hukuki meselenin çözümünü bilerek ve isteyerek hâkimin takdir yetkisine bıraktığı durum ile bir uyuşmazlığın çözümünde hem yazılı hem de yazısız hukuk kurallarında uygulanabilir bir hükmün bulunmaması hali aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Bir mülkiyet davasını yürüten hâkim, uyuşmazlık konusu olan ilk hususta kanun yapıcının bilinçli bir eksiklik bıraktığını; kararı 'olayın özelliklerine' ve 'nasfet' (hakkaniyet) kurallarına göre şekillendirmesi için kendisine bir hareket alanı tanındığını görmüştür. Aynı davanın bir diğer boyutunda ise uyuşmazlığın çözümü için hem yazılı hukuk kuralları hem de örf ve adet kuralları tamamen sessiz kalmaktadır.

Bu iki ayrı durumu niteleyen hukuki kavramlar ve hâkimin bu süreçlerdeki konumu aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Toplumsal düzeni sağlayan normatif sistemler (din, ahlak, görgü ve hukuk) hem amaçları hem de kapsadıkları alanlar bakımından büyük bir benzerlik ve geçişkenlik gösterse de, modern hukuk sistemlerinde 'hukuk' kurallarını diğer tüm sosyal düzen kurallarından ayıran temel yapısal fark, ihlalin sonucunda devreye giren tepki mekanizmasının niteliğinde yatmaktadır. Buna göre; hukuk kurallarının, ihlali durumunda karşılaşılan yaptırım (müeyyide) mekanizması bakımından diğer sosyal düzen kurallarından ayrılan en temel ve karakteristik özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ve hukuk sistemimizdeki kademeler silsilesi (normlar hiyerarşisi) göz önünde bulundurulduğunda, yazılı kaynakların birbirleriyle olan ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Bir hukuk davasında taraflar arasındaki uyuşmazlığa konu olan işlemin sakatlığı tartışılmaktadır. Avukat Arda, işlemin kurucu unsurlarının eksikliği nedeniyle 'yokluk' yaptırımına tabi olduğunu; Avukat Burcu ise işlemin kurucu unsurlarının tam olduğunu ancak içeriğinin emredici hükümlere aykırılığı sebebiyle 'mutlak butlan' ile geçersiz olduğunu savunmaktadır.

Buna göre, Avukat Arda’nın iddiasının hukuken yerinde olduğu kabul edilirse, bahsi geçen uyuşmazlığın temeli aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Hukuk öğrenimi gören bir öğrenci, Türkiye'de bugün yürürlükte olan anayasa, kanun ve yönetmelik gibi yazılı metinlerin yanı sıra; mahkemelerin uyuşmazlıklarda başvurduğu bağlayıcı örf ve adet kurallarını tek bir kümede toplamak istemektedir. Bu öğrencinin oluşturduğu kümenin hukuk bilimindeki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukuk sisteminde 'kademeler silsilesi' olarak da adlandırılan normlar hiyerarşisine göre, alt basamakta yer alan bir kuralın üst basamaktaki kurala aykırı olmaması gerekir. Bu hiyerarşik sıralama dikkate alındığında; hiyerarşide 'Kanun'un altında, 'Yönetmelik'in ise üstünde yer alan norm aşağıdakilerden hangisidir?

Bir uyuşmazlıkta hâkim; uygulanacak kanun hükmünün lafzının (sözünün) somut olayı kapsamasına rağmen, bu hükmün aynen uygulanmasının kanunun amacıyla bağdaşmayan ve adaletsiz sonuçlar doğuran bir 'fazlalık' içerdiğini, kanun koyucunun ise bu istisnai durumu öngörmeyerek düzenleme dışında bıraktığını tespit etmiştir. Aynı uyuşmazlığın başka bir boyutunda ise kanunda tazminat miktarının belirlenmesi konusunda 'hâkimin durumun gereğine ve hakkaniyete göre karar vereceği' hükmü yer almaktadır.

Bu durumda hâkimin karşılaştığı boşluk türleri ve kullanması gereken hukuki yetkilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?