Hukukun Temel Kavramları

Hukuk kurallarına aykırı davranışların devlet gücüyle engellenmesi veya sonuçlarının giderilmesi amacıyla uygulanan yaptırımlar, ihlal edilen kuralın niteliğine göre çeşitlilik gösterir.

$I.$ Bir borç ilişkisinde borcunu rızasıyla yerine getirmeyen kişinin, alacaklının talebi üzerine devlet gücüyle borcunu ifaya zorlanması
$II.$ Tarafların bir sözleşme yaparken kanunun emredici hükümlerine aykırı hareket etmesi sonucunda işlemin hukuk aleminde geçersiz sayılması
$III.$ Kamu hizmeti yürüten bir devlet memurunun görevine geç gelmesi nedeniyle hakkında maaş kesintisi uygulanması

Yukarıda verilen durumlar sırasıyla aşağıdaki yaptırım türlerinden hangisi ile ilişkilendirilebilir?

1982 Anayasası'nın 90. maddesinde 2004 yılında yapılan değişiklik uyarınca; usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda uygulanacak hukuki kural aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda toplumsal yaşamı düzenleyen kurallara aykırı davranışlar ve bu davranışların sonucunda karşılaşılan durumlar verilmiştir:

$I.$ Bir kişinin apartman komşularıyla karşılaştığında selam vermemesi üzerine komşuları tarafından soğuk davranılması ve dışlanması.
$II.$ Bir kişinin başka birine ait araca bilerek zarar vermesi sonucunda mahkeme kararıyla zararı tazmin etmeye mahkûm edilmesi.

Buna göre, ikinci durumdaki yaptırımı birinci durumdaki yaptırımdan ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk düzeninde bir hukuki işlemin geçerli bir şekilde sonuç doğurabilmesi için hem kurucu unsurların mevcut olması hem de kanunun öngördüğü geçerlilik şartlarına uyulması gerekir.

Sürekli olarak ayırt etme gücünden (temyiz kudretinden) yoksun olan akıl hastası bir bireyin, kendisine ait bir taşınır malı satmak amacıyla yaptığı sözleşme; kurucu unsurları (taraflar, konu ve karşılıklı irade açıklaması) tam olmasına rağmen ehliyet eksikliği nedeniyle sakattır.

Buna göre, bu işleme uygulanacak olan yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukuk sisteminde normlar hiyerarşisi (kademeler silsilesi), yazılı hukuk kurallarının birbirine olan üstünlük sıralamasını ifade eder. Buna göre alt basamakta yer alan bir norm, üst basamaktaki norma aykırı olamaz ve geçerliliğini ondan alır.

I. Kanun
II. Anayasa
III. Yönetmelik
IV. Olağan Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
V. Milletlerarası Antlaşmalar (Temel hak ve özgürlüklere ilişkin)

Yukarıda verilen normların en üstten en alta doğru hiyerarşik sıralaması aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Hukuk düzeninde yaptırımlar, ihlal edilen kuralın niteliğine ve ortaya çıkan hukuka aykırılığın türüne göre farklı isimler alır. Buna göre; bir idari makamın tesis ettiği hukuka aykırı işlemin yargı kararıyla ortadan kaldırılması ile bir hukuki işlemin kurucu unsurlarından (irade beyanı, konu, taraflar gibi) en az birinin eksikliği nedeniyle hiç oluşmamış sayılması durumları, sırasıyla aşağıdaki yaptırımlardan hangisi ile ifade edilir?

Özel hukukta haklar; ileri sürülebilecekleri çevreye göre 'mutlak' ve 'nispi', kullanıldıklarında meydana getirdikleri hukuki etkiye göre ise 'alelade' ve 'yenilik doğuran' (inşai) haklar olarak çeşitli sınıflara ayrılmaktadır. Buna göre, bir hizmet sözleşmesinin taraflarından birinin, sözleşmeyi haklı nedenle derhal feshetmesi durumunda kullandığı 'fesih hakkı', bu sınıflandırmalar bakımından aşağıdakilerin hangisinde bir arada ve doğru olarak verilmiştir?

Hukuk düzeninde bir hukuki işlemin kurucu unsurlarının (irade beyanı, konu ve taraflar gibi) kanunun öngördüğü şekilde bir araya gelmemesi durumunda, söz konusu işlem hukuk aleminde hiç doğmamış sayılır. Bu duruma hukuk dilinde 'yokluk' adı verilir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 'yokluk' yaptırımı ile karşılaşan bir hukuki işlem örneğidir?

Hukuk araştırmaları yapan bir uzman, Türkiye'deki yürürlükteki kuralları tasnif ederken; TBMM tarafından çıkarılan kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yanı sıra, yargı kararlarında yardımcı kaynak olarak başvurulan ve toplumun ortak bilincinden süzülüp gelen yazılı olmayan kuralları da tek bir başlık altında toplamıştır.

Buna göre, araştırmacının hem yazılı hem de yazılı olmayan tüm yürürlükteki kuralları ifade etmek için kullandığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Bir hukuki uyuşmazlığın çözümü için başvurulan kanunda; kanun koyucunun ihmali, dikkatsizliği veya öngörü eksikliği nedeniyle konuyla ilgili uygulanabilir hiçbir hükmün yer almaması durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Özel hukukta, bir sözleşme ilişkisinden doğan ve kural olarak sadece o borç ilişkisinin tarafları arasında ileri sürülebilen haklara "nispi haklar" denir. Ancak bazı nispi haklar, kanunda belirtilen durumlarda tapu kütüğüne şerh edilerek üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir hale getirilebilir.

Buna göre, tapu siciline şerh edilmiş bir "kira hakkı" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Toplumsal yaşamı düzenleyen din, ahlak ve görgü kuralları gibi normatif sistemler ihlal edildiğinde bireyler genellikle toplumsal baskı veya vicdani huzursuzlukla karşılaşırken; hukuk kurallarının ihlali durumunda cebri icra, ceza veya tazminat gibi somut sonuçlar ortaya çıkar. Bu durum, hukuk kurallarının diğer sosyal düzen kurallarından farklı bir yaptırım (müeyyide) yapısına sahip olduğunu gösterir.

Buna göre, hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran en temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Ayırt etme gücüne sahip olan 16 yaşındaki bir gencin, yasal temsilcisinin (velisinin) izni veya onayı olmadan bir beyaz eşya mağazasından taksitle bilgisayar satın almasına ilişkin sözleşme, yasal temsilci tarafından uygun bulunana (icazet verilene) kadar Türk hukukundaki hangi yaptırım türüne tabidir?

Hukuk sistemimizde bir hukuki işlemin 'yokluk' yaptırımı ile değil de 'mutlak butlan' yaptırımı ile karşılaşabilmesi için işlemin kurucu unsurlarının tamam olması ancak emredici hukuk kurallarına aykırılık teşkil etmesi gerekir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi işlemin kurucu unsurlarının mevcut olduğu ancak kanunun emredici bir hükmüne aykırılık nedeniyle 'mutlak butlan' yaptırımına tabi tutulacağı bir durumdur?

Medeni Kanun uyarınca, bir uyuşmazlığın çözümünde ne yazılı ne de yazısız bir kuralın bulunmadığı durumlarda (hukuk boşluğu), hâkimin hukuk yaratarak karar vermesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hukuki bir işlemin kurucu unsurları (taraflar, konu, irade beyanı) eksiksiz bir şekilde mevcut olmasına rağmen; işlemin oluşumu sırasında taraflardan birinin hata, hile veya korkutma (ikrah) gibi nedenlerle iradesinin sakatlanması durumunda karşılaşılan yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Ayırt etme gücüne sahip $17$ yaşındaki bir lise öğrencisinin, velisinin haberi ve rızası olmadan bir beyaz eşya mağazasından taksitle oyun bilgisayarı satın alması durumunda; bu sözleşme veli tarafından onaylanana kadar mağazayı bağlamasına rağmen öğrenciyi borç altına sokmamaktadır. Türk hukuk sistemine göre, bu olayda söz konusu olan yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir hukuk fakültesi öğrencisi, kütüphanede yaptığı araştırmada Türkiye'deki hukuk kurallarını iki temel gruba ayırmıştır. Birinci grupta anayasa, kanun ve yönetmelik gibi devletin yetkili organları tarafından hazırlanan metinler; ikinci grupta ise toplumda uzun süredir uygulanan ve devletin de yaptırımla desteklediği yazısız örf ve adet kuralları yer almaktadır.

Buna göre, öğrencinin araştırmasında bahsettiği ve sadece yetkili makamlar tarafından yürürlüğe konulan "yazılı" hukuk kurallarının tamamını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukuk sisteminde 'normlar hiyerarşisi' veya 'kademeler silsilesi' olarak adlandırılan yapıya göre; bakanlıkların ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere çıkardıkları yazılı hukuk kuralı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir hukukçu, kaleme aldığı makalesinde şu değerlendirmelere yer vermiştir: "Hukuk düzenimiz, sadece TBMM tarafından kabul edilen kanunlar veya yürütme organının çıkardığı yönetmeliklerle sınırlı bir yapı değildir. Bu somut metinlerin yanı sıra, toplumun ortak vicdanında kabul görmüş ve devlet tarafından desteklenen köklü gelenekler de hukuki uyuşmazlıkların çözümünde bağlayıcı bir güce sahiptir. Dolayısıyla, ülkedeki hukuk düzenini tam olarak anlamak için bu iki kaynağın oluşturduğu bütünsel yapıya bakılmalıdır."

Buna göre, makalede sözü edilen ve bir ülkede belli bir dönemde yürürlükte olan yazılı ve yazısız hukuk kurallarının tamamını kapsayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?