Examkin

Yargı

927 soru

Soru 321Soru →

Hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak mahkemelerin bağımsızlığını korumak amacıyla düzenlenen hükümler çerçevesinde, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat verme yetkisiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere emir ve talimat veremez

Cevap

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere emir ve talimat veremez
Doğru ifade, hiçbir organ, makam veya kişinin yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere emir veremeyeceğini belirten seçenektir. 19821982 Anayasası'nın 138. maddesi; mahkemelerin bağımsızlığını, hâkimlerin görevlerinde özgür olmalarını ve dışarıdan gelebilecek her türlü talimat, genelge, tavsiye veya telkinin yasak olduğunu açıkça hükme bağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın mahkemelerin bağımsızlığına ilişkin temel hükmünü hatırla
Anayasa'nın 138. maddesi yargı bağımsızlığını düzenler
Sorunun cevabı doğrudan anayasal metindeki yasaklayıcı hükme dayanmaktadır
2
Yargı yetkisine müdahale edebilecek makamların sınırlarını değerlendir
Yasama, yürütme ve idare dahil hiçbir makamın müdahale yetkisi yoktur
Yargı bağımsızlığı, hâkimlerin hiçbir dış etki altında kalmadan sadece Anayasa'ya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm vermesini gerektirir

Anahtar Kavram

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Müdahale Yasağı
Tahmini Süre:45s
Soru 322Soru →

19821982 Anayasası'nın "Mahkemelerin bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve savcılık teminatı" başlıkları altında düzenlenen hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; yargı organlarının korunması, işleyişi ve kişisel güvenceler hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkimlik ve savcılık teminatı gereği; meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler de dahil olmak üzere, hiçbir hâkim kendi rızası olmaksızın emeklilik yaşından önce görevden uzaklaştırılamaz.

Cevap

Hâkimlik ve savcılık teminatı mutlak değildir; suç işlenmesi, sağlık sorunları veya mesleğe uygunsuzluk hallerinde kişinin rızası aranmaksızın meslekten çıkarma mümkündür.
Anayasa'nın 139139. maddesinde yer alan 'Hâkimlik ve savcılık teminatı' hükmüne göre; hâkimler ve savcılar azlolunamaz ve kendileri istemedikçe 6565 yaşından önce emekliye ayrılamazlar. Ancak aynı madde, bu kuralın istisnalarını da belirlemiştir. Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler, görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesinleşenler veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler (disiplin süreci sonucunda) bu teminatın dışındadır. Dolayısıyla, meslekte kalması uygun görülmeyen birinin rızası olmasa dahi görevden uzaklaştırılması anayasal olarak mümkündür.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 138138. ve 139139. maddeleri incelenmelidir.
Bağımsızlık ve teminat esasları belirlenir.
Yargı yetkisinin sınırlarını ve güvencelerini anlamak için temel yasal dayanak budur.
2
Hâkimlik ve savcılık teminatının (Madde 139139) istisnaları analiz edilmelidir.
Azledilememe ve emeklilik yaşı güvencesinin sınırsız olmadığı görülür.
Anayasa metni, 'Ancak...' diyerek belirli durumlarda teminatın dışına çıkılabileceğini açıkça belirtir.
3
Meslekte kalmanın uygun olmadığına dair karar (HSK kararı) durumundaki uygulamaya bakılmalıdır.
Bu durumun azledilememe kuralının istisnalarından biri olduğu saptanır.
Yargı etiği ve disiplini gereği, mesleki yeterliliğini kaybedenlerin teminattan yararlanmaya devam edemeyeceği hükme bağlanmıştır.
4
Seçeneklerdeki ifadelerle anayasal istisnalar karşılaştırılmalıdır.
Güvencenin 'hiçbir şekilde' bozulmayacağını iddia eden ifadenin yanlış olduğu ortaya çıkar.
Hukuk kurallarında genel ilkelerin her zaman meşru ve yasal istisnaları mevcuttur.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının İstisnaları

İpuçları

1
Anayasa'daki 'teminat' maddesinin (m. 139) sonundaki 'Ancak...' ile başlayan cümleye odaklanın.
2
Hâkimlerin azledilemezliği kuralının disiplin suçları veya sağlık sorunları durumunda bir sınırı olup olmadığını düşünün.
3
Bir hâkim ağır bir suç işlediğinde veya akıl sağlığını kaybettiğinde dahi 6565 yaşına kadar görevde tutulması hukuken mantıklı mıdır?

Daha Fazla Pratik

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve disiplin cezalarına karşı yargı yolunun açık olup olmadığını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 323Soru →

1982 Anayasası’na göre, bir kanunun yayımlandığı tarihten itibaren Anayasa’ya şekil veya esas bakımından aykırı olduğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası (soyut norm denetimi) açma yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı

Cevap

Cumhurbaşkanı
1982 Anayasası'nın 150. maddesine göre, kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla doğrudan iptal davası açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanına, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekillerine tanınmıştır. Bu nedenle Cumhurbaşkanı doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 150. maddesini (İptal Davası yetkisi) hatırla.
İptal davası açabilecek kişiler: Cumhurbaşkanı, TBMM'deki en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (120 milletvekili).
Soyut norm denetiminde yetkili organlar sınırlı sayıda (nümerus klauzus) belirlenmiştir.
2
Seçenekleri bu liste ile karşılaştır.
Cumhurbaşkanı seçeneği Anayasa'da belirtilen yetkililerle doğrudan uyuşmaktadır.
Diğer seçeneklerde yer alan Sayıştay, TBMM Başkanı ve HSK gibi makamların iptal davası açma yetkisi bulunmamaktadır.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetimi (İptal Davası) Yetkisi

İpuçları

1
İptal davası açma yetkisi olanları 'Siyasi Parti Grupları', 'Milletvekilleri (120)' ve bir 'Yürütme Makamı' olarak kategorize etmeyi deneyin.
2
2017 Anayasa değişikliği ile Başbakanlık makamı kaldırıldığı için yetki alanı daralmıştır. Sadece en tepedeki yürütme temsilcisine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

İptal davası açma süresinin (60 gün) ve şekil bakımından denetim sınırlarının (sadece kanunlar için 10 gün) neler olduğunu gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 324Soru →

Türkiye'de mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkeleri doğrultusunda yargı mensuplarının statüsü değerlendirildiğinde, aşağıdaki uygulamalardan hangisinin Anayasa'ya uygun olduğu (bir ihlal teşkil etmediği) söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görevini sağlık mazereti nedeniyle yerine getiremeyeceği resmi sağlık kurulu raporuyla kesinleşen bir hâkimin, kendi rızası aranmaksızın emekliye sevk edilmesi

Cevap

Hâkimlik ve savcılık teminatının istisnaları kapsamında, sağlık mazereti kesinleşenlerin rızası dışında emekliye sevk edilmesi Anayasa'ya uygundur.
Hâkimlik ve savcılık teminatı kural olarak yargıçların azledilmesini ve rızaları dışında 6565 yaşından önce emekli edilmesini yasaklar. Ancak Anayasa'nın 139139. maddesinin ikinci fıkrasında bu kuralın istisnaları sayılmıştır. Görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesinleşenler, rızaları olmasa dahi emekliye sevk edilebilirler. Bu durum anayasal bir ihlal değil, bizzat Anayasa'nın öngördüğü bir istisnadır.

Adım Adım Çözüm

1
Hâkimlik ve savcılık teminatının temel unsurlarını belirlemek.
Hâkimler azlolunamaz, rızasız emekli edilemez ve özlük haklarından (kadro kalksa dahi) yoksun bırakılamazlar.
Yargı mensuplarının bağımsızlığını korumak için getirilen mutlak güvenceleri anlamak gerekir.
2
Anayasa'da bu teminatlar için öngörülen istisnaları analiz etmek.
Suç işleyenler, görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesinleşenler ve meslekte kalmaları uygun görülmeyenler teminat dışı bırakılabilir.
Hâkimlik teminatı mutlak bir sorumsuzluk değil, hukuki sınırlar dahilinde bir güvencedir.
3
Mahkemelerin bağımsızlığı (Madde 138) ile Yasama-Yürütme ilişkisini değerlendirmek.
Yasama meclisinde devam eden davalar hakkında konuşulamaz; yürütme yargıya genelge gönderemez.
Kuvvetler ayrılığı ilkesinin yargı bağımsızlığı üzerindeki somut etkisini teyit etmek.
4
Seçenekleri bu kurallar süzgecinden geçirerek ihlal teşkil etmeyen durumu saptamak.
Sağlık mazereti durumu, Anayasa'nın açıkça izin verdiği bir istisnadır.
Doğru seçeneğe ulaşmak için teminatın nerede bitip istisnanın nerede başladığını ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Hâkimlik Teminatının İstisnaları ve Mahkemelerin Bağımsızlığı

İpuçları

1
Hâkimlik teminatının genel kuralı 'azlolunamama' ve 'rızasız emekli edilememe'dir ancak bu mutlak değildir.
2
Anayasa'nın 139. maddesindeki istisnaları hatırlayın: Sağlık, suç ve mesleki yeterlilik.
3
Mahkemelerin bağımsızlığı (Madde 138), sadece yürütmeye karşı değil, yasama organına karşı da korunmuştur; özellikle devam eden davalar konusunda.

Daha Fazla Pratik

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) hangi kararlarına karşı yargı yolunun açık olduğunu incelemek bu konuyu pekiştirir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 325Soru →

1982 Anayasası'na göre, adli yargı mercilerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme mercii olan Yargıtayın üyelerinin tamamı aşağıdakilerden hangisi tarafından seçilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakimler ve Savcılar Kurulu

Cevap

Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.
1982 Anayasası'nın 154. maddesi uyarınca, Yargıtay üyelerinin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hakim ve Cumhuriyet savcıları arasından Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay'ın hukuki statüsünü belirle.
Yargıtay, adli yargı kolunun en üst dereceli mahkemesidir.
Anayasa'da yüksek mahkemeler arasında sayılan Yargıtay, adli yargıdaki son inceleme merciidir.
2
Üye seçim usulünü kontrol et.
Anayasa'nın 154. maddesine göre üyelerin seçim yetkisi Hakimler ve Savcılar Kurulu'ndadır.
Yargı bağımsızlığı ve mahkemelerin yönetimi kapsamında üye seçimleri HSK tarafından gerçekleştirilir.

Anahtar Kavram

Yargıtay Üyelerinin Seçimi

İpuçları

1
Yargıtay bir 'adli yargı' kurumudur ve hakimlerin özlük işlerinden sorumlu kurul seçimde etkindir.
2
Bu seçimde Cumhurbaşkanının görevi sadece Başsavcı ve vekilini belirlemekle sınırlıdır; üyelerin tamamını o seçmez.

Daha Fazla Pratik

Danıştay üyelerinin seçim usulünü (1/4 Cumhurbaşkanı, 3/4 HSK) inceleyerek Yargıtay ile arasındaki farkı not ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 326Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan güncel hükümler çerçevesinde, Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) yapısı, üyelerinin seçimi ve kurul kararlarına karşı yargı yolu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun meslekten çıkarma cezası dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.

Cevap

Kurulun meslekten çıkarma cezası dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.
Anayasa'nın 159. maddesine göre, Hakimler ve Savcılar Kurulunun kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz. Bu kuralın tek istisnası, kurul tarafından verilen 'meslekten çıkarma' kararıdır. Bu karara karşı Danıştay yolu açıktır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurulun denetim mekanizmasını incele.
Anayasa madde 159 uyarınca genel kural yargı yolunun kapalı olmasıdır.
Yargı bağımsızlığı ve kurulun idari özerkliği korunmak istenmiştir.
2
İstisnai durumu tespit et.
Sadece meslekten çıkarma kararlarına karşı yargı yolu açıktır.
Kişilerin çalışma hürriyeti ve hak arama hürriyeti kapsamında en ağır disiplin cezası denetime tabi tutulmuştur.
3
Diğer yapısal özellikleri (üye sayısı, seçim yöntemi) ele.
Üyeler 4 yıllığına seçilir (yeniden seçilebilir), TBMM 7, Cumhurbaşkanı 4 üye seçer.
Anayasal metindeki sayısal ve yöntemsel verilerle seçeneklerin tutarlılığını kontrol etmek gerekir.

Anahtar Kavram

HSK Kararlarının Yargısal Denetimi ve Kurumsal Yapısı

İpuçları

1
HSK kararlarının yargısal denetimindeki tek istisnayı hatırlayın.
2
Üyelerin görev süresi ile Anayasa Mahkemesi üyelerinin süresini karıştırmayın; HSK'da bu süre daha kısadır.
3
Başkanın kim olduğu ve hangi üyelerin hangi kurumlar (Yargıtay, Danıştay) aracılığıyla geldiğine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi ve HSK arasındaki üye seçim yöntemlerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 327Soru →

1982 Anayasası'na göre, kanunların şekil bakımından denetlenmesi için Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma yetkisi ve süre sınırı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde; Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (120 milletvekili) tarafından açılabilir.

Cevap

Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde; Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (120 milletvekili) tarafından açılabilir.
Doğru cevap olan ifade, 1982 Anayasası'nın 148. maddesinde belirtilen yasal süre ve yetkili organlarla tam uyumludur. Kanunların şekil bakımından denetimi (son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı gibi hususlar), Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 10 gün içinde Cumhurbaşkanı veya 120 milletvekili (üye tamsayısının 1/5'i) tarafından istenebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Denetim türünün belirlenmesi
Şekil Bakımından Denetim
Soruda kanunların 'şekil' yönünden denetlenmesi istenmiştir.
2
Hak düşürücü sürenin hatırlanması
10 Gün
Anayasa'ya göre kanunların şekil bozukluklarına dayalı iptal davası süresi 10 gündür.
3
Dava açmaya yetkili olanların belirlenmesi
Cumhurbaşkanı veya 1/5 milletvekili
Şekil bakımından iptal davası açma yetkisi sınırlandırılmıştır; siyasi parti grupları bu davayı açamaz.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetimi (İptal Davası) - Şekil Bakımından Denetim

İpuçları

1
Anayasa'da 'şekil' denetimi için süre, 'esas' denetimine göre çok daha kısadır.
2
Şekil bakımından iptal davası açma yetkisi siyasi parti gruplarına verilmemiştir; bireysel imzaya veya yürütmenin başına dayanır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi ile kanunların şekil bakımından denetimi arasındaki yetki farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 328Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 değişikliği ile düzenlenen Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) üyelerinin seçimi ve kurulun üye yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM’de yapılacak seçimlerde, üçte iki çoğunluğun arandığı ilk oylamada sonuç alınamazsa, ikinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçim yapılır.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılan Hakimler ve Savcılar Kurulu üye seçiminde, ikinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu değil, beşte üç çoğunluğu aranır.
Anayasa'nın 159. maddesine göre, Hakimler ve Savcılar Kuruluna TBMM tarafından üye seçilirken iki aşamalı bir nitelikli çoğunluk sistemi uygulanır. İlk oylamada üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (400400 milletvekili) aranır. Eğer bu çoğunluk sağlanamazsa, ikinci oylamaya geçilir ve bu turda üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (360360 milletvekili) aranır. Seçeneklerde belirtilen 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' (301301 milletvekili) bu sürecin hiçbir aşamasında yeterli sayı olarak kabul edilmez. Eğer ikinci turda da 3/53/5 sağlanamazsa, en çok oyu alan iki aday arasında kura çekimi yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurulun toplam üye sayısını ve tabii üyeleri belirle.
Kurul 13 üyeden oluşur. Başkan Adalet Bakanı, tabii üye Adalet Bakanı Yardımcısıdır.
Genel yapıyı anlamak seçenekleri elemeyi kolaylaştırır.
2
TBMM ve Cumhurbaşkanı seçim kontenjanlarını kontrol et.
TBMM 7 üye, Cumhurbaşkanı 4 üye seçer.
Anayasal dağılımın doğruluğunu teyit etmek gerekir.
3
TBMM seçim usulündeki nitelikli çoğunluk şartlarını analiz et.
1. Tur: Üye tamsayısının 2/32/3 (400400 oy). 2. Tur: Üye tamsayısının 3/53/5 (360360 oy). Eğer sonuç alınamazsa en çok oyu alan iki aday arasında kura çekilir.
Soruda hatalı verilen 'salt çoğunluk' (301301 oy) ifadesi bu aşamada tespit edilir.

Anahtar Kavram

HSK Üye Seçim Prosedürü ve Nitelikli Çoğunluk Şartları

İpuçları

1
HSK üyelerinin seçiminde TBMM'de basit bir çoğunluk değil, uzlaşma arayan yüksek oranlar gereklidir.
2
TBMM'deki seçim turları Anayasa Mahkemesi üye seçimiyle benzerlik gösterir; ilk turda 2/32/3, ikinci turda 3/53/5 oranı aranır.
3
Salt çoğunluk 301301 milletvekiline tekabül ederken, HSK seçimlerinde meclisin en az beşte üçünün (360360) onayı kritiktir.

Daha Fazla Pratik

HSK kararlarının yargı denetimine tabi olup olmadığını ve tek istisnası olan 'meslekten çıkarma' kararını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 329Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, adli yargı kolunun en üst basamağında bulunan Yargıtay'ın kurumsal işleyişi ve seçim usulleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Birinci Başkanı, kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.

Cevap

Yargıtay Birinci Başkanı'nın kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilmesi anayasal bir kuraldır.
1982 Anayasası'nın 154. maddesi uyarınca Yargıtay Birinci Başkanı, Birinci başkanvekilleri ve daire başkanları; kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay üyelerinin seçim usulünü belirle.
Bütün üyeler HSK tarafından seçilir.
Yargıtay'ın adli yargı bağımsızlığı gereği yürütme (Cumhurbaşkanı) üye seçimine doğrudan katılmaz.
2
Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçim şartlarını incele.
Üye tamsayısının salt çoğunluğu gerekir.
Yüksek mahkemenin temsilcisinin güçlü bir meşruiyetle seçilmesi hedeflenir.
3
Cumhuriyet Başsavcısı seçimindeki aday sayılarını ve görev sürelerini kontrol et.
5 aday gösterilir ve süre 4 yıldır.
Anayasa'nın 154. maddesindeki güncel hükümler bu şekildedir.

Anahtar Kavram

Yargıtay'da seçim usulleri ve görev süreleri
Soru 330Soru →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yüksek mahkemelerden biri olan Danıştay'ın yapısı, üyelerinin seçimi ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay Başkanı, Danıştay Başsavcısı ve başkanvekilleri; Danıştay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından dört yıl için seçilirler ve süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Cevap

Danıştay Başkanı, Başsavcısı ve başkanvekillerinin Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından dört yıl için seçilmesi ve bu kişilerin yeniden seçilebilmesi ifadesi doğrudur.
Danıştay Başkanı, Danıştay Başsavcısı ve başkanvekilleri gibi üst düzey idari makamlar, Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından seçilir. Bu görevlerin süresi 4 yıl olarak belirlenmiştir ve bu görevlere süresi bitenlerin yeniden seçilmesi önünde hukuki bir engel bulunmamaktadır. Bu durum, 12 yıllık tek seferlik üyelik kuralından ayrı bir idari prosedürdür.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay üye seçim yapısını analiz etme
Üyelerin 3/4'ü HSK, 1/4'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Anayasa'nın 155. maddesi gereği seçim yetkisi bu iki organ arasında paylaştırılmıştır.
2
Görev sürelerini inceleme
Üyeler 12 yıl için seçilir ve tekrar seçilemezler; ancak Başkanlık gibi idari görevler 4 yıl için olup tekrar seçilmek mümkündür.
Yargı bağımsızlığı için üyelik süresi kısıtlanırken, kurum içi idari süreklilik için başkanlık seçimine imkan tanınmıştır.
3
Yargısal yetkileri değerlendirme
Danıştay hem temyiz mercii hem de belirli konularda (ülke çapında yönetmelikler vb.) ilk derece mahkemesidir.
İdari yargının hiyerarşik yapısı ve merkezi işlemlerin denetimi bunu gerektirir.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın Kurumsal Yapısı ve Seçim Usulleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 331Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" ve "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ilkeleri dikkate alındığında, yargı organının işleyişi ve mensuplarının güvenceleri hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkimler ve savcılar, disiplin suçları nedeniyle Hâkimler ve Savcılar Kurulu kararıyla 6565 yaşını doldurmadan zorunlu olarak emekliye sevk edilebilirler.

Cevap

Hâkimler ve savcıların disiplin suçları nedeniyle zorunlu emekli edilebileceğini belirten ifade yanlıştır.
Anayasa'nın 139139. maddesine göre hâkimler ve savcılar azlolunamaz ve kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan (6565 yaş) önce emekliye ayrılamazlar. Disiplin suçları nedeniyle bir hâkimin görevine son verilmesi 'meslekten çıkarma' cezası ile olur. 'Zorunlu emeklilik' bir disiplin cezası değildir ve hâkimlik teminatı ile bağdaşmaz. Bu nedenle bu ifade hukuki açıdan yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 139139. maddesinde yer alan hâkimlik ve savcılık teminatı incelenmelidir.
Hâkimlerin azlolunamayacağı ve kendileri istemedikçe 6565 yaşından önce emekliye ayrılamayacağı kuralı tespit edilir.
Anayasal güvencelerin sınırlarını belirlemek için temel maddeye başvurulur.
2
Disiplin yaptırımları ile emeklilik kavramları arasındaki fark analiz edilmelidir.
Disiplin suçları neticesinde uygulanan en ağır yaptırımın 'meslekten çıkarma' olduğu, bunun bir emeklilik işlemi olmadığı anlaşılır.
Teminatların hangi durumlarda istisnaya uğrayacağını belirlemek gerekir.
3
Diğer seçeneklerdeki ifadeler anayasal metinlerle (138138, 139139, 140140. maddeler) karşılaştırılmalıdır.
Görülmekte olan davaya müdahale yasağı, mali hakların korunması ve emir-talimat yasağının anayasada açıkça yer aldığı görülür.
Yanlış olan seçeneğin diğerlerinden farkını teyit etmek için kullanılır.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı

İpuçları

1
Anayasa'nın 139139. maddesindeki emeklilik yaşına ve emeklilik şartlarına odaklanın.
2
Bir hâkimin rızası dışında meslekten uzaklaştırılması ile emekli edilmesi arasındaki teknik farkı düşünün.
3
Disiplin cezaları arasında 'meslekten çıkarma' yer alırken, 'yaş haddinden önce zorunlu emeklilik' diye bir yaptırım türü yoktur.

Daha Fazla Pratik

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçilme usullerini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 332Soru →

1982 Anayasası’na göre, bir kanunun şekil bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri tarafından, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün içinde açılabilir.

Cevap

Kanunların şekil bakımından denetimi için dava açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı'na ve TBMM üye tamsayısının beşte birine (120 milletvekili) aittir ve bu dava kanunun yayımlanmasından itibaren 10 gün içinde açılmalıdır.
Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca, kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (600/5 = 120 milletvekili) tarafından istenebilir. Bu dava, kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde açılmalıdır. Bu düzenleme, yasama işlemlerinin şekli kusurlar nedeniyle uzun süre askıda kalmasını önlemeyi amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Normun türünü ve denetim gerekçesini belirle.
Soru bir 'Kanun'un 'Şekil' bakımından denetimini sormaktadır.
Anayasa'da norm türüne (Kanun, CBK, İçtüzük) ve denetim türüne (Şekil, Esas) göre yetkili olanlar ve süreler değişmektedir.
2
Yetkili makamları kontrol et.
Kanunların şekil denetiminde yetkililer Cumhurbaşkanı ve 1/5 milletvekilidir (Siyasi parti grupları bu listede yoktur).
Anayasa koyucu, kanunların şekil bakımından denetimini daha kısıtlı bir çevreye tanımıştır.
3
Dava açma süresini belirle.
Şekil davaları için süre, yayımdan itibaren 10 gündür.
Kanunların hızlıca kesinleşmesi ve hukuki güvenlik ilkesi gereği şekil itirazları kısa bir süreye tabi tutulmuştur.

Anahtar Kavram

Kanunların Şekil Bakımından Denetimi

İpuçları

1
Kanunların şekil bakımından denetimi ile esas bakımından denetimi arasında hem yetkili makamlar hem de süreler açısından farklar vardır.
2
Şekil davaları için tanınan süre, esas davalarına (60 gün) göre çok daha kısadır (10 gün).
3
Siyasi parti grupları kanunların sadece içeriğine (esasına) itiraz edebilir, yapılış usulüne (şekline) dava açamazlar.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin denetiminde de sadece şekil denetimi yapılabileceğini ve yetkililerin aynı (CB ve 1/5 MV) olduğunu hatırlayınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 333Soru →

Bir mahkeme, bakmakta olduğu bir davada uygulanacak bir kanun hükmünün iptali için Anayasa Mahkemesine "itiraz yolu" (somut norm denetimi) ile başvurmuştur. Anayasa Mahkemesi yaptığı inceleme sonucunda, başvuruyu "yöntemine uygun yapılmadığı" gerekçesiyle usulden reddetmiştir. Bu ret kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından 33 yıl sonra, aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla tekrar itiraz yoluna başvurulması durumunda 1982 Anayasası'na göre hukuki durum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: On yıllık süre sınırlaması sadece esastan ret kararlarında geçerli olduğundan, başvuru Anayasa Mahkemesi tarafından kabul edilerek esastan incelenir.

Cevap

On yıllık süre sınırlaması sadece esastan ret kararlarında geçerli olduğundan, başvuru Anayasa Mahkemesi tarafından kabul edilerek esastan incelenir.
1982 Anayasası'nın 152. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. Ancak mahkemenin başvuruyu yöntemine uygun bulmayarak usulden reddetmesi durumunda bu yasak işlemez; dolayısıyla süreye bakılmaksızın yeni bir başvuru esastan incelenebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Başvurunun reddedilme nedenini analiz etme
Başvuru 'usulden' (yöntem eksikliği) reddedilmiştir.
Anayasa Mahkemesi'nin itiraz yolundaki sınırlamaları hangi ret türüne bağlı olduğunu belirlemek gerekir.
2
Anayasa'nın 152. maddesindeki süre kuralını hatırlama
Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği ret kararından sonra 10 yıl geçmedikçe aynı hüküm için başvurulamaz.
Yasağın kapsamı sadece 'esastan ret' kararları ile sınırlandırılmıştır.
3
Senaryodaki süreyi (33 yıl) kural ile karşılaştırma
Ret kararı usulden olduğu için 1010 yıllık sürenin dolması gerekmez; yeni başvuru hemen yapılabilir.
Usuli eksiklikler nedeniyle verilen retler, hükmün Anayasa'ya uygunluğu konusunda bir karar içermez.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetiminde On Yıl Yasağının Kapsamı (Esas vs. Usul Ayrımı)

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin ret kararlarının 'esastan' mı yoksa 'usulden' mi olduğuna dikkat edin.
2
On yıllık başvuru yasağı, Mahkemenin kuralı inceleyip Anayasa'ya uygun bulduğu durumlar için geçerlidir.
3
Yöntem eksikliği nedeniyle verilen bir ret kararı, kuralın içeriği hakkında bir karar verilmediği anlamına gelir ve on yıllık yasağı başlatmaz.

Daha Fazla Pratik

Somut norm denetiminde Mahkemenin 55 aylık inceleme süresi dolduğunda yerel mahkemenin ne yapması gerektiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 334Soru →

Türk hukuk sisteminde, yargı erkini temsil eden kurumların hiyerarşik yapıları ve anayasal statüleri, 19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde titizlikle ayrıştırılmıştır. Bir kurumun nihai karar merci olması veya isminde "Yüksek" ifadesini barındırması, onun teknik ve anayasal anlamda bir "yüksek mahkeme" sayılması için yeterli bir kriter değildir.

Buna göre, 20172017 Anayasa değişiklikleri sonrası güncel metin dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi 19821982 Anayasası'nda "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen kurumlardan biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi, 1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemelerden biridir.
Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları çözmekle görevli, kararları kesin olan ve 1982 Anayasası'nda açıkça "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen dört mahkemeden (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın "Yargı" bölümündeki hiyerarşik tasnifi hatırlayın.
Yüksek mahkemelerin AYM, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olduğu belirlenir.
Soruda istenen kurumu belirlemek için anayasal listeye hakim olunmalıdır.
2
20172017 değişikliklerinin etkisini analiz edin.
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin kaldırıldığı göz önünde bulundurulur.
Güncel anayasal yapıyı doğrulamak için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki kurumları "Yüksek Mahkemeler" başlığıyla karşılaştırın.
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin bu listede yer aldığı, diğerlerinin ise kurul veya denetim organı olduğu saptanır.
Doğru seçeneğe ulaşmak için eleme ve eşleştirme yapılır.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Anayasal Sayımı

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının hangi kurumdan seçildiğine dair bir araştırma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:55s
Soru 335Soru →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca Yargıtay'daki üst düzey yönetim kadroları ile Cumhuriyet Başsavcılığı makamına ilişkin seçim usulleri ve görev süreleri değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğru bir bilgidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Birinci Başkanı, başkanvekilleri ve daire başkanları; kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için seçilirler.

Cevap

Yargıtay Birinci Başkanı, başkanvekilleri ve daire başkanlarının kendi üyeleri arasından, Yargıtay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilmesi doğru bir bilgidir.
1982 Anayasası'nın 154. maddesi uyarınca, Yargıtay Birinci Başkanı, başkanvekilleri ve daire başkanları; kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için seçilirler ve süresi bitenler yeniden seçilebilirler. Bu düzenleme, mahkemenin kendi yönetimini belirleme özerkliğini yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay üyeliği ile yönetim kadroları arasındaki farkı tanımla.
Yargıtay üyeleri HSK tarafından 12 yıl için seçilirken, Birinci Başkan gibi yönetim kadroları bu üyeler arasından iç seçimle belirlenir.
Üyelik statüsü ile idari görevlerin seçim usulleri ve süreleri Anayasa'da farklı düzenlenmiştir.
2
Yönetim kadrolarının seçim yetkisini ve niteliğini incele.
Birinci Başkan, başkanvekilleri ve daire başkanları Yargıtay Genel Kurulu tarafından seçilir. Seçim için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301/2+1301 / 2 + 1) gereklidir.
Yargı bağımsızlığı gereği yüksek mahkeme yönetiminin kendi içinde belirlenmesi esastır.
3
Cumhuriyet Başsavcılığı makamının özel seçim usulünü ayırt et.
Başsavcı ve vekili, Yargıtay Genel Kurulu'nun belirlediği 5 aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Bu makamın devletin ve kamunun iddia makamı olması sebebiyle yürütme başı olan Cumhurbaşkanı seçim sürecine dahil edilmiştir.
4
Görev sürelerini karşılaştır.
Üyeler 12 yıl (tekrar seçilemez), yönetim kadroları ve Başsavcı 4 yıl (tekrar seçilebilir) görev yapar.
Sürelerin farklılığı yargısal istikrar ile idari dinamizm arasındaki dengeyi sağlar.

Anahtar Kavram

Yargıtay Seçim Usulleri ve Görev Süreleri

İpuçları

1
Yargıtay üyelerinin görev süresi ile Birinci Başkan'ın görev süresinin aynı olmadığını hatırlayın.
2
Yargıtay'da Cumhurbaşkanı'nın seçim sürecine dahil olduğu tek makam Cumhuriyet Başsavcılığı ve vekilliğidir.
3
Birinci Başkanlık seçimi için gereken 'salt çoğunluk' ifadesine ve seçimin 'gizli oy' ile yapıldığına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi başkanının seçim usulü ile Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçim usulünü karşılaştırarak benzerlik ve farkları not edin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 336Soru →

Türkiye'de adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin statüsü ve çalışma düzeni hakkında 19821982 Anayasası hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkemenin başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir ve Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasında çıkabilecek görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı belirleyicidir.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından bizzat Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirilir ve görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi kararlarının üstünlüğü esastır.
Doğru değerlendirme, mahkeme başkanının Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçildiğini ve Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi kararının üstün olduğunu belirtmektedir. Bu durum 19821982 Anayasası'nın 158158. maddesinde açıkça ifade edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Mahkeme başkanının seçilme usulünü tespit etmek.
Başkan, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından yine Anayasa Mahkemesi tarafından seçilir.
19821982 Anayasası'nın 158158. maddesi başkanlık makamının AYM tarafından doldurulacağını hükme bağlamıştır.
2
Mahkemeler arası hiyerarşik önceliği değerlendirmek.
Görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi kararları esas alınır.
Anayasa, AYM'nin yargı sistemindeki en üst konumunu korumak için bu hiyerarşik üstünlüğü tanımıştır.
3
Uyuşmazlık kollarını doğrulamak.
Adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıklar temel çalışma alanıdır.
20172017 değişikliği sonrası askeri yargı kalktığı için uyuşmazlık sadece adli ve idari kollar arasındadır.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluşu ve Anayasa Mahkemesi ile İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin üye yapısı ve HSK'nın üye seçim yöntemlerini tekrar ederek yüksek yargıdaki görevlendirme farklarını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 337Soru →

Danıştay, idari yargı sisteminde genel temyiz mercii olmasının yanı sıra kanunda açıkça belirtilen bazı uyuşmazlıklar için ilk derece mahkemesi olarak görev yapar. 1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, aşağıdakilerden hangisi Danıştay’ın ilk derece mahkemesi sıfatıyla baktığı uyuşmazlıklardan biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlıklarca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak olan yönetmeliklerin iptali davaları

Cevap

Bakanlıklarca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak olan yönetmeliklerin iptali davaları, Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı uyuşmazlıklardan biridir.
Danıştay Kanunu uyarınca, bakanlıklar ile kamu kuruluşlarının veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlerine karşı açılan iptal davaları doğrudan Danıştay'da görülür. Bu durum, Danıştay'ın idari yargı sistemindeki 'ilk derece mahkemesi' sıfatıyla yerine getirdiği sınırlı görevlerden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay'ın yargısal görevlerinin ayrımı yapılır.
Danıştay hem bir yüksek mahkeme (temyiz mercii) hem de bazı davalar için ilk derece mahkemesidir.
Uyuşmazlığın niteliğine göre davanın doğrudan Danıştay'da mı yoksa alt derece mahkemelerinde mi açılacağı belirlenmelidir.
2
İlk derece mahkemesi olarak bakılan davaların kapsamı incelenir.
Genellikle Cumhurbaşkanı kararları ile bakanlıkların ülke çapındaki düzenleyici işlemleri bu kapsamdadır.
İdari yargı sisteminde merkezi idarenin en üst düzey ve tüm ülkeyi ilgilendiren işlemlerinin denetimi doğrudan en üst mahkemeye bırakılmıştır.
3
Seçeneklerdeki işlemlerin kapsamı ve idari birimi değerlendirilir.
Bakanlıklar tarafından çıkarılan ve tüm ülkeyi kapsayan yönetmelikler Danıştay'ın görevine girerken, yerel ve bölgesel işlemler idare mahkemelerinin görevine girer.
Yargı yetkisinin paylaşımında işlemin uygulama alanı (yerel/ulusal) temel kriterlerden biridir.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın İlk Derece Mahkemesi Olarak Görevleri
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 338Soru →

Türkiye Cumhuriyeti 19821982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerin kuruluş esasları, üye yapıları ve başkanlık makamlarının belirlenme usulleri dikkate alındığında, bu mahkemelere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilmesi bilgisi doğrudur.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 158158. maddesi uyarınca, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi asıl veya yedek üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir. Bu durum, Uyuşmazlık Mahkemesi'ni diğer yüksek mahkemelerden (kendi başkanını kendi üyeleri arasından seçen AYM, Yargıtay ve Danıştay) ayıran önemli bir hukuki detaydır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüksek mahkemelerin listesinin kontrol edilmesi
Anayasa'ya göre yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Soruda bahsedilen mercilerin yüksek mahkeme statüsünde olup olmadığını belirlemek için gereklidir.
2
Başkanlık ve üye seçim usullerinin analizi
Yargıtay ve Danıştay üyelerini HSK (ve Danıştay'ın bir kısmını CB) seçerken, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı AYM üyeleri arasından belirlenir.
Seçim usullerindeki nüansları tespit ederek yanlış seçenekleri elemek için gereklidir.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne ilişkin özel hükmün (m. 158) incelenmesi
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın Anayasa Mahkemesi'nce kendi üyeleri arasından görevlendirileceği bilgisine ulaşılır.
Anayasa'nın açık hükmü uyarınca kesin doğru bilgiye ulaşmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Kurumsal ve Hukuki Yapısı

İpuçları

1
Yüksek mahkemelerin listesini hatırlayın: AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık.
2
Sayıştay ve YSK'nın anayasal statülerini yüksek mahkemelerle karıştırmayın.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın seçilme usulünün diğerlerinden farklı olarak dışarıdan (AYM'den) bir görevlendirme olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Yüksek mahkemelerin üye sayıları ve görev sürelerine ilişkin bir tablo çalışması konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 339Soru →

Anayasa Mahkemesinin bir kanun hükmüne yönelik itiraz başvurusunu esastan reddetmesi durumunda, aynı hükmün tekrar itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesi önüne getirilebilmesi için geçmesi gereken asgari süre aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1010 yıl

Cevap

Esastan ret kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren geçmesi gereken süre on yıldır.
Anayasa'nın 152152. maddesinin son fıkrasına göre, Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar itiraz yoluna başvurulamaz. Bu kural, kanunların hukuk güvenliği ilkesi gereği sürekli bir denetim baskısı altında kalmasını önlemek amacıyla getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kuralı Tespit Etme
19821982 Anayasası'nın 152152. maddesi incelenir.
Somut norm denetimi (itiraz yolu) sürecindeki sınırlamaları belirlemek için anayasal dayanak gerekir.
2
Esastan Ret Durumunu Değerlendirme
Anayasa Mahkemesinin başvuruyu 'esastan' reddettiği bilgisi temel alınır.
Yalnızca esastan ret durumunda belirli bir süre boyunca tekrar başvuru yapılamaz; usulden reddedilen işlerde bu yasak uygulanmaz.
3
Süreyi Belirleme
1010 yıllık yasak süresi tespit edilir.
Anayasa, yargısal istikrarı sağlamak amacıyla aynı hükmün sürekli dava konusu edilmesini on yıl süreyle engellemiştir.

Anahtar Kavram

Somut norm denetiminde (itiraz yolu) on yıllık başvuru yasağı
Tahmini Süre:45s
Soru 340Soru →

Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSKHSK) üyelerinin belirlenmesine ilişkin 19821982 Anayasası'nda yer alan seçim prosedürleri dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) tarafından yapılan üye seçimi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Oylamanın ikinci turunda üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (360360 oy) sağlanamazsa, seçim ikinci turda en çok oyu alan iki aday arasında kura usulü ile sonuçlandırılır.

Cevap

Oylamanın ikinci turunda üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (360360 oy) sağlanamazsa, seçimin kura usulü ile sonuçlanacağını belirten ifade doğrudur.
Anayasa'nın 159. maddesine göre, Hakimler ve Savcılar Kurulu'na TBMM tarafından seçilecek üyeler için yapılan oylamanın birinci turunda üye tamsayısının üçte iki (400400 oy) çoğunluğu aranır. Eğer bu çoğunluk sağlanamazsa ikinci tura geçilir ve üye tamsayısının beşte üç (360360 oy) çoğunluğu aranır. İkinci turda da sonuç alınamazsa, bu turun sonunda en çok oyu alan iki aday arasında kura çekilerek seçim tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin üye seçme yetkisini belirle
HSKHSK'nın 1313 üyesinden 77 tanesi TBMMTBMM tarafından seçilir.
Anayasal yetki paylaşımını analiz etmek.
2
Seçim aşamalarını ve gerekli çoğunlukları kontrol et
1. Tur: 2/32/3 (400400 oy); 2. Tur: 3/53/5 (360360 oy); Sonuç alınamazsa: En çok oyu alan iki aday arasında kura.
Seçim prosedürünün yasal geçerliliğini doğrulamak.
3
Üye dağılımını kontrol et
33 Yargıtay, 11 Danıştay, 33 Hukukçu öğretim üyesi/avukat.
Seçeneklerdeki sayısal verilerin doğruluğunu test etmek.

Anahtar Kavram

HSK Üye Seçim Usulü ve Kurul Yapısı
ÖncekiSayfa 17 / 47Sonraki