Examkin

Yargı

927 soru

Soru 521Soru →

19821982 Anayasası'na göre; hiçbir organ, makam, merci veya kişinin, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat verememesi, genelge gönderememesi, tavsiye ve telkinde bulunamaması aşağıdaki anayasal ilkelerden hangisinin bir gereğidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkemelerin bağımsızlığı

Cevap

Yargı yetkisinin kullanılmasında dışarıdan müdahaleyi yasaklayan bu hüküm mahkemelerin bağımsızlığı ilkesinin bir sonucudur.
Mahkemelerin bağımsızlığı ilkesi, yargı yetkisinin hiçbir dış müdahale olmaksızın, sadece hukuk kuralları ve vicdani kanaatlere göre kullanılmasını sağlar. Anayasa'nın 138138. maddesi, bu bağımsızlığı korumak amacıyla yasama, yürütme ve idarenin hâkimlere emir vermesini veya tavsiyede bulunmasını kesin olarak yasaklamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 138138. maddesindeki temel kuralı hatırla.
Hâkimlerin görevlerinde bağımsız olduğu ve hiçbir makamdan emir alamayacağı tespit edilir.
Bu hüküm, yargının diğer erklerden ayrılmasını ve tarafsız karar verilmesini sağlar.
2
Emir, talimat ve tavsiye yasağının hangi kavramı koruduğunu belirle.
Dış etkilere karşı korunan bu yapı 'Bağımsızlık' olarak tanımlanır.
Bağımsızlık, mahkemenin karar verme sürecindeki hürriyetidir.

Anahtar Kavram

Mahkemelerin Bağımsızlığı (Madde 138138)

İpuçları

1
Bu soru, mahkemelerin dışarıdan gelen 'emir ve talimatlara' karşı korunmasını sormaktadır.
2
Anayasa'nın 138138. maddesi, yargı organının diğer tüm güçlerden ayrı ve özgürce karar vermesini amaçlar.

Daha Fazla Pratik

Görülmekte olan bir dava hakkında TBMM'de soru sorma yasağını da inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 522Soru →

19821982 Anayasası'na göre, bir mahkemenin bakmakta olduğu bir davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerinin Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi (somut norm denetimi) için gerekli olan temel şart aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkemede görülmekte olan bir davanın bulunması

Cevap

Mahkemede görülmekte olan bir davanın bulunması
Somut norm denetimi, adından da anlaşılacağı üzere 'somut' bir hukuki uyuşmazlık (dava) sırasında gerçekleşir. Bir mahkemenin, bir kanun hükmünü Anayasa Mahkemesine götürebilmesi için öncelikle o mahkemede açılmış ve karara bağlanmamış bir davanın bulunması ve o hükmün bu davada uygulanacak olması şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Denetim türünü belirle
Soru 'somut norm denetimi' (itiraz yolu) hakkında bilgi istemektedir.
Somut norm denetimi, bir davanın görülmesi sırasında ortaya çıkan anayasaya aykırılık iddiasıdır.
2
Zorunlu şartları hatırla
Gerekli şartlar: Bakılmakta olan bir davanın olması, mahkemenin yetkili olması ve uygulanacak hükmün kanun veya CBK olmasıdır.
İtiraz yolu ancak bir uyuşmazlığın çözümü sırasında o uyuşmazlığa uygulanacak kural için işletilebilir.
3
Doğru seçeneği teyit et
Mahkemede görülmekte olan bir davanın bulunması en temel ve zorunlu şarttır.
Dava yoksa 'somut' bir olaydan bahsedilemez, bu durumda ancak soyut norm denetimi söz konusu olabilir.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) Prerogatifleri

İpuçları

1
Bu denetim yolu, bir davanın çözümü için gerekli olan kuralın Anayasa'ya aykırılığı ile ilgilidir.
2
Eğer ortada bir mahkeme ve o mahkemede yürütülen bir süreç yoksa 'itiraz yolu' kullanılamaz.
3
Denetimin ismi olan 'Somut' kelimesi, gerçek bir dava olayına (vakaya) dayanması gerektiğini fısıldar.

Daha Fazla Pratik

İtiraz yolu ile gidilen AYM sürecinde mahkemenin davayı ne kadar süreyle (bekletme süresi) durdurduğunu araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 523Soru →

19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde, mahkemelerin kuruluşu, görevleri ve işleyişi anayasal güvence altına alınmıştır. Bu bölüm içerisinde "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sınırlı sayıda kurum ismen sayılmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 19821982 Anayasası'nın güncel hükümlerine göre yüksek mahkemeler arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Sayıştay, Türk hukuk sisteminde bir yüksek mahkeme değildir; mali denetimden sorumlu bir anayasal kurumdur.
Türk hukuk sisteminde 19821982 Anayasası'na göre sadece dört adet yüksek mahkeme bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Sayıştay ise yargı bölümünde düzenlenmiş bir hesap mahkemesi/denetim organı olmasına rağmen anayasal olarak "Yüksek Mahkeme" statüsünde değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın yargı sistematiğini incelemek
19821982 Anayasası'nın 146−158146-158. maddeleri arasında "Yüksek Mahkemeler" başlığı yer alır.
Yüksek mahkemelerin hangileri olduğunu belirlemek için anayasal tasnife bakılmalıdır.
2
Yüksek mahkeme listesini kontrol etmek
Güncel anayasa metnine göre yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
20172017 Anayasa değişikliği ile Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıştır.
3
Seçenekleri karşılaştırmak
Sayıştay, anayasanın yargı bölümünde yer almasına rağmen (Madde 160160), "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sayılmamıştır.
Sayıştay'ın kararları kesin olsa da, kurumsal statüsü bir yüksek mahkeme olarak tanımlanmamıştır.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Sayımı

İpuçları

1
Anayasa'nın 20172017 değişikliklerinden sonra güncel yüksek mahkeme sayısının 44 olduğunu hatırlayın.
2
Seçeneklerdeki kurumlardan biri kararları kesin olmasına rağmen, Anayasa'nın "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında değil, ayrı bir başlıkta (Madde 160160) düzenlenmiştir.
3
Sayıştay ve Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) yüksek mahkeme değildir.

Daha Fazla Pratik

Yüksek mahkeme üyelerinin kimler tarafından seçildiğini (HSK, Cumhurbaşkanı vb.) gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:45s
Soru 524Soru →

Anayasa Mahkemesinde boşalan ve baro başkanları tarafından gösterilecek adaylar arasından doldurulması gereken bir üyelik için Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMMTBMM) seçim süreci başlatılmıştır. 19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, bu seçim süreci ve adaylık şartları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM'de yapılan oylamanın ikinci turunda üye tamsayısının salt çoğunluğu sağlanamazsa, bu turda en çok oyu alan iki aday arasında kura çekilerek seçim tamamlanır.

Cevap

TBMM'deki seçim sürecinde ikinci turda salt çoğunluk sağlanamadığı takdirde, en çok oy alan iki aday arasında kura (ad çekme) usulü uygulanır.
Doğru ifade, TBMM'deki oylama sürecinin tıkanması durumunda izlenecek yolu belirtmektedir. 19821982 Anayasası uyarınca, gizli oyla yapılan seçimlerin ikinci turunda üye tamsayısının salt çoğunluğuna (301301 oy) ulaşılamazsa, seçim üçüncü turda oylama yerine kura (ad çekme) yöntemiyle neticelendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Aday havuzunun ve belirleme yetkisinin tespiti
Baro başkanları, serbest avukatlar arasından 33 aday belirleyerek TBMM'ye sunar.
Anayasa Mahkemesinin bir üyesi bu spesifik yöntemle seçilmektedir.
2
Adaylık kriterlerinin kontrolü
Seçilecek kişinin en az 4545 yaşında olması ve avukatlıkta 2020 yıl kıdeminin bulunması gerekir.
Üyelerin liyakat ve tecrübe şartlarını sağlaması anayasal zorunluluktur.
3
TBMM oylama prosedürünün analizi
1. Turda 2/32/3 (400400 oy), 2. Turda salt çoğunluk (301301 oy) aranır.
Meclis kararlarında nitelikli çoğunluk aranarak uzlaşı hedeflenir.
4
Seçimin sonuçlandırılamaması durumundaki çözüm yolunun belirlenmesi
Eğer ikinci turda da 301301 oy bulunamazsa, en çok oyu alan iki kişi arasında kura çekilir.
Seçim sürecinin tıkanmasını önlemek amacıyla anayasal bir mekanizma öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Seçiminde TBMM Prosedürü

İpuçları

1
TBMM'nin üye seçimi tek aşamalı bir oylama değildir, kademeli çoğunluklar aranır.
2
İkinci turda salt çoğunluk (301301 oy) aranırken, bu sağlanamazsa oylama yerine şansa dayalı bir yöntem kullanılır.
3
Adayların avukatlık kıdemi 2020 yıl, yaş şartı 4545'tir; seçim ise kura ile son bulabilir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının doğrudan seçtiği 44 üyenin hangi meslek gruplarından (üst düzey yönetici, avukat vb.) gelebileceğini ve buralardaki kıdem şartlarını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 525Soru →

19821982 Anayasası'na göre, yüksek mahkemeler arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanı, işleyişi ve diğer yargı organlarıyla olan ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay ile Danıştay arasındaki vergi ve benzeri mali yükümlülüklerden doğan uyuşmazlıklarda son karar mercii Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

Cevap

Sayıştay ile Danıştay arasındaki vergi ve benzeri mali yükümlülüklerden doğan uyuşmazlıklarda son karar merciinin Uyuşmazlık Mahkemesi olduğu ifadesi yanlıştır; bu tür uyuşmazlıklarda Danıştay'ın kararı esas alınır.
Anayasa'nın ilgili maddelerine göre, vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararı esas alınır. Bu konu Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanına giren genel bir 'yargı kolu uyuşmazlığı' olarak değerlendirilmez; anayasal bir istisnadır.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevini hatırla.
Adli ve idari yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözer.
Anayasal görev tanımını doğrulamak için.
2
Anayasa Mahkemesi ile olan hiyerarşik ilişkiyi kontrol et.
AYM kararları diğer tüm mahkemelerin (Uyuşmazlık dahil) üstündedir.
Özel bir anayasal kural olan AYM önceliğini teyit etmek için.
3
Sayıştay ve Danıştay arasındaki özel durumu analiz et.
Vergi ve mali konularda Sayıştay ile Danıştay çelişirse Danıştay kararı uygulanır.
Anayasa'nın 155155 ve 160160. maddelerindeki istisnai kuralı hatırlamak için.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev kapsamı ve istisnaları

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi sadece adli ve idari yargı kolları arasındaki sorunlara bakar.
2
Anayasa'da bazı kurumlar arasındaki çatışmalar için özel 'öncelik' kuralları belirlenmiştir.
3
Vergi ve mali denetim konularında Danıştay ve Sayıştay karşı karşıya gelirse kimin dediğinin olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Yüksek mahkemelerin başkanlarının nasıl seçildiğini ve üyelerinin hangi kurumlarca belirlendiğini tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 526Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesinin "Yüce Divan" sıfatıyla yürüttüğü yargılamalar ve bu yargılamaya tabi olan kişilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilleri, yasama dokunulmazlıkları kaldırılmış olsa dahi görevleriyle ilgili işledikleri suçlardan dolayı kural olarak Yüce Divan'da yargılanırlar.

Cevap

Milletvekillerinin görev suçlarından dolayı kural olarak Yüce Divan'da yargılanacağı ifadesi yanlıştır; çünkü milletvekilleri bu listede yer almazlar.
Milletvekillerinin Yüce Divan'da yargılanacağı ifadesi yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 148148. maddesinde sayılan "Yüce Divan'da yargılanacak kişiler" arasında milletvekilleri genel bir başlık olarak yer almaz. Milletvekilleri, bakanlık veya TBMM Başkanlığı gibi listede olan bir görevi yürütmüyorlarsa, dokunulmazlıkları kaldırıldığında genel mahkemelerde yargılanırlar.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 148148. maddesinde düzenlenen Yüce Divan kapsamındaki kişileri belirleyin.
Listede Cumhurbaşkanı, Bakanlar, Yüksek Mahkeme Üyeleri, HSK Üyeleri, Sayıştay Üyeleri, TBMM Başkanı ve Kuvvet Komutanları yer alır.
Yüce Divan, sadece Anayasa'da açıkça belirtilen üst düzey yetkililerin görev suçlarını yargılamakla yetkilidir.
2
Milletvekillerinin yargılanma merciini tespit edin.
Milletvekilleri, yasama dokunulmazlığı kaldırıldığında veya dokunulmazlık kapsamında olmayan hallerde genel ceza mahkemelerinde yargılanır.
Anayasa'nın 148148. maddesi milletvekillerini genel bir kategori olarak Yüce Divan kapsamına almamıştır.
3
Yüce Divan yargılama usulündeki itiraz mekanizmasını kontrol edin.
Yüce Divan kararları ilk derece mahkemesi kararı niteliğindedir ve "yeniden inceleme" yolu açıktır.
20102010 anayasa değişikliği ile hak arama hürriyetini genişletmek amacıyla bu imkan tanınmıştır.

Anahtar Kavram

Yüce Divan'da yargılanan kişilerin anayasal sınırlılığı ve milletvekillerinin bu kapsam dışında kalması.

İpuçları

1
Yüce Divan'da yargılanacak kişiler Anayasa'nın 148148. maddesinde sınırlı sayıda (tahdidi) sayılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Jandarma Genel Komutanı'nın hangi yıl ve hangi anayasa değişikliği ile bu listeden çıkarıldığını hatırlayınız.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 527Soru →

Yargıtay'ın yapısı, üyelerinin seçimi ve Cumhuriyet Başsavcılığı makamına ilişkin anayasal düzenlemeler dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal açıdan doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilir.

Cevap

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunun belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Doğru ifadeye göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili, Yargıtay Genel Kurulu'nun belirlediği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilir. Bu, Anayasa'nın 154154. maddesinde açıkça belirtilen bir usuldür.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay üyelerinin seçim usulünü belirlemek.
Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.
Anayasal düzeyde yüksek mahkeme üyelerinin kim tarafından seçildiğini bilmek temel gerekliliktir.
2
Üyelik görev süresini ve tekrar seçilme kuralını kontrol etmek.
Üyeler 1212 yıl için seçilir ve bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez.
Yargı bağımsızlığı ve dinamizm için getirilen süre sınırlarını ayırt etmek gerekir.
3
Cumhuriyet Başsavcılığı makamının seçim sürecini analiz etmek.
Cumhurbaşkanı, Yargıtay Genel Kurulunun sunduğu 55 aday arasından birini 44 yıl için seçer.
Başsavcılık makamı, üyelerden farklı olarak yürütme organının katılımıyla belirlenen özel bir süreçtir.

Anahtar Kavram

Yargıtay'ın Seçim Usulleri ve Görev Süreleri

İpuçları

1
Yargıtay üyelerinin seçiminde Cumhurbaşkanının bir rolü olup olmadığını hatırlayın.
2
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın seçiminde kaç aday gösterildiği ve kimin seçtiği bilgisine odaklanın.
3
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı için 55 aday gösterilir ve seçim Cumhurbaşkanı tarafından 44 yıl için yapılır.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay ile Danıştay arasındaki üye seçimi farklarını gösteren bir karşılaştırma tablosu hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 528Soru →

19821982 Anayasası'na göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesi tarafından "Yüce Divan" sıfatıyla yargılanacak kişiler arasında bulunmaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilleri

Cevap

Milletvekilleri, Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargıladığı kişiler listesinde yer almaz.
Milletvekilleri, Anayasa'nın 148148. maddesinde sayılan Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasında bulunmazlar. Milletvekili dokunulmazlığı kaldırılan bir üye, genel yargı usulüne göre ilgili ceza mahkemesinde yargılanır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan kavramının tanımını hatırla.
Anayasa Mahkemesi'nin devletin üst düzey yetkililerini görev suçları nedeniyle yargıladığı sıfattır.
Yargılama yetkisinin kapsamını belirlemek için temel tanımdan başlanır.
2
19821982 Anayasası Madde 148148'de yer alan Yüce Divan listesini gözden geçir.
Listede Cumhurbaşkanı, yardımcıları, bakanlar, yüksek yargı üyeleri ve kuvvet komutanları bulunur.
Anayasal çerçevedeki kişi sınırlarını netleştirmek gerekir.
3
Seçeneklerdeki kişileri bu liste ile karşılaştır.
Milletvekillerinin bu listede yer almadığı, sadece Meclis Başkanı'nın 20172017 değişikliği ile eklendiği görülür.
Yanlış olan seçeneği ayırt etmek için güncel anayasal liste kontrol edilir.

Anahtar Kavram

Yüce Divan'da yargılanan kişilerin sınırlı (tahdidi) olarak sayılması

İpuçları

1
Yüce Divan, sadece devletin en üst düzey yürütme ve yargı mensupları ile komutanları yargılar.
2
Milletvekilleri suç işlediklerinde kural olarak dokunulmazlıkları kaldırılırsa yargılanabilirler; ancak bu makam Yüce Divan değildir.

Daha Fazla Pratik

Jandarma Genel Komutanı'nın 20172017 değişikliği ile bu listeden çıkarıldığını unutmayın; bu tür güncel değişiklikler sınavda sıklıkla sorulur.
Tahmini Süre:45s
Soru 529Soru →

19821982 Anayasası'na göre, adli yargı alanındaki mahkemelerce verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii olan Yargıtay'ın üyelerinin ve Cumhuriyet Başsavcısının seçimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından; Cumhuriyet Başsavcısı ise Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirlediği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Cevap

Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir; Cumhuriyet Başsavcısı ise Yargıtay Genel Kurulunun gösterdiği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Doğru ifade, Yargıtay üyelerinin tamamının HSK tarafından seçildiğini ve Cumhuriyet Başsavcısının ise Yargıtay Genel Kurulu tarafından belirlenen 55 aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından 44 yıl için seçildiğini belirtir. Bu, Anayasa'nın 154154. maddesindeki açık hükümdür.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay üyelerinin seçim otoritesini belirle.
Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından gizli oyla seçilir.
Anayasanın 154154. maddesi uyarınca adli yargı yüksek mahkemesi üyeleri HSK tarafından belirlenir.
2
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı seçim sürecini analiz et.
Yargıtay Genel Kurulu kendi üyeleri arasından 55 aday belirler; Cumhurbaşkanı bu adaylardan birini seçer.
Başsavcılık makamı, yüksek mahkeme üyeliğinden farklı bir atama usulüne tabidir ve yürütme başının onayı gerekir.
3
Diğer yüksek mahkemelerle olan farkı teyit et.
Danıştay'da üyelerin 1/41/4'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilirken, Yargıtay'da bu oran sıfırdır.
Yargıtay ve Danıştay arasındaki en temel yapısal farklardan biri üye seçimindeki Cumhurbaşkanı kontenjanıdır.

Anahtar Kavram

Yargıtay Seçim Usulü ve Makam Ayrımı

İpuçları

1
Yargıtay üyelerinin seçiminde tek bir kurulun tam yetkili olduğunu hatırlayın.
2
Cumhurbaşkanının Yargıtay üzerinde sadece Başsavcı ve Başsavcıvekili seçiminde yetkisi vardır, normal üyeleri seçemez.
3
Danıştay ile karıştırmayın; Danıştay'da üyelerin bir kısmını Cumhurbaşkanı seçerken Yargıtay'da üyelerin tamamını HSK seçer.

Daha Fazla Pratik

Danıştay ve Anayasa Mahkemesi üye seçim usullerini karşılaştırmalı bir tablo ile tekrar ederek yüksek mahkemeler arasındaki farkları netleştirin.
Tahmini Süre:50s
Soru 530Soru →

1982 Anayasası'na göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Başkanı aşağıdakilerden hangisi tarafından seçilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesince kendi üyeleri arasından seçilir

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir.
1982 Anayasası'nın 158. maddesine göre Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür. Bu düzenleme, Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı kolları arasında çıkabilecek uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi kararlarının üstünlüğü ilkesiyle uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yapısını incelemek
Mahkemenin bir Başkan ile altı asıl ve altı yedek üyeden oluştuğu görülür.
Yüksek mahkemelerin üye yapısı ve seçim usulleri birbirinden farklılık gösterir.
2
Başkanın seçim usulünü belirlemek
Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca başkanlığın Anayasa Mahkemesi üyelerinden birine verildiği saptanır.
Uyuşmazlık Mahkemesi ile diğer mahkemeler (Anayasa Mahkemesi hariç) arasındaki uyuşmazlıklarda koordinasyon ve hukuk birliği sağlanması hedeflenir.
3
Sonuca ulaşmak
Başkanın Anayasa Mahkemesince seçildiği netleşir.
Anayasal hükmün doğrudan uygulanmasıdır.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı ve Kuruluşu

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyeleri Yargıtay ve Danıştay'dan gelir ancak başkanı farklı bir yüksek mahkemeden seçilir.
2
Diğer mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasında görev uyuşmazlığı çıkarsa Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır; bu durum başkanlık seçimine de yansımıştır.
3
Mahkemenin başkanı, Türkiye'nin en yüksek yargı organı olan Anayasa Mahkemesi tarafından kendi bünyesinden görevlendirilir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 'hüküm uyuşmazlığı' ve 'görev uyuşmazlığı' arasındaki farkları inceleyerek bilginizi derinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 531Soru →

Anayasa'nın yargı bölümünde "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında tahdidi olarak sayılan kurumların sayısı, 20172017 yılındaki Anayasa değişikliği ile askeri yargı organlarının kaldırılması neticesinde dörde düşürülmüştür. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi mevcut anayasal sistemimizde "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen kurumlardan biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüksek Seçim Kurulu

Cevap

Yüksek Seçim Kurulu, kararları kesin nitelikte olmasına ve bir üst kurul olarak görev yapmasına rağmen, 1982 Anayasası'nda "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sayılan kurumlardan biri değildir.
Yüksek Seçim Kurulu (YSK), anayasal bir kuruluştur ve kararları aleyhine başka bir mercie başvurulamaz (kesindir). Ancak, 1982 Anayasası'nın sistematiğinde "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sadece Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi sayılmıştır. Bu nedenle YSK, yüksek mahkeme statüsünde kabul edilmez.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'daki yüksek mahkemeleri listeleme.
Mevcut sistemde 4 yüksek mahkeme bulunur: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
Anayasa'nın yargı bölümündeki sınırlı (tahdidi) sayımı belirlemek için.
2
2017 değişikliklerini değerlendirme.
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıştır.
Güncel anayasal yapıyı ve yüksek mahkeme sayısını teyit etmek için.
3
Seçeneklerdeki kurumun statüsünü kontrol etme.
Yüksek Seçim Kurulu ve Sayıştay gibi kurumlar yargı bölümünde yer alsa da "Yüksek Mahkeme" statüsünde değildir.
İsim benzerliği veya kesin karar yetkisi nedeniyle oluşan kavram kargaşasını gidermek için.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemeler sadece Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

İpuçları

1
Bir kurumun kararlarının kesin olması, onun mutlaka 'Yüksek Mahkeme' olduğu anlamına gelmez.
2
20172017 değişikliği ile askeri yüksek mahkemeler kaldırıldıktan sonra geriye sadece 4 adet yüksek mahkeme kalmıştır.
3
YSK ve Sayıştay, yüksek mahkeme değil; 'yüksek kurul' veya 'yüksek denetim organı' niteliğindedir.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın anayasal statüsünü ve yüksek mahkeme sayılmama nedenlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 532Soru →

1982 Anayasası'na göre, hâkimlerin ve savcıların nitelikleri, atanmaları, hakları ve ödevleri, aylık ve ödenekleri ile meslekte ilerlemeleri aşağıdakilerden hangisiyle düzenlenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanun

Cevap

Hâkim ve savcıların özlük hakları ve mesleki statüleri ancak Kanun ile düzenlenebilir.
1982 Anayasası'nın 140. maddesinin 3. fıkrasına göre; hâkimlerin ve savcıların nitelikleri, atanmaları, hakları ve ödevleri, aylık ve ödenekleri, meslekte ilerlemeleri, görevlerinin ve görev yerlerinin geçici veya sürekli olarak değiştirilmesi, haklarında disiplin kovuşturması açılması ve disiplin cezası verilmesi, görevleriyle ilgili suçlarından dolayı soruşturma yapılması ve yargılanmalarına karar verilmesi, meslekten çıkarılmayı gerektiren suçluluk veya yetersizlik halleri ve diğer özlük işleri 'mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla' düzenlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın yargı organı ile ilgili hükümlerini incelemek.
Hâkimlerin ve savcıların statüsü Anayasa'nın 140. maddesinde düzenlenmiştir.
Yargı mensuplarının bağımsızlığını korumak için anayasal çerçeveyi bilmek gerekir.
2
Özlük haklarının düzenlenme usulünü belirlemek.
Anayasa, bu hakların yürütme organına bırakılmayıp yasama organı tarafından düzenlenmesini emreder.
Hâkimlik teminatının bir gereği olarak, yürütmenin (Cumhurbaşkanı veya Bakanlık) tek taraflı işlemleriyle bu hakların değiştirilmesi engellenmek istenmiştir.
3
Doğru hukuki normu seçmek.
Hâkim ve savcıların nitelikleri, hakları ve ödevleri ancak 'Kanun' ile düzenlenir.
Kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılan genel, soyut ve sürekli bir düzenlemedir.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının Kanunla Düzenlenmesi İlkesi

İpuçları

1
Hâkimlerin bağımsızlığını korumak için özlük haklarının hükümetin veya idarenin kararlarına bırakılmaması gerekir.
2
Anayasa, önemli devlet görevlilerinin statüsünün en üst düzey ve genel düzenleme aracı olan 'yasama işlemi' ile belirlenmesini şart koşar.
3
Anayasa'nın 140. maddesinde açıkça 'kanunla düzenlenir' ibaresi yer almaktadır.

Daha Fazla Pratik

Hâkimlerin idari görevleri yönünden nereye bağlı olduğunu ve HSK'nın bu süreçteki rolünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 533Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesi belirli makamlarda bulunan kişileri görevleriyle ilgili suçlardan dolayı "Yüce Divan" sıfatıyla yargılar. 20172017 anayasa değişiklikleri ile bu yargılama makamının kapsamı yürütme organının yeni yapısına uygun hale getirilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanabilecek kişilerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilleri

Cevap

Milletvekilleri, Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinde yargılanan kişiler arasında bulunmamaktadır.
Milletvekilleri, Anayasa'nın 148148. maddesinde sayılan Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinde yer almazlar. Bu listede sadece TBMM Başkanı yer alırken, diğer milletvekilleri yasama dokunulmazlıkları kaldırıldığında ilgili ceza mahkemelerinde yargılanırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan yetkisini ve görevini tanımlayın.
Anayasa Mahkemesi, devletin üst düzey yetkililerini görev suçları nedeniyle yargılarken "Yüce Divan" adını alır.
Yargılama makamının kimliğini ve hukuki dayanağını belirlemek için gereklidir.
2
20172017 anayasa değişiklikleri sonrası kapsamdaki kişileri listeleyin.
Kapsamda Cumhurbaşkanı, yardımcıları, bakanlar, yüksek yargı üyeleri, HSK ve Sayıştay üyeleri ile belirli komutanlar yer alır.
Güncel anayasal düzenlemelere göre kimlerin bu kapsamda olduğunu netleştirmek gerekir.
3
Seçeneklerdeki makamları bu liste ile karşılaştırın.
Milletvekillerinin (TBMM Başkanı hariç) bu listede yer almadığı görülür.
Doğru sonuca ulaşmak için kapsam dışı kalan görevliyi ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Yargılaması Kapsamı

İpuçları

1
Yüce Divan, genellikle yürütmenin en üstü, yargının zirvesi ve üst düzey komutanlar için bir yargılama makamıdır.
2
20172017 değişikliği ile listeden çıkarılan (Jandarma Genel Komutanı gibi) veya eklenen (Cumhurbaşkanı Yardımcıları gibi) isimleri hatırlamaya çalışın.
3
TBMM içinden sadece Meclis Başkanı'nın bu listeye dahil olduğunu, diğer 599599 üyenin bu kapsamda olmadığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da savcılık görevini kimin yürüttüğünü ve kararlara karşı itiraz yolunun açık olup olmadığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 534Soru →

19821982 Anayasası'na göre, adli yargı kolunun en üst dereceli mahkemesi olan Yargıtay'ın kurumsal yapısı, üyelerinin seçimi ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Cevap

Yargıtay üyelerinin bir kısmının Cumhurbaşkanı tarafından seçildiğini belirten ifade yanlıştır; çünkü Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.
Doğru cevap, Yargıtay üyelerinin seçiminde Cumhurbaşkanı'nın bir payı olduğunu iddia eden seçenektir. 19821982 Anayasası'na göre Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir. Üyelerin dörtte birinin Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi kuralı yalnızca Danıştay için geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay üye seçim usulünü belirle.
Yargıtay üyelerinin tamamı (100%100\%) HSK tarafından seçilir.
Anayasa'nın 154154. maddesi uyarınca adli yargı bağımsızlığını korumak adına üyelerin tamamı bu kurul tarafından belirlenir.
2
Seçeneklerdeki 'dörtte bir' oranını analiz et.
Üyelerin 1/41/4'ünün Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi Danıştay'a özgü bir kuraldır.
İdari yargıda (Danıştay) yürütmenin görüşünün yansıması için bu kota ayrılmıştır, ancak adli yargıda (Yargıtay) böyle bir kota yoktur.
3
Başsavcı seçim usulünü doğrula.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, 55 aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Yüksek mahkeme üyeliğinden farklı olarak, başsavcılık makamı devletin iddia makamı olduğu için Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi kılınmıştır.

Anahtar Kavram

Yargıtay ve Danıştay Üye Seçim Farklılıkları

İpuçları

1
Yargıtay ve Danıştay'ın üye seçim usulleri arasındaki temel farkı hatırlamaya çalışın.
2
Cumhurbaşkanı'nın üye seçme yetkisi olan tek yüksek mahkeme Danıştay'dır (idari yargı).
3
Yargıtay üyelerinin 100%100\%'ü Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenirken, Danıştay üyelerinin bir kısmı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Daha Fazla Pratik

Danıştay'ın üye ve başkan seçim usullerini inceleyerek benzer bir karşılaştırma yapmanız konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Tablo yöntemiyle Yargıtay ve Danıştay farklarını (Üye Seçimi, Başsavcı Seçimi, Görev Süresi) karşılaştırarak bu tarz soruları daha hızlı çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 535Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler sonucunda Anayasa Mahkemesinin yapısı ve üye seçim yöntemi yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemeler ve güncel anayasal hükümler çerçevesinde, mahkemenin kuruluşuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından seçer.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından seçer.
Anayasa Mahkemesinin 15 üyesinden 3 tanesi TBMM tarafından seçilir; bu seçimde anayasal kural gereği 2 üye Sayıştay Genel Kurulu'nun, 1 üye ise baro başkanlarının her boş üyelik için göstereceği 3 aday arasından belirlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesinin güncel üye tam sayısının belirlenmesi
Mahkeme 15 üyeden oluşmaktadır.
2017 Anayasa değişiklikleri ile askeri yargıdan gelen 2 üyelik kaldırılmış ve sayı 17'den 15'e indirilmiştir.
2
Üyeleri seçen makamların ve kontenjan dağılımının incelenmesi
12 üyeyi Cumhurbaşkanı, 3 üyeyi ise TBMM seçer.
Seçim yetkisi yürütme ve yasama organları arasında paylaştırılmıştır.
3
TBMM tarafından seçilen üyelerin kaynaklarının teyit edilmesi
2 üye Sayıştay'dan, 1 üye baro başkanlarının adayları arasından seçilir.
TBMM, Sayıştay Genel Kurulunun ve baro başkanlarının göstereceği üçer aday arasından seçimini gizli oyla yapar.
4
Üyelik şartlarının (süre ve yaş) kontrol edilmesi
Görev süresi 12 yıl, seçilme yaşı en az 45'tir.
Anayasa Mahkemesi bağımsızlığı ve üyelerin tecrübesi için yüksek yaş ve uzun tek dönemli görev süresi öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Yapısı ve Seçim Usulü (2017 Sonrası)

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesinin toplam üye sayısının 2017 yılında askeri yargının kaldırılmasıyla azaldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyelerinin Cumhurbaşkanı tarafından hangi kurumlardan (Yargıtay, Danıştay, vb.) kaçar üye seçtiğine dair bir tablo oluşturarak çalışınız.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 536Soru →

19821982 Anayasası ve Danıştay Kanunu hükümleri çerçevesinde, Danıştay'ın idari yargı düzenindeki 'yüksek mahkeme' vasfı ile yürütme organına yardımcı 'inceleme ve danışma organı' olma niteliği birlikte değerlendirildiğinde, kurumun görevleri ve kararlarının hukuki niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulu tarafından verilen kararlar; benzer olaylarda Danıştay dairelerini, idari mahkemeleri ve idareyi bağlayıcı niteliktedir.

Cevap

İçtihadı birleştirme kararlarının bağlayıcı nitelikte olduğunu belirten ifade doğrudur.
Doğru seçenek, Danıştay'ın içtihadı birleştirme kararlarının hukuki gücüne vurgu yapmaktadır. Danıştay Kanunu'nun 4040. maddesi uyarınca, içtihadı birleştirme kararları; Danıştay dairelerini, idari mahkemeleri ve idareyi bağlar. Bu kararlar, benzer uyuşmazlıklarda hukuki istikrarı ve birliği sağlamak amacıyla alınır ve resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girer.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay'ın 'Yüksek Mahkeme' ve 'Danışma Organı' fonksiyonlarını ayrıştırmak.
Yargısal görevleri bağlayıcı hükümler üretirken, idari görevleri (görüş bildirme gibi) genellikle tavsiye niteliğindedir.
Danıştay'ın anayasal statüsünü anlamak için bu ikili yapının farkını bilmek gerekir.
2
İçtihadı birleştirme kararlarının hukuki gücünü analiz etmek.
İçtihadı Birleştirme Kurulu kararları, sadece tarafları değil, tüm alt mahkemeleri ve idareyi bağlayan bir içtihat kaynağıdır.
Hukuk birliğini sağlamak adına bu kararlara kanun benzeri bir bağlayıcılık tanınmıştır.
3
Danıştay'ın üye seçimi ve görev sürelerini kontrol etmek.
Üyeler 1/41/4 Cumhurbaşkanı, 3/43/4 HSK tarafından 1212 yıl için seçilir; yeniden seçilme yasağı vardır.
Yargı bağımsızlığını korumak amacıyla üye değişim hızı ve seçilme yöntemi anayasal güvenceye alınmıştır.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın Karar Türleri ve Bağlayıcılığı

İpuçları

1
Danıştay'ın her kararı aynı güçte değildir; 'karar' ile 'görüş' arasındaki farkı düşünün.
2
İçtihadı birleştirme kararları, yargıdaki belirsizliği gidermek için en üst seviyede alınan bağlayıcı kurallardır.
3
Üye seçimindeki 1/41/4 ve 3/43/4 oranını ve yeniden seçilme yasağını anımsayın.

Daha Fazla Pratik

İdari yargıdaki temyiz süreçlerini ve İdari Dava Daireleri Kurulu'nun görevlerini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 10s
Soru 537Soru →

19821982 Anayasası'na göre; kamu idarelerinin gelir, gider ve malları üzerinde denetim yapmak ve sorumluların hesaplarını kesin hükme bağlamakla görevli olan Sayıştay'ın hukuki statüsü ve kararları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mali yargılama sonucunda verdiği kararlar kesin olup bu kararlar hakkında idari yargı mercilerine başvurulamaz.

Cevap

Sayıştay'ın mali yargılama sonucunda verdiği kararlar kesindir ve bu kararlar aleyhine idari yargı yoluna başvurulması mümkün değildir.
Doğru ifade, Sayıştay kararlarının kesin hüküm niteliğinde olduğunu ve bu kararlara karşı idari yargı yolunun kapalı olduğunu belirtmektedir. Anayasa'nın 160160. maddesi uyarınca, Sayıştay sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın görev tanımını analiz etme
Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarını denetler.
Kurumun yetki alanını belirlemek doğru cevaba ulaşmanın ilk adımıdır.
2
Sayıştay'ın kararlarının hukuki niteliğini belirleme
Sayıştay kararları kesindir ve bu kararlar hakkında idari yargı yolu kapalıdır (Anayasa m. 160160).
Sayıştay'ın bir 'hesap mahkemesi' olarak verdiği kararların bağlayıcılığını anlamak gerekir.
3
Diğer yüksek mahkemelerle ilişkisini değerlendirme
Vergi konularında Danıştay ile uyuşmazlık çıkarsa Danıştay'ın kararı üstün tutulur.
Sayıştay'ın özel yetki sınırlarını ve Danıştay ile olan hiyerarşik dengeyi tespit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Mali Yargı Yetkisi ve Kararlarının Kesinliği

İpuçları

1
Sayıştay denetimlerini hangi organ adına yapmaktadır ve bu organ üyelerini kim seçer?
2
Sayıştay kararları birer 'mahkeme ilamı' niteliğindedir. Bu durum idari yargı denetimini nasıl etkiler?
3
Anayasa'nın 160160. maddesine göre, Sayıştay kararları kesindir ve bu kararlar aleyhine Danıştay'a gidilemez.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın hangi kurumları denetleme yetkisine sahip olduğunu (merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumları, belediyeler vb.) tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 538Soru →

Türk yargı sisteminde yer alan yüksek mahkemelerden biri olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kuruluşu, başkanlık yapısı ve diğer yargı kollarıyla olan ilişkisine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkemenin başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilen bir üye tarafından yürütülür.
Doğru olan ifade, Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından görevlendirildiğini belirten seçenektir. Bu düzenleme, farklı yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözecek mahkemenin tarafsız ve en üst düzeyde temsil edilmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Yüksek mahkemelerin yapısını hatırla
Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı arasındaki görev/hüküm uyuşmazlıklarını çözer.
Yargı kollarının sınırlarını belirlemek yüksek bir yargısal denetim gerektirir.
2
Başkanlık makamının kaynağını belirle
Mahkemenin başkanı Anayasa Mahkemesi'nden gelir.
19821982 Anayasası uyarınca bağımsızlığı ve tarafsızlığı sağlamak için başkan AYM içinden seçilir.
3
AYM ile olan özel durumu kontrol et
AYM'nin taraf olduğu bir uyuşmazlıkta AYM kararı önceliklidir.
Anayasa Mahkemesi, norm denetimi ve bireysel başvuru yetkisiyle sistemin en üstünde yer alır.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Teşkilat Yapısı ve Yetki Sınırları

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının hangi kurumdan geldiğini ve üyelerinin seçim yöntemini düşünün.
2
Anayasa Mahkemesi'nin bir uyuşmazlık durumunda sahip olduğu 'öncelik' yetkisini hatırlayın.
3
Askeri yargının 20172017 yılında kaldırılmış olması, mahkemenin görev alanını daraltan önemli bir bilgidir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 'Olumlu Görev Uyuşmazlığı' ve 'Olumsuz Görev Uyuşmazlığı' arasındaki prosedürel farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 539Soru →

Hukuk devletinin en üst yargı mercilerinden biri olan Anayasa Mahkemesinin oluşumu ve üye belirleme yöntemleri hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi anayasal açıdan hatalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Askeri yargı organlarının (Askeri Yargıtay ve AYİM) kapatılmasıyla boşalan üyelikler, mahkemenin üye dengesini korumak amacıyla Cumhurbaşkanı tarafından Yargıtay üyeleri arasından doldurulur.

Cevap

Askeri yargı organlarının kapatılmasıyla boşalan üyeliklerin başka kaynaklardan doldurulduğunu belirten ifade yanlıştır; çünkü bu üyelikler tamamen kaldırılmıştır.
Askeri yargı organlarından gelen üyeliklerin diğer yüksek mahkemelere (Yargıtay gibi) aktarıldığını savunan ifade yanlıştır. 20172017 yılında yapılan anayasa değişikliği ile Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) kapatılmış, bu kurumlardan gelen iki üyelik kontenjanı tamamen iptal edilmiştir. Bu nedenle mahkemenin üye sayısı 1717'den 1515'e düşmüş, boşalan koltuklar için yeni bir kaynak belirlenmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Mahkemenin güncel üye tam sayısını kontrol et.
20172017 anayasa değişikliği ile üye sayısı 1515 olarak belirlenmiştir.
Eski düzenlemede yer alan 1717 üye sayısı güncelliğini yitirmiştir.
2
Seçim makamlarını ve kontenjan dağılımını analiz et.
Cumhurbaşkanı 1212, TBMM 33 üye seçer.
Anayasa'nın 146146. maddesi uyarınca yetki paylaşımı bu şekildedir.
3
Askeri yargının kaldırılmasının mahkeme yapısına etkisini değerlendir.
Askeri Yargıtay ve AYİM kontenjanları kaldırılmış, bu üyelerin yerine yeni bir kontenjan tanımlanmamıştır.
Bu durum, askeri yargının genel yargı düzeninden çıkarılmasının bir sonucudur.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Dağılımı ve 2017 Değişiklikleri

İpuçları

1
20172017 değişikliği ile mahkemenin üye sayısının neden azaldığını ve hangi kurumların hukuk sisteminden çıkarıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyeliği için gerekli olan öğrenim ve hizmet süresi şartlarını (örneğin avukatlar için 20 yıl kıdem) tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 540Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan yargısal denetim ve yüksek mahkemelerin işleyişine dair hükümler dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüksek Seçim Kurulu başkan ve üyelerini, görevleriyle ilgili işledikleri suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

Cevap

Yüksek Seçim Kurulu başkan ve üyelerinin Yüce Divan'da yargılanacağına dair ifade yanlıştır; çünkü YSK üyeleri bu listede yer almaz.
Doğru seçenek olan ifadedeki yanlışlık, Yüksek Seçim Kurulu (YSK) üyelerinin Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinde bulunmamasıdır. Anayasa'nın 148148. maddesine göre AYM; Cumhurbaşkanı, yardımcıları, bakanlar, yüksek mahkeme başkan ve üyeleri, HSK ve Sayıştay üyelerini yargılar ancak YSK bu kapsama dahil değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargılama yetkisini analiz etme
Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasında Cumhurbaşkanı, Bakanlar, Yüksek Mahkeme üyeleri, HSK ve Sayıştay üyeleri ile üst düzey askeri komutanlar bulunur.
Anayasa'nın 148148. maddesi Yüce Divan yetki alanını açıkça sınırlandırmıştır.
2
Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) hukuki statüsünü değerlendirme
YSK bir yüksek seçim organıdır ancak Anayasa'nın yargı bölümündeki 'Yüksek Mahkemeler' arasında sayılmasına rağmen üyeleri için Yüce Divan yargılaması öngörülmemiştir.
Karmaşa yaratabilecek bu ayrım, KPSS'de sıkça sorgulanan bir detaydır.
3
Diğer seçeneklerdeki teknik detayları (mali denetim, yeniden inceleme, dokunulmazlık) doğrulama
Tüm diğer seçeneklerin Anayasa'nın güncel metnine (20172017 sonrası) uygun olduğu görülür.
Özellikle 'yeniden inceleme' ve 'Sayıştay yardımı' gibi ifadeler güncel ve doğrudur.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan Yetkisi ve Kapsamı

İpuçları

1
Yüce Divan'da kimlerin yargılanabileceğine dair listeyi (Anayasa Madde 148148) gözden geçirin.
2
YSK, Sayıştay ve HSK gibi kurumları karıştırmamaya çalışın; hepsinin üyeleri Yüce Divan'a gitmez.
3
YSK üyeleri listede yoktur, ancak Sayıştay ve HSK üyeleri listededir.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılanan üst düzey komutanların (Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları) listesini ve Jandarma Genel Komutanı'nın bu listeden çıkarıldığını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 27 / 47Sonraki
Yargı — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 27 | Examkin