Yargı

927 soru

Soru 541Soru

1982 Anayasası'nın "Hâkimlik ve savcılık teminatı" kenar başlıklı 139. maddesine göre; hâkimler ve savcılar azlolunamaz ve kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar. Bu anayasal güvence uyarınca, aşağıdaki durumların hangisinin gerçekleşmesi hâlinde dahi hâkim ve savcıların aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamayacağı hükme bağlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması

Cevap

Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.
Anayasa'nın 139. maddesine göre, devletin teşkilat yapısında yapılan değişiklikler (mahkemenin kapatılması veya kadronun iptal edilmesi gibi) hâkim ve savcıların maaş ve özlük haklarını kaybetmesine gerekçe olamaz. Bu hüküm, yürütme organının idari tasarruflarla yargı mensuplarını cezalandırmasını veya dolaylı baskı kurmasını engeller.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 139. maddesinde düzenlenen 'Hâkimlik ve Savcılık Teminatı' hükümlerini analiz etme.
Hâkim ve savcıların azlolunamayacağı, yaş haddinden önce emekli edilemeyeceği ve mali haklarının korunduğu tespit edilir.
Yargı bağımsızlığını sağlamak için anayasal güvencelerin sınırlarını bilmek gerekir.
2
Mali hakların korunmasına ilişkin özel şartı (istisnai durum) belirleme.
Maddede geçen 'bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa' ifadesi mali güvencenin en güçlü vurgusudur.
İdari yapıdaki değişikliklerin (mahkeme kapatma vb.) yargı mensuplarını ekonomik baskı altına almasını engellemek amaçlanır.
3
Diğer seçeneklerdeki disiplin ve sağlık durumlarını anayasal istisnalarla karşılaştırma.
Sağlık sorunları ve meslekten çıkarmayı gerektiren suçların teminatın istisnası olduğu teyit edilir.
Teminat mutlak değildir; liyakat, sağlık ve disiplin kurallarıyla sınırlandırılmıştır.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Mali Güvence)

İpuçları

1
Yargı mensuplarının idari değişikliklerden etkilenmemesi için getirilen özel bir korumayı hatırlayın.
2
Anayasa'nın 139. maddesinde '...sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaz' şeklinde biten cümleyi düşünün.
3
Bir devlet dairesinin kapanması personeli etkileyebilirken, bir mahkemenin kapanması oradaki hâkimin maaşının kesilmesine sebep olamaz.

Daha Fazla Pratik

Anayasa m. 140'ta düzenlenen hâkim ve savcıların idari görevleri bakımından kime bağlı olduklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 542Soru

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "Hâkimlik ve savcılık teminatı" esasları dikkate alındığında; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda, ilgili hâkim veya savcının hukuki statüsü ve hakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kendisi istemedikçe, aylık, ödenek ve diğer tüm özlük haklarından yoksun bırakılamaz.

Cevap

Hâkim ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.
Anayasa'nın 139139. maddesinde yer alan "Hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaz." hükmü, sorudaki durumun doğrudan cevabıdır. Bu madde, mahkeme kapatılsa bile hâkimin maaş ve diğer haklarının devlet tarafından ödenmeye devam etmesini zorunlu kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Hâkimlik ve savcılık teminatının kapsamını belirle.
Teminat; azlolunmama, yaş haddinden önce emekli edilmeme ve özlük haklarının korunması unsurlarını içerir.
Anayasa'nın 139139. maddesi bu üç temel unsuru güvence altına almıştır.
2
Mahkeme veya kadro kaldırılması durumundaki özel hükmü incele.
Anayasa metnine göre "bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa" özlük haklarına dokunulamaz.
Yürütme organının kadro oyunlarıyla yargı mensupları üzerinde baskı kurması bu hükümle engellenmiştir.
3
Seçenekler arasından bu anayasal güvenceyi tam olarak karşılayan ifadeyi seç.
Mali ve özlük haklarının korunacağını belirten seçenek doğrudur.
Anayasa'nın lafzına ve ruhuna en uygun hukuki açıklama budur.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (139139. Madde)

İpuçları

1
Anayasa'nın 139139. maddesindeki 'Hâkimlik ve Savcılık Teminatı' başlığına odaklanın.
2
Hâkimlerin mali haklarının (maaş vb.) görev yaptıkları binadan veya kadrodan bağımsız olarak korunduğunu hatırlayın.
3
Mahkeme kapatılsa dahi bir hâkimin maaşının kesilemeyeceğini ve zorla emekli edilemeyeceğini öngören hükmü arayın.

Daha Fazla Pratik

Bu teminatın istisnalarını (meslekten çıkarılmayı gerektiren suçlar ve sağlık sorunları) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 543Soru

Danıştay, 1982 Anayasası'nda belirtildiği üzere idari yargı kolunun en yüksek mahkemesi olmasının yanı sıra, aynı zamanda yürütme organına yardımcı bir inceleme ve danışma organıdır. Bu yapısal özellik çerçevesinde, Danıştay bünyesinde yer alan aşağıdaki birimlerden hangisi temel olarak "idari daire" sıfatıyla danışma ve inceleme görevlerini yerine getirmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birinci Daire

Cevap

Danıştay bünyesinde danışma ve inceleme işlerini yürüten idari daire, Birinci Daire'dir.
Danıştay Kanunu'na göre Danıştay; dava daireleri ve idari daireden oluşur. Güncel yapıda Birinci Daire, Danıştay'ın tek idari dairesidir. Bu daire yargısal bir görev yapmaz; kanun tasarıları hakkında görüş bildirmek, kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz sözleşmelerini incelemek ve yürütmeye danışmanlık yapmak gibi görevleri yürütür.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay'ın görevlerini sınıflandır
Danıştay hem bir yargı organı hem de bir danışma organıdır.
Anayasal statüsü gereği idari yargı kolunun başı ve hükümetin danışmanıdır.
2
Kurum içindeki birimlerin niteliğini ayırt et
Dava daireleri yargısal, idari daire ise danışma görevlidir.
Yargısal uyuşmazlıklar ile idari istişari işlerin ayrılması gerekmektedir.
3
İdari dairenin ismini tespit et
Danıştay Birinci Dairesi, idari daire olarak tanımlanmıştır.
Danıştay Kanunu'ndaki güncel teşkilat yapısı bu şekildedir.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın İdari ve Yargısal Teşkilat Ayrımı

İpuçları

1
Danıştay'ın bir dairesi sadece kanun tasarılarını ve imtiyaz sözleşmelerini inceler.
2
Bu dairede dava görülmez; sadece yürütme organına (Cumhurbaşkanlığına) hukuki görüş sunulur.
3
Sayısal olarak ilk sırada yer alan bu daire, Danıştay'ın idari dairesi olarak isimlendirilir.

Daha Fazla Pratik

Danıştay'ın kamu hizmeti imtiyaz sözleşmeleri hakkındaki görüşünü kaç gün içinde bildirmesi gerektiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 544Soru

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerin görev dağılımı ve denetim yetkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) hesap ve işlemlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemek

Cevap

Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) denetimi Anayasa Mahkemesinin değil, Sayıştay'ın görevidir.
Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) hesap ve işlemlerinin denetimi, 19821982 Anayasası'nın 165165. maddesi ve Sayıştay kanunu uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Sayıştay tarafından yerine getirilir. Anayasa Mahkemesinin genel bütçeli idareler veya kamu teşebbüsleri üzerinde doğrudan bir mali denetim yetkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesinin temel yetki alanlarını sınıflandırın.
Anayasa Mahkemesi; norm denetimi (kanun, CBK, içtüzük), bireysel başvurular, siyasi parti davaları ve mali denetimleri ile Yüce Divan yargılamalarından sorumludur.
Yüksek mahkemelerin yetki sınırlarını belirlemek yanlış seçenekleri elemeyi sağlar.
2
Mali denetim yetkilerini karşılaştırın.
Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesi (Sayıştay desteğiyle) tarafından yapılırken, kamu kurum ve kuruluşları ile KİT'lerin denetimi Sayıştay tarafından yapılır.
Bu ayrım, sınavda en sık sorulan ve karıştırılan teknik detaylardan biridir.
3
Özel seçim ve yargılama yetkilerini kontrol edin.
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı seçimi ve HSK üyelerinin Yüce Divan'da yargılanması Anayasa Mahkemesinin anayasal görevleridir.
AYM'nin sadece norm denetimi yapmadığını, idari ve yargısal başka görevleri de olduğunu doğrular.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi ve Sayıştay Arasındaki Denetim Yetkisi Ayrımı

İpuçları

1
Mali denetimlerde kurumlar arasındaki 'siyasi parti' ve 'kamu kurumu' ayrımına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan listesinde yer alan ve 2017 değişikliği ile eklenen/çıkarılan kişileri tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:50s
Soru 545Soru

19821982 Anayasası'nda düzenlenen soyut norm denetimi (iptal davası) rejiminde; dava açmaya yetkili olan organ/kişi, denetlenen normun türü, denetim yolu (şekil/esas) ve dava açma süresi eşleştirmelerinden hangisi hukuksal olarak geçersizdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En fazla üyeye sahip birinci siyasi parti grubu / Kanunların şekil bakımından denetimi / 1010 gün

Cevap

En fazla üyeye sahip birinci siyasi parti grubunun kanunların şekil bakımından denetimi için 1010 gün içinde dava açabileceğini belirten seçenek hukuksal olarak geçersizdir.
Anayasa'nın 148148. maddesine göre, kanunların şekil bakımından denetlenmesi için dava açma yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanı'na veya TBMM üye tamsayısının beşte birine (120120 milletvekili) aittir. Meclis'te en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubunun (iktidar ve ana muhalefet) kanunları şekil yönünden Anayasa Mahkemesi'ne taşıma yetkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle meclisteki birinci parti grubunun bu davayı açabileceği bilgisi hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kanunların şekil bakımından denetimi için yetkili olanları belirle.
Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (1/51/5).
Anayasa'nın 148148. maddesi uyarınca şekil denetimi yetkisi kısıtlanmıştır.
2
Siyasi parti gruplarının yetki alanını incele.
Siyasi parti grupları (iktidar ve ana muhalefet) sadece kanunların esas bakımından denetimi için dava açabilir.
Şekil bozukluğu iddiaları meclis içindeki siyasi gruplar yerine kurumsal makamlara ve belirli sayıdaki milletvekiline bırakılmıştır.
3
Süre eşleşmesini kontrol et.
Kanunların şekli için süre doğru (1010 gün) ancak organ yanlıştır.
Hatalı organ eşleşmesi tüm ifadeyi geçersiz kılar.

Anahtar Kavram

İptal davasında 'Şekil Bakımından Denetim' için dava açma ehliyeti siyasi parti gruplarına tanınmamıştır.

İpuçları

1
Şekil bakımından denetim ve esas bakımından denetim için dava açmaya yetkili olanlar her zaman aynı değildir.
2
Kanunların ve anayasa değişikliklerinin 'şekil' denetimi sadece iki süje tarafından istenebilir: Cumhurbaşkanı ve 1/51/5 milletvekili.
3
Siyasi parti grupları (iktidar ve ana muhalefet), kanunların şekil bozukluğu iddiasıyla AYM'ye başvuramazlar.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin iptal davasında neden sadece 'şekil' denetimi yapılabileceğini ve bu davanın kapsamını araştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 546Soru

19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde, Türk yargı sisteminin en üst basamağında yer alan ve kararları kesin nitelik taşıyan kurumlar "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır. 20172017 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile askeri yargı mercilerinin kaldırılması, bu başlık altındaki mahkemelerin sayısını ve yapısını etkilemiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi güncel anayasal düzenlemeler çerçevesinde "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen kurumlardan biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi
Uyuşmazlık Mahkemesi, 19821982 Anayasası'nın yargı bölümünde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında açıkça sayılan dört mahkemeden biridir. Adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözmekle görevlidir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın "Yüksek Mahkemeler" başlığı altındaki kurumları listele.
Bu mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Anayasa'nın yargı sistematiğinde hangi kurumların yüksek mahkeme olarak tanımlandığını bilmek gerekir.
2
20172017 Anayasa değişikliğinin etkisini değerlendir.
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıştır; bu nedenle yüksek mahkeme sayısı dörde düşmüştür.
Güncel anayasal durumu teyit etmek için değişiklikleri takip etmek önemlidir.
3
Seçeneklerdeki kurumları bu liste ile karşılaştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi listede yer alırken; Sayıştay, HSK ve YSK anayasal kuruluş olmalarına rağmen bu başlıkta değildir.
Doğru seçeneği belirlemek için diğer yüksek düzeyli kurulların statüsünü ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'na göre Yüksek Mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere dört adettir.

İpuçları

1
Anayasa'da yüksek mahkemeler 'sayıca sınırlı' (numerus clausus) olarak belirlenmiştir.
2
Sayıştay, HSK ve YSK gibi kurumlar her ne kadar yüksek yargısal yetkilere sahip olsa da teknik olarak 'Yüksek Mahkeme' listesinde bulunmazlar.
3
Güncel anayasal düzende sadece Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemedir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi ve Danıştay üyelerinin Cumhurbaşkanı tarafından seçilen kontenjan sayılarını inceleyerek statü farklarını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 547Soru

19821982 Anayasası çerçevesinde, temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini iddia eden bir bireyin Anayasa Mahkemesine "bireysel başvuru"da bulunabilmesi için gerekli olan şartlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvuruya konu olan hakkın, Anayasa'da güvence altına alınmış temel haklardan olması ve aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki haklardan biriyle örtüşmesi zorunludur.

Cevap

Bireysel başvurunun esastan incelenebilmesi için ihlal iddiasına konu olan hakkın hem Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda yer alması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokoller kapsamında olması gerekir.
Anayasa Mahkemesine yapılacak bireysel başvurularda "ortak koruma alanı" ilkesi geçerlidir. Bu ilkeye göre, bir hakkın ihlali iddiasıyla başvuru yapılabilmesi için o hakkın hem 19821982 Anayasası'nda düzenlenen temel haklar arasında olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve ek protokollerinde güvence altına alınmış olması gerekir. Örneğin; sadece Anayasa'da olan ancak AİHS'de olmayan bir hak için bireysel başvuru yapılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Yetkili makamı belirle.
Bireysel başvurularda tek yetkili merci Anayasa Mahkemesidir.
19821982 Anayasası ile bu görev Anayasa Mahkemesine verilmiştir.
2
Başvuru ön şartını (ikincillik ilkesi) kontrol et.
İhlale karşı tüm olağan kanun yolları (idari ve adli itiraz, istinaf, temyiz) tüketilmelidir.
Anayasa Mahkemesi bu konuda doğrudan bir ilk derece mahkemesi değildir; ancak diğer yollar bittiğinde devreye girer.
3
Konu bakımından (ratione materiae) uygunluğu değerlendir.
İhlal edilen hak hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS) bulunmalıdır.
Bireysel başvurunun kapsamı bu iki metnin ortak kesişim kümesiyle sınırlandırılmıştır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Ortak Alan (Anayasa + AİHS)

İpuçları

1
Bireysel başvurunun kapsamını belirlerken sadece Anayasa metni yeterli değildir; uluslararası bir sözleşmeyi de dikkate almalısınız.
2
Türkiye'nin Avrupa Konseyi üyesi olduğunu ve hangi insan hakları mahkemesi ile bağının olduğunu düşünün.
3
Anayasa Mahkemesi'nin inceleme yapabilmesi için hakkın hem Anayasa hem de AİHS (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) ortak kümesinde olması şarttır.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru süresinin (kanun yollarının tüketilmesinden itibaren 30 gün) ve hangi tür işlemlerin (yasama ve yargı kararları gibi istisnalar) kapsam dışı olduğunu inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Venn şeması yöntemini kullanarak; bir kümeyi 'Anayasa', diğerini 'AİHS' olarak çizerseniz, bireysel başvurunun sadece bu iki kümenin kesiştiği (ortak) bölge için geçerli olduğunu görebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 548Soru

Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSKHSK), Türk yargı sisteminde hâkimlik ve savcılık mesleğine kabul, atama, nakletme ve disiplin işlemleri gibi konularda yetkili olan en üst idari mercidir. 20172017 Anayasa değişikliği ile yapısı önemli ölçüde değişen bu kurulun, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) tarafından seçilen üyelerinin kontenjan dağılımı ve nitelikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM; seçilecek üyelerin üçünü Yargıtay üyeleri, birini Danıştay üyeleri, üçünü ise hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından seçer.

Cevap

TBMM'nin seçtiği yedi üyenin üçü Yargıtay'dan, biri Danıştay'dan, üçü ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçilmektedir.
Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 77 üyesi TBMM tarafından seçilir. Bu üyelerin 33'ü Yargıtay üyeleri, 11'i Danıştay üyeleri, 33'ü ise hukuk fakültesi öğretim üyeleri ile avukatlar arasından belirlenir. Bu dağılım yüksek yargı ile akademik/mesleki birikimi kurulda bir araya getirmeyi amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kurulun toplam üye sayısını ve doğal üyelerini belirleme
HSK 1313 üyeden oluşur. Adalet Bakanı (Başkan) ve Adalet Bakan Yardımcısı doğal üyelerdir.
Kurulun genel yapısını anlamak için seçimle gelen ve doğal üyeleri ayırmak gerekir.
2
Elected (seçilen) üyelerin kurumlar arası dağılımını analiz etme
44 üyeyi Cumhurbaşkanı, 77 üyeyi TBMM seçer.
Hangi organın kaç üye seçeceğini bilmek anayasal dağılımı netleştirir.
3
TBMM kontenjanının iç dağılımını inceleme
77 üyenin dağılımı: 33 Yargıtay + 11 Danıştay + 33 Hukukçu/Avukat.
TBMM'nin yüksek yargı ve serbest hukukçular arasındaki dengeyi nasıl kurduğunu saptamak sorunun çözümüdür.

Anahtar Kavram

HSK Üye Kompozisyonu ve Seçim Kaynakları

İpuçları

1
HSK'nın toplam 1313 üyesi olduğunu ve bu üyelerin bir kısmının doğal, bir kısmının ise seçilmiş olduğunu hatırlayın.
2
TBMM tarafından seçilen 77 üye, hem yüksek mahkemelerden (Yargıtay/Danıştay) hem de üniversite ve barolardan gelmektedir.
3
TBMM kontenjanında Yargıtay için 33, Danıştay için 11 ve öğretim üyeleri/avukatlar için toplam 33 kişilik yer ayrılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın seçtiği 4 üyenin hangi yargı kollarından geldiğini inceleyerek karşılaştırma yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Üye sayılarını akılda tutmak için 'Cumhurbaşkanı 4, Meclis 7' şeklinde bir kodlama yapabilir ve Meclis'in 'Yüksek yargı ve Uzman hukukçular'ı seçtiğini düşünebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 549Soru

1982 Anayasası'na göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi'ne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkemenin başkanlığını, Anayasa Mahkemesi kendi üyeleri arasından görevlendirdiği bir üye yürütür.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığını Anayasa Mahkemesi'nin kendi üyeleri arasından seçtiği bir üye yürütür.
1982 Anayasası'nın 158. maddesine göre Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Başkanlığını, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye yürütür. Bu düzenleme, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin bağımsızlığını ve yüksek mahkemeler arasındaki koordinasyonu sağlamayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevini hatırla.
Bu mahkeme, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözer.
Yargı kolları arasındaki çatışmaların giderilmesi hukuk birliği için zorunludur.
2
Mahkemenin başkanlık yapısını analiz et.
Başkan, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçilir.
Anayasa'nın 158. maddesi başkanlık makamını doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne bağlamıştır.
3
Anayasa Mahkemesi ile olan özel uyuşmazlık kuralını kontrol et.
AYM ile diğer mahkemeler arasında bir uyuşmazlık çıkarsa AYM kararı geçerlidir.
Anayasa Mahkemesi'nin yargı hiyerarşisindeki özel ve üstün konumu bu istisnayı gerektirir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Anayasal Statüsü ve Başkanlık Yapısı

İpuçları

1
Bu mahkeme, iki farklı yargı dünyası (örneğin Danıştay ve Yargıtay'ın temsil ettiği alanlar) arasındaki kavgaları bitiren son hakemdir.
2
Mahkemenin başkanı dışarıdan seçilmez; en üst yargı organı olan Anayasa Mahkemesi'nden gelir.
3
Anayasa Mahkemesi'nin diğer mahkemeler üzerindeki 'karar üstünlüğü' kuralını ve başkanının bizzat AYM üyesi olması gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'ne üye gönderen kurumlar ile başkanın geldiği kurumu karşılaştıran bir tablo hazırlayarak bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 550Soru

19821982 Anayasası’nda yapılan 20172017 değişikliği çerçevesinde, Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSKHSK) on üç üyesinin belirlenme süreci ve üye dağılımı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM); üç üyeyi Yargıtay, bir üyeyi Danıştay, üç üyeyi ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçer.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin seçtiği yedi üyenin üçü Yargıtay, biri Danıştay, üçü ise öğretim üyeleri ve avukatlardan oluşur.
Doğru olan ifadede belirtildiği üzere, 20172017 Anayasa değişikliği ile HSKHSK üye sayısı 1313 olarak belirlenmiştir. Bu üyelerin 77'si TBMMTBMM tarafından seçilir ve bu seçimin kontenjan dağılımı tam olarak; 33 üye Yargıtay'dan, 11 üye Danıştay'dan ve 33 üye yükseköğretim kurumlarının hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasındandır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurulun toplam üye sayısını ve doğal üyeleri belirle.
1313 üye; Başkan Adalet Bakanı, doğal üye Adalet Bakan Yardımcısı.
Kurul yapısının temelini anlamak için önce sabit üyeler belirlenmelidir.
2
Cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyelerin kaynağını kontrol et.
44 üye (3 Adli, 1 İdari yargıdan).
Yürütme organının yargı üzerindeki temsil oranını doğrulamak gerekir.
3
TBMM tarafından seçilen 7 üyenin kontenjan dağılımını incele.
3 Yargıtay + 1 Danıştay + 3 (Hukukçu öğretim üyesi/Avukat).
Yasama organının seçtiği üyelerin mesleki kökenleri Anayasa'da net bir şekilde ayrılmıştır.

Anahtar Kavram

HSK Üye Yapısı ve Seçim Dağılımı (2017 Düzenlemesi)

İpuçları

1
HSKHSK üye yapısında Cumhurbaşkanı ve TBMMTBMM arasındaki üye dağılımını (44 ve 77) ve doğal üyelerin güncel unvanlarını hatırlamaya çalışın.

Daha Fazla Pratik

Kurulun daire sayısını ve bu dairelerin görev dağılımını inceleyerek yargı organının işleyişi hakkındaki bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 551Soru

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişikliklerle, Anayasa Mahkemesinin "Yüce Divan" sıfatıyla verdiği kararlara karşı hak arama hürriyetini genişletmek amacıyla yeni bir hukuki yol öngörülmüştür.

Buna göre, Yüce Divan tarafından verilen kararlara karşı başvurulabilecek hukuki yol aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Verilen karara karşı yeniden inceleme başvurusunda bulunulması

Cevap

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla verdiği kararlara karşı başvurulabilecek tek hukuki yol 'yeniden inceleme' başvurusudur.
Doğru seçenek, 1982 Anayasası'nın 148. maddesinde yapılan güncel değişikliği yansıtmaktadır. Yüce Divan kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde 'yeniden inceleme' başvurusunda bulunulabilir. Bu başvuru yine Anayasa Mahkemesi bünyesinde incelenir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan kararlarının hukuki niteliğini belirle.
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından Yüce Divan sıfatıyla verilen kararlar kural olarak kesindir.
Anayasa Mahkemesi kararlarının üst denetim makamı yoktur.
2
2017 Anayasa değişikliği ile getirilen özel düzenlemeyi hatırla.
2017 yılında yapılan değişiklikle, kesin hüküm verilmeden önce kararlara karşı 'yeniden inceleme' yolu açılmıştır.
Yargılamada hata payını azaltmak ve hak arama hürriyetini güçlendirmek amaçlanmıştır.
3
Yeniden inceleme sonucunun etkisini değerlendir.
Yeniden inceleme başvurusu üzerine Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından verilen karar nihai ve kesindir.
Anayasal sistemimizde bu aşamadan sonra başvurulacak başka bir iç hukuk yolu öngörülmemiştir.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Kararlarının Denetimi (Yeniden İnceleme)

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi kararları üzerinde başka bir mahkemenin denetim yetkisi olmadığını unutmayın.
2
2017 Anayasa değişiklikleri ile ceza yargılaması usullerine benzer bir denetim mekanizması AYM içinde kurulmuştur.
3
Bu yolun adı, kararın bir kez daha aynı kurum tarafından gözden geçirilmesini ifade eden 'yeniden inceleme'dir.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da savcılık görevini kimin yürüttüğünü ve hangi komutanların Yüce Divan kapsamından çıkarıldığını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 552Soru

Türk anayasa yargısı düzeninde, normların Anayasa'ya uygunluğunun doğrudan doğruya bir iptal davası ile denetlenmesi olarak tanımlanan "soyut norm denetimi" süreciyle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken hatalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişikliklerinin veya kanunların şekil bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla, TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından iptal davası açılması mümkündür.

Cevap

Anayasa değişikliklerinin veya kanunların şekil bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla, TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından iptal davası açılması mümkün değildir.
Anayasa'nın 148148. maddesine göre; kanunların ve Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beşte biri (120120 üye) tarafından istenebilir. Siyasi parti grupları, kanunların esas bakımından denetimi için dava açabilseler de, kanunların şekil denetimi veya Anayasa değişikliklerinin (ki sadece şekil denetimine tabidir) denetimi için dava açma yetkisine sahip değildirler.

Adım Adım Çözüm

1
Soyut norm denetiminde yetkili süjeleri (dava açabilecekleri) belirleyin.
Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve TBMM üye tamsayısının beşte biri (120120 milletvekili).
İptal davası açma yetkisi Anayasa'da sınırlı sayıda kişiye/gruba tanınmıştır.
2
Denetimin türüne (Şekil vs. Esas) göre yetki kısıtlamalarını kontrol edin.
Şekil (biçim) denetimi, kanunlar ve Anayasa değişiklikleri için sadece Cumhurbaşkanı ve 1/51/5 milletvekili tarafından istenebilir.
19821982 Anayasası'nın 148148. maddesi uyarınca siyasi parti grupları şekil denetimi talep edemezler.
3
Seçenekleri bu kurala göre değerlendirin.
Anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlendiği için siyasi parti gruplarının Anayasa değişikliklerine karşı iptal davası açma yetkisi hiç yoktur.
Hukuki hata, siyasi parti gruplarına şekil denetimi yetkisi tanınmasından kaynaklanmaktadır.

Anahtar Kavram

İptal davasında 'şekil denetimi' ve 'esas denetimi' arasındaki yetkili süje farkı.

İpuçları

1
İptal davası açmaya yetkili olanları hatırlayın: Cumhurbaşkanı, iki büyük parti grubu ve 120120 milletvekili.
2
Bu yetkililerden hangilerinin 'şekil' denetimi talep edemediğine dikkat edin. Şekil denetimi daha kısıtlı bir yetki grubuna verilmiştir.
3
Anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlenebilir. Eğer bir grup şekil denetimi isteyemiyorsa, Anayasa değişikliği için de dava açamaz.

Daha Fazla Pratik

Somut norm denetimi (itiraz yolu) ile soyut norm denetimi arasındaki süre ve süje farklarını karşılaştıran bir tablo hazırlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 553Soru

Adli yargı kolunun en yüksek inceleme makamı olan Yargıtay’ın kurumsal yapısı ve üyelerinin belirlenme süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hatalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay üyelerinin bir bölümü Cumhurbaşkanı tarafından, diğer bölümü ise Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilerek göreve gelir.

Cevap

Yargıtay üyelerinin bir bölümünün Cumhurbaşkanı, bir bölümünün ise Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçildiğini belirten ifade yanlıştır; bu usul Danıştay üyelerinin seçimi için geçerlidir.
Yargıtay üyelerinin bir kısmının Cumhurbaşkanı tarafından seçildiği bilgisi hatalıdır. Anayasa'ya göre Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir. Cumhurbaşkanı'nın Yargıtay üzerindeki seçim yetkisi sadece Yargıtay Genel Kurulu tarafından gösterilen adaylar arasından Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilini seçmekle sınırlıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay'ın adli yargıdaki konumunu belirle.
Yargıtay, adli yargı (hukuk ve ceza davaları) kolunun en üst derece mahkemesidir.
Soruda istenen kurumsal yapının hangi yargı koluna ait olduğunu netleştirmek için.
2
Yargıtay üyelerinin seçim usulünü hatırla.
Yargıtay üyelerinin tamamı (100%100\%) Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.
Seçim yetkisinin kimde olduğunu doğrulamak için.
3
Diğer yüksek mahkemelerle (Danıştay) karşılaştırma yap.
Danıştay üyelerinin 3/43/4'ü HSK, 1/41/4'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Yargıtay'da ise Cumhurbaşkanı'nın doğrudan üye seçme yetkisi yoktur.
Seçeneklerdeki karışıklığı (çeldiriciyi) tespit etmek için.
4
Cumhuriyet Başsavcısı seçim usulünü kontrol et.
Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulu adayları arasından Cumhurbaşkanınca seçilir; bu üye seçimiyle karıştırılmamalıdır.
Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Yargıtay Üye ve Başkanlık Seçim Usulleri

İpuçları

1
Yargıtay üyelerinin seçimi ile Danıştay üyelerinin seçimi arasındaki temel farka odaklanın.
2
Cumhurbaşkanı'nın doğrudan yüksek mahkemelere üye seçme yetkisi Danıştay ve Anayasa Mahkemesi için geçerlidir, ancak Yargıtay için farklı bir usul vardır.
3
Yargıtay üyelerinin %100'ü tek bir idari kurul tarafından seçilir; Cumhurbaşkanı sadece Başsavcıyı adaylar arasından belirler.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın görev süresi ve seçimindeki aday sayısı gibi detayları inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 554Soru

1982 Anayasası’nda yapılan 2017 anayasa değişiklikleri ile aşağıdaki makam sahiplerinden hangisinin görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinde yargılanma usulüne son verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Jandarma Genel Komutanı

Cevap

Jandarma Genel Komutanı
2017 Anayasa Değişikliği ile Jandarma Genel Komutanlığı'nın idari yapısı değiştirilmiş ve İçişleri Bakanlığı'na bağlı bir kolluk birimi haline getirilmiştir. Bu doğrultuda, Jandarma Genel Komutanı'nın görev suçlarından dolayı Yüce Divan'da yargılanma usulüne son verilmiştir. Diğer seçeneklerde yer alan Genelkurmay Başkanı, Kuvvet Komutanları, TBMM Başkanı ve Cumhurbaşkanı Yardımcıları ise halen bu yargılama kapsamındadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan'da yargılanan güncel listeyi gözden geçirin.
Cumhurbaşkanı, CB Yardımcıları, Bakanlar, Yüksek Mahkeme üyeleri, Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları bu listededir.
Mevcut hukuk düzeninde kimlerin bu kapsama girdiğini belirlemek için ilk adımdır.
2
2017 Anayasa Değişikliği'nin kolluk kuvvetleri üzerindeki etkisini analiz edin.
Jandarma Genel Komutanlığı Genelkurmay'dan ayrılmış ve tamamen İçişleri Bakanlığı'na bağlanmıştır.
Bu idari değişiklik, yargılama usulündeki değişikliğin de temel sebebidir.
3
Listeden çıkarılan ismi tespit edin.
Jandarma Genel Komutanı listeden çıkarılmıştır.
Seçenekler arasında 2017'de kapsam dışı bırakılan tek ismi bulmak soruyu çözdürür.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Yargılama Kapsamı ve 2017 Değişiklikleri

İpuçları

1
2017 yılında askeri hiyerarşiden İçişleri Bakanlığı'na tam geçiş yapan kurumu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılanan diğer sivil ve askeri makamların tam listesini ezberlemek sınavda hız kazandıracaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 555Soru

Danıştay, idari yargı kolunda hem bir temyiz mercii hem de kanunla belirlenmiş belli davalar için ilk derece mahkemesi olarak görev yapan anayasal bir yüksek mahkemedir. Danıştay’ın yapısı, üyelerinin seçimi ve görev alanı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi 19821982 Anayasası hükümleriyle tam olarak örtüşmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üyelerinin dörtte biri Cumhurbaşkanı, dörtte üçü ise Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir; Bakanlıkların ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerine karşı açılan iptal davalarına ilk derece mahkemesi olarak bakar.

Cevap

Üyelerinin dörtte biri Cumhurbaşkanı, dörtte üçü ise Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir; Bakanlıkların ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerine karşı açılan iptal davalarına ilk derece mahkemesi olarak bakar.
Danıştay, idari yargının en üst mahkemesidir. Anayasal kural gereği üyelerinin dörtte biri (1/41/4) Cumhurbaşkanı, dörtte üçü (3/43/4) ise Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir. Ayrıca, Bakanlıkların tüm Türkiye'de uygulanacak olan yönetmeliklerine karşı açılan davalar, istisnai olarak İdare Mahkemelerinde değil, doğrudan Danıştay'da (ilk derece mahkemesi sıfatıyla) görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay üye seçim yapısını analiz et.
Üyelerin 1/41/4'ü Cumhurbaşkanı, 3/43/4'ü HSK tarafından seçilir.
Anayasa'nın 155155. maddesi uyarınca yüksek yargıdaki dengeyi sağlamak için iki farklı organ seçim yapar.
2
Görev süresi ve yeniden seçilme kuralını kontrol et.
Görev süresi 1212 yıldır ve tekrar seçilmek yasaktır.
Yargı bağımsızlığını korumak adına üyelerin ikinci bir dönem beklentisi içine girmesi engellenmiştir.
3
İlk derece mahkemesi sıfatıyla bakılan davaları belirle.
Ülke çapında uygulanan yönetmelikler ve belirli üst düzey idari işlemler Danıştay'da başlar.
İdari yargı yetki kuralları gereği, yerel olmayan ve genel nitelikli düzenleyici işlemlerin denetimi en üst mahkemede merkezileştirilmiştir.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın Karma Yapısı ve Seçim Usulü

İpuçları

1
Danıştay'da Cumhurbaşkanı'nın seçtiği üye sayısı, HSK'nın seçtiği üye sayısından çok daha azdır.

Daha Fazla Pratik

İdari yargıdaki diğer yüksek kurumlardan biri olan HSK'nın üye seçim yapısını da inceleyerek aradaki farkı pekiştirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 556Soru

Anayasa Mahkemesinin güncel kuruluş yapısı ve üye seçim usulleri dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) mahkemeye üye seçme yetkisi ve bu üyelerin kontenjan dağılımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üçer aday arasından seçer.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa Mahkemesine toplam 33 üye seçer; bu üyelerin ikisi Sayıştay Genel Kurulu, biri ise baro başkanları tarafından gösterilen adaylar arasından belirlenir.
Doğru ifadeye göre TBMM, mahkemenin toplam 1515 üyesinden 33'ünü seçer. Bu seçimi yaparken iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından önereceği üçer aday arasından gizli oylama ile belirler.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin toplam üye seçme yetkisini belirle.
TBMM, Anayasa Mahkemesine toplam 33 üye seçer.
Anayasal dağılımda mahkemenin 1515 üyesinden 33'ü yasama organı tarafından belirlenir.
2
TBMM'ye aday gönderen kurumları ayırt et.
Kontenjanlar: Sayıştay (22 üye) ve Baro Başkanları (11 üye).
Yargıtay ve Danıştay gibi diğer yüksek mahkemelerden gelen adayları Cumhurbaşkanı seçer.
3
Aday gösterme ve seçim usulünü kontrol et.
Her boş üyelik için üç aday gösterilir ve gizli oylama yapılır.
Demokratik meşruiyet için kurumların aday göstermesi ve Meclisin bu adaylar arasından seçim yapması kuralı getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Seçiminde TBMM ve Cumhurbaşkanı Yetki Paylaşımı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesinin toplam üye sayısı 1515'dir ve bu üyelerin çoğu Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
2
Meclis sadece 33 üye seçer; bu üyelerden ikisi bir 'denetim' kurumundan, biri ise savunma mesleğinin temsilcilerinden gelir.
3
Meclise aday gönderen kurumlar Sayıştay ve Barolardır. Her boş üyelik için Meclise 33 aday sunulur.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının hangi kurumlardan (Yargıtay, Danıştay, YÖK vb.) kaçar üye seçtiğini bir tablo oluşturarak çalışmanız, yetki karmaşasını önleyecektir.
Tahmini Süre:50s
Soru 557Soru

Bir vatandaş, kendisine uygulanan bir idari para cezasına karşı açtığı davanın yerel mahkemece reddedilmesi ve ardından istinaf ile temyiz yollarının da tüketilerek kararın kesinleşmesi üzerine Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmaya karar vermiştir. Bu başvuru süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vatandaş, bu başvuru yoluyla kendisine uygulanan cezanın dayanağı olan kanun maddesinin doğrudan iptal edilmesini talep edebilir.

Cevap

Vatandaşın başvurusunda doğrudan kanun maddesinin iptalini talep edebileceğini belirten seçenek yanlıştır.
Bireysel başvuru (Anayasa şikâyeti) yolunda, ihlalin bir kamu gücü işleminden kaynaklanması gerekir ancak yasama işlemleri (kanunlar) ve düzenleyici idari işlemler (yönetmelik vb.) doğrudan bu başvuruya konu edilemez. Bir kanunun iptali ancak mahkemeler aracılığıyla 'itiraz yolu' (somut norm denetimi) ile Anayasa Mahkemesi önüne taşınabilir. Dolayısıyla, vatandaşın doğrudan kanun maddesinin iptalini istemesi hukuken mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Bireysel başvurunun konusunu belirle.
Bireysel başvuru, kamu gücü tarafından ihlal edilen 'bireysel' işlemlere karşı yapılır.
Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca yasama işlemleri doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.
2
Diğer başvuru yollarıyla karşılaştır.
Kanunların iptali istemi 'Norm Denetimi' (İptal davası veya İtiraz yolu) kapsamındadır.
Bireysel başvuru bir 'iptal davası' değil, bir 'hak arama' yoludur.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Konu Bakımından Sınırları ve Yasama İşlemi Yasağı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin 'norm denetimi' (kanun iptali) ile 'bireysel başvuru' yetkileri arasındaki farkı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru kapsamına girmeyen hakları (örneğin sadece Anayasa'da olup AİHS'de olmayan haklar) tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 558Soru

Bir vergi mahkemesi, bir uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak olan kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. Anayasa Mahkemesi, yaptığı inceleme sonucunda itirazı işin esasına girerek reddetmiş ve bu karar 1414 Mart 20262026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

19821982 Anayasası’na göre, söz konusu kanun hükmünün Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla tekrar itiraz yoluna başvurulabilmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren 10 yıl geçmedikçe hiçbir mahkeme tarafından aynı hüküm için itiraz yoluna başvurulamaz.

Cevap

Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 10 yıl geçmedikçe aynı hüküm için itiraz yoluna başvurulamaz.
1982 Anayasası'nın 152. maddesine göre, Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 10 yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. Kararın esastan verilmiş olması ve yayım tarihinin esas alınması kuralın temel unsurlarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Başvurunun mahiyetini belirleme
İtirazın "işin esasına girilerek" reddedildiği tespit edilmiştir.
10 yıllık başvuru yasağı sadece esastan verilen ret kararları için geçerlidir.
2
Süre başlangıcını saptama
Yasak süresi kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren başlar.
Anayasa'nın 152. maddesi açıkça yayım tarihini esas almaktadır.
3
Yasağın kapsamını değerlendirme
10 yıllık süre boyunca hiçbir mahkeme aynı hüküm için itirazda bulunamaz.
Somut norm denetimi kararları objektif bir etkiye sahiptir ve tüm yargı mercilerini bağlar.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetiminde 10 Yıl Kuralı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin ret kararlarının tekrar başvuruya engel olması için kararın hangi nitelikte (usul mü, esas mı) olması gerektiğini hatırlayın.
2
Yasak süresinin başlangıç noktası her zaman kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı andır.
3
Anayasa'nın 152. maddesinde yer alan 'on yıl' ifadesi, aynı hükmün tüm Türkiye genelinde bir daha itiraz yoluyla AYM önüne getirilemeyeceği süreyi ifade eder.

Daha Fazla Pratik

Somut norm denetimi ile soyut norm denetimi arasındaki başvuru süreleri ve yetkili organlar farkını incelemek faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 559Soru

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, adli yargı kolunun en üst dereceli mahkemesi olan Yargıtay’ın kurumsal yapısı, üyelerinin statüsü ve organlarının seçim usulleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Birinci Başkanı, kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için seçilir ve süresi bitenlerin yeniden seçilmesi mümkündür.

Cevap

Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için seçilir ve süresi bitenler yeniden seçilebilir.
Yargıtay Birinci Başkanı, başkanvekilleri ve daire başkanları; Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler ve görev süreleri bitenlerin yeniden seçilmeleri mümkündür. Bu kural, 12 yıl ile sınırlı olan ve tekrarı mümkün olmayan 'Yargıtay Üyeliği' statüsünden farklı bir idari seçim usulüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay üyelerinin seçim otoritesini ve süresini kontrol et.
Üyeler HSK tarafından 12 yıl için seçilir; tekrar seçilme hakkı yoktur.
Yüksek mahkeme üyelerinin bağımsızlığını korumak için getirilen güncel (2016) kuraldır.
2
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı makamının seçim usulünü incele.
Genel Kurulun belirlediği 5 aday arasından Cumhurbaşkanı 4 yıl için seçer.
Yürütme ile yargı arasındaki denge mekanizmasını anlamak için kritiktir.
3
Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçim şartlarını doğrula.
Genel Kurul tarafından, salt çoğunlukla, 4 yıl için seçilir ve tekrar seçilebilir.
Yargıtay'ın iç idari yapısındaki demokratik seçim usulünü saptamak gerekir.
4
Yargıtay kararlarının hukuki etkisini değerlendir.
İçtihadı birleştirme kararları bağlayıcıdır.
Hukuk birliğini sağlamak adına bu kararların kesin ve zorunlu olması şarttır.

Anahtar Kavram

Yargıtay Seçim Usulleri ve Görev Süreleri

İpuçları

1
Yargıtay üyelerinin görev süresi ile idari başkanların görev sürelerinin aynı olmadığını ve tekrar seçilme kurallarının farklılaştığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay üyelerinin HSK tarafından, Danıştay üyelerinin ise bir kısmının Cumhurbaşkanı bir kısmının HSK tarafından seçildiği ayrımını tablo yaparak çalışın.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 560Soru

Türkiye'de farklı yargı kolları (adli ve idari) arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan yüksek mahkeme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi
Uyuşmazlık Mahkemesi, Türkiye'deki adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle yetkili olan yüksek mahkemedir. Bu mahkeme, iki farklı yargı kolunun bir davaya bakmak istemesi (olumlu uyuşmazlık) veya her ikisinin de görevsizlik kararı vermesi (olumsuz uyuşmazlık) durumunda devreye girer.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı kollarını belirle
Adli yargı ve idari yargı olmak üzere iki ana kol vardır.
Uyuşmazlığın hangi mahkemeler arasında çıktığını anlamak gerekir.
2
Uyuşmazlık türünü analiz et
Bir davanın hangi yargı koluna (adli mi idari mi) ait olduğu belirsiz ise bir uyuşmazlık doğar.
Görev uyuşmazlığı bu mahkemenin temel çalışma alanıdır.
3
Görevli yüksek mahkemeyi hatırla
Bu tür çatışmaları çözen anayasal kurum Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Mahkeme ismi doğrudan yaptığı işlevle ilişkilidir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Görevi

İpuçları

1
Mahkemenin ismi, yaptığı işi doğrudan açıklamaktadır.
2
Adli (Yargıtay) ve İdari (Danıştay) yargı arasındaki 'hakem' mahkemeyi arıyoruz.
3
Başkanı, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçilen ve yargı kolları arasındaki çatışmaları bitiren mahkemedir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı kim tarafından ve nereden seçilir?

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi: Sayıştay'ın yüksek mahkeme olmadığını ve Danıştay/Yargıtay'ın sadece kendi yargı kollarından sorumlu olduğunu bilmek cevaba götürür.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 28 / 47Sonraki
Yargı — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 28 | Examkin