Examkin

Yargı

927 soru

Soru 781Soru →

19821982 Anayasası'na göre yüksek mahkemeler arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin diğer yargı kolları ve yüksek mahkemelerle olan ilişkisi göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Uyuşmazlık Mahkemesi yerine Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararının esas alınmasıdır.
Anayasa'nın 158158. maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler (adli veya idari) arasında bir görev uyuşmazlığı çıktığında, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin karar alma yetkisi yoktur; doğrudan Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır. Bu, AYM'nin Türk yargı sistemindeki en üstün konumunu gösteren önemli bir detaydır.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevini hatırla.
Adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözer.
Mahkemenin kuruluş amacı bu iki farklı yargı kolu arasındaki yetki çatışmalarını bitirmektir.
2
Anayasa'nın 158158. maddesindeki özel istisnayı incele.
Anayasa Mahkemesi'nin dahil olduğu görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi devre dışı kalır.
Anayasa Mahkemesi en üst yargı organı olduğu için kararları diğer tüm mahkemelerin kararlarından üstündür.
3
Diğer yüksek mahkemelerle olan (Sayıştay, Yargıtay) ilişkileri kontrol et.
Vergi konularında Danıştay üstünlüğü, başkanlıkta ise AYM görevlendirmesi geçerlidir.
Bu detaylar yüksek mahkemeler arasındaki hiyerarşik dengeyi korumak için anayasal güvenceye alınmıştır.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemeler Arası Hiyerarşi ve AYM'nin Önceliği

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin hiyerarşik olarak diğer tüm mahkemelerin üzerinde olduğunu düşünün.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı aynı zamanda bir Anayasa Mahkemesi üyesidir.
3
Anayasa'nın 158158. maddesine göre, AYM bir uyuşmazlığın tarafıysa onun sözü geçer, uyuşmazlık çözme makamına ihtiyaç duyulmaz.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının görevlendirilmesi ile üyelerinin seçim yöntemleri arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 782Soru →

Anayasa Mahkemesinin güncel üye yapısı ve seçim usulleri dikkate alındığında, 19821982 Anayasası'nın mevcut hükümleri uyarınca mahkemenin kuruluşuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay Genel Kurulunun göstereceği adaylar arasından iki üye, baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından ise bir üye Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Cevap

Sayıştay Genel Kurulunun göstereceği adaylar arasından iki üye ve baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği adaylar arasından bir üye Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.
Doğru olan seçenek, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) Anayasa Mahkemesine üye seçme yetkisini ve kaynaklarını tam olarak açıklar. Anayasa'ya göre TBMM; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç aday içinden gizli oyla seçer.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesinin toplam üye sayısını ve seçim yetkisini kontrol et.
Mahkeme toplam 1515 üyeden oluşur. Bu üyelerin 1212'sini Cumhurbaşkanı, 33'ünü ise TBMM seçer.
20172017 Anayasa değişiklikleri ile askeri mahkemelerin kaldırılması sonucu üye sayısı 1717'den 1515'e düşürülmüştür.
2
Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) üye seçtiği kaynakları incele.
TBMM; Sayıştay Genel Kurulundan 22 üye, Baro Başkanlarından (serbest avukatlar arasından) 11 üye seçer.
Meclis, her bir üyelik için gösterilen üçer aday arasından gizli oyla seçim yapar.
3
Üyelik şartlarını (yaş ve görev süresi) doğrula.
Üyeler 1212 yıl için seçilir, yeniden seçilemezler. Seçilme yaş sınırı 4545, emeklilik yaş sınırı 6565'tir.
Anayasa'nın 146146 ve 147147. maddeleri bu kuralları kesin olarak belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Seçimi ve Kaynakları

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi üye sayısının 2017 yılında değiştiğini ve askeri yargının kaldırıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen 12 üyenin hangi kurumlardan (Yargıtay, Danıştay, YÖK vb.) kaçar kişi olarak seçildiğini tekrar edin.
Tahmini Süre:50s
Soru 783Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" ilkeleri uyarınca, yargı organının diğer devlet erkleri ile olan ilişkisi ve özlük hakları kapsamında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama organı, kamu yararının zorunlu kıldığı durumlarda görülmekte olan bir davanın içeriği hakkında Meclis Araştırması yapılmasına karar verebilir.

Cevap

Yasama organının kamu yararı gerekçesiyle de olsa görülmekte olan bir davanın içeriği hakkında Meclis Araştırması yapabileceği yönündeki ifade yanlıştır.
Anayasa'nın 138. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, görülmekte olan bir dava hakkında yasama meclisinde yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin hiçbir soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya beyanda bulunulamaz. Meclis araştırması da bir denetim ve görüşme yöntemi olduğundan, kamu yararı gerekçesiyle dahi olsa devam eden bir davanın içeriğine müdahale edecek şekilde gerçekleştirilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Madde 138 incelenmelidir.
Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.
Yargı yetkisinin yasama organından tamamen bağımsız şekilde kullanılmasını sağlamak.
2
Meclis Araştırması kurumunun niteliği değerlendirilmelidir.
Meclis araştırması bir 'görüşme' ve 'beyan' sürecini içerdiğinden, devam eden bir dava hakkında yapılamaz.
Yasama organının yargı süreci üzerindeki olası etkisini sıfıra indirmek.
3
Mahkeme kararlarının infazı kuralı kontrol edilmelidir.
Yasama ve yürütme organları mahkeme kararlarını değiştiremez ve yerine getirilmesini geciktiremez.
Hukuk devleti ilkesinin gereği olarak yargı kararlarının mutlak üstünlüğünü korumak.

Anahtar Kavram

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Yasama Yasağı

İpuçları

1
Yargı bağımsızlığı, yasama organının devam eden davalara müdahalesini tamamen engeller.
2
Meclis Araştırması bir denetim yoludur. Bu yolların yargı üzerindeki etkisini Anayasa Madde 138 çerçevesinde düşünün.

Daha Fazla Pratik

HSK'nın yapısı ve üyelerinin seçimi ile yargı bağımsızlığı arasındaki ilişkiyi inceleyen bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 784Soru →

19821982 Anayasası’nda düzenlenen "hâkimlik ve savcılık teminatı" uyarınca; hâkim ve savcıların azlolunamayacağı, kendileri istemedikçe belirli bir yaştan önce emekliye ayrılamayacağı ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda dahi özlük haklarından yoksun bırakılamayacağı hüküm altına alınmıştır. Bu anayasal güvencelerin kapsamı ve istisnaları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkimler ve savcılar, meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giymedikçe veya sağlık sorunları kesinleşmedikçe idari bir tasarrufla görevden uzaklaştırılamazlar.

Cevap

Hâkim ve savcıların suç işlemedikçe veya sağlık sorunları oluşmadıkça görevden uzaklaştırılamayacağını belirten ifade doğrudur.
Anayasa'nın 139139. maddesine göre; hâkim ve savcılar kural olarak azlolunamaz ve yaş sınırından önce emekli edilemezler. Ancak meslekten çıkarılmayı gerektiren suçlar ve sağlık sorunları gibi durumlar bu kuralın istisnasıdır ve doğru cevapta bu denge net bir şekilde ifade edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 139139. maddesi olan "Hâkimlik ve savcılık teminatı"nı inceleyin.
Hâkimlerin azlolunamayacağı, kendileri istemedikçe 6565 yaşından önce emekli edilemeyeceği ve özlük haklarının her koşulda korunacağı saptandı.
Anayasal güvencelerin temel sınırlarını belirlemek için.
2
Aynı maddedeki istisnai durumları değerlendirin.
Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler, sağlık engeli olanlar veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenlerin bu koruma dışında kalabileceği anlaşıldı.
Teminatın mutlak olmadığını, hukuki sınırları olduğunu kavramak için.
3
Seçenekleri kapsam yönünden karşılaştırın.
Hâkimlik teminatının savcıları da kapsadığı, ancak coğrafi yer garantisi gibi unsurların Anayasa'da yer almadığı görüldü.
Yanlış yorumları eleyip doğru anayasal hükme ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı'nın Unsurları ve İstisnaları

İpuçları

1
Anayasa m. 139139'un başlığını hatırlayın: Hem hâkimleri hem de savcıları kapsar mı?
2
Suç işlenmesi veya sağlık sorunu gibi durumlar, bir hâkimin görevden el çektirilmesi için geçerli bir sebep olabilir mi?
3
Bir mahkeme kapatılsa bile hâkimin maaşının kesilemeyeceğini hatırlayın; bu bir teminattır.

Daha Fazla Pratik

Hâkimlerin idari görevleri yönünden nereye bağlı olduğunu ve bu durumun bağımsızlığa etkisini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 785Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemeler arasındaki kurumsal ilişkiler ve görev paylaşımı dikkate alındığında, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının belirlenmesi süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi, kendi üyeleri arasından birini Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı olarak görevlendirir.

Cevap

Anayasa Mahkemesi, kendi üyeleri arasından birini Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı olarak görevlendirir.
Doğru cevap olan ifade, Anayasa'nın 158158. maddesindeki açık hükmü yansıtmaktadır. Anayasa Mahkemesi, uyuşmazlıkları çözümleme yetkisi kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine kendi üyeleri arasından birini başkan olarak görevlendirir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 158158. maddesinin incelenmesi.
Uyuşmazlık Mahkemesinin başkanlığının özel bir usulle belirlendiği görülür.
Yüksek mahkemeler genellikle kendi başkanlarını seçerken, Uyuşmazlık Mahkemesi bu konuda istisnadır.
2
Yüksek mahkemelerin başkanlık seçim usullerinin karşılaştırılması.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay kendi başkanlarını seçer; ancak Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı AYM tarafından verilir.
Anayasa koyucu, adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlığı çözecek makamın tarafsızlığını pekiştirmek için başkanın Anayasa Mahkemesinden gelmesini öngörmüştür.
3
Doğru hukuki bilginin seçenekle eşleştirilmesi.
Anayasa Mahkemesinin kendi üyeleri arasından görevlendirme yapacağı bilgisine ulaşılır.
Bu görevlendirme yetkisi doğrudan Anayasa Mahkemesi Genel Kuruluna aittir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının Seçimi

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Mahkemenin kendi üyeleri (Yargıtay veya Danıştay kökenliler) arasından seçilmez.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesine üye gönderen diğer yüksek mahkemelerin hangileri olduğunu ve üye sayılarını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 786Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "Hâkimlik ve savcılık teminatı" ilkesi uyarınca hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar. Bu anayasal güvence kapsamında, aşağıdaki durumlardan hangisinin gerçekleşmesi hâlinde ilgili kişinin aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılması hâkimlik teminatına açık bir aykırılık teşkil eder?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görev yaptığı mahkemenin veya kadrosunun idari bir tasarrufla kaldırılmış olması

Cevap

Görev yaptığı mahkemenin veya kadrosunun idari bir tasarrufla kaldırılmış olması hâlinde özlük haklarının kısıtlanması bir hak ihlalidir.
1982 Anayasası'nın 139. maddesine göre; hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar. Bu hüküm, idari düzenlemelerin yargı mensupları üzerinde bir baskı aracı olarak kullanılmasını engellemeyi amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 139. maddesinin temel içeriğini analiz edin.
Hâkimlik ve savcılık teminatı; azledilmeme, istem dışı erken emekli edilmeme ve özlük haklarının korunması unsurlarını içerir.
Güvencenin sınırlarını belirlemek için temel hükmü anlamak gerekir.
2
Teminatın koruma kapsamına aldığı özel durumları inceleyin.
Madde metninde "bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa" ibaresiyle bu durumun bir hak mahrumiyeti yaratamayacağı vurgulanmıştır.
İdari yapıdaki değişikliklerin yargı bağımsızlığını zedelememesi hedeflenmiştir.
3
Anayasal istisnaları (teminatın işlemediği durumları) belirleyin.
Suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları ve yaş haddi (65 yaş) teminatın istisnalarıdır.
Liyakat ve fiziksel yeterlilik şartları teminattan üstün tutulmuştur.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Mevcut Hakların Korunması)

İpuçları

1
Anayasa'nın 139. maddesinde 'bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması' durumuna özel bir atıf yapılıp yapılmadığını düşünün.
2
Hâkimlik teminatı, kişinin mesleki liyakati veya sağlığı yerinde olduğu sürece idari değişikliklerden etkilenmemesini sağlar.
3
Anayasa metni '...bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaz.' der.

Daha Fazla Pratik

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçim yöntemlerini inceleyerek bu teminatların idari denetimle nasıl ilişkilendirildiğini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 787Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yargı yetkisi ve yüksek mahkemelerin görev dağılımı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüksek Seçim Kurulu üyelerini kendi üyeleri arasından seçmek

Cevap

Yüksek Seçim Kurulu üyelerini seçmek görevi Anayasa Mahkemesi'ne değil, Yargıtay ve Danıştay'a aittir.
Doğru cevap, Yüksek Seçim Kurulu üyelerinin seçilmesine ilişkin olan seçenektir. 1982 Anayasası'na göre YSK üyeleri, Yargıtay ve Danıştay Genel Kurulları tarafından seçilir. Anayasa Mahkemesi'nin YSK üyelerini seçme gibi bir görevi veya yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesinin (AYM) temel görev alanlarını hatırlayın.
AYM; norm denetimi (kanunlar, CBK), bireysel başvurular, siyasi parti davaları (kapatma ve mali denetim) ve Yüce Divan yargılamalarından sorumludur.
Kurumun anayasal sınırlarını belirlemek için gereklidir.
2
Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) yapısını inceleyin.
YSK üyeleri; altısı Yargıtay, beşi Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayılarının salt çoğunluğuyla seçilir.
YSK'nın yüksek mahkemelerden (Yargıtay ve Danıştay) gelen üyelerle oluştuğunu teyit etmek için gereklidir.
3
Seçenekleri AYM görevleriyle karşılaştırarak uyuşmayanı tespit edin.
YSK üyelerini seçme yetkisinin AYM'de olmadığı görülür.
Hatalı görev dağılımını belirlemek için son adımdır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin görev alanı ve diğer yüksek kurumlarla (Yargıtay, Danıştay, YSK) görev ayrımı.

İpuçları

1
YSK üyelerinin hangi yüksek mahkemelerden (Yargıtay ve Danıştay) seçildiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargıladığı kişilerin listesini (Meclis Başkanı, Genelkurmay Başkanı vb.) tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 788Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yargı organları ve yüksek mahkemeler arasındaki iş bölümü dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesinin görev, yetki ve çalışma usulleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi partilerin mali denetimini yapma ve bu denetimi kesin hükme bağlama yetkisi doğrudan Sayıştay'a ait olup; mahkeme bu denetimlerde sadece bir itiraz mercii olarak görev yapar.

Cevap

Siyasi partilerin mali denetim yetkisinin doğrudan Sayıştay'a ait olduğunu belirten ifade yanlıştır; zira bu yetki Anayasa Mahkemesine aittir.
Anayasa Mahkemesi'nin görevleri arasında yer alan siyasi partilerin mali denetimi, Anayasa'nın 6969. maddesi uyarınca doğrudan mahkemenin yetkisindedir. Sayıştay bu görevde sadece yardımcı organ sıfatıyla rapor hazırlar; ancak denetimi kesin hükme bağlayan merci Anayasa Mahkemesi'dir. Dolayısıyla yetkinin doğrudan Sayıştay'a ait olduğunu ve mahkemenin sadece itiraz mercii olduğunu savunan ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesinin siyasi partiler üzerindeki denetim yetkisini analiz etme
Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin hem kapatılmasına karar verir hem de mali denetimlerini gerçekleştirir.
Anayasa'nın 6969 ve 148148. maddeleri bu yetkiyi doğrudan mahkemeye vermiştir.
2
Sayıştay'ın bu süreçteki rolünü değerlendirme
Sayıştay, mali denetim sırasında mahkemeye teknik 'yardım' sunan yardımcı bir organdır.
Sayıştay kendi adına değil, Anayasa Mahkemesi adına bu incelemeyi kolaylaştırır.
3
Mali denetim kararlarının hukuki niteliğini belirleme
Mali denetim sonucunda verilen kararlar Anayasa Mahkemesi'nin kesin hükmüdür.
Bu konuda Sayıştay'ın bir karar yetkisi veya AYM'nin bir üst itiraz mercii olma durumu yoktur; yetki aslen mahkemeye aittir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Siyasi Parti Mali Denetimi Yetkisi ve Sayıştay ile İlişkisi

İpuçları

1
Sayıştay ve Anayasa Mahkemesi arasındaki ilişkiyi, özellikle siyasi partiler bağlamında düşünün.
2
Anayasa Mahkemesi'nin mali denetim yaparken hangi organdan 'yardım' aldığını hatırlayın.
3
Mali denetim kararlarını kesin hükme bağlayan kurumun bizzat Anayasa Mahkemesi olduğunu unutmayın; Sayıştay burada sadece bir teknik destek birimidir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişilerin listesini (özellikle Jandarma Genel Komutanı'nın çıkarılması gibi güncel değişiklikleri) tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 789Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan yargı organları arasında 'yüksek mahkeme' statüsü, hem bu kurumların hiyerarşik konumu hem de kararlarının bağlayıcılığı bakımından özel bir öneme sahiptir. 20172017 yılındaki anayasal değişikliklerle askeri yargının kaldırılması, yüksek yargı yapısının daha sade ve sivil bir hale gelmesini sağlamıştır.

Güncel anayasal veriler ışığında, yüksek mahkemelerin kuruluş, işleyiş ve üye seçim sistematiği ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa'da düzenlenen yüksek mahkemelerin tamamı için üye seçme yetkisine sahip olan asli mercidir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin tüm yüksek mahkemeler için üye seçme yetkisinin bulunduğu ifadesi yanlıştır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi, yüksek mahkemeler arasında yalnızca Anayasa Mahkemesi'ne üye seçme yetkisine sahiptir. Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından, Danıştay üyelerinin ise bir kısmı Cumhurbaşkanı bir kısmı HSK tarafından seçildiğinden, TBMM'nin 'tamamı için' yetkili olduğu ifadesi hukuken hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'ndaki yüksek mahkemeleri listele.
Yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Sorunun kapsamını belirlemek için güncel listeyi bilmek gerekir.
2
TBMM'nin üye seçme yetkisini kontrol et.
TBMM sadece Anayasa Mahkemesi'ne (33 üye) ve HSK'ya üye seçer.
TBMM'nin yüksek mahkemeler üzerindeki doğrudan seçim yetkisinin sınırlarını tespit etmek için gereklidir.
3
Yargıtay ve Danıştay seçimlerini incele.
Yargıtay üyelerinin tamamını HSK seçer. Danıştay üyelerinin 3/43/4'ünü HSK, 1/41/4'ünü Cumhurbaşkanı seçer.
TBMM'nin bu mahkemelerde yetkisi olmadığını teyit etmek için incelenir.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Üye Seçim Usulleri

İpuçları

1
Yüksek mahkemelerin üye seçimlerinde Cumhurbaşkanı, TBMM ve HSK'nın yetkilerini ayrı ayrı düşünün.
2
TBMM'nin sadece bir yüksek mahkeme için doğrudan üye seçme yetkisi olduğunu hatırlayın.
3
Yargıtay ve Danıştay üyelerinin seçiminde TBMM'nin herhangi bir doğrudan oylama yetkisi bulunmamaktadır.

Daha Fazla Pratik

Yüksek mahkemelerin üye sayılarını ve görev sürelerini (örneğin Anayasa Mahkemesi 1515 üye, 1212 yıl) karşılaştıran bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 790Soru →

1982 Anayasası'na göre Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSKHSK) üye yapısı, başkanlık makamı ve üyelerin seçim süreçleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul 1313 üyeden oluşur; Adalet Bakanı Kurulun başkanı, Adalet Bakan Yardımcısı ise Kurulun tabii üyesidir.

Cevap

Kurulun 13 üyeden oluştuğu, Adalet Bakanının başkan ve Adalet Bakan Yardımcısının tabii üye olduğu ifade doğrudur.
1982 Anayasası'nın güncel hükümlerine göre Hakimler ve Savcılar Kurulu 13 üyeden oluşmaktadır. Bu yapıda Adalet Bakanı başkanlık görevini yürütürken, Adalet Bakan Yardımcısı kurulun tek tabii (doğal) üyesidir. Kalan 11 üyenin 7'si TBMM, 4'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kurulun toplam üye sayısını belirle.
1313 üye.
2017 Anayasa değişikliği ile üye sayısı sabitlenmiştir.
2
Başkanlık ve tabii üyelik makamlarını kontrol et.
Başkan: Adalet Bakanı, Tabii Üye: Adalet Bakan Yardımcısı.
Yargı bağımsızlığı ve idari koordinasyon gereği bu makamlar anayasal olarak belirlenmiştir.
3
Üyelerin seçim kaynaklarını analiz et.
77 üye TBMM, 44 üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Demokratik meşruiyetin sağlanması için üyeler yasama ve yürütme organları arasında paylaştırılmıştır.

Anahtar Kavram

HSK'nın Anayasal Yapısı ve Üye Kompozisyonu

İpuçları

1
HSK'nın toplam üye sayısının 'uğursuz' kabul edilen bir sayı olduğunu hatırlayın.
2
Kurulun başkanı siyasi bir kimlik olan ancak yargı idaresinden sorumlu olan bakandır.
3
Üye dağılımında TBMM'nin seçtiği üye sayısı, Cumhurbaşkanı'nın seçtiğinden daha fazladır (77 vs 44).

Daha Fazla Pratik

HSK'nın kaç daire halinde çalıştığını ve hangi kararlarına karşı yargı yolunun açık olduğunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 791Soru →

Türk yargı sisteminde, hâkim ve savcıların görevlerini hiçbir baskı, telkin veya tavsiye altında kalmadan yerine getirebilmelerini sağlamak amacıyla 19821982 Anayasası ile çeşitli koruma mekanizmaları oluşturulmuştur. Bu doğrultuda, Anayasa'nın 139139. maddesinde düzenlenen "Hâkimlik ve savcılık teminatı" hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hâkim ve savcıların şahsi statülerini ve haklarını koruma altına alan bu "teminat" kapsamındaki unsurlardan biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adli ve idari yargı hâkim ve savcılarının, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olmaları

Cevap

Adli ve idari yargı hâkim ve savcılarının, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olmaları
Doğru cevap olan ifade, 19821982 Anayasası'nın 140140. maddesinde yer alan ve yargı teşkilatının yürütme ile olan sınırlı idari bağını gösteren bir maddedir. 'Hâkimlik ve savcılık teminatı' ise bizzat hâkimin görev süresini, emekliliğini ve mali haklarını devletin müdahalesine karşı koruyan bir zırhtır (139139. Madde). Adalet Bakanlığına bağlılık bir koruma değil, bir denetim ilişkisidir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 139139. maddesini analiz etme
Bu maddede üç temel teminat sayılmıştır: Azlolunamama, yaştan önce emekli edilememe ve kadro kalksa dahi mali hakların korunması.
Hangi unsurların 'teminat' kapsamında olduğunu belirlemek için temel kaynağa bakılmalıdır.
2
Anayasa'nın 140140. maddesi ile karşılaştırma yapma
Hâkimlerin idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olması 140140. maddede düzenlenmiştir.
İdari denetim ile şahsi hakların korunması (teminat) arasındaki farkı anlamak gerekir.
3
Seçenekleri eleme
Seçeneklerdeki diğer tüm maddeler 139139. madde kapsamındayken, Bakanlık bağı bir 'hak' veya 'koruma' değil, bir hiyerarşik düzenlemedir.
Doğru yanıtın teminat dışı bir düzenleme olması gerekir.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (139139. Madde) vs. İdari Denetim (140140. Madde)

İpuçları

1
Anayasa'nın 139139. maddesinde hâkimlerin şahsi haklarını koruyan üç somut durum listelenmiştir.
2
Hâkimlerin maaşlarının korunması ve istemsiz emeklilikten kaçınılması bu teminatın parçasıdır.
3
Hâkimlerin idari işler için Adalet Bakanlığı ile ilişkilendirilmesi bir hak değil, bir denetim kuralıdır ve 140140. maddede geçer.

Daha Fazla Pratik

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) bu teminatların uygulanmasındaki rolünü ve üyelerinin nasıl seçildiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 792Soru →

19821982 Anayasası'na göre; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) adına denetlemek, sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlamakla görevli olan ve başkan ile üyeleri TBMM tarafından seçilen kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Kamu idarelerini TBMM adına denetleyen ve üyeleri Meclis tarafından seçilen kurum Sayıştay'dır.
Doğru cevap olan Sayıştay, 19821982 Anayasası uyarınca merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idarelerin mali işlemlerini denetleyen, kararları kesin olan ve bu denetimi Meclis adına gerçekleştiren tek kurumdur. Ayrıca üyeleri ve başkanı TBMM Genel Kurulu tarafından seçilir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen temel anahtar kelimeleri belirle.
Anahtar kelimeler: 'TBMM adına denetim', 'Mali denetim', 'Başkan ve üyelerin TBMM tarafından seçilmesi'.
Bu kriterler sadece bir anayasal kurumu işaret eder.
2
Anayasa'nın 160160. maddesini hatırla.
Sayıştay'ın mali yargılama yetkisi olduğu ve Meclis adına çalıştığı sonucuna ulaşılır.
Anayasal görev dağılımını teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Anayasal Statüsü ve Görevleri

İpuçları

1
Bu kurum bütçe harcamalarını kontrol ederek halkın parasının nasıl harcandığını Meclis adına denetler.
2
Kararlarına karşı başka bir yargı merciine başvurulamaz; yani kararları 'kesin'dir.
3
Anayasa'nın yargı bölümünde yer almasına rağmen teknik olarak bir 'yüksek mahkeme' değildir.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay ile Danıştay arasındaki görev uyuşmazlığında hangisinin kararının esas alındığını öğrenmek konuyu pekiştirmenize yardımcı olur.
Tahmini Süre:45s
Soru 793Soru →

19821982 Anayasası'nda 20172017 yılında yapılan anayasa değişikliği ile Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSKHSK) yapısı ve üyelerinin seçim usulü yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, Kurulun yapısı ve üye seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay üyeleri arasından seçilecek olan 33 üye, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından belirlenir.

Cevap

Yargıtay üyeleri arasından seçilecek olan 33 üyenin Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) tarafından belirlenmesi bilgisi doğrudur.
1982 Anayasası'nın 159. maddesine göre, Hakimler ve Savcılar Kurulunun yedi üyesi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir. Bu üyelerin üçü Yargıtay üyeleri, biri Danıştay üyeleri, üçü ise hukuk dallarında uzmanlaşmış öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçilmektedir. Dolayısıyla, Yargıtay'dan gelecek 3 üyenin TBMM tarafından seçildiği bilgisi anayasal düzenlemeyle tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam üye sayısını belirle
1313 üye
20172017 anayasa değişikliği ile HSKHSK üye sayısı 2222'den 1313'e düşürülmüştür.
2
Seçim makamlarını ve sayılarını gruplandır
Cumhurbaşkanı (44), TBMMTBMM (77), Doğal Üyeler (22)
Anayasa, üyelerin seçim yetkisini yürütme ve yasama organları arasında paylaştırmıştır.
3
TBMMTBMM tarafından seçilen üyelerin kaynağını kontrol et
33 Yargıtay, 11 Danıştay, 33 Öğretim Üyesi/Avukat
TBMMTBMM'nin seçtiği 77 üyenin kontenjan dağılımı bu şekildedir.

Anahtar Kavram

Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSKHSK) 20172017 sonrası güncel üye yapısı ve seçim dağılımı.

İpuçları

1
20172017 anayasa değişikliğinden sonra Kurulun toplam üye sayısının 1313 olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Kurulun iki daire halinde çalıştığını ve daire başkanlarının kendi üyeleri arasından seçildiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 794Soru →

Anayasa Mahkemesi'nin üye yapısı ve seçim yöntemleri dikkate alındığında, Cumhurbaşkanı aşağıda belirtilen meslek gruplarının hangisinden yapılacak seçimlerde doğrudan (herhangi bir kurulun aday belirleme süreci olmaksızın) üye belirleme yetkisine sahiptir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birinci sınıf adli ve idari yargı hâkim ve savcıları

Cevap

Birinci sınıf adli ve idari yargı hâkim ve savcıları, Cumhurbaşkanı tarafından herhangi bir kurumun aday gösterme süreci işletilmeden doğrudan seçilebilen grupta yer alır.
Anayasa'nın 146146. maddesine göre Cumhurbaşkanı; toplam 1212 üyenin 88'ini Yargıtay, Danıştay ve YÖK tarafından gösterilen adaylar arasından seçerken; kalan 44 üyeyi üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf adli ve idari yargı hâkim ve savcıları ile en az beş yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından herhangi bir kurumun aday belirleme sürecine tabi olmaksızın doğrudan belirler.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesi üye sayısını ve seçici organları belirle.
Mahkeme toplam 1515 üyeden oluşur; 1212 üyeyi Cumhurbaşkanı, 33 üyeyi TBMM seçer.
Anayasa Mahkemesi'nin kuruluş yapısını anlamak için temel sayısal dağılımın bilinmesi gerekir.
2
Cumhurbaşkanı'nın seçtiği 1212 üyenin 'aday gösterme yoluyla' gelenlerini ayırt et.
Yargıtay (33), Danıştay (22) ve YÖK (33) tarafından gösterilen adaylar arasından toplam 88 üye seçilir.
Doğrudan seçim ile adaylı seçim arasındaki farkı netleştirmek için kurumların öneri yetkisi incelenmelidir.
3
Cumhurbaşkanı'nın 'doğrudan' seçtiği 44 üyeyi ve kaynaklarını tespit et.
Üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf hâkim/savcılar ve AYM raportörleri bu gruptadır.
Soruda istenen doğrudan seçim yetkisinin hangi meslek gruplarını kapsadığını teyit etmek için ilgili Anayasa maddesine başvurulur.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Seçiminde Doğrudan ve Dolaylı (Adaylı) Belirleme Usulü

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı 1212 üye seçer ancak bunların bir kısmını (yüksek mahkemelerden gelenleri) kendisi aday belirlemeden seçemez.
2
Doğrudan seçilen 44 üye arasında serbest avukatlar ve üst düzey bürokratlar da bulunur.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin seçtiği 33 üyenin (Sayıştay ve Barolar) hangi oylama usulüyle (üç turlu gizli oylama) seçildiğini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 795Soru →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) kurumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuru yapabilmek için olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması ve nihai kararın öğrenilmesinden itibaren 3030 gün içinde başvuru yapılması gerekir.

Cevap

Bireysel başvuru, ancak olağan kanun yollarının tüketilmesi şartıyla, nihai kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.
Bireysel başvuru yolu, anayasal sistemimizde bir 'ikincil yol' olarak kurgulanmıştır. Bu nedenle, kişinin öncelikle genel mahkemelerdeki tüm hak arama yollarını (istinaf, temyiz vb.) bitirmesi gerekir. Bu süreç sonunda çıkan nihai kararın öğrenilmesinden itibaren başlayan 3030 günlük süre, başvurunun usulüne uygun yapılması için zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Başvuru Şartlarının Kontrolü
İkincillik ilkesi uyarınca tüm idari ve yargısal yolların tüketilmiş olması gerektiği saptandı.
Anayasa Mahkemesi, ancak diğer çözüm yolları sonuçsuz kaldığında devreye giren bir mercidir.
2
Süre Takibi
Nihai kararın öğrenilmesinden itibaren başlayan 3030 günlük süre sınırına uyulması gerektiği belirlendi.
Başvurunun kabul edilebilirliği için mevzuatın öngördüğü hak düşürücü sürelere riayet edilmelidir.
3
Konu Bakımından Yetki Analizi
Hakkın hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS) yer alması gerektiği anlaşıldı.
Bireysel başvurunun kapsamı 'ortak koruma alanı' ile sınırlandırılmıştır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Kabul Edilebilirlik Şartları

İpuçları

1
Bireysel başvurunun 'ikincil' nitelikte bir yol olduğunu ve ancak iç hukuk yolları tükendiğinde gidilebileceğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin hangi hakları (yaşam hakkı, mülkiyet hakkı, adil yargılanma hakkı vb.) bireysel başvuru kapsamında incelediğini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 796Soru →

Adli ve idari yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle yetkili olan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin işleyişi ve uyuşmazlık türleri hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olumsuz görev uyuşmazlığının incelenebilmesi için, her iki yargı kolundaki mahkemenin de görevsizlik kararı vermiş ve bu kararların kesinleşmiş olması gerekir.

Cevap

Olumsuz görev uyuşmazlığının incelenebilmesi için, her iki yargı kolundaki mahkemenin de görevsizlik kararı vermiş ve bu kararların kesinleşmiş olması gerekir.
Olumsuz görev uyuşmazlığı, bir davanın hem adli hem de idari yargı mercileri tarafından 'bu dava benim görev alanımda değil' denilerek reddedilmesi durumudur. Bu durumun Uyuşmazlık Mahkemesi önüne taşınabilmesi için, her iki mahkemenin de bu yöndeki kararlarının kanun yolları tüketilerek kesin hüküm halini alması (kesinleşmesi) kanuni bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görev alanını tanımlayın.
Mahkemenin sadece adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıklara baktığı saptanır.
Yargı kolları arası çatışmaları çözmek bu mahkemenin varlık sebebidir.
2
Olumlu ve olumsuz görev uyuşmazlığı arasındaki farkı analiz edin.
İki mahkemenin de 'görevli değilim' demesi durumunun 'olumsuz' uyuşmazlık olduğu belirlenir.
Olumsuz uyuşmazlık, davanın sahipsiz kalması (yargı yolu boşluğu) riskini önlemek için çözülür.
3
Yasal usul şartlarını (kesinleşme şartı) kontrol edin.
Olumsuz uyuşmazlıklarda uyuşmazlığın sabit hale gelmesi için her iki mahkeme kararının da kesinleşmiş olması gerektiği sonucuna varılır.
22472247 sayılı kanun uyarınca kesinleşmemiş kararlar üzerinden uyuşmazlık başvurusu yapılamaz.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Görev Şartları ve Hiyerarşisi

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kollar arasındaki (Adli-İdari) 'trafik polisi' olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının hangi kurumdan geldiğini ve AYM ile olan hiyerarşik ilişkisini tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 797Soru →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca; Danıştay Başkanı, Danıştay Başsavcısı, başkanvekilleri ve daire başkanlarının seçimi ve görev sürelerine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kendi üyeleri arasından, Danıştay Genel Kurulunca, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler; süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Cevap

Danıştay Başkanı, Başsavcısı ve diğer yöneticiler, Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla ve salt çoğunlukla 4 yıl için seçilir; tekrar seçilmeleri mümkündür.
Doğru seçenek, 1982 Anayasası'nın 155. maddesinde belirtilen; seçimin Danıştay Genel Kurulunca yapılması, salt çoğunluk aranması, 4 yıllık süre ve tekrar seçilme imkanı kriterlerinin tamamını doğru şekilde ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçim yetkisinin hangi makamda olduğunu belirle.
Seçim yetkisi Danıştay Genel Kuruluna aittir.
Yüksek mahkemelerin kendi başkanlarını seçmesi mahkemelerin bağımsızlığı ilkesinin bir gereğidir.
2
Gerekli oy oranını ve yöntemini kontrol et.
Üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oy gereklidir.
Anayasa madde 155 uyarınca karar yeter sayısı üye tamsayısının salt çoğunluğudur.
3
Görev süresini ve tekrar seçilme durumunu değerlendir.
Görev süresi 4 yıldır ve tekrar seçilme yasağı yoktur.
Danıştay üyeliği (12 yıl) ile Danıştay Başkanlığı (4 yıl) süreleri ve kuralları birbirinden farklıdır.

Anahtar Kavram

Danıştay Başkanlık Makamına Seçilme Usulü

İpuçları

1
Yüksek mahkemeler genellikle kendi başkanlarını kendi içlerinden seçerler.
2
Danıştay üyesi olarak seçilme süresi (12 yıl) ile bu üyeler içinden başkan seçilme süresinin (4 yıl) farklı olduğunu unutmayın.
3
Anayasa'ya göre görev süresi dolan bir Danıştay Başkanı, üyeliği devam ettiği sürece tekrar aday olabilir.

Daha Fazla Pratik

Danıştay üyelerinin görev süresinin kaç yıl olduğunu ve kimler tarafından seçildiğini tekrar ederek bu bilgiyi pekiştiriniz.

Alternatif Yöntem

Yargıtay ve Danıştay'ın başkanlık seçim usullerinin tamamen paralel (aynı) olduğunu hatırlamak, her iki kurum için de tek bir kural seti ezberlemenizi sağlar.
Tahmini Süre:50s
Soru 798Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan "Hâkimlik ve savcılık teminatı" ilkesine göre; hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasa'da belirtilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hâkimlik teminatının Anayasa'da açıkça belirtilen istisnalarından biri olarak kabul edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmiş olması

Cevap

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmiş olması hâkimlik teminatının anayasal istisnalarından biridir.
Anayasa'nın 139139. maddesi uyarınca hâkimlik teminatının temel amacı hâkimlerin bağımsızlığını korumaktır. Ancak bu koruma sınırsız değildir; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmesi veya sağlık nedenleriyle görevin yerine getirilememesi gibi durumlar, bu teminatın anayasal istisnalarını oluşturur ve kişinin isteği dışında meslekten ilişiğinin kesilmesine yol açabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 139139. maddesindeki genel kuralı belirleme
Hâkimler ve savcıların azlolunamayacağı, yaş haddinden önce emekli edilemeyeceği ve mahkeme kapansa bile haklarının korunduğu tespit edilir.
Hâkimlik teminatının sınırlarını anlamak için önce koruma kalkanının neleri kapsadığını bilmek gerekir.
2
İstisna hükümlerini inceleme
Maddenin son fıkrasında; meslekten çıkarılmayı gerektiren suçtan hüküm giyme ve sağlık sorunları gibi durumların saklı tutulduğu görülür.
Teminatın mutlak olmadığını, belirli hukuki ve fiili durumlarda (suç veya sağlık) sona erebileceğini doğrulamak içindir.
3
Seçenekleri anayasal koruma ve istisna ayrımına göre değerlendirme
Mahkemenin kaldırılmasının bir istisna olmadığı, aksine bu durumda bile hakların korunduğu; ancak ağır bir suçtan hüküm giymenin görevle ilişik kesme nedeni olduğu netleşir.
Hatalı çıkarımları (mahkeme kapanması gibi) eleyerek doğrudan anayasal metne dayalı doğru cevaba ulaşılır.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı İstisnaları

İpuçları

1
Anayasa'nın 139139. maddesinde hâkimlerin hangi durumlarda görevlerinden ayrılabileceği belirtilmiştir.
2
Bir mahkemenin kapatılması hâkimin haklarını kaybetmesine neden olmaz; aksine Anayasa bu durumda hakların korunacağını söyler.
3
Hâkimlik teminatını kaldıran en temel unsurlar; ağır bir suçtan hüküm giymek veya sağlık durumunun göreve engel teşkil etmesidir.

Daha Fazla Pratik

Hâkimlerin idari görevleri yönünden kime bağlı olduğunu ve bu durumun mahkemelerin bağımsızlığı ile ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 799Soru →

1982 Anayasası’na göre, adli yargı kolunun en üst derece mahkemesi olan Yargıtay'da görev yapacak olan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği adaylar arasından seçerek atayan makam aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı

Cevap

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilini atama yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir.
1982 Anayasası'na göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulu tarafından gösterilen beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilir ve atanır.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay'ın yapısını ve yüksek mahkeme statüsünü belirlemek.
Yargıtay, adli yargının en üst dereceli mahkemesidir.
Sorunun hangi yargı koluyla ilgili olduğunu anlamak için gereklidir.
2
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı seçim usulünü hatırlamak.
Yargıtay Genel Kurulu adayları belirler, Cumhurbaşkanı ise bu adaylar arasından seçimi yapar.
Anayasa'nın 154. maddesindeki özel atama usulünü ayırt etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın Seçimi

İpuçları

1
Bu yetki, devletin yürütme organının en tepesindeki kişiye aittir.
2
Yargıtay üyelerini HSK seçerken, bu özel makamı (Başsavcıyı) adaylar arasından Cumhurbaşkanı belirler.
3
Başsavcı ve vekili 4 yıllığına seçilir ve süreleri bitince yeniden seçilebilirler; seçimi yapan makam yürütmenin başıdır.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay üyelerinin kim tarafından ve kaç yıllığına seçildiğini inceleyerek yüksek mahkemeler arasındaki yapısal farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 800Soru →

Bir asliye hukuk mahkemesi hâkimi, önüne gelen bir uyuşmazlıkta uygulanması gereken bir kanun hükmünün Anayasa'nın temel ilkelerine aykırı olduğu kanaatine varmıştır. 1982 Anayasası'na göre, hâkimin bu hükmün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi (itiraz yolu) için gerekli olan temel şart aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkemenin bakmakta olduğu bir davanın bulunması ve ilgili kuralın bu davada uygulanacak olması

Cevap

Mahkemenin bakmakta olduğu bir davanın bulunması ve ilgili kuralın bu davada uygulanacak olması
1982 Anayasası'nın 152. maddesine göre, bir mahkemede görülmekte olan bir dava olması ve iptali istenen hükmün mahkemenin elindeki bu davada 'uygulanacak' bir kural olması, somut norm denetiminin (itiraz yolu) temel ön şartıdır. Mahkeme, bu şartlar oluştuğunda Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Adım Adım Çözüm

1
İtiraz yolunun (Somut Norm Denetimi) tanımını analiz edin.
Bu yol, bir mahkemenin elindeki davada uygulayacağı kanun hükmünü Anayasa'ya aykırı bulması durumudur.
Sürecin mahkeme aşamasında başlaması gerektiğini anlamak için.
2
Gerekli olan iki temel 'varlık' şartını hatırlayın.
1. Görülmekte olan bir dava (derdestlik), 2. Uygulanacak norm.
Herhangi bir davanın değil, o an mahkemede çözülmeyi bekleyen bir uyuşmazlığın olması gerektiğini teyit etmek için.
3
Denetlenebilir norm türlerini kontrol edin.
Sadece Kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri bu yolla denetlenebilir.
Yönetmelik gibi diğer düzenleyici işlemlerin bu kapsamda olmadığını elemek için.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) Şartları

İpuçları

1
Bu denetim yolunun başlayabilmesi için mahkemenin elinde halihazırda çözmesi gereken bir dosya olmalıdır.
2
Sadece mahkemeler tarafından kullanılabilen bu yolda, kuralın o davadaki uyuşmazlığı çözmek için 'gerekli' olması temel anahtardır.
3
'Bakılmakta olan dava' ve 'uygulanacak kural' ifadelerini içeren seçeneğe odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin itirazı reddetmesi durumunda aynı hükmün kaç yıl boyunca tekrar itiraz yoluyla getirilemeyeceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 40 / 47Sonraki
Yargı Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 40 | Examkin