Examkin

Bireysel Başvuru

81 soru

Soru 41Soru →

Bir vatandaş, 19821982 Anayasası'nda yer alan mülkiyet hakkının bir Kanun hükmü ile ihlal edildiğini ileri sürerek, bu hükmün iptal edilmesi amacıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) yoluna başvurmuştur.

Buna göre, Anayasa Mahkemesinin bu başvuru hakkında vereceği karar ve gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama işlemlerinin doğrudan bireysel başvuruya konu edilememesi nedeniyle başvurunun reddine karar verilmelidir.

Cevap

Yasama işlemlerinin doğrudan bireysel başvuruya konu edilememesi nedeniyle başvurunun reddine karar verilmelidir.
Anayasa Mahkemesine yapılacak bireysel başvurularda, kamu gücü tarafından ihlal edilen bir temel hakkın varlığı gerekir. Ancak 19821982 Anayasası ve ilgili kanun, yasama işlemlerini (kanunları) ve idarenin düzenleyici işlemlerini doğrudan bu yolun dışında tutmuştur. Dolayısıyla, bir kanun hükmünün iptali talebiyle yapılan başvuru, konu bakımından uygun olmadığı için reddedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Başvuruya konu işlemin niteliğini belirle.
İşlem bir 'Kanun' hükmüdür, yani bir yasama işlemidir.
Bireysel başvurunun kabul edilebilirliği için işlemin türü kritiktir.
2
Bireysel başvuru kapsamındaki istisnaları değerlendir.
Yasama işlemleri, düzenleyici idari işlemler ve AYM kararları bireysel başvuruya konu olamaz.
62166216 sayılı Kanun ve Anayasa hükümleri uyarınca bu işlemler yargısal denetim dışındadır.
3
Kararı gerekçelendir.
Konu bakımından yetkisizlik (yasama işlemi engeli) nedeniyle red kararı verilmelidir.
Vatandaşlar kanunların iptalini doğrudan bireysel başvuru ile isteyemezler.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Konu Bakımından Sınırları

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılamayacak işlemler listesini gözden geçirin.

Daha Fazla Pratik

Düzenleyici idari işlemlere (yönetmelik gibi) karşı doğrudan bireysel başvuru yapılıp yapılamayacağını araştırın.
Tahmini Süre:50s
Soru 42Soru →

Anayasa Mahkemesine yapılacak "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) yolu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların kapsamı; hem Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlükleri hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokollerinde yer alan hakları ortaklaşa kapsamalıdır.

Cevap

Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların kapsamı, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak alanında yer almalıdır.
Bireysel başvurunun konu bakımından yetkisi, Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokollerinde yer alan haklar ile Anayasa'daki ortak haklarla sınırlıdır. Bu durum, başvuru yapılabilmesi için ihlal edilen hakkın her iki belgede de korunuyor olması gerektiği anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Başvurunun konu kapsamını değerlendir.
Başvuru için hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS'de yer alması gerekir.
Bireysel başvuru her türlü hakkı değil, sadece bu iki metnin ortak güvence altına aldığı hakları korur.
2
Başvuruya konu edilebilecek işlem türünü belirle.
Sadece kamu gücü tarafından tesis edilen bireysel işlemler konu edilebilir.
Yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemler (kanun, yönetmelik vb.) doğrudan bu yolun dışındadır.
3
Başvuru süresini ve ön şartını kontrol et.
Nihai karar tebliğinden itibaren 3030 gün içinde ve tüm yollar tüketildikten sonra başvuru yapılmalıdır.
Bireysel başvurunun ikincil niteliği, diğer mahkemelerin ihlali öncelikle kendilerinin gidermesini beklemeyi gerektirir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Kabul Edilebilirlik Şartları

İpuçları

1
Bireysel başvurunun sadece 'ortak alan' içindeki haklar için yapılabildiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvurunun kapsamı dışında kalan 'yasama işlemleri' ile 'düzenleyici idari işlemler' arasındaki farkı ve bunların denetim yollarını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 43Soru →

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda düzenlenen hak arama yollarından biri olan bireysel başvuru mekanizmasında, başvurucunun iddia ettiği hak ihlalinin Anayasa Mahkemesi tarafından esastan incelenebilmesi için öncelikle hangi hukuki aşamanın tamamlanmış olması gerekir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İhlale yol açtığı ileri sürülün işlem veya karara karşı öngörülmüş olan tüm olağan kanun yollarının tüketilmesi

Cevap

İhlale yol açtığı ileri sürülün işlem veya karara karşı öngörülmüş olan tüm olağan kanun yollarının tüketilmesi
Bireysel başvuru mekanizması, hak arama yolları içinde 'ikincil' bir nitelik taşır. Bu, vatandaşın iddia ettiği hak ihlalinin öncelikle genel mahkemeler ve bölge adliye/idare mahkemeleri ile Yargıtay/Danıştay gibi yüksek mahkemelerde (olağan kanun yolları) çözüme kavuşturulmaya çalışılması gerektiği anlamına gelir. Eğer bu yolların tamamı tüketilmesine rağmen ihlal giderilmemişse, Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Bireysel başvurunun niteliğini analiz et.
Bireysel başvuru ikincil (subsidiarite) nitelikte bir hak arama yoludur.
Anayasa Mahkemesinin bir ihlali inceleyebilmesi için, bu ihlalin alt derece mahkemeleri tarafından düzeltilememiş olması gerekir.
2
Başvuru şartlarını değerlendir.
Olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz gibi başvurulabilecek tüm yollar) tamamlanmış olması şarttır.
Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca, olağan kanun yolları tüketilmeden bireysel başvuru yapılamaz.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda İkincillik İlkesi

İpuçları

1
Bireysel başvuru, normal mahkeme süreçleri bittikten sonra gidilebilecek son bir kapı gibidir.
2
Bu kurumun ikincil nitelikte olduğunu ve 'olağan kanun yolları' kavramını hatırlayın.
3
Bir kararın kesinleşmesi için gidilebilecek tüm istinaf ve temyiz yollarının kullanılmış olması şarttır.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvurunun hangi tarihten (2010 Anayasa Değişikliği) itibaren hukuk sistemimize girdiğini ve başvuru süresini (30 gün) tekrar edin.
Tahmini Süre:50s
Soru 44Soru →

19821982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru"nun (Anayasa şikâyeti) süresi ve bu sürenin başlangıcı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağan kanun yollarının tüketildiği nihai kararın öğrenilmesinden (tebliğinden) itibaren 3030 gün içinde yapılmalıdır.

Cevap

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, olağan kanun yollarının tüketildiği nihai kararın tebliğinden (öğrenilmesinden) itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için temel şart, tüm olağan kanun yollarının tüketilmesidir. Bu yollar tüketildikten sonra verilen kesinleşmiş (nihai) kararın tebliği veya öğrenilmesinden itibaren başlayan 3030 günlük süre, başvurunun kabul edilebilirliği için zorunlu olan hak düşürücü bir süredir.

Adım Adım Çözüm

1
Bireysel başvurunun ikincil niteliğini belirleyin.
Başvuru yapılabilmesi için tüm idari ve yargısal kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tamamlanmış olması şarttır.
Anayasa Mahkemesi ancak iç hukuk yolları tükendikten sonra devreye giren bir mercidir.
2
Süreyi başlatan hukuki olayı tespit edin.
Başvuru süresi, hak ihlaline ilişkin verilen son kararın (nihai karar) ilgiliye tebliğ edilmesi veya öğrenilmesi ile başlar.
Hukuk güvenliği gereği süreler bildirim ile tetiklenir.
3
Kanuni hak düşürücü süreyi uygulayın.
Belirlenen süre 3030 gündür.
62166216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 4747. maddesi bu süreyi açıkça belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Süresi ve Başlangıcı

İpuçları

1
Bireysel başvuru süresini idari yargıdaki 60 günlük genel süreyle karıştırmamaya dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvurunun kapsamını (Anayasa ve AİHS ortak alanı) inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 45Soru →

19821982 Anayasası ve 62166216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" mekanizmasının kabul edilebilirlik kriterleri ve konu bakımından yetki alanı düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi hukuken doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuru ancak Anayasa'da yer alan ve aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokollerin ortak koruma alanında kalan hakların ihlali iddiasıyla yapılabilir.

Cevap

Bireysel başvuru ancak hem Anayasa'da güvence altına alınmış hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokoller kapsamına giren haklar için yapılabilir.
Doğru ifadeye göre, bireysel başvuru mekanizması sadece Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin kesişim kümesinde yer alan hakların ihlali durumunda işletilebilir. Bu, Anayasa Mahkemesi'nin 'konu bakımından yetki' sınırını belirleyen temel kuraldır.

Adım Adım Çözüm

1
Başvuru yapabilecek özneleri belirle
Gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri başvurabilir; kamu tüzel kişileri başvuramaz.
Anayasa Mahkemesi'nin kişi bakımından yetkisini doğrulamak için.
2
Başvurunun konusunu (hak kapsamını) analiz et
Hak, hem Anayasa'da hem de AİHS/protokollerde yer almalıdır (ortak alan).
Konu bakımından yetki kriterini saptamak için.
3
Başvuru şartlarını kontrol et
Tüm olağan kanun yolları (istinaf, temyiz vb.) tüketilmiş olmalıdır.
İkincillik (subsidiarite) ilkesini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Konu Bakımından Yetki (Ortak Koruma Alanı)

İpuçları

1
Bireysel başvuru için hakkın hem ulusal hem de belirli bir uluslararası metinde (AİHS) karşılığı olmalıdır.
2
Kamu gücünü kullanan kurumların (kamu tüzel kişileri) bu yola başvurup başvuramayacağını düşünün.
3
Bireysel başvurunun 'ikincil' bir yol olduğunu, yani yerel mahkemelerdeki tüm imkanlar bittikten sonra AYM'ye gidilebileceğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin hangi kararlarının bireysel başvuruya konu edilemeyeceğini (örneğin AYM'nin kendi kararları) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 46Soru →

1982 Anayasası'na göre, bir kişinin Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için ihlal edildiği iddia edilen hakkın niteliği ve başvuru süreciyle ilgili aşağıdaki şartlardan hangisinin birlikte gerçekleşmesi zorunludur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İhlal edilen hakkın hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki ortak haklardan olması ve tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması.

Cevap

Bireysel başvuru yapılabilmesi için ihlal edilen hakkın hem Anayasa'da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokolleri kapsamında olması, ayrıca tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması gerekir.
Bireysel başvuru (Anayasa Şikayeti) yapılabilmesi için kümülatif olarak iki ana şart aranır: Birincisi, hakkın hem 1982 Anayasası'nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde ortaklaşa yer almasıdır. İkincisi ise ihlale yol açan işlem veya karara karşı hukuk sistemindeki tüm 'olağan kanun yollarının' tüketilmesidir. Bu şartlar birlikte sağlandığında başvuru kabul edilebilir hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Konu Bakımından Yetkiyi Kontrol Et
İhlal edildiği iddia edilen hak, hem Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS) ortak olarak korunan bir hak olmalıdır.
Anayasa Mahkemesi her anayasal hak ihlali için değil, sadece AİHS ile ortak olan haklar için bireysel başvuru kabul eder.
2
Usul Şartını Değerlendir
Başvuru yapmadan önce, söz konusu ihlale karşı başvurulabilecek tüm idari ve yargısal 'olağan kanun yolları' (İstinaf ve Temyiz gibi) bitirilmiş olmalıdır.
Bireysel başvuru ikincil nitelikte bir hak arama yoludur; asıl olan sorunun alt mahkemelerde çözülmesidir.
3
Sentez ve Karar
İki şartın (Ortak hak + Kanun yollarının tüketilmesi) birleştiği seçeneği belirle.
Yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez, mutlaka yargısal bir sürecin tamamlanması gerekir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Şartları (Konu ve Usul)

İpuçları

1
Bireysel başvurunun 'ikincil' bir yol olduğunu ve ancak diğer mahkeme kapıları kapandığında açıldığını unutmayın.
2
Anayasa Mahkemesi'nin inceleme yetkisi her anayasal hakka değil, sadece AİHS ile 'ortak' olan haklara yöneliktir.
3
Kanun yollarının tüketilmesi (istinaf/temyiz) ve Anayasa-AİHS ortak alanı kavramlarını arayın.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuruda 'yasama işlemleri' ve 'düzenleyici idari işlemlerin' doğrudan dava konusu edilemeyeceği kuralını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 47Soru →

Anayasa ile güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini iddia eden bir kişinin, bu ihlale karşı Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için yerine getirmesi gereken temel usul şartı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İhlal iddiasına konu olan işlem veya karar için idari ve yargısal olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması

Cevap

İhlal iddiasına konu olan işlem veya karar için idari ve yargısal olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması
Bireysel başvuru yolu 'ikincil' bir yoldur. Bu, bir kişinin hak ihlali iddiasını önce alt derece mahkemelerinde (İdare, Asliye mahkemeleri vb.) ve ardından üst derece mahkemelerinde (İstinaf, Yargıtay/Danıştay) çözmeye çalışması gerektiği anlamına gelir. Tüm bu 'olağan' yollar tüketilmeden Anayasa Mahkemesine gidilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Hak İhlali Tespiti
Anayasa ve AİHS ortak alanındaki bir hakkın ihlal edildiği belirlenir.
Başvurunun konusunu oluşturmak için gereklidir.
2
Olağan Yolların Tüketilmesi
İstinaf ve temyiz gibi tüm yargısal yollar tamamlanır.
Anayasa Mahkemesi'ne başvurunun 'ikincil' nitelikte olması nedeniyle bir ön şarttır.
3
Süre Kontrolü
Nihai kararın öğrenilmesinden itibaren 3030 gün içinde başvuru yapılır.
Başvurunun süresinde yapılması kabul edilebilirlik için şarttır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun İkincilliği ve Tüketme Şartı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'ne gitmeden önce tüm yerel mahkeme kapılarının kapandığından emin olmalısınız.
2
Bu şart, sistemin 'ikincil' (yedek) nitelikte olmasından kaynaklanır; önce ana yargı yolları bitirilmelidir.
3
Mahkemenin dosyayı kabul etmesi için başvurucunun elindeki tüm itiraz, istinaf ve temyiz yollarını bitirmiş olmasına 'olağan yolların tüketilmesi' denir.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvurunun süresi (3030 gün) ve hangi hakların (mülkiyet, adil yargılanma vb.) başvuru kapsamında olduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 48Soru →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, temel hak ve özgürlüklerin korunması amacıyla öngörülen "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) yoluna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuru yoluna başvurabilmek için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karar aleyhine öngörülen idari ve yargısal yolların tamamının tüketilmiş olması zorunludur.

Cevap

Bireysel başvuru yoluna başvurabilmek için tüm idari ve yargısal yolların tüketilmiş olması zorunludur.
Bireysel başvuru, 'ikincil' bir hak arama yolu olması sebebiyle, kişinin öncelikle derece mahkemelerinde hakkını araması ve tüm olağan kanun yollarını (istinaf, temyiz vb.) bitirmesi şartına bağlanmıştır. Doğru seçenek bu usuli zorunluluğu tam olarak ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Başvuru Şartlarını İnceleme
Bireysel başvurunun ikincil nitelikte bir yargı yolu olduğu belirlenir.
Anayasa Mahkemesi, bir davanın doğrudan görüldüğü bir yer değil, diğer tüm yollar denendikten sonra gidilebilecek son duraktır.
2
Kapsam ve Süre Kontrolü
Başvuru süresinin 30 gün olduğu ve hak kapsamının hem Anayasa hem AİHS ortak alanı olduğu teyit edilir.
Mevzuat hükümleri uyarınca başvuru süresi ve konu bakımından yetki sınırları bu şekilde çizilmiştir.
3
İstisnaları Ayıklama
Yasama işlemleri ve kamu tüzel kişilerinin başvuru hakkının olmadığı sonucuna varılır.
6216 sayılı Kanun, bireysel başvurunun sınırlarını belirlerken bu unsurları dışarıda bırakmıştır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun İkincilliği ve Kabul Edilebilirlik Şartları

İpuçları

1
Bireysel başvurunun 'ikincil' nitelikte bir yol olduğunu ve başvuru süresinin idari yargı sürelerinden farklı olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvurunun kabul edilebilirlik kriterleri ile Anayasa Mahkemesi'nin diğer görevlerini (örneğin siyasi parti kapatma) karşılaştırarak çalışmanız konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 49Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen hak arama yollarından biri olan "Bireysel Başvuru" (Anayasa Şikâyeti) kurumunun kapsamı, şartları ve başvuru usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlere karşı doğrudan bireysel başvuru yapılamaz.

Cevap

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlere karşı doğrudan bireysel başvuru yapılamaz.
Bireysel başvuru mekanizması, kamu gücü tarafından ihlal edilen hakları korumayı amaçlar ancak hukuk düzeninin istikrarı için yasama işlemleri (kanunlar) ve genel düzenleyici işlemler (yönetmelik, CBK vb.) doğrudan bu başvurunun konusu dışında tutulmuştur. Bir vatandaş, bir kanunun kendisine doğrudan uygulanması sonucu mağdur olsa bile, doğrudan kanunun iptali için bireysel başvuru yapamaz; ancak o kanuna dayanılarak yapılan bireysel işleme karşı dava açıp yolları tükettikten sonra başvuru yapabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Başvuruya konu olabilecek işlem türlerini belirleyin.
Bireysel başvuru ancak kamu gücü tarafından tesis edilen bireysel ve somut işlemlere karşı yapılabilir.
Anayasa Mahkemesinin görev alanı bu konuda sınırlandırılmıştır.
2
Yasama ve düzenleyici işlemlerin durumunu analiz edin.
Kanunlar (yasama işlemi) ve yönetmelik/kararname gibi genel düzenleyici işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.
Bu işlemlerin denetimi soyut veya somut norm denetimi yollarıyla gerçekleştirilir.
3
Diğer şartları gözden geçirerek doğruluğu teyit edin.
Sadece Anayasa ve AİHS ortak alanındaki haklar için, tüm yollar tüketildikten sonra 3030 gün içinde başvuru yapılmalıdır.
Tüm usul şartlarının bir arada bulunması başvurunun kabul edilebilirliği için şarttır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Konu Bakımından Sınırları

İpuçları

1
Bireysel başvurunun bir 'ikincil yol' olduğunu ve her türlü işleme karşı doğrudan yapılamayacağını unutmayın.
2
Hangi kurumların başvuru yapabileceğini (gerçek kişi vs. kamu tüzel kişisi) ve başvuru süresini (3030 gün) hatırlamaya çalışın.
3
Kanunların ve yönetmeliklerin iptali için hangi yollara (iptal davası vb.) başvurulduğunu, bu yolların bireysel başvurudan farkını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvurunun kabul edilebilirlik şartları ile Anayasa Mahkemesinin norm denetimi (iptal davası) yetkisi arasındaki farkları karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 50Soru →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) kurumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuru yoluna gidilebilmesi için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karara karşı öngörülmüş olan olağan kanun yollarının (idari ve yargısal) tamamının tüketilmiş olması zorunludur.

Cevap

Bireysel başvuru yoluna gidilebilmesi için olağan kanun yollarının (idari ve yargısal) tamamının tüketilmiş olması şarttır.
Bireysel başvuru, Anayasa'da belirtilen temel hak ve özgürlüklerin kamu gücü tarafından ihlal edilmesi durumunda başvurulan ikincil nitelikte bir yargı yoludur. Bu nedenle, başvurunun kabul edilebilir olması için ihlale neden olan işleme karşı tüm olağan kanun yollarının (itiraz, istinaf ve temyiz) tüketilmiş olması yasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Başvuru Yolunun Niteliğini Belirleme
Bireysel başvuru ikincil (subsidiarite) nitelikte bir yoldur.
Bu yol, asıl yargılama makamlarının hatasını düzeltmek için son çare olarak öngörülmüştür.
2
Ön Şartın Kontrolü
Olağan kanun yollarının (istinaf ve temyiz gibi) tüketilmesi gerekir.
Mahkemeler öncelikle kendi iç işleyişlerinde ihlali giderme şansına sahip olmalıdır.
3
Başvuru Makamını Belirleme
Başvuru doğrudan veya mahkemeler aracılığıyla sadece Anayasa Mahkemesine yapılır.
Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuruları karara bağlamaya yetkili tek yüksek mahkemedir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda İkincillik İlkesi ve Başvuru Şartları

İpuçları

1
Bireysel başvuru, mahkemelerdeki dava süreci bittikten sonra başvurulan 'son çare' niteliğindedir.
2
Bu yolun açılabilmesi için yerel mahkeme, istinaf ve (varsa) temyiz aşamalarının tamamlanmış olması gerekir.
3
Anayasa'da bu duruma 'olağan kanun yollarının tüketilmesi' denir.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru süresinin (kararın öğrenilmesinden itibaren 30 gün) ve başvuru yapılabilecek hakların kapsamını (Anayasa + AİHS ortak alanı) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 51Soru →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuruları inceleme yetkisi ve yargılama usulü ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru yoluyla bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verdiğinde, derece mahkemelerinin yerine geçerek uyuşmazlığın esası hakkında yeni bir hüküm kurar ve davayı nihai olarak sonuçlandırır.

Cevap

Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru sonucunda derece mahkemesinin yerine geçerek uyuşmazlığın esası hakkında yeni bir hüküm kurması hukuken mümkün değildir.
Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde ihlali tespit edebilir ve bu ihlalin giderilmesi için dosyayı ilgili mahkemeye geri gönderebilir veya tazminata hükmedebilir. Ancak, Mahkeme uyuşmazlığın esası hakkında derece mahkemesinin yerine geçerek yeni bir hüküm kuramaz. Bu durum, bireysel başvurunun bir 'süper temyiz' yolu olmamasının ve yerindelik denetimi yasağının doğal bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Bireysel başvurunun 'ikincillik' ilkesini analiz et.
Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin takdir yetkisini veya delil değerlendirmesini kural olarak denetleyemez.
Bireysel başvuru yolu bir temyiz yolu (süper temyiz) değildir.
2
İhlal tespitinin hukuki sonuçlarını belirle.
İhlal mahkeme kararından kaynaklanıyorsa, Mahkeme ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için 'yeniden yargılama' yapılmasına karar verir.
Derece mahkemesinin hatalı kararını bizzat düzeltmek yerine, ilgili mahkemeye ihlalin giderilmesi talimatını verir.
3
Yanlış yargıyı tespit et.
Mahkemenin uyuşmazlığın esası hakkında yeni bir hüküm kurması, derece mahkemelerinin görev alanına müdahale teşkil eder.
6216 sayılı Kanun uyarınca, Mahkeme yerindelik denetimi yapamaz ve derece mahkemesinin yerine geçemez.

Anahtar Kavram

Yerindelik Denetimi Yasağı ve İkincillik İlkesi

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurularda bir 'temyiz mahkemesi' gibi mi yoksa 'hak ihlali denetçisi' gibi mi çalıştığını düşünün.
2
Mahkeme bir ihlal bulduğunda kararı bizzat mı düzeltir, yoksa dosyayı alt mahkemeye 'burada hata var, tekrar bak' diyerek mi gönderir?
3
6216 sayılı Kanun'a göre Anayasa Mahkemesi 'yerindelik denetimi' yapamaz ve derece mahkemesinin takdirine giren konularda karar veremez.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararlarında hükmedebildiği 'yeniden yargılama' ve 'tazminat' arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 52Soru →

19821982 Anayasası ve 62166216 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının kişi, konu ve kapsam bakımından kabul edilebilirlik şartları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi *yanlış* bir ifadedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediyeler ve köyler gibi kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının veya adil yargılanma haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle mağdur sıfatıyla bireysel başvuruda bulunabilirler.

Cevap

Kamu tüzel kişilerinin (belediyeler, köyler vb.) mağdur sıfatıyla bireysel başvuruda bulunabileceğini belirten seçenek yanlıştır.
Bireysel başvuru hakkı, yalnızca gerçek kişilere ve belirli şartlarla özel hukuk tüzel kişilerine (şirket, vakıf, dernek) tanınmıştır. Kamu tüzel kişileri (belediye, köy, üniversite, il özel idaresi vb.), kamu gücü kullanan birimler oldukları için hakları ihlal edilse dahi 'mağdur' sıfatıyla Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunamazlar. Bu durum kişi bakımından (ratione personae) yetkisizlik nedenidir.

Adım Adım Çözüm

1
Başvuru yapabilecek kişileri (Ratione Personae) belirle.
Bireysel başvuruyu herkes (gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri) yapabilir ancak kamu tüzel kişileri yapamaz.
Kamu tüzel kişileri kamu gücünü kullanan tarafta oldukları için 'insan hakları mağduru' sıfatıyla devlete karşı başvuru yapamazlar.
2
Başvuru konusunun (Ratione Materiae) kapsamını kontrol et.
Hak hem Anayasa'da hem de AİHS'de yer almalıdır.
6216 sayılı Kanun, başvuru kapsamını bu iki metnin ortak kesişim kümesiyle sınırlamıştır.
3
Kabul edilebilirlik için usul şartlarını (Olağan yolların tüketilmesi) incele.
Tüm idari ve yargısal yolların tüketilmesi şarttır.
Bireysel başvuru ikincil (subsidiarite) nitelikte bir hukuk yoludur.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Kişi Bakımından Yetki (Kısıtlamalar)

İpuçları

1
Bireysel başvuru yapabilecek kişileri düşünün; her tüzel kişilik bu hakka sahip midir?
2
Kamu gücü kullanan birimlerin (belediye gibi), yine bir kamu gücü ihlaline karşı insan hakları mekanizmasını kullanıp kullanamayacağını sorgulayın.
3
Anayasa Mahkemesine göre kamu tüzel kişileri hiçbir şekilde bireysel başvuru yapamaz; bu hak sadece özel hukuk kişilerine ve gerçek kişilere aittir.

Daha Fazla Pratik

Özel hukuk tüzel kişilerinin hangi haklar (örneğin yaşam hakkı vs. mülkiyet hakkı) için başvurabileceğini araştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 53Soru →

19821982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, temel hak ve özgürlüklerin korunması amacıyla ihdas edilen "Bireysel Başvuru" (Anayasa Şikâyeti) mekanizmasının kabul edilebilirlik kriterleri ve uygulama alanı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesine yapılacak başvurunun esastan incelenebilmesi için, ihlal edildiği iddia edilen hakkın hem Anayasa'da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokollerin ortak koruma alanında yer alması zorunludur.

Cevap

Anayasa Mahkemesine yapılacak başvurunun kabul edilebilmesi için, ihlal iddiasına konu olan hakkın hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında ortaklaşa korunan haklardan biri olması şarttır.
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için "konu bakımından yetki" kuralı gereği, ihlal edilen hakkın hem 1982 Anayasası'nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerde ortaklaşa güvence altına alınmış olması zorunludur. Örneğin, Anayasa'da yer alan ancak AİHS'de yer almayan bir hak (örn: devlet memuru olma hakkı) için bireysel başvuru yapılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Bireysel başvurunun konu bakımından yetkisini analiz et.
İhlal iddiası, Anayasa'da yer alan temel hak ve özgürlüklerden, aynı zamanda AİHS ve eki protokoller kapsamındaki haklardan birine yönelik olmalıdır.
Anayasa Mahkemesi her anayasal hakkı değil, sadece AİHS ile ortak olanları bireysel başvuru kapsamında inceler.
2
Başvuru ehliyetini kontrol et.
Gerçek kişiler ve sınırlı olarak özel hukuk tüzel kişileri başvurabilir; kamu tüzel kişileri başvuramaz.
Devlet organlarının kendi işlemlerine karşı yine devlete bağlı bir yargı organına hak arama yoluna gitmesi sistemin doğasına aykırıdır.
3
Başvuru süresini ve usulünü değerlendir.
Tüm idari ve yargısal yollar tüketildikten sonra 3030 gün içinde başvuru yapılmalıdır.
Bireysel başvuru ikincil (tali) nitelikte bir hak arama yoludur.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Ortak Koruma Alanı Kriteri

İpuçları

1
Bireysel başvurunun kapsamını belirleyen iki temel belgeyi (Anayasa ve AİHS) düşünün.
2
Başvuru yapılamayacak olan 'kamu tüzel kişileri' ve 'doğrudan yasama işlemleri' kısıtlamalarını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin 'yerindelik denetimi' yasağı ile bireysel başvuru arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 54Soru →

19821982 Anayasası çerçevesinde, temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini iddia eden bir bireyin Anayasa Mahkemesine "bireysel başvuru"da bulunabilmesi için gerekli olan şartlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvuruya konu olan hakkın, Anayasa'da güvence altına alınmış temel haklardan olması ve aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki haklardan biriyle örtüşmesi zorunludur.

Cevap

Bireysel başvurunun esastan incelenebilmesi için ihlal iddiasına konu olan hakkın hem Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda yer alması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokoller kapsamında olması gerekir.
Anayasa Mahkemesine yapılacak bireysel başvurularda "ortak koruma alanı" ilkesi geçerlidir. Bu ilkeye göre, bir hakkın ihlali iddiasıyla başvuru yapılabilmesi için o hakkın hem 19821982 Anayasası'nda düzenlenen temel haklar arasında olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve ek protokollerinde güvence altına alınmış olması gerekir. Örneğin; sadece Anayasa'da olan ancak AİHS'de olmayan bir hak için bireysel başvuru yapılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Yetkili makamı belirle.
Bireysel başvurularda tek yetkili merci Anayasa Mahkemesidir.
19821982 Anayasası ile bu görev Anayasa Mahkemesine verilmiştir.
2
Başvuru ön şartını (ikincillik ilkesi) kontrol et.
İhlale karşı tüm olağan kanun yolları (idari ve adli itiraz, istinaf, temyiz) tüketilmelidir.
Anayasa Mahkemesi bu konuda doğrudan bir ilk derece mahkemesi değildir; ancak diğer yollar bittiğinde devreye girer.
3
Konu bakımından (ratione materiae) uygunluğu değerlendir.
İhlal edilen hak hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS) bulunmalıdır.
Bireysel başvurunun kapsamı bu iki metnin ortak kesişim kümesiyle sınırlandırılmıştır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Ortak Alan (Anayasa + AİHS)

İpuçları

1
Bireysel başvurunun kapsamını belirlerken sadece Anayasa metni yeterli değildir; uluslararası bir sözleşmeyi de dikkate almalısınız.
2
Türkiye'nin Avrupa Konseyi üyesi olduğunu ve hangi insan hakları mahkemesi ile bağının olduğunu düşünün.
3
Anayasa Mahkemesi'nin inceleme yapabilmesi için hakkın hem Anayasa hem de AİHS (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) ortak kümesinde olması şarttır.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru süresinin (kanun yollarının tüketilmesinden itibaren 30 gün) ve hangi tür işlemlerin (yasama ve yargı kararları gibi istisnalar) kapsam dışı olduğunu inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Venn şeması yöntemini kullanarak; bir kümeyi 'Anayasa', diğerini 'AİHS' olarak çizerseniz, bireysel başvurunun sadece bu iki kümenin kesiştiği (ortak) bölge için geçerli olduğunu görebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 55Soru →

Bir vatandaş, kendisine uygulanan bir idari para cezasına karşı açtığı davanın yerel mahkemece reddedilmesi ve ardından istinaf ile temyiz yollarının da tüketilerek kararın kesinleşmesi üzerine Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmaya karar vermiştir. Bu başvuru süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vatandaş, bu başvuru yoluyla kendisine uygulanan cezanın dayanağı olan kanun maddesinin doğrudan iptal edilmesini talep edebilir.

Cevap

Vatandaşın başvurusunda doğrudan kanun maddesinin iptalini talep edebileceğini belirten seçenek yanlıştır.
Bireysel başvuru (Anayasa şikâyeti) yolunda, ihlalin bir kamu gücü işleminden kaynaklanması gerekir ancak yasama işlemleri (kanunlar) ve düzenleyici idari işlemler (yönetmelik vb.) doğrudan bu başvuruya konu edilemez. Bir kanunun iptali ancak mahkemeler aracılığıyla 'itiraz yolu' (somut norm denetimi) ile Anayasa Mahkemesi önüne taşınabilir. Dolayısıyla, vatandaşın doğrudan kanun maddesinin iptalini istemesi hukuken mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Bireysel başvurunun konusunu belirle.
Bireysel başvuru, kamu gücü tarafından ihlal edilen 'bireysel' işlemlere karşı yapılır.
Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca yasama işlemleri doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.
2
Diğer başvuru yollarıyla karşılaştır.
Kanunların iptali istemi 'Norm Denetimi' (İptal davası veya İtiraz yolu) kapsamındadır.
Bireysel başvuru bir 'iptal davası' değil, bir 'hak arama' yoludur.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Konu Bakımından Sınırları ve Yasama İşlemi Yasağı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin 'norm denetimi' (kanun iptali) ile 'bireysel başvuru' yetkileri arasındaki farkı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru kapsamına girmeyen hakları (örneğin sadece Anayasa'da olup AİHS'de olmayan haklar) tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 56Soru →

19821982 Anayasası ve ilgili mevzuat çerçevesinde güvence altına alınan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) yolunun niteliği, kapsamı ve usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesini bir "süper temyiz" mercii olarak gerçekleştirir ve yerel mahkemenin yerine geçerek uyuşmazlığın esası hakkında yerindelik denetimi yapar.

Cevap

Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru incelemesini bir "süper temyiz" mercii olarak yaparak yerindelik denetimi gerçekleştirdiği ifadesi yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, Anayasa Mahkemesi'nin yetkilerini yanlış tanımlamaktadır. Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemelerinde derece mahkemelerinin yerine geçerek vakıa denetimi veya yerindelik denetimi yapamaz. Bu durum hukukumuzda "süper temyiz yasağı" olarak adlandırılır. Mahkeme yalnızca başvurucunun anayasal haklarının ihlal edilip edilmediğini inceler; ihlal varsa yeniden yargılama veya tazminat gibi giderim yollarına hükmeder.

Adım Adım Çözüm

1
Bireysel başvurunun hukuki niteliğini analiz etme
Bireysel başvuru, olağan kanun yollarının üzerinde bir temyiz yolu değil, ikincil nitelikte bir hak arama yoludur.
Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin kanunları yorumlama veya maddi vakıaları değerlendirme yetkisine müdahale edemez.
2
"Süper Temyiz" yasağını değerlendirme
Mahkeme incelemesinde yerindelik denetimi yapılamayacağı ve derece mahkemesinin yerine geçilerek hüküm kurulamayacağı sonucuna varılır.
Anayasa Mahkemesi sadece anayasal bir hakkın ihlal edilip edilmediğini ve bu ihlalin nasıl giderileceğini saptar.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Süper Temyiz Yasağı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin uyuşmazlığın esasına girip girmediğini ve yerel mahkemelerin delil değerlendirme yetkisini devralıp devralmadığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru süresinin (3030 gün) ne zaman başladığını ve hangi işlemlerin (örn. YSK kararları) başvuru kapsamı dışında olduğunu tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 57Soru →

19821982 Anayasası ve 62166216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) yolunun konu, kişi ve yetki unsurları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal olarak doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuru ancak kamu gücü tarafından ihlal edilen haklar için yapılabilir; bu nedenle yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemler ile özel hukuk tüzel kişilerinin eylem ve işlemleri doğrudan başvurunun konusu olamaz.

Cevap

Bireysel başvuru ancak kamu gücü tarafından ihlal edilen haklar için yapılabilir; bu nedenle yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemler ile özel hukuk tüzel kişilerinin eylem ve işlemleri doğrudan başvurunun konusu olamaz.
Bireysel başvuru, doğası gereği kamu gücünün (devletin) bireyin haklarını ihlal etmesine karşı bir koruma mekanizmasıdır. Bu nedenle sadece kamu gücü kullanan birimlerin eylem ve işlemlerine karşı yapılabilir. Yasama işlemleri (kanunlar) ve düzenleyici idari işlemler (yönetmelik vb.) aleyhine doğrudan başvuru yapılamayacağı kanunda açıkça belirtilmiştir. Ayrıca özel kişiler arasındaki uyuşmazlıklar ancak bir yargı kararı ile kamu gücüne dahil olduktan sonra incelenebilir; özel kişinin işlemi doğrudan konu edilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Başvuru ehliyetini kontrol et.
Kamu tüzel kişileri başvuramaz, özel hukuk tüzel kişileri sadece kendi hakları için başvurabilir.
Bireysel başvuru hakkı sadece gerçek kişilere ve sınırlı olarak özel hukuk tüzel kişilerine tanınmıştır.
2
Konu bakımından yetkiyi (ortak alan) analiz et.
Hak hem Anayasa'da hem de AİHS'de yer almalıdır.
6216 sayılı Kanun, başvuru kapsamını bu iki metnin ortak kesişim kümesiyle sınırlamıştır.
3
İstisnaları (aleyhine başvuru yapılamayacak işlemler) belirle.
Yasama işlemleri, düzenleyici idari işlemler ve AYM kararları kapsam dışıdır.
Anayasa ve kanun, bu işlemlerin doğrudan bireysel başvuruya konu edilmesini yasaklamıştır.
4
Yargılama yetkisinin sınırlarını değerlendir.
Yerindelik denetimi yapılamaz, merci yerine geçerek karar verilemez.
AYM bir süper temyiz mahkemesi değildir; görevi sadece anayasal hak ihlalini denetlemektir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Kabul Edilebilirlik Şartları ve Kapsamı

İpuçları

1
Bireysel başvurunun kime karşı ve hangi işlemler için yapılabileceğine odaklanın.
2
Yasama işlemlerinin (kanunlar) doğrudan bireysel başvuruya konu edilip edilemeyeceğini ve kamu tüzel kişilerinin bu hakkı kullanıp kullanamayacağını hatırlayın.
3
Bireysel başvuru sadece 'kamu gücü' işlemlerine karşıdır; yasama ve düzenleyici işlemler ile özel hukuk işlemleri doğrudan dava edilemez.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru süresi ve başvurunun yapılabileceği merciler (mahkemeler veya yurt dışı temsilcilikler) konusunu tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 58Soru →

19821982 Anayasası ve 62166216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) kurumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi, mahkemenin "konu" ve "kişi" bakımından yetki sınırları dikkate alındığında doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle başvurabilir; ancak dernek ve vakıf gibi kuruluşlar üyeleri adına topluluk başvurusu yapamazlar.

Cevap

Özel hukuk tüzel kişilerinin sadece kendi hakları için başvurabileceği ve üyeleri adına toplu başvuru yapamayacağı ifadesi doğrudur.
Bireysel başvuru usulünde özel hukuk tüzel kişilerinin (şirketler, dernekler vb.) sadece kendi tüzel kişiliklerine ait mülkiyet, ifade hürriyeti gibi hakları için başvurabileceği, ancak üyelerinin haklarını korumak amacıyla 'topluluk başvurusu' yapamayacağı ilkesi 6216 sayılı Kanun'un 46. maddesinde açıkça düzenlenmiş ve AYM içtihatlarıyla kesinleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Konu bakımından yetki sınırını belirle.
Başvurunun konusu; Anayasa'da yer alan temel haklardan AİHS ve ek protokoller (Türkiye'nin taraf olduğu) kapsamına giren haklar olmalıdır (Ortak Koruma Alanı).
Anayasa m. 148 ve 6216 sayılı Kanun m. 45 uyarınca kapsam bu şekilde sınırlandırılmıştır.
2
Kişi bakımından yetki (başvuru ehliyeti) şartlarını incele.
Gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri başvurabilir; kamu tüzel kişileri başvuramaz.
6216 sayılı Kanun'un 46. maddesi kamu gücünü kullanan yapıların mağdur sıfatıyla başvuru yapmasını engellemiştir.
3
Özel hukuk tüzel kişilerinin sınırlarını analiz et.
Dernek, vakıf veya şirketler sadece bizzat tüzel kişiliğin mağdur olduğu durumlarda başvurabilir; menfaat birliği olsa dahi üyelerini temsil edemezler.
Bireysel başvuru bir dava türü değil, kişisel bir hak arama yoludur.
4
İstisnai ve hariç tutulan durumları kontrol et.
Yasama işlemleri, düzenleyici işlemler ve AYM kararları doğrudan başvuru konusu olamaz; yabancılar siyasi haklar için başvuramaz.
Kanun koyucu bu alanları bireysel başvurunun denetim alanı dışında bırakmıştır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Ehliyet ve Konu Sınırları
Soru 59Soru →

Türkiye'de 19821982 Anayasası'na 20102010 yılında yapılan değişiklikle getirilen bireysel başvuru (anayasa şikâyeti) mekanizması; temel hak ve özgürlüklerin korunmasında ikincil nitelikte bir hak arama yoludur. Bu hak arama yolunun kullanımı ve sınırları ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İhlal edildiği iddia edilen hakkın hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer alması ve başvuru öncesinde tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.

Cevap

İhlal edildiği iddia edilen hakkın hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS) ortaklaşa yer alması ve başvuru yapılmadan önce mevcut tüm olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tüketilmiş olması zorunludur.
Bireysel başvuru yapılabilmesi için iki temel kümülatif şart vardır: Birincisi, hakkın 'ortak koruma alanında' (hem Anayasa'da hem AİHS'de) olması; ikincisi ise 'ikincillik' ilkesi gereği olağan tüm kanun yollarının tüketilmesidir. Doğru ifade bu iki şartı birlikte içermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yetkili Merciyi Belirle
Anayasa Mahkemesi
Bireysel başvuruları incelemeye yetkili tek organ Anayasa Mahkemesi'dir.
2
Hakkın Kapsamını Kontrol Et
Ortak Koruma Alanı
İhlal iddiasına konu olan hak, hem 19821982 Anayasası'nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokollerinde ortaklaşa güvence altına alınmış olmalıdır.
3
Başvuru Şartını Değerlendir
İkincillik İlkesi (Yolların Tüketilmesi)
Bireysel başvuruya gidilebilmesi için idari ve yargısal tüm 'olağan' kanun yollarının (dava, istinaf, temyiz) önceden tüketilmiş olması gerekir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Şartları (Ortak Koruma Alanı ve İkincillik)

İpuçları

1
Bireysel başvuru için iç hukuk yollarının (istinaf, temyiz gibi) sonucunu beklemek gerekir mi?
2
Anayasa Mahkemesi'nin her hakkı inceleyemediğini, sadece Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile kesişen haklara baktığını hatırlayın.
3
Başvuru yapılamayacak kişileri düşünün; devlet kurumları (kamu tüzel kişileri) kendi devletine karşı bu yolla şikayette bulunabilir mi?

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvurunun süresini (3030 gün) ve başvuru yapılamayacak işlemleri (yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemler) içeren bir soru ile devam edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 60Soru →

Anayasa Mahkemesine yapılacak olan bireysel başvuruların (Anayasa şikâyeti) kabul edilebilirliği ve kapsamı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvuruya konu edilecek hakkın hem Anayasa'da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki haklardan biri olması zorunludur.

Cevap

Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların hem Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda yer alması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında korunuyor olması ve başvuru öncesinde tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması zorunludur.
Bireysel başvuru (Anayasa şikâyeti), Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla yapılan bir başvurudur. Bu nedenle hakkın her iki metinde de yer alması ('ortak koruma alanı') temel bir kabul edilebilirlik şartıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hakkın Niteliğini Belirleme
İhlal edildiği iddia edilen hak Anayasa ve AİHS ortak alanında mı kontrol edilir.
Bireysel başvurunun konu bakımından yetki sınırı bu iki metnin kesişim kümesidir.
2
Kanun Yollarını Denetleme
İdari ve yargısal tüm çözüm yollarının (istinaf/temyiz) tamamlanıp tamamlanmadığına bakılır.
Bireysel başvuru, ancak iç hukuk yolları tükendikten sonra gidilebilen ikincil bir hukuk yoludur.
3
Yetkili Makama Başvuru
Başvuru doğrudan Anayasa Mahkemesine yapılır.
Türkiye'de bireysel başvuruları incelemeye yetkili tek yargı organı Anayasa Mahkemesidir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Kapsamı ve Ön Şartları

İpuçları

1
Bireysel başvurunun 'ikincil bir yol' olduğunu ve hak kapsamının iki farklı metinle sınırlı olduğunu hatırlayın.
2
Bir hakkın ihlali nedeniyle Anayasa Mahkemesine gidilebilmesi için o hakkın hem Anayasamızda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer alması gerekir.
3
Kabul edilebilirlik için 'iç hukuk yollarının tüketilmesi' ve 'ortak hak alanı' (Anayasa + AİHS) kuralları esastır.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru için öngörülen 30 günlük başvuru süresinin hangi andan itibaren başladığını (öğrenme/tebliğ) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
ÖncekiSayfa 3 / 5Sonraki
Bireysel Başvuru Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 3 | Examkin