Bireysel Başvuru

81 soru

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "Bireysel Başvuru" (Anayasa Şikayeti) müessesesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve hürriyetlerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla başvuruda bulunulabilir.

Anayasada yer alan tüm temel hak ve hürriyetlerin kamu gücü tarafından ihlal edilmesi durumunda, herhangi bir ek şart aranmaksızın bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlerin doğrudan doğruya bireysel başvuruya konu edilmesi mümkündür.

Bireysel başvuruda bulunabilmek için idari ve yargısal başvuru yollarından en az birinin tüketilerek hak ihlalinin tespiti yeterli kabul edilir.

Bireysel başvuru, ihlale neden olan yargı kararının veya işlemin öğrenilmesinden itibaren 60 gün içinde doğrudan Anayasa Mahkemesine yapılmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve hürriyetlerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla başvuruda bulunulabilir.

Cevap

Bireysel başvuru yapılabilmesi için temel şart, ihlal edildiği iddia edilen hakkın hem Anayasa'da yer alması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokoller) kapsamında korunuyor olmasıdır. Bu ikili koruma alanı dışında kalan haklar için Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılamaz.

Adım Adım Çözüm

Bireysel başvurunun konu bakımından yetki alanını (ratione materiae) belirle.

Başvuru konusu hak, hem 1982 Anayasası'nda hem de Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve ek protokollerinde ortaklaşa yer almalıdır.

Anayasa Mahkemesi'nin görev alanına giren her hak bireysel başvuru kapsamında değildir; uluslararası koruma mekanizmasıyla paralellik şartı aranır.

Başvuru usul şartlarını (ön şartlar) kontrol et.

İç hukuk yollarının (istinaf, temyiz vb. tüm olağan kanun yolları) tüketilmesi ve nihai karardan itibaren 30 gün içinde başvuru yapılması gerekir.

Bireysel başvuru ikincil bir hak arama yoludur; asıl olan hak ihlalinin derece mahkemelerince giderilmesidir.

Kapsam dışı işlemleri (konu dışı) ayıkla.

Yasama işlemleri, düzenleyici idari işlemler ve yargı yolu kapalı olan işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu olamaz.

Bireysel başvuru genel düzenleyici işlemleri iptal etme aracı değil, somut olaydaki kamu gücü ihlalini tespit etme aracıdır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Kapsamı ve Şartları

İpuçları

Bireysel başvuru, Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) gitmeden önceki son durak olduğunu ve AİHM kriterleriyle uyumlu olduğunu hatırlayın.

Bu yolun 'ikincil nitelikte' olması, yerel mahkemelerin işini bitirmeden AYM'ye gidilemeyeceği anlamına gelir.

Başvuru süresinin idari yargıdaki genel dava açma süresinin (60 gün) yarısı kadar olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru sonucunda verilen 'ihlal kararı'nın hukuk sistemindeki etkisini ve yeniden yargılama sürecini inceleyin.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 22Soru →

$1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "Bireysel Başvuru" (Anayasa Şikayeti) müessesesinin kapsamı, usulü ve kabul edilebilirliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru hakkına sahip değildir; ancak özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle başvuruda bulunabilir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler ve Anayasa Mahkemesi kararları aleyhine doğrudan bireysel başvuru yoluna gidilemez.

Bireysel başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının (istinaf ve temyiz gibi) tamamının tüketilmiş olması şarttır.

Yabancı ülke vatandaşları, Anayasa'da yer alan temel hak ve özgürlüklerden sadece Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile ortak koruma alanında bulunanlar için başvuruda bulunabilirler.

Mülkiyet hakkını ihlal ettiği düşünülen bir yönetmeliğin iptali amacıyla, bu düzenleyici işlemin yayımı tarihinden itibaren doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mülkiyet hakkını ihlal ettiği düşünülen bir yönetmeliğin iptali amacıyla, bu düzenleyici işlemin yayımı tarihinden itibaren doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevap

Düzenleyici idari işlemlerin yayımı tarihinden itibaren doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabileceğini belirten ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenek hatalıdır çünkü Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yoluyla düzenleyici idari işlemlerin (yönetmelik, sirküler vb.) doğrudan iptali istenemez. Bireysel başvuru yapılabilmesi için; idari bir işlem veya yargı kararı sonucunda kişinin temel haklarının güncel olarak ihlal edilmiş olması ve bu ihlale karşı tüm olağan yargı yollarının tüketilmiş olması gerekir. Doğrudan düzenleyici işlemin yayımı üzerine AYM'ye gidilmesi usulen mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

Başvuru sahiplerinin ehliyeti kontrol edilmelidir.

Kamu tüzel kişilerinin başvuruda bulunamayacağı, özel hukuk tüzel kişilerinin sınırlı haklar için başvurabileceği doğrulanır.

Anayasa m.

148

6216

Sayılı Kanun m.

46

uyarınca hak özneleri belirlenmiştir.

Başvurunun konusu olabilecek işlemler incelenmelidir.

Yasama işlemleri, düzenleyici idari işlemler ve AYM kararlarının kapsam dışı olduğu tespit edilir.

Bireysel başvuru norm denetimi değil, bir hak ihlali denetimidir.

Başvuru usulü ve 'ikincillik' ilkesi değerlendirilmelidir.

Olağan kanun yollarının tüketilmesi ve kesin karardan itibaren

30

gün içinde başvuru yapılması gerektiği görülür.

Bireysel başvuru ancak diğer çözüm yolları bittiğinde devreye giren bir yoldur.

Seçeneklerdeki 'doğrudan başvuru' ifadesi hukuki çerçeveyle kıyaslanmalıdır.

Yönetmelik gibi bir düzenleyici işlemin doğrudan bireysel başvuruya konu edilemeyeceği, bu işlemin ancak bir uygulaması üzerinden başvuru yapılabileceği anlaşılır.

Düzenleyici işlemlerin doğrudan iptali ancak idari yargıda (Danıştay vb.) açılacak iptal davası ile mümkündür, AYM bireysel başvuru yoluyla yönetmelik iptal etmez.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Konu Bakımından Yetki ve İkincillik İlkesi

İpuçları

Bireysel başvuru, bir 'idari dava' veya 'iptal davası' değildir.

Bireysel başvurunun konusu olamayacak işlemler; yasama işlemleri, düzenleyici idari işlemler ve AYM kararlarıdır.

Yönetmeliklerin yayımı tarihinden itibaren iptali istenen yer Danıştay veya idare mahkemeleridir, doğrudan Anayasa Mahkemesi değildir.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru süresinin (30 gün) ne zaman başladığını ve hangi hakların (AİHS ve Anayasa ortak alanı) bu kapsamda olduğunu tekrar edin.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 23Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu tüzel kişileri, sahip oldukları anayasal hakların ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuru yapabilirler.

Kanunların veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya aykırılığı iddiasıyla doğrudan bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Bireysel başvuru yapılabilmesi için olağan kanun yollarının tüketilmesine gerek yoktur; doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Bireysel başvuru, olağan kanun yollarının tüketilmesinden itibaren

30

günlük süre içinde yapılmalıdır.

Sadece Anayasa'da yer alan tüm temel hak ve hürriyetler, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuru, olağan kanun yollarının tüketilmesinden itibaren $30$ günlük süre içinde yapılmalıdır.

Cevap

Bireysel başvuru, olağan kanun yollarının tüketilmesinden itibaren

30

gün içinde yapılmalıdır.

Bireysel başvuru, anayasal hakları ihlal edilen bireylerin olağan kanun yollarını (mahkeme süreçlerini) tamamladıktan sonra, son çare olarak Anayasa Mahkemesine başvurabildikleri bir yoldur. Mevzuata göre bu başvurunun, iç hukuk yollarının tükendiği tarihten itibaren

30

gün içinde yapılması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

Bireysel başvurunun temel başvuru şartlarını belirle.

Başvuru için olağan kanun yollarının tüketilmesi gerektiği ve belirli bir süre sınırı olduğu belirlendi.

Başvurunun kabul edilebilirliği için usul şartlarının yerine getirilmesi zorunludur.

Kanunda belirtilen hak düşürücü süreyi kontrol et.

Olağan kanun yollarının tüketildiği tarihten itibaren sürenin

30

gün olduğu teyit edildi.

Hak arama özgürlüğünün belirli bir zaman dilimiyle sınırlandırılması hukuki güvenlik ilkesinin gereğidir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Süresi ve Şartları

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru hakkının kapsamı dışında kalan hakları (örneğin sosyal ve ekonomik hakların büyük bir kısmı) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 24Soru →

1982 Anayasası’na göre, temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yoluna gidebilirler.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılabilir.

Bireysel başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması gerekir.

Bireysel başvuru, nihai kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren

60

gün içinde yapılmalıdır.

Bireysel başvuru sadece Türk vatandaşlarına tanınmış bir hak olup yabancıların bu yola başvurma hakkı yoktur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması gerekir.

Cevap

Bireysel başvuru yapabilmek için öncelikle tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.

Bireysel başvuru, ikincil bir hukuk yoludur. Bu nedenle, Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca başvurucunun, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karar aleyhine idari ve yargısal tüm olağan kanun yollarını (istinaf ve temyiz dahil) tüketmiş olması geçerlilik şartıdır.

Adım Adım Çözüm

Bireysel başvurunun temel şartını hatırla.

İkincillik ilkesi.

Anayasa Mahkemesi'ne gitmeden önce yerel mahkemelerdeki tüm çözüm yollarının denenmesi yasal bir zorunluluktur.

Başvuru süresini kontrol et.

30

gün.

6216 sayılı Kanun uyarınca nihai karardan itibaren başvurunun yapılması gereken süredir.

Başvuru yapamayacak özneleri belirle.

Kamu tüzel kişileri başvuramaz.

Kamu gücünü kullanan kurumlar, temel hak ihlali iddiasıyla kendilerini savunamazlar; sadece özel hukuk tüzel kişileri ve gerçek kişiler başvurabilir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Şartları ve İkincillik İlkesi

İpuçları

Bireysel başvurunun bir 'ikincil yol' olduğunu ve ancak mahkemeler sorunu çözemediğinde gidilebileceğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru kapsamına giren hakların 'Anayasa + AİHS' ortak kümesi olduğunu unutmayın.

Tahmini Süre:50s

Soru 25Soru →

$1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Kanun hükümleri uyarınca Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının kabul edilebilirlik şartları, süjeleri ve konu bakımından yetkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Bireysel başvuru, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için öngörülmüş idari ve yargısal yolların tamamının tüketilmesinden itibaren

30

gün içinde yapılabilir ve başvuruda sadece Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak koruma alanındaki haklar ileri sürülebilir.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı veya adil yargılanma hakkı gibi ortak koruma alanındaki haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

1982

Anayasası'nda yer alan temel hak ve hürriyetlerin tamamı, herhangi bir ek uluslararası sözleşme kısıtlamasına tabi olmaksızın bireysel başvurunun konusunu oluşturur.

Temel hakları ihlal eden bir kanun hükmünün veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin iptali amacıyla, herhangi bir uygulama işlemi beklenmeksizin doğrudan bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Bireysel başvuru, nihai kararın öğrenildiği tarihten itibaren

60

gün içinde yapılmalıdır ve bu süre içerisinde adli yardım talebinde bulunulması süreyi durdurmaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuru, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için öngörülmüş idari ve yargısal yolların tamamının tüketilmesinden itibaren $30$ gün içinde yapılabilir ve başvuruda sadece Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak koruma alanındaki haklar ileri sürülebilir.

Cevap

Bireysel başvuru, tüm idari ve yargısal yolların tüketilmesinden itibaren

30

gün içinde yapılmalı ve sadece Anayasa ile AİHS ortak alanındaki hakları kapsamalıdır.

Bireysel başvuru mekanizması, 'ikincillik' ilkesi gereği tüm olağan hukuk yollarının tüketilmesini şart koşar. Ayrıca başvurunun süresi nihai kararın tebliğinden itibaren

30

gündür ve konu alanı Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) ortak koruma alanı ile sınırlandırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Kişi Bakımından Yetki Denetimi

Başvuranın gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi olduğu doğrulanır; kamu tüzel kişileri elenir.

Anayasa Mahkemesi sadece bireyleri ve özel yapıları korur, devleti devletten korumaz.

Konu Bakımından Yetki Denetimi

İhlal iddiasının hem Anayasa'da hem de AİHS'de yer alan ortak bir hakka ilişkin olduğu kontrol edilir.

Sadece Anayasa'da olup AİHS'de olmayan haklar (örn. bazı sosyal haklar) bireysel başvuruya konu olamaz.

Hukuk Yollarının Tüketilmesi (İkincillik)

Dava sürecindeki tüm istinaf ve temyiz yollarının bittiği kesinleşir.

Anayasa Mahkemesi bir temyiz mercii değildir; ancak diğer yollar bittiğinde devreye giren ikincil bir yoldur.

Süre Denetimi

Kesin kararın tebliğinden itibaren

30

günlük süre içinde başvurunun yapıldığı teyit edilir.

6216

sayılı Kanun bu süreyi hak düşürücü olarak belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Kabul Edilebilirlik Kriterleri

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin 'kabul edilemezlik' kararlarına karşı itiraz yolunun olup olmadığını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 26Soru →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesine yapılan "Bireysel Başvuru" mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuru yoluna gidilebilmesi için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karara karşı idari ve yargısal yolların tamamının tüketilmiş olması gerekir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez; ancak bu işlemlerin uygulanması sonucu tesis edilen kararlar aleyhine başvuru yapılabilir.

Yabancılar; sadece Türk vatandaşlarına tanınan haklar hariç olmak üzere, Anayasa'da güvence altına alınmış ve AİHS kapsamındaki haklarının ihlali iddiasıyla başvuruda bulunabilirler.

Belediyeler, il özel idareleri ve kamu üniversiteleri gibi kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı gibi temel haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yapma hakkına sahiptir.

Bireysel başvurular, Anayasa Mahkemesi bünyesindeki bölümler tarafından incelenir ve karara bağlanır; ancak bölümler arasındaki içtihat farkı durumunda Genel Kurul devreye girer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediyeler, il özel idareleri ve kamu üniversiteleri gibi kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı gibi temel haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yapma hakkına sahiptir.

Cevap

Kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru hakkı bulunmamaktadır.

Bireysel başvuru mekanizmasında 'başvuru ehliyeti' sınırlıdır. 6216 sayılı Kanun'un 46. maddesine göre kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamazlar. Belediyeler ve üniversiteler kamu tüzel kişisi statüsünde oldukları için mülkiyet hakkı dahil hiçbir hak ihlali iddiasıyla bu yola başvuramazlar.

Adım Adım Çözüm

Başvuru Ehliyetinin Analiz Edilmesi

Bireysel başvuru ancak hak ihlaline uğrayan 'kişiler' tarafından yapılabilir.

Anayasa Mahkemesi Kuruluş Kanunu uyarınca kimlerin başvuru yapabileceği netleştirilmelidir.

Kamu Tüzel Kişilerinin Durumunun İncelenmesi

Belediyeler, köyler veya üniversiteler gibi kamu gücü kullanan birimlerin (kamu tüzel kişileri) bireysel başvuru hakkı yoktur.

Bu kurumlar kamu gücünün kendisini temsil ettikleri için ihlal edilen taraf değil, ihlal eden taraf (kamu gücü) konumundadırlar.

Özel Tüzel Kişilerle Kıyaslanması

Dernekler, vakıflar ve şirketler (özel hukuk tüzel kişileri) sadece kendi tüzel kişiliklerine özgü haklar için başvurabilirken kamu tüzel kişilerine bu yol tamamen kapalıdır.

Tüzel kişilik ayrımı bireysel başvurunun en temel kabul edilebilirlik kriterlerinden biridir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Ehliyeti ve Kapsamı

İpuçları

Bireysel başvuru, 'kamu gücü' kullanan makamlara karşı korunmak için getirilen bir haktır.

Kamu tüzel kişileri bizzat kamu gücünü temsil ettikleri için 'mağdur' sıfatıyla başvuruda bulunamazlar.

Dernekler ve vakıflar gibi özel hukuk tüzel kişileri başvurabilirken; belediye, üniversite ve TRT gibi kamu tüzel kişileri başvuramaz.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru süresinin (30 gün) ve hangi hakların (Anayasa + AİHS ortak alanı) bu kapsamda olduğunu tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken 'Kim kimi denetliyor?' mantığıyla yaklaşın. Bireysel başvuru, devletin bireye karşı haksızlığını denetler. Devlet kurumunun (kamu tüzel kişisinin) yine devlete karşı bireysel başvuru yapması mantıksal olarak bu kurumun doğasına aykırıdır.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 27Soru →

Bireysel başvuru (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının süje bakımından yetki sınırları ve ikincillik (subsidier) niteliği dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kamu tüzel kişileri, idarenin bir eylemi sonucunda mülkiyet haklarının zarar gördüğü iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilirler.

Özel hukuk tüzel kişileri, sadece tüzel kişiliğe ait hakların değil, üyelerinin şahsi menfaatlerini ilgilendiren tüm temel hak ihlalleri için başvuru yapabilirler.

Yasama organı tarafından yürürlüğe konulan bir kanun hükmünün, temel hakları doğrudan ihlal etmesi durumunda bu kanuna karşı doğrudan bireysel başvuru yapılabilir.

Olağan kanun yollarının tüketilmesi şartı, bu yolların usulüne uygun ve yasal süreleri içinde tüketilmesini de kapsadığından; süre aşımı gibi usul hataları nedeniyle reddedilen davalar sonrası yapılan başvurular kabul edilemez.

Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların kapsamı belirlenirken, ihlal edildiği iddia edilen hakkın sadece 1982 Anayasası'nda yer alması yeterli olup uluslararası sözleşmelerle ilişkilendirilmesi gerekmez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağan kanun yollarının tüketilmesi şartı, bu yolların usulüne uygun ve yasal süreleri içinde tüketilmesini de kapsadığından; süre aşımı gibi usul hataları nedeniyle reddedilen davalar sonrası yapılan başvurular kabul edilemez.

Cevap

Olağan kanun yollarının usulüne uygun ve süresinde tüketilmemesi durumunda yapılan bireysel başvurular kabul edilemez.

Doğru seçenek, bireysel başvurunun ikincil (subsidier) niteliğini vurgulamaktadır. Bireysel başvuru yolu, anayasal bir hakkın ihlal edildiği iddiasıyla gidilen nihai bir hukuk yoludur. Bu yola başvurabilmek için kişinin alt mahkemelerdeki tüm imkanlarını sadece sonuna kadar kullanması değil, aynı zamanda bu imkanları 'hukuk kurallarına ve sürelerine uygun' bir şekilde kullanması gerekir. Eğer bir kişi dava açma süresini geçirdiği için davası reddedilmişse, olağan yolları usulünce tüketmediği kabul edilir ve Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu kabul edilebilirlik aşamasında reddeder.

Adım Adım Çözüm

Başvuru ehliyetini kontrol et

Sadece gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri başvurabilir; kamu tüzel kişileri başvuramaz.

Anayasa Mahkemesi'nin süje bakımından yetkisini belirlemek için gereklidir.

Konu bakımından yetkiyi incele

Hakkın hem Anayasa hem de AİHS/Protokollerde ortak koruma alanında olması gerekir.

Her anayasal hakkın bireysel başvuruya konu edilemeyeceğini ayırt etmek içindir.

İkincillik ilkesini ve süreleri analiz et

Tüm idari ve yargısal yolların 30 günlük süre içinde ve usul kurallarına uygun olarak tüketilmesi şarttır.

Başvurunun kabul edilebilir olup olmadığını belirleyen en temel usul kuralıdır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda İkincillik İlkesi ve Kabul Edilebilirlik Şartları

Soru 28Soru →

$1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Kanun hükümleri ışığında; bireysel başvuru (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının ehliyet şartları, konu bakımından kapsamı ve usul kuralları bir bütün olarak ele alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yoluna başvuramazken, özel hukuk tüzel kişileri yalnızca tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bu yola başvurabilirler.

Anayasa'da güvence altına alınmış olan 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' başlığı altındaki tüm haklar, herhangi bir ek kısıtlamaya tabi olmaksızın bireysel başvurunun konusunu oluşturur.

Bir temel hakkın ihlaline neden olan kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi gibi yasama işlemlerinin iptali amacıyla doğrudan doğruya bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Bireysel başvuru süresi, temel hakkı ihlal eden kamu gücü işleminin veya fiilinin gerçekleştiği tarihten itibaren başlayan

30

günlük hak düşürücü bir süredir.

Yabancı uyruklu kişiler, mülkiyet hakkı veya ifade özgürlüğü gibi temel hakları ihlal edilse dahi, bireysel başvuru hakkı yalnızca Türk vatandaşlarına tanındığı için bu yola başvuramazlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yoluna başvuramazken, özel hukuk tüzel kişileri yalnızca tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bu yola başvurabilirler.

Cevap

Kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru ehliyetinin bulunmadığı, buna karşın özel hukuk tüzel kişilerinin sadece kendi tüzel kişiliklerine uygun haklar (mülkiyet, ifade hürriyeti vb.) için başvurabileceği ifadesi doğrudur.

Bireysel başvuru ehliyeti açısından kamu tüzel kişileri (Devlet, belediyeler, köyler vb.) kamu gücü kullanan özneler oldukları için başvuruda bulunamazlar. Özel hukuk tüzel kişileri ise (şirketler, dernekler, vakıflar) tüm temel haklar için değil, sadece kendi yapılarına uygun haklar (örneğin mülkiyet hakkı, ifade hürriyeti, çalışma hürriyeti) için başvurabilmektedir.

Adım Adım Çözüm

Başvuru ehliyetini analiz et.

Bireysel başvuruyu sadece gerçek kişiler ve sınırlı olarak özel hukuk tüzel kişileri yapabilir; kamu tüzel kişilerinin (belediye, üniversite vb.) bu hakkı yoktur.

Anayasa Mahkemesi içtihatları ve

6216

sayılı Kanun gereği kamu gücünü kullananlar mağdur sıfatıyla başvuramaz.

Konu bakımından kapsamı değerlendir.

Başvuru konusu hak, hem Anayasa'da yer almalı hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) veya ek protokolleri kapsamında olmalıdır.

Sadece Anayasa'da olup AİHS'de olmayan haklar (bazı sosyal haklar gibi) bireysel başvuru kapsamı dışındadır.

Doğrudan başvuru engellerini kontrol et.

Yasama işlemleri (kanunlar) ve idarenin düzenleyici işlemleri (yönetmelik, CBK) doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz.

Bireysel başvuru bir 'norm denetimi' yolu değil, somut hak ihlali giderme yoludur.

Süre ve usul şartlarını doğrula.

Olağan kanun yolları (istinaf, temyiz vb.) tüketildikten sonra

30

gün içinde başvuru yapılmalıdır.

Bireysel başvuru ikincil nitelikte bir yoldur.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Ehliyeti ve Kapsamı

Soru 29Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, temel hak ve özgürlükleri kamu gücü tarafından ihlal edilen bireylerin Anayasa Mahkemesine "Bireysel Başvuru" yapabilmeleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şartı aranmaz.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet veya çalışma hürriyeti haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yapabilirler.

Bireysel başvuru, hakkın ihlal edildiğinin öğrenildiği ya da nihai kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren

30

gün içinde yapılmalıdır.

Bireysel başvurular, uyuşmazlığın niteliğine göre doğrudan Yargıtay veya Danıştay Başkanlıklarına yapılır.

Yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuru, hakkın ihlal edildiğinin öğrenildiği ya da nihai kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren $30$ gün içinde yapılmalıdır.

Cevap

Bireysel başvurunun nihai kararın tebliğinden itibaren

30

gün içerisinde yapılması gerektiği ifadesi doğrudur.

Bireysel başvuru süresi, hak ihlaline neden olan işlem veya karara karşı gidilebilecek tüm kanun yollarının tüketildiği ya da bir kanun yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren

30

gün olarak belirlenmiştir. Bu süre hak düşürücü bir süredir.

Adım Adım Çözüm

Başvuru makamını tespit etme

Bireysel başvurular sadece Anayasa Mahkemesine yapılır.

1982

Anayasası'nın

148

. maddesi bu yetkiyi AYM'ye vermiştir.

Başvuru ön şartlarını kontrol etme

İç hukuk yolları (istinaf, temyiz vb.) tamamen tüketilmiş olmalıdır.

Bireysel başvuru ikincil bir hukuk yoludur.

Başvuru süresini belirleme

Süre

30

gündür.

Hukuki güvenliğin sağlanması ve makul sürede yargılama ilkesi gereği kanun koyucu tarafından bu süre belirlenmiştir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Süresi ve Şartları

İpuçları

Bireysel başvurunun bir 'ikincillik' özelliği taşıdığını ve belirli bir süre sınırı olduğunu hatırlayın.

Sürenin nihai kararın öğrenilmesinden itibaren kaç gün olduğunu düşünün:

15

30

60

Bireysel başvuru süresi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru süresinden (

4

ay) daha kısadır ve

30

gün olarak uygulanır.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru kapsamına giren hakların hem Anayasa'da hem de AİHS'de ortak olması gerektiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 30Soru →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde Anayasa Mahkemesine yapılacak "Bireysel Başvuru" kurumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yabancılar, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına tanınan seçme ve seçilme hakkı gibi siyasi haklar da dâhil olmak üzere, Anayasa'daki tüm temel haklar için bireysel başvuruda bulunabilirler.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı veya adil yargılanma hakkı gibi kurumsal menfaatlerini ilgilendiren konularda bireysel başvuru yapma hakkına sahiptir.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru sonucunda temel hak ihlaline bir kanun hükmünün yol açtığını tespit ederse, söz konusu kanun hükmünün doğrudan iptaline karar verir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz; ancak bu işlemlerin uygulanması sonucu tesis edilen bireysel işlemler aleyhine başvuru yoluna gidilebilir.

Bireysel başvuru, nihai kararın öğrenildiği tarihten itibaren en geç 60 gün içinde doğrudan veya mahkemeler aracılığıyla yapılmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz; ancak bu işlemlerin uygulanması sonucu tesis edilen bireysel işlemler aleyhine başvuru yoluna gidilebilir.

Cevap

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlerin doğrudan bireysel başvuruya konu edilemeyeceği, ancak bu işlemlerin uygulama sonuçları olan bireysel işlemler aleyhine başvuru yapılabileceği ifadesi doğrudur.

Bireysel başvuru yolunda temel kural, işlemin doğrudan bir yasama işlemi veya düzenleyici idari işlem (tüzük, yönetmelik vb.) olmamasıdır. Bu tür düzenlemeler ancak somut bir kişiye uygulandığında ve bir 'bireysel işlem' niteliği kazandığında, o bireysel işlem üzerinden Anayasa Mahkemesine taşınabilir. Bu durum, bireysel başvurunun bir 'norm denetimi' değil, bir 'hak arama yolu' olmasının sonucudur.

Adım Adım Çözüm

Başvuru konusunu belirle.

Bireysel başvuru, kamu gücü tarafından ihlal edilen temel haklar için ikincil bir yargı yoludur.

Anayasa Mahkemesi'nin görev sınırlarını belirlemek için gereklidir.

Dava edilemeyecek işlemleri analiz et.

Anayasa Mahkemesi Kuruluş Kanunu uyarınca; yasama işlemleri (kanunlar) ve düzenleyici idari işlemler (yönetmelik, CBK vb.) doğrudan başvuru konusu olamaz.

Bireysel başvurunun bir 'iptal davası' (soyut norm denetimi) olmamasından dolayıdır.

Hak sahipliği ve süreleri kontrol et.

Kamu tüzel kişileri başvuramaz, yabancılar kısıtlı başvurabilir, süre ise 30 gündür.

Usul ve ehliyet şartlarının doğruluğunu teyit etmek için gereklidir.

Doğru seçeneği sentezle.

Yasama ve düzenleyici işlemlerin doğrudan konu edilemeyeceği ancak bunların uygulanmasıyla oluşan kişisel işlemlerin konu edilebileceği sonucuna ulaşılır.

Mevzuat hükmü ile tam uyum sağlanmaktadır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Konu Bakımından Sınırları

İpuçları

Bireysel başvuruda 'kimlerin' başvurabileceği ve 'hangi işlemlerin' konu edilemeyeceğine dikkat edin.

Kamu tüzel kişileri bu yola başvuramaz ve doğrudan bir kanun maddesi bu yolla iptal edilemez.

Yasama işlemlerinin (Meclis kararları veya kanunlar) doğrudan başvuruya kapalı olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin ihlal kararı sonrası alt mahkemelerin 'yeniden yargılama' yapma zorunluluğunu inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 31Soru →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının süje, konu ve usul bakımından sınırları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuruya konu edilecek hakkın, hem 1982 Anayasası'nda güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerin ortak koruma alanında bulunması gerekir.

Özel hukuk tüzel kişileri (dernekler, vakıflar, şirketler), sadece tüzel kişiliğe ait olan haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuruda bulunabilirler.

Bireysel başvuru, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karara karşı öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketildiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.

Bir belediye başkanlığı, mülkiyetindeki bir arazinin hukuka aykırı şekilde kamulaştırıldığı gerekçesiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürerek Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz; ancak bu işlemlerin uygulanması sonucu oluşan bireysel işlemler aleyhine başvuru yapılması mümkündür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir belediye başkanlığı, mülkiyetindeki bir arazinin hukuka aykırı şekilde kamulaştırıldığı gerekçesiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürerek Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilir.

Cevap

Bir belediye başkanlığının mülkiyet hakkı ihlali iddiasıyla bireysel başvuruda bulunabileceği ifadesi yanlıştır; çünkü belediyeler kamu tüzel kişisidir ve kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru hakkı yoktur.

Bireysel başvuru mekanizmasında temel kural, kamu gücünü kullanan devlet organlarının ve kamu tüzel kişilerinin (belediye, köy, üniversite vb.) bu yola başvuramamasıdır. Belediye, her ne kadar mülkiyet hakkına sahip olsa da, bir kamu tüzel kişisi olduğu için Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunma ehliyetine sahip değildir. Bu nedenle mülkiyet hakkının ihlali iddiasıyla başvuru yapabileceğini belirten seçenek yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Başvuru yapacak özneyi belirle.

Belediye başkanlığı bir kamu tüzel kişisidir.

Bireysel başvuruda 'süje (kişi) bakımından yetki' kuralını uygulamak gerekir.

Bireysel başvuru ehliyetini kontrol et.

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamaz.

Anayasa ve 6216 sayılı Kanun uyarınca, sadece gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri bu hakka sahiptir; kamu gücünü kullanan kurumlar bu yola başvuramaz.

Sonuca ulaş.

Belediyenin başvurusu kabul edilemezlik kararıyla sonuçlanır.

Hakkın (mülkiyet) kapsamda olması başvurucunun sıfatındaki engeli ortadan kaldırmaz.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Kişi Bakımından Yetki (Süje Kapasitesi)

Soru 32Soru →

$2010$ Anayasa değişikliğiyle hukuk sistemimize dahil edilen ve Anayasa Mahkemesinin görev alanına giren "bireysel başvuru" (Anayasa şikayeti) müessesesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı veya çalışma hürriyeti gibi haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yoluna gidebilirler.

Bireysel başvuru, ihlale neden olduğu ileri sürülen nihai kararın tebliğinden itibaren en geç

60

gün içinde yapılmalıdır.

Bireysel başvuruda bulunabilmek için, ihlale yol açtığı iddia edilen işlem veya karara karşı hukuk sisteminde öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması şarttır.

Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerin tamamı, herhangi bir sınırlama olmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen kanunlar ve yasama işlemleri aleyhine doğrudan bireysel başvuru yoluna başvurulabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuruda bulunabilmek için, ihlale yol açtığı iddia edilen işlem veya karara karşı hukuk sisteminde öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması şarttır.

Cevap

Bireysel başvuruda bulunabilmek için tüm idari ve yargısal yolların tüketilmiş olması zorunluluğunu belirten seçenek doğrudur.

Bireysel başvuru, temel hak ve özgürlükleri ihlal edilen bireylerin başvurduğu olağanüstü ve ikincil bir hak arama yoludur. Bu yolun açılabilmesi için hukuk düzenindeki tüm olağan (idari ve adli) yolların bitirilmiş olması ve kesin bir karara ulaşılmış olması Anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

Bireysel başvurunun niteliğinin incelenmesi

Bireysel başvurunun 'ikincil' (subsidiarite) nitelikte bir kanun yolu olduğu saptanır.

Anayasa Mahkemesi, bir davanın esasına bakmadan önce diğer mahkemelerin bu sorunu çözüp çözmediğini kontrol eder.

Usul şartlarının değerlendirilmesi

Başvuru yapılabilmesi için olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tamamının tüketilmesi gerektiği bilgisine ulaşılır.

Kesinleşmemiş bir karara karşı Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

Kapsam ve süre kontrolü

Başvuru süresinin

30

gün olduğu ve sadece ortak korunan hakları kapsadığı doğrulanır.

Anayasal çerçeve ve 6216 sayılı Kanun bu sınırları net bir şekilde belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda İkincillik İlkesi ve Başvuru Şartları

İpuçları

Bireysel başvurunun bir 'son çare' olduğunu düşünün.

Mahkemelerden kesin bir sonuç almadan doğrudan Anayasa Mahkemesine gidilip gidilemeyeceğini hatırlayın.

İkincillik ilkesi gereği, yerel mahkemelerin ve üst mahkemelerin süreci tamamlamış olması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru hakkının kapsamına giren (AİHS ve Anayasa ortak) haklar ile girmeyen (örneğin seçme-seçilme dışındaki bazı siyasi haklar) arasındaki ayrımı inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 33Soru →

$1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde "Bireysel Başvuru" (Anayasa Şikâyeti) mekanizmasının kişi (süje), konu ve usul şartları birlikte değerlendirildiğinde; aşağıdaki durumlardan hangisinde yapılan başvurunun Anayasa Mahkemesi tarafından "kabul edilebilir" bulunarak esastan incelenmesi beklenir?

(X) Büyükşehir Belediye Başkanlığının, mülkiyetindeki bir taşınmazın kamulaştırılması işlemine karşı açtığı davanın reddedilmesi üzerine mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasıyla başvuruda bulunması

Bir vatandaşın, emeklilik maaşının eksik hesaplanması nedeniyle "sosyal güvenlik hakkı"nın ihlal edildiği gerekçesiyle, tüm kanun yollarını tükettikten sonra başvuruda bulunması

Bir özel hukuk tüzel kişisi olan (Z) Anonim Şirketi'nin, taraf olduğu bir tazminat davasında yargılamanın makul sürede sonuçlanmaması nedeniyle "adil yargılanma hakkı"nın ihlal edildiği iddiasıyla, nihai kararın öğrenilmesinden itibaren

20

gün içinde başvuruda bulunması

Bir kişinin, mülkiyet hakkını kısıtlayan bir Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmünün doğrudan temel haklarını ihlal ettiği iddiasıyla, Kararnamenin yayımlandığı tarihten itibaren

30

gün içinde başvuruda bulunması

Bir sivil toplum derneğinin, tüzüğündeki amaçlar doğrultusunda, üyelerinin toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle üyeleri adına Anayasa Mahkemesine başvurması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir özel hukuk tüzel kişisi olan (Z) Anonim Şirketi'nin, taraf olduğu bir tazminat davasında yargılamanın makul sürede sonuçlanmaması nedeniyle "adil yargılanma hakkı"nın ihlal edildiği iddiasıyla, nihai kararın öğrenilmesinden itibaren $20$ gün içinde başvuruda bulunması

Cevap

Özel hukuk tüzel kişilerinin (şirketler, dernekler, vakıflar) sadece kendi tüzel kişiliklerine özgü haklar (adil yargılanma, mülkiyet, ifade özgürlüğü vb.) ihlal edildiğinde, olağan kanun yollarını tükettikten sonra

30

gün içinde yaptıkları başvurular kabul edilebilir.

Ticari şirketler gibi özel hukuk tüzel kişileri, adil yargılanma hakkı gibi kendilerini doğrudan ilgilendiren hakların ihlali durumunda, kanun yollarını tükettikten sonra

30

günlük yasal süreyi aşmamak kaydıyla (

20

gün örneğinde olduğu gibi) Anayasa Mahkemesine geçerli bir başvuru yapabilirler.

Adım Adım Çözüm

Başvuru ehliyeti (kişi bakımından yetki) kontrolü

Anonim Şirket bir özel hukuk tüzel kişisidir ve bireysel başvuru yapabilir. Belediyeler (kamu tüzel kişisi) yapamaz.

Anayasa Mahkemesi'ne sadece gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri başvurabilir.

Konu bakımından yetki kontrolü

Adil yargılanma hakkı hem Anayasa hem de AİHS ortak alanındadır. Sosyal güvenlik hakkı ise sadece Anayasa'da olup AİHS'de yer almaz.

Başvuru konusu hak, Anayasa ve AİHS'nin ortak koruma alanında olmalıdır.

İşlem türü ve ikincillik kontrolü

Mahkeme kararı bir 'kamu gücü' işlemidir ve bireysel başvuruya konudur. Kanun veya Kararnameye doğrudan başvurulamaz.

Bireysel başvuru idari ve yargısal işlemlere karşı ikincil bir yoldur.

Süre şartı kontrolü

20

günlük süre, kanuni

30

günlük sınır içerisindedir.

Başvuru, nihai kararın tebliği veya öğrenilmesinden itibaren

30

gün içinde yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Kabul Edilebilirlik Kriterleri

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuruda ihlal kararı vermesi durumunda 'yeniden yargılama' sürecinin nasıl işlediğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 34Soru →

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesine 'bireysel başvuru' yoluna gidilebilmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması şarttır.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yapabilirler.

Bireysel başvuru, nihai kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde yapılmalıdır.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilebilir.

Sadece Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları bireysel başvuru hakkından yararlanabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması şarttır.

Cevap

Bireysel başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması zorunluluğu doğrudur.

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için temel şart, hak ihlaline neden olan işleme karşı mevcut olan tüm idari ve yargısal yolların (istinaf, temyiz gibi olağan kanun yolları) tüketilmiş olmasıdır. Bu kural 'başvurunun ikincilliği' ilkesi olarak bilinir.

Adım Adım Çözüm

Bireysel başvurunun hukuki niteliğini analiz etme

İkincil yol

Bireysel başvuru asıl hak arama yolu değil, mahkemeler çözüm üretemediğinde gidilen son çaredir.

Başvuru ön şartlarını kontrol etme

Kanun yollarının tüketilmesi şartı

Anayasa'nın 148. maddesi gereği, idari ve yargısal başvuru yollarının tamamı tüketilmeden AYM'ye gidilemez.

Diğer teknik detayları (süre ve ehliyet) doğrulama

30 gün ve gerçek/özel tüzel kişiler

Sürenin 30 gün olması ve kamu tüzel kişilerinin başvuru hakkının olmaması seçenekleri elemeye yardımcı olur.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun İkincilliği Şartı

İpuçları

Bireysel başvuru, mahkemelerden sonuç alınamadığında gidilen 'son' yoldur.

Bu yolun kullanılabilmesi için bölge adliye mahkemeleri veya Yargıtay/Danıştay gibi üst dereceli mahkeme süreçlerinin bitmiş olması gerekir.

Anayasa'da bu durum 'olağan kanun yollarının tüketilmesi' ifadesiyle belirtilir.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvurunun kapsamına hangi hakların girdiğini (Anayasa + AİHS ortak alanı) tekrar ediniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 35Soru →

$1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Kanun çerçevesinde Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının kabul edilebilirlik şartları ve Mahkemenin yetki sınırları dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi Mahkemenin başvuruyu konu bakımından yetkisizlik (ratione materiae) nedeniyle reddetmesine yol açan, doğrudan ihlal edildiği iddia edilen hakkın niteliği ile ilgili bir gerekçedir?

Başvurunun, kamu tüzel kişisi niteliğini haiz bir meslek kuruluşu tarafından kendi adına mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasıyla yapılmış olması

Başvurucunun, Anayasa'da güvence altına alınmış olmasına rağmen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerin ortak koruma alanında yer almayan bir sosyal ve ekonomik hak ihlaline dayanması

Olağan kanun yollarının tüketilmesine ilişkin kesinleşmiş kararın başvurucuya tebliğinden itibaren

30

günlük yasal başvuru süresinin geçirilmiş olması

Başvurunun, bir kanun hükmünün veya düzenleyici idari işlemin doğrudan iptal edilmesi talebiyle norm denetimi usulünde yapılmış olması

Bir özel hukuk tüzel kişisinin, sadece gerçek kişilere özgülenen ve tüzel kişiliğin doğasıyla bağdaşmayan yaşam hakkının ihlali iddiasıyla başvurması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvurucunun, Anayasa'da güvence altına alınmış olmasına rağmen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerin ortak koruma alanında yer almayan bir sosyal ve ekonomik hak ihlaline dayanması

Cevap

Başvurunun, Anayasa'da yer almasına rağmen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokollerin ortak koruma alanında bulunmayan bir hakkın (sosyal ve ekonomik haklar gibi) ihlali iddiasıyla yapılması mahkemenin konu bakımından yetkisizliği sonucunu doğurur.

Bireysel başvuru mekanizmasında Anayasa Mahkemesi'nin yetkisi 'ortak koruma alanı' ile sınırlıdır. Bu alan, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda yer alan temel hak ve özgürlüklerin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokollerindeki haklarla örtüştüğü alanı ifade eder. Sosyal ve ekonomik hakların büyük bir kısmı Anayasa'da düzenlenmiş olsa da AİHS kapsamında yer almadığı için, bu haklara dayalı başvurular 'konu bakımından yetkisizlik' gerekçesiyle reddedilir.

Adım Adım Çözüm

İhlal edildiği iddia edilen hakkın Anayasa'daki yerini kontrol et.

Hakkın temel hak ve özgürlükler kapsamında olduğu doğrulanır.

Bireysel başvuru için ilk şart hakkın Anayasal güvencede olmasıdır.

Hakkın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve ek protokollerdeki karşılığını ara.

Hakkın AİHS kapsamında olup olmadığı belirlenir.

Anayasa Mahkemesi sadece 'ortak koruma alanı'ndaki hakları inceler.

Hakkın niteliğini 'sosyal ve ekonomik haklar' (pozitif statü hakları) açısından değerlendir.

Çoğu sosyal hak AİHS kapsamında olmadığından dışarıda kalır.

Sosyal haklar (örn. sosyal güvenlik, konut hakkı) genel olarak bireysel başvuru kapsamı dışındadır.

Yetkisizlik gerekçesini sınıflandır.

Konu bakımından yetkisizlik (ratione materiae) kararı verilir.

Başvurunun içeriği mahkemenin görev alanına girmemektedir.

Anahtar Kavram

Ortak Koruma Alanı (Anayasa + AİHS)

Soru 36Soru →

1982 Anayasası'na göre, temel hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiğini iddia eden bir kişinin Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için öncelikle yerine getirmesi gereken temel şart aşağıdakilerden hangisidir?

İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karar aleyhine idari ve yargısal olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması

Hak ihlaline neden olduğu iddia edilen kanun hükmünün iptali için doğrudan dava açılmış olması

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurulmuş ve davanın reddedilmiş olması

Kamu Denetçiliği Kurumuna (Ombudsmanlık) başvurularak tavsiye kararı alınmış olması

Başvuru sahibinin bağlı bulunduğu barodan veya meslek kuruluşundan ön onay almış olması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karar aleyhine idari ve yargısal olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması

Cevap

İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karar aleyhine idari ve yargısal olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması

Bireysel başvuru yoluna başvurulabilmesi için, ihlale yol açtığı iddia edilen işlem, eylem ya da karar aleyhine idari ve yargısal olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması gerekir. Bu, bireysel başvurunun 'ikincil nitelikte' bir hak arama yolu olmasının doğal bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

Bireysel başvurunun hukuki niteliğini belirle

İkincil (subsidiary) nitelik

Anayasa Mahkemesi, temel hak ihlallerini incelemek için son iç hukuk yoludur.

Başvuru şartlarını kontrol et

Olağan kanun yollarının tüketilmesi şartı

Kişi, maruz kaldığı ihlali önce alt mahkemelerde veya idari makamlarda çözmeye çalışmalıdır.

Sonuca ulaş

Tüm olağan yollar (istinaf, temyiz vb.) bittikten sonra 30 gün içinde başvuru yapılabilir.

Bu şartın temel amacı, mahkemenin iş yükünü yönetmek ve yerel mahkemelere hatalarını düzeltme şansı vermektir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun İkincillik İlkesi

Soru 37Soru →

$1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Kanun hükümleri ışığında; Anayasa Mahkemesine yapılacak bir bireysel başvurunun kabul edilebilir bulunabilmesi için "kişi bakımından yetki" (başvuru ehliyeti) ve "konu bakımından yetki" (başvuruya konu hakkın kapsamı) şartlarının birlikte sağlanması zorunludur.

Buna göre, aşağıdaki durumların hangisinde Anayasa Mahkemesinin başvuruyu "esastan" incelemesi hukuken mümkündür?

Bir derneğin, mülkiyetinde bulunan bir aracın haksız şekilde müsadere edildiği iddiasıyla mülkiyet hakkının ihlali gerekçesiyle yaptığı başvuru

Bir kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun, kendisine yönelik bir idari işlemin adil yargılanma hakkını zedelediği iddiasıyla yaptığı başvuru

Türkiye'de ikamet eden bir yabancının, genel seçimlerde oy kullanma hakkının kısıtlandığı iddiasıyla seçme ve seçilme hakkı kapsamında yaptığı başvuru

Bir anonim şirketin, şirket genel müdürünün hukuka aykırı tutuklanması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasıyla yaptığı başvuru

Bir vatandaşın, yürürlükteki bir vergi kanunu maddesinin mülkiyet hakkını ihlal ettiği gerekçesiyle ilgili kanun hükmünün doğrudan iptali istemiyle yaptığı başvuru

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir derneğin, mülkiyetinde bulunan bir aracın haksız şekilde müsadere edildiği iddiasıyla mülkiyet hakkının ihlali gerekçesiyle yaptığı başvuru

Cevap

Özel hukuk tüzel kişisi olan derneğin, tüzel kişilere de tanınan mülkiyet hakkının ihlali iddiasıyla yaptığı başvuru kabul edilebilirdir.

Dernekler özel hukuk tüzel kişisi statüsündedir ve 1982 Anayasası ile 6216 sayılı Kanun uyarınca, sadece tüzel kişiliğe ait olan hakların ihlali iddiasıyla başvuru yapabilirler. Mülkiyet hakkı, tüzel kişilere de tanınan ve hem Anayasa hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında korunan ortak haklardan biridir. Derneğin mülkiyetindeki bir araca el konulması (müsadere), bireysel başvuru için gerekli olan 'kamu gücü ihlali', 'kişi bakımından yetki' ve 'konu bakımından yetki' şartlarını tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Başvuru ehliyetinin (Kişi bakımından yetki) kontrol edilmesi

Dernek bir özel hukuk tüzel kişisidir ve başvuru ehliyetine sahiptir.

Anayasa ve 6216 sayılı Kanun, kamu tüzel kişilerinin başvurusunu yasaklarken özel hukuk tüzel kişilerine kısıtlı bir ehliyet tanımıştır.

Başvuruya konu hakkın kapsamının (Konu bakımından yetki) kontrol edilmesi

Mülkiyet hakkı hem 1982 Anayasası'nda hem de AİHS Ek Protokolleri'nde yer alan ortak bir haktır.

Bireysel başvuru konusu hak, hem Anayasa'da hem de AİHS ve eklerinde ortak koruma alanında olmalıdır.

Hakkın öznesinin (Hak özneliği) uygunluğunun denetlenmesi

Mülkiyet hakkı, doğası gereği tüzel kişiler tarafından da kullanılabilen bir haktır.

Tüzel kişiler, sadece gerçek kişilere özgü olan (yaşam hakkı, işkence yasağı, kişi hürriyeti vb.) haklar için başvuruda bulunamazlar.

İhlalin kaynağının uygunluğunun kontrol edilmesi

Müsadere (el koyma) işlemi bir kamu gücü işlemidir ve doğrudan yasama işlemi değildir.

Doğrudan kanunlar veya düzenleyici işlemler aleyhine bireysel başvuru yapılamaz.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Kabul Edilebilirlik Kriterleri

Soru 38Soru →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "Bireysel Başvuru" mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuru yoluna gidilebilmesi için olağan idari ve yargısal tüm kanun yollarının tüketilmiş olması zorunludur.

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamaz; özel hukuk tüzel kişileri ise sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle başvuruda bulunabilir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler ve Anayasa Mahkemesi kararları doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.

Anayasa'da güvence altına alınmış olan tüm temel hak ve özgürlüklerin kamu gücü tarafından ihlal edilmesi durumunda bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Başvuruların, kanun yollarının tüketildiği veya ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa'da güvence altına alınmış olan tüm temel hak ve özgürlüklerin kamu gücü tarafından ihlal edilmesi durumunda bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Cevap

Anayasa'da yer alan tüm hakların bireysel başvuruya konu edilebileceğini belirten ifade yanlıştır çünkü başvurunun konusu Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak koruma alanıyla sınırlıdır.

Bireysel başvuru hakkının kapsamı, 1982 Anayasası'nın 148. maddesinde açıkça belirtilmiştir. Buna göre, sadece Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden 'Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin' ihlali durumunda başvuru yapılabilir. Dolayısıyla, Anayasa'da olup da Sözleşme'de yer almayan haklar (örneğin eğitim hakkı, grev hakkı gibi bazı ekonomik ve sosyal haklar) için bu yola başvurulamaz. Yanlış olan ifade bu sınırlandırmayı göz ardı etmektedir.

Adım Adım Çözüm

Bireysel başvurunun konu bakımından yetki alanını (ratione materiae) inceleyin.

Başvuru yapılabilmesi için hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS'de yer alması şarttır.

Anayasa Mahkemesi'nin denetim yetkisi bu iki metnin kesişim kümesiyle sınırlandırılmıştır.

Başvuruda bulunabilecek kişilerin (kişi bakımından yetki) niteliğini kontrol edin.

Kamu tüzel kişileri hariç tutulmuştur, özel hukuk tüzel kişileri kısıtlıdır.

Kamu gücünü kullanan kurumların, kamu gücü ihlali iddiasıyla başvuru yapması mantıken mümkün değildir.

Usuli şartları (süre ve kanun yollarının tüketilmesi) değerlendirin.

30 günlük süre ve ikincillik ilkesi (kanun yollarının tüketilmesi) mevcuttur.

Anayasa Mahkemesi'ne doğrudan değil, bir 'son çare' olarak başvurulabilir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Kapsamı (Ortak Koruma Alanı)

İpuçları

Anayasa Mahkemesi'nin her hak ihlaline bakıp bakmadığını sorgulayın.

Bireysel başvurunun kapsamı belirlenirken Anayasa dışında hangi uluslararası metne atıf yapılmaktadır?

Hakkın hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (ortak koruma alanı) bulunması gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapılamayan (yargı yolu kapalı olan) işlemleri (YSK kararları vb.) tekrar gözden geçirin.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 39Soru →

1982 Anayasası ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun hükümleri uyarınca, 'Bireysel Başvuru' kurumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez ve Anayasa Mahkemesi, başvuruları karara bağlarken yerindelik denetimi yapamaz.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının veya çalışma hürriyetlerinin ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

1982 Anayasası'nda yer alan tüm temel hak ve hürriyetler, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.

Olağan kanun yollarının tüketilmesine gerek kalmaksızın, telafisi imkansız bir zararın doğma ihtimali bulunan durumlarda doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Bireysel başvuru, nihai kararın kesinleştiği veya öğrenildiği tarihten itibaren 60 gün içinde Anayasa Mahkemesine bizzat veya mahkemeler aracılığıyla yapılmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez ve Anayasa Mahkemesi, başvuruları karara bağlarken yerindelik denetimi yapamaz.

Cevap

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlerin doğrudan bireysel başvuruya konu edilemeyeceği ve Anayasa Mahkemesinin yerindelik denetimi yapamayacağı ifadesi doğrudur.

Bireysel başvuru kurumunun temel özelliği 'ikincil' ve 'hak eksenli' olmasıdır. Bu nedenle, genel ve soyut nitelikteki yasama işlemleri (kanunlar) doğrudan başvuruya konu edilemez; ancak bu kanunlara dayanan somut bir uygulama işlemi (mahkeme kararı vb.) dava edilebilir. Ayrıca Anayasa Mahkemesi bir temyiz mercii olmadığından, derece mahkemelerinin yerindelik değerlendirmesine karışamaz.

Adım Adım Çözüm

Konu Bakımından Yetkiyi Analiz Etme

Yasama işlemleri (kanunlar) ve düzenleyici idari işlemler (yönetmelik, CBK vb.) doğrudan başvuru konusu olamaz.

Anayasa'nın 148. maddesi, bu tür genel işlemlerin ancak somut olaydaki uygulama işlemi üzerinden dolaylı olarak etkilenebileceğini, doğrudan dava konusu yapılamayacağını hükme bağlar.

Kişi Bakımından Yetkiyi Analiz Etme

Kamu tüzel kişileri başvuramaz.

Bireysel başvuru, devlet gücüne karşı bireyi korumak içindir; kamu kurumları bu hakkın öznesi değil, ihlali gerçekleştiren taraf konumundadır.

İnceleme Sınırlarını Belirleme

Yerindelik denetimi yasağı.

Anayasa Mahkemesi bir süper-temyiz mahkemesi değildir. Alt derece mahkemelerinin kanıt toplama veya takdir yetkisine müdahale edemez; sadece hak ihlali olup olmadığına bakar.

Usul ve Süreyi Kontrol Etme

30 günlük hak düşürücü süre.

Kanun yolları tüketildikten sonra 30 gün içinde başvuru yapılmalıdır. 60 günlük süre idari yargıdaki dava açma süresi ile karıştırılmamalıdır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kapsamı ve Sınırları

Soru 40Soru →

Bir kamu kurumu ile girdiği ticari uyuşmazlık sonucu hak kaybına uğradığını iddia eden bir "Kamu İktisadi Teşebbüsü" (KİT), yerel mahkeme kararının kesinleşmesi üzerine mülkiyet hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvuru dilekçesinde ayrıca, uyuşmazlığa uygulanan kanun hükmünün de Anayasa'ya aykırı olduğu belirtilerek doğrudan iptali istenmiştir.

$1982$ Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, bu olayla ilgili Anayasa Mahkemesinin vereceği karar aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

Başvurunun, hem kişi bakımından (başvurucunun kamu tüzel kişisi olması) hem de konu bakımından (yasama işleminin doğrudan dava edilmesi) yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmelidir.

KİT'ler ticari faaliyetlerinde özel hukuk hükümlerine tabi oldukları için başvuru kişi bakımından kabul edilmeli; ancak kanun hükmünün doğrudan iptali istenemeyeceği için bu talep reddedilerek sadece tazminat yönünden inceleme yapılmalıdır.

Mülkiyet hakkı Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak koruma alanında yer aldığından başvuru esastan incelenmeli; kanun hükmü ise Anayasa'ya aykırılık iddiası çerçevesinde iptal edilmelidir.

Olağan kanun yolları tüketildiği için başvuru kabul edilmeli; ancak bireysel başvuruda sadece ihlal tespiti yapılabileceği, kanunların iptal edilemeyeceği gerekçesiyle inceleme mülkiyet hakkı ile sınırlandırılmalıdır.

Kamu tüzel kişileri sadece kendi görev alanları ile ilgili temel haklar için başvuru yapabildiklerinden mülkiyet hakkı ihlali kabul edilebilir bulunmalı; fakat yasama işlemleri kapsam dışı bırakılmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvurunun, hem kişi bakımından (başvurucunun kamu tüzel kişisi olması) hem de konu bakımından (yasama işleminin doğrudan dava edilmesi) yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmelidir.

Cevap

Anayasa Mahkemesi, başvurunun hem kişi yönünden (başvurucunun kamu tüzel kişisi olması) hem de konu yönünden (yasama işleminin doğrudan dava edilmesi) yetkisizlik sebebiyle kabul edilemez olduğuna karar vermelidir.

Bireysel başvuru mekanizmasında başvurucu ehliyeti sınırlıdır; sadece gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri (sadece kendilerine ait haklar için) başvuru yapabilir. Kamu tüzel kişilerinin (Belediyeler, KİT'ler, Üniversiteler vb.) başvuru hakkı yoktur. Ayrıca, Anayasa'nın

148

. maddesi uyarınca yasama işlemleri (kanunlar) ile düzenleyici idari işlemler (yönetmelikler vb.) doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz. Sorudaki olayda hem başvurucu bir kamu tüzel kişisidir hem de talep bir kanunun iptaline yöneliktir; bu nedenle mahkeme yetkisizlikten kabul edilemezlik kararı vermelidir.

Adım Adım Çözüm

Başvurucunun hukuki statüsünü belirleme

Kamu İktisadi Teşebbüsü (KİT), bir kamu tüzel kişisidir.

Bireysel başvuru ehliyetini kontrol etmek için başvurucunun 'gerçek kişi' veya 'özel hukuk tüzel kişisi' olup olmadığına bakılmalıdır.

Kişi yönünden yetki (ehliyet) denetimi yapma

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamazlar.

1982

Anayasası'nın

148

. maddesi ve

6216

sayılı Kanun'un

46

. maddesi uyarınca kamu tüzel kişilerinin başvuru hakkı yoktur.

Başvuru konusunu değerlendirme

Başvuruda doğrudan bir kanun hükmünün (yasama işlemi) iptali istenmektedir.

Bireysel başvurunun konusunun 'kamu gücü' tarafından ihlal edilen bir hak olması gerekir; ancak yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.

Sentez ve Karar

Hem başvurucu ehliyetsizdir hem de başvuru konusu (yasama işlemi) kapsam dışıdır.

Kabul edilebilirlik kriterleri kümülatiftir; her iki yönden de engel bulunmaktadır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Kişi ve Konu Bakımından Yetki Sınırları

İpuçları

Bireysel başvuru ehliyetine sahip olan kişi gruplarını hatırlayın; kamu tüzel kişileri bu listede mi?

Daha Fazla Pratik

Özel hukuk tüzel kişilerinin (şirketler, dernekler) hangi haklar için bireysel başvuru yapabileceğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

ÖncekiSayfa 2 / 5Sonraki

Bireysel Başvuru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram