Examkin

Yüksek Mahkemeler Genel Bilgisi

79 soru

Soru 21Soru →

1982 Anayasası’nın sistematiği ve 2017 anayasa değişiklikleri sonrası oluşan güncel hukuki durum göz önüne alındığında, Türk hukuk sistemindeki "Yüksek Mahkemeler" ve bu kurumların anayasal statüleri ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1982 Anayasası'nda bir yargı merciinin "Yüksek Mahkeme" olarak nitelendirilmesi, o kurumun kararlarının kesinliğinden ziyade Anayasa’nın "Yüksek Mahkemeler" alt başlığında açıkça ve sınırlı sayıda sayılmış olmasına bağlıdır.

Cevap

1982 Anayasası'nda bir yargı merciinin "Yüksek Mahkeme" olarak nitelendirilmesi, o kurumun kararlarının kesinliğinden ziyade Anayasa’nın "Yüksek Mahkemeler" alt başlığında açıkça ve sınırlı sayıda sayılmış olmasına bağlıdır.
Anayasal sistemimizde bir kurumun yüksek mahkeme olup olmadığını belirleyen temel kriter, 1982 Anayasası'nın Üçüncü Bölüm'ündeki "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenmiş olmasıdır. Bu liste tahdidi (sınırlı) niteliktedir. Sayıştay (mali yargı) ve YSK (seçimlerin denetimi) gibi kurumların kararlarının kesin olması ve bu kararlara karşı başka bir mercie başvurulamaması, onları anayasal anlamda 'yüksek mahkeme' yapmaya yetmez.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'daki yüksek mahkemeleri listeleme.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
1982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde sadece bu dört kurum yüksek mahkeme olarak ismen zikredilmiştir.
2
Kararları kesin olan diğer kurumları analiz etme.
Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu'nun kararları kesindir ancak yüksek mahkeme değillerdir.
Bir kurumun 'yüksek mahkeme' olması için sadece kararlarının kesin olması yetmez, anayasal sistematiğin bunu öngörmesi gerekir.
3
2017 değişikliklerinin etkisini değerlendirme.
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) kaldırılmıştır.
Bu mahkemelerin kaldırılmasıyla yüksek mahkeme sayısı altıdan dörde düşmüştür.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Tahdidi (Sınırlı Sayıda) Sayılması İlkesi

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyelerinin hangi kurumlardan seçildiğini ve bu seçimin mahkemenin 'bağımsız' yapısına etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 22Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "Yargı" erki ve yüksek mahkemelerin kuruluşu, üye seçimi ile işleyiş esasları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir ifadedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi ile diğer yüksek mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı ortaya çıkması durumunda, bu uyuşmazlığın çözümünde Uyuşmazlık Mahkemesi'nin vereceği karar esas alınır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi ile diğer yüksek mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi'nin kararlarının esas alınacağı ifadesi doğrudur; dolayısıyla aksi yöndeki ifade yanlıştır.
Anayasa'nın 158. maddesine göre, Türk hukuk sisteminde diğer tüm mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasında bir görev uyuşmazlığı yaşanırsa, Uyuşmazlık Mahkemesi devreye girmez. Bu durumda Anayasa Mahkemesi'nin kararı doğrudan esas alınır. Seçeneklerde ise bu durumun tam tersi, yani Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararının esas alınacağı belirtildiği için bu ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüksek mahkemelerin tespiti
AYM, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
Anayasa'nın yargı bölümünde açıkça bu kurumlar yüksek mahkeme olarak belirtilmiştir.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin genel yetki kuralının incelenmesi
Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarını çözer.
Yargı kollarının sınırlarını belirlemek Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevidir.
3
Anayasa'nın 158. maddesindeki istisnanın analizi
Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıkta AYM kararı üstündür.
Anayasa Mahkemesi'nin norm denetimi ve bireysel başvuru gibi alanlardaki özel konumu nedeniyle anayasa koyucu bu istisnayı getirmiştir.
4
Yanlış önermenin saptanması
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin AYM'ye karşı üstünlüğünü savunan ifade yanlıştır.
Hukuki kural tam tersini öngörmektedir.

Anahtar Kavram

Görev Uyuşmazlığı ve Anayasa Mahkemesi Üstünlüğü

İpuçları

1
Hangi kurumların yüksek mahkeme olup hangilerinin olmadığını hatırlayın (Sayıştay ve YSK'ya dikkat!).
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin her türlü çelişkiyi çözüp çözemeyeceğini, özellikle Anayasa Mahkemesi'nin bu konudaki hiyerarşik üstünlüğünü düşünün.
3
Anayasa'nın 158. maddesi, görev uyuşmazlıklarında AYM kararlarının her zaman öncelikli olduğunu belirtir.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay ve Danıştay arasındaki görev ayrımını ve üyelerinin seçimindeki HSK/Cumhurbaşkanı oranlarını tekrar edin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 23Soru →

19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen hükümler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sayılan mahkemelerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Sayıştay, anayasal bir yargı kuruluşu olmasına rağmen teknik ve hukuki anlamda bir yüksek mahkeme statüsünde değildir.
Doğru cevap olan Sayıştay, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda yargı bölümünde düzenlenmiş bir kuruluş olmasına ve kararlarına karşı başka bir mercie başvurulamamasına rağmen, anayasal metnin sistematiği gereği 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında yer almamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın yargı bölümündeki yüksek mahkeme listesini belirle.
Güncel olarak 44 tane yüksek mahkeme bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
Yüksek mahkemelerin hangileri olduğu Anayasa'nın ilgili maddelerinde sınırlı (tahdidi) olarak sayılmıştır.
2
20172017 Anayasa değişikliklerinin etkisini kontrol et.
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) kaldırılarak yüksek mahkeme sayısı dörde düşmüştür.
Yargı birliğini sağlamak amacıyla askeri yargı mercileri yüksek mahkeme listesinden çıkarılmıştır.
3
Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu (YSK) gibi kurumların statüsünü karşılaştır.
Sayıştay ve YSK yüksek mahkeme değil, özel görevli anayasal kuruluşlardır.
Bu kurumlar Anayasa'nın yüksek mahkemeleri düzenleyen özel maddeleri altında yer almazlar.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'na Göre Yüksek Mahkemeler

İpuçları

1
20172017 yılındaki Anayasa değişikliği ile askeri yargı organlarının (Askeri Yargıtay, AYİM) kaldırıldığını unutmayın.
2
Bir kurumun kararlarının kesin olması veya yargılama yapması onu mutlaka 'Yüksek Mahkeme' yapmaz; Anayasa'daki başlığa bakılmalıdır.
3
Anayasa'da yüksek mahkemeler dört tanedir: AYM, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Bunların dışında kalan Sayıştay, YSK ve HSK yüksek mahkeme değildir.

Daha Fazla Pratik

Yüksek mahkemelerin üyelerinin kimler tarafından (Cumhurbaşkanı veya HSK) seçildiğini gözden geçirmek, sınavdaki diğer yargı soruları için faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 24Soru →

1982 Anayasası'nın yargı bölümünde, mahkemelerin kuruluşu ve işleyişi ile ilgili genel hükümlerin ardından yüksek mahkemelerin hangileri olduğu tek tek sayılmıştır. 2017 Anayasa değişiklikleri ile askeri yargının kaldırılmasının ardından yüksek mahkeme sayısı dörde indirilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Sayıştay, bir denetim ve hesap mahkemesi olmasına rağmen 1982 Anayasası'nda sayılan 'Yüksek Mahkemeler' kategorisinde yer almaz.
Doğru cevap olan ifade Sayıştay'dır. Çünkü 1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemeler sadece dört tanedir: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Sayıştay, TBMM adına mali denetim yapan ve yargı yetkisine sahip bir kurum olsa da anayasal tasnif gereği yüksek mahkeme kabul edilmez.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'ndaki güncel yüksek mahkemeleri tespit etme.
2017 Anayasa değişikliği sonrası yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 2017 yılında kaldırılmıştır.
2
Sayıştay'ın anayasal konumunu inceleme.
Sayıştay, yargı bölümünde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında değil, genel hükümler kısmında ayrı bir maddede düzenlenmiştir.
Sayıştay mali denetim yapan bir hesap mahkemesidir ve teknik olarak yüksek mahkeme statüsünde değildir.
3
Seçenekleri anayasal listeyle karşılaştırma.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi listede varken; Sayıştay bu listenin dışındadır.
Yüksek mahkeme ayrımı anayasal bir tasniftir.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Sayılması

İpuçları

1
Güncel Anayasa metninde sadece 4 tane yüksek mahkeme sayıldığını hatırla.
2
Kararları kesin olan her kurum (YSK, Sayıştay gibi) yüksek mahkeme değildir.
3
2017 yılında Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırıldıktan sonra geriye kalanları düşün.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının hangi yüksek mahkeme üyeleri arasından seçildiğini araştırarak konuyu derinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 25Soru →

1982 Anayasası’nın 'Yargı' bölümünde, yargı yetkisinin kullanılma biçimi ve bu yetkiyi kullanan mercilerin anayasal statüleri ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Anayasa'nın sistematiği içerisinde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında sınırlı sayıda kurum sayılmıştır. Buna göre, Türk hukuk sisteminde yer alan yüksek yargı mercileri ve bu mercilerin nitelikleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderlerini denetleyen, kararları kesin olan bir yüksek mahkemedir.

Cevap

Sayıştay'ın bir yüksek mahkeme olduğunu iddia eden ifade yanlıştır.
1982 Anayasası'na göre Türkiye'de sadece dört tane yüksek mahkeme bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Sayıştay, her ne kadar kararlarına karşı başka bir mercie başvurulamasa ve kararları yargısal nitelik taşısa da, Anayasa'nın sistematiğinde bir 'Yüksek Mahkeme' olarak değil, TBMM adına mali denetim yapan yüksek bir denetleme organı olarak kabul edilir. Bu nedenle Sayıştay'ın yüksek mahkeme olduğunu belirten ifade hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nda sayılan 'Yüksek Mahkemeler' listesini hatırla.
Yüksek mahkemeler dört tanedir: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
Sorunun temeli, hangi kurumların anayasal olarak bu statüde olduğunu belirlemektir.
2
Sayıştay'ın anayasal statüsünü analiz et.
Sayıştay, kararları kesin olan ve yargı bölümünde düzenlenen bir 'Yüksek Denetleme Organı'dır, ancak 'Yüksek Mahkeme' değildir.
Anayasa'nın 146-160. maddeleri arasında Yüksek Mahkemeler sayılmış, Sayıştay ise 160. maddede ayrı bir başlıkta düzenlenmiştir.
3
Diğer seçeneklerdeki mahkemelerin (Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık, AYM) görev tanımlarını kontrol et.
Diğer tüm seçenekler ilgili yüksek mahkemelerin temel görevlerini doğru şekilde yansıtmaktadır.
Yanlış bilginin sadece bir seçenekte olduğunu doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Sayımı ve Sınıflandırılması

İpuçları

1
Anayasa'da hangi kurumların 'Yüksek Mahkeme' başlığı altında geçtiğini hatırlayın.
2
Kararlarının kesin olması veya bir kurumun Yargı bölümünde yer alması, o kurumun mutlaka bir 'Yüksek Mahkeme' olduğu anlamına gelmez.
3
Sayıştay, Hakimler ve Savcılar Kurulu ve Yüksek Seçim Kurulu anayasal kuruluşlardır ancak yüksek mahkeme değildirler.

Daha Fazla Pratik

2017 Anayasa değişikliği ile kaldırılan Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi sonrası güncel mahkeme sayısını tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 26Soru →

1982 Anayasası'nda yargı organının düzenlenişi çerçevesinde; yargı kollarının ayrılığı ilkesinden kaynaklanan, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevlendirilen yüksek mahkeme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi
Uyuşmazlık Mahkemesi, Türkiye Cumhuriyeti'nin 1982 Anayasası uyarınca adli ve idari yargı düzenleri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle görevli olan ve 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenen kurumdur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüksek mahkemelerin listesini hatırla.
1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Soruda istenen kurumun öncelikle bir yüksek mahkeme olması gerekir.
2
Yargı kolları arasındaki çatışmayı çözecek kurumu belirle.
Adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları çözme görevi Uyuşmazlık Mahkemesi'ne aittir.
Anayasa'nın 158. maddesi bu görevi açıkça bu mahkemeye vermiştir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'ndaki Yüksek Mahkemeler ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Görevi
Tahmini Süre:45s
Soru 27Soru →

Türkiye Cumhuriyeti 19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen yüksek mahkemelerin kurumsal yapıları, üye seçim yöntemleri ve başkanlık makamlarına ilişkin esaslar dikkate alındığında; bu mahkemelerin hukuki statüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.
Doğru olan ifade, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlık makamına ilişkindir. 19821982 Anayasası'na göre adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarını çözen Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir. Diğer yüksek mahkemelerin aksine, bu mahkeme kendi başkanını doğrudan kendi içinden seçmez.

Adım Adım Çözüm

1
Yüksek mahkemelerin listesinin tespiti
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemelerdir.
Güncel Anayasa metnine göre askeri yargı organları kaldırılmış, sadece bu dört kurum yüksek mahkeme statüsündedir.
2
Yüksek mahkeme başkanlarının seçim usulünün incelenmesi
Yargıtay, Danıştay ve Anayasa Mahkemesi kendi başkanlarını kendi üyeleri arasından seçer; ancak Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı AYM'den gelir.
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin tarafsızlığını ve yüksek yargı organları arasındaki koordinasyonu sağlamak amacıyla bu özel yöntem benimsenmiştir.
3
Üye seçim mercilerinin doğrulanması
Danıştay üyelerinin seçiminde hem HSK hem de Cumhurbaşkanı yetkilidir.
Anayasal düzenleme gereği idari yargının en üst mercii olan Danıştay'da yürütme organının da kısıtlı bir seçim yetkisi (1/41/4 oranında) bulunur.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Kurumsal Kimliği ve Başkanlık Seçimi

İpuçları

1
Türkiye'de 20172017 anayasa değişikliklerinden sonra kaç tane yüksek mahkeme kaldığını hatırlayın.
2
Yüksek mahkemeler arasında başkanlık seçimi konusunda 'istisna' olan mahkemeyi düşünün.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin bağımsızlığını korumak için başkanının Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından geldiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'ne üye seçiminde TBMM ve Cumhurbaşkanı arasındaki kontenjan dağılımını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi: Sayıştay'ın yüksek mahkeme olmadığını bilmek iki seçeneği eler; Danıştay üye seçimindeki karma yapıyı (1/41/4 Cumhurbaşkanı) hatırlamak bir seçeneği daha eler.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 28Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerin genel özellikleri, kuruluş esasları ve diğer anayasal yargı mercileri ile olan hiyerarşik ilişkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasında çıkan görev uyuşmazlıklarında, uyuşmazlığın kesin olarak giderilmesinde Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararları esas alınır.

Cevap

Diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasında çıkan görev uyuşmazlıklarında, uyuşmazlığın giderilmesinde Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararlarının esas alınacağını belirten ifade yanlıştır.
Anayasa'nın 158. maddesi açıkça belirtir ki: 'Diğer mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.' Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri (Yargıtay ve Danıştay'ın dahil olduğu kollar) arasındaki uyuşmazlıkları çözer. Ancak Anayasa Mahkemesi'nin dahil olduğu bir uyuşmazlıkta hiyerarşik olarak Anayasa Mahkemesi'nin iradesi geçerlidir, dolayısıyla yanlış olan ifade uyuşmazlığın giderilmesinde Uyuşmazlık Mahkemesi'nin esas alınacağını belirten şıktır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasal yüksek mahkeme listesini kontrol et.
Mevcut yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
2017 değişiklikleri sonrası askeri yüksek mahkemeler kaldırılmıştır.
2
Yüksek mahkeme benzeri kurumların (Sayıştay, YSK) statüsünü analiz et.
Sayıştay ve YSK kesin karar verme yetkisine sahiptir ancak 'Yüksek Mahkeme' değildirler.
Anayasal sınıflandırmada bu kurumlar yüksek mahkemeler başlığı altında yer almaz.
3
Mahkemeler arası görev uyuşmazlığı hiyerarşisini (Anayasa m.158) incele.
Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi kararı üstündür.
Uyuşmazlık Mahkemesi sadece adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıklara bakar; Anayasa Mahkemesi'ni kapsayan durumlarda yetkili değildir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Diğer Yüksek Mahkemeler Üzerindeki Önceliği

İpuçları

1
Yüksek mahkeme listesinin (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) dışındaki kurumların statüsüne dikkat edin.
2
Anayasa'nın 158. maddesindeki 'Görev Uyuşmazlığı' hükmünü hatırlayın: Anayasa Mahkemesi mi yoksa Uyuşmazlık Mahkemesi mi daha üstündür?

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin üye seçimi ve görev süreleri ile Uyuşmazlık Mahkemesi'nin çalışma usullerini tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 29Soru →

1982 Anayasası'nın "Yargı" başlığı altında düzenlenen kurumların hukuki nitelikleri analiz edildiğinde; bazı mercilerin yargısal yetkilerle donatılmasına, kararlarının kesinliğine ve bu kararlar aleyhine başka bir mercie başvurulamıyor olmasına rağmen anayasal terminolojide "Yüksek Mahkeme" statüsünde tanımlanmadığı görülmektedir.

Buna göre, aşağıda görev ve yetki alanı belirtilen anayasal kurumlardan hangisi, 1982 Anayasası'nda yer alan yüksek mahkemelerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin gelir ve giderlerini TBMM adına denetlemekle görevli olan Sayıştay

Cevap

Kamu idarelerinin mali denetiminden sorumlu olan Sayıştay, kararları kesin nitelikte olsa da bir yüksek mahkeme değildir.
1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir. Sayıştay, kararları kesin olan ve anayasanın yargı bölümünde düzenlenen bir kurumdur ancak yüksek mahkemeler arasında yer almaz. Sayıştay'ın kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır, ancak bu durum ona yüksek mahkeme statüsü kazandırmaz.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemelerin listesi hatırlanmalıdır.
Yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere dört tanedir.
Anayasa'nın Yargı bölümünde bu kurumlar müstakil olarak "Yüksek Mahkemeler" alt başlığı altında sayılmıştır.
2
Seçeneklerde verilen kurumların anayasal statüleri karşılaştırılmalıdır.
Sayıştay, yargı bölümünde yer almasına rağmen yüksek mahkemeler arasında sayılmamıştır.
Sayıştay bir hesap mahkemesi niteliğinde olup mali denetim yetkisine sahiptir; ancak kurumsal statüsü yüksek mahkeme değildir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'ndaki Yüksek Mahkemelerin Sayısı ve Niteliği
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 30Soru →

Türk hukuk sisteminde, yargı erkini temsil eden kurumların hiyerarşik yapıları ve anayasal statüleri, 19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde titizlikle ayrıştırılmıştır. Bir kurumun nihai karar merci olması veya isminde "Yüksek" ifadesini barındırması, onun teknik ve anayasal anlamda bir "yüksek mahkeme" sayılması için yeterli bir kriter değildir.

Buna göre, 20172017 Anayasa değişiklikleri sonrası güncel metin dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi 19821982 Anayasası'nda "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen kurumlardan biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi, 1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemelerden biridir.
Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları çözmekle görevli, kararları kesin olan ve 1982 Anayasası'nda açıkça "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen dört mahkemeden (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın "Yargı" bölümündeki hiyerarşik tasnifi hatırlayın.
Yüksek mahkemelerin AYM, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olduğu belirlenir.
Soruda istenen kurumu belirlemek için anayasal listeye hakim olunmalıdır.
2
20172017 değişikliklerinin etkisini analiz edin.
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin kaldırıldığı göz önünde bulundurulur.
Güncel anayasal yapıyı doğrulamak için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki kurumları "Yüksek Mahkemeler" başlığıyla karşılaştırın.
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin bu listede yer aldığı, diğerlerinin ise kurul veya denetim organı olduğu saptanır.
Doğru seçeneğe ulaşmak için eleme ve eşleştirme yapılır.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Anayasal Sayımı

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının hangi kurumdan seçildiğine dair bir araştırma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:55s
Soru 31Soru →

Türkiye Cumhuriyeti 19821982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerin kuruluş esasları, üye yapıları ve başkanlık makamlarının belirlenme usulleri dikkate alındığında, bu mahkemelere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilmesi bilgisi doğrudur.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 158158. maddesi uyarınca, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi asıl veya yedek üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir. Bu durum, Uyuşmazlık Mahkemesi'ni diğer yüksek mahkemelerden (kendi başkanını kendi üyeleri arasından seçen AYM, Yargıtay ve Danıştay) ayıran önemli bir hukuki detaydır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüksek mahkemelerin listesinin kontrol edilmesi
Anayasa'ya göre yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Soruda bahsedilen mercilerin yüksek mahkeme statüsünde olup olmadığını belirlemek için gereklidir.
2
Başkanlık ve üye seçim usullerinin analizi
Yargıtay ve Danıştay üyelerini HSK (ve Danıştay'ın bir kısmını CB) seçerken, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı AYM üyeleri arasından belirlenir.
Seçim usullerindeki nüansları tespit ederek yanlış seçenekleri elemek için gereklidir.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne ilişkin özel hükmün (m. 158) incelenmesi
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın Anayasa Mahkemesi'nce kendi üyeleri arasından görevlendirileceği bilgisine ulaşılır.
Anayasa'nın açık hükmü uyarınca kesin doğru bilgiye ulaşmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Kurumsal ve Hukuki Yapısı

İpuçları

1
Yüksek mahkemelerin listesini hatırlayın: AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık.
2
Sayıştay ve YSK'nın anayasal statülerini yüksek mahkemelerle karıştırmayın.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın seçilme usulünün diğerlerinden farklı olarak dışarıdan (AYM'den) bir görevlendirme olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Yüksek mahkemelerin üye sayıları ve görev sürelerine ilişkin bir tablo çalışması konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 32Soru →

19821982 Anayasası’nın "Yargı" bölümünde düzenlenen mahkemeler hiyerarşisi; organların anayasal metindeki yerleşimi, üye seçim yöntemleri ve kararlarının hukuk sistemi üzerindeki etkisiyle belirlenmektedir. Bir yargı merciinin kararlarının kesin olması (temyiz edilememesi), o merciye anayasal anlamda otomatik olarak "Yüksek Mahkeme" statüsü kazandırmamaktadır.

Buna göre, Türk yargı sistemindeki yüksek mahkemelerin hukuki niteliği ve 20172017 anayasa değişiklikleri sonrası oluşan güncel yapısı ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları kesin olarak çözümleyen bir yüksek mahkeme olup; başkanının Anayasa Mahkemesi tarafından, üyelerinin ise Yargıtay ve Danıştay tarafından kendi üyeleri arasından seçilmesiyle yapısal bir farklılık arz eder.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin diğer yüksek mahkemelerden (AYM, Yargıtay, Danıştay) gelen üyelerle oluştuğunu ve başkanının AYM tarafından görevlendirildiğini belirten ifade doğrudur.
Uyuşmazlık Mahkemesi, Türk hukuk sisteminde adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözen tek yüksek mahkemedir. Yapısal olarak kendine hastır; çünkü başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilirken, diğer asıl ve yedek üyeler Yargıtay ve Danıştay tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'daki Yüksek Mahkemeleri Belirleme
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi.
19821982 Anayasası'nda (m. 146146-158158) sadece bu dört kurum yüksek mahkeme olarak sayılmıştır.
2
Kesin Hüküm Veren Diğer Organların Analizi
Sayıştay ve YSK yüksek mahkeme değildir.
Sayıştay bir hesap mahkemesidir, YSK ise seçimlerin yönetiminden sorumludur; her ikisi de anayasal olarak "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında değildir.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Yapısını İnceleme
Başkan AYM'den, üyeler Yargıtay ve Danıştay'dan gelir.
Diğer yüksek mahkemelerin aksine, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kendine özgü bağımsız bir üye kadrosu yoktur; mevcut yüksek mahkeme üyeleri arasından görevlendirme yapılır.
4
20172017 Değişikliklerinin Etkisini Kontrol Etme
Askeri Yargıtay ve AYİM kaldırılmıştır.
Bu değişiklik yargı birliğini sağlamış ve yüksek mahkeme sayısını dörde düşürmüştür.

Anahtar Kavram

Anayasal Yüksek Mahkeme Statüsü

İpuçları

1
Kararları kesin olan her kurum yüksek mahkeme değildir; Anayasa'da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında hangi isimlerin geçtiğini hatırlayın.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyelerinin hangi mahkemelerden (adli ve idari yargının tepesindeki mahkemeler) geldiğine dikkat edin.
3
Sayıştay ve YSK'nın anayasal yerleşiminin yüksek mahkemeler başlığı altında olmadığını, HSK'nın ise bir mahkeme olmadığını göz önünde bulundurun.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin üye seçim sayılarını (1515 üye) ve seçim mercilerini (Cumhurbaşkanı ve TBMM) tekrar ederek bu konudaki bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi: Şıklardaki 'Sayıştay', 'YSK' ve 'HSK' ifadelerini gördüğünüzde bu kurumların anayasal olarak yüksek mahkeme statüsünde olmadığını hatırlayarak seçenekleri hızlıca ikiye indirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 33Soru →

Türkiye Cumhuriyeti 19821982 Anayasası'nda yer alan yargı teşkilatı içerisinde, bazı merciler nihai karar organı olmaları ve anayasal statüleri gereği "yüksek mahkeme" olarak isimlendirilmiştir. Buna göre, güncel anayasal düzenlemeler dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi bir yüksek mahkeme olarak kabul edilmemektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Sayıştay, Türk hukuk sisteminde bir yüksek mahkeme değil, mali denetimden sorumlu anayasal bir organdır.
Sayıştay, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre kamu idarelerinin mali denetimini yapan ve yargı bölümünde yer alan bir kurum olsa da anayasal olarak bir "yüksek mahkeme" değildir. Türk hukukunda sadece Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi bu statüdedir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nda sayılan yüksek mahkemelerin tespit edilmesi.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemelerdir.
Anayasa'nın ilgili maddelerinde (146−160146-160) bu dört kurum açıkça yüksek mahkeme statüsünde tanımlanmıştır.
2
Seçeneklerdeki kurumların hukuki statülerinin karşılaştırılması.
Sayıştay'ın yüksek mahkeme listesinde yer almadığı görülür.
Sayıştay, yargı bölümünde yer almasına rağmen anayasal olarak yüksek mahkeme değil, 'yargı benzeri' denetim yapan bir organdır.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'na Göre Yüksek Mahkemeler

İpuçları

1
19821982 Anayasası'nda sadece 44 tane yüksek mahkeme sayılmıştır. Bu kurumların başında genellikle 'Yüksek' ibaresi bulunsa da bazılarında bulunmaz.

Daha Fazla Pratik

20172017 anayasa değişiklikleri ile kaldırılan askeri mahkemelerin (Askeri Yargıtay ve AYİM) hangileri olduğunu hatırlamak, yüksek mahkeme listesini güncel tutmanıza yardımcı olur.
Tahmini Süre:45s
Soru 34Soru →

Türkiye Cumhuriyeti'nin yargı sistemi içerisinde yer alan çeşitli anayasal kurumlar ve bunların temel görevleri aşağıda gösterilmiştir:

KurumTemel Görevi
Anayasa MahkemesiKanunların anayasaya uygunluğunu denetlemek
YargıtayAdli mahkemelerce verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii olmak
Danıştayİdari mahkemelerce verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii olmak
Uyuşmazlık MahkemesiAdli ve idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarını kesin çözmek
SayıştayKamu idarelerinin mali işlemlerini TBMMTBMM adına denetlemek

Buna göre, yukarıdaki tabloda yer alan kurumlardan hangisi 19821982 Anayasası'nın sistematiğinde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenen merciler arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Kamu idarelerinin mali işlemlerini denetlemekle görevli olan Sayıştay, anayasal bir kurum olmasına rağmen yüksek mahkemeler arasında yer almaz.
Kamu idarelerinin gelir ve giderlerini denetleyen Sayıştay, bir anayasal kuruluş ve hesap mahkemesi niteliğinde olmasına rağmen, 1982 Anayasası'nda açıkça 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında sayılan dört kurumdan biri değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'daki 'Yüksek Mahkemeler' listesini hatırla.
Mevcut sistemde sadece 4 yüksek mahkeme vardır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
2017 anayasa değişiklikleri ile askeri yüksek mahkemeler (AYİM ve Askeri Yargıtay) kaldırılmıştır.
2
Tablodaki kurumları bu listeyle karşılaştır.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi listede mevcuttur.
Bu mahkemelerin kararları kesindir ve kendi yargı kollarının zirvesindedirler.
3
Sayıştay'ın anayasal statüsünü analiz et.
Sayıştay, Anayasa'nın 'Yargı' bölümünde düzenlenmiş olsa da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında değil, ayrı bir madde olarak yer alır.
Sayıştay bir hesap mahkemesidir ve TBMM adına denetim yapar, ancak teknik olarak 'yüksek mahkeme' statüsünde tanımlanmamıştır.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'na göre (2017 sonrası) yüksek mahkemeler şunlardır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

İpuçları

1
Günümüzde Türk hukuk sisteminde sadece dört tane yüksek mahkeme bulunmaktadır.
2
İçinde 'Yüksek' kelimesi geçen veya mahkeme gibi karar veren her kurum anayasal anlamda 'Yüksek Mahkeme' olmayabilir.
3
Sayıştay, HSK ve YSK gibi kurumlar yargı bölümünde yer alsa da teknik olarak yüksek mahkeme listesinin dışındadır.

Daha Fazla Pratik

Yüksek mahkemelerin üye sayılarını ve üyelerinin kimler tarafından seçildiğini inceleyerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 35Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemeler (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi); üye yapıları, üyelerinin seçilme usulleri ve başkanlık seçimleri bakımından birbirlerinden farklı anayasal hükümlere tabi tutulmuştur. Ancak bu dört kurumun tamamı, Türk yargı sistemi içerisinde "yüksek mahkeme" çatısı altında toplanarak belirli ortak hukuki statülere sahip kılınmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye Cumhuriyeti'ndeki yüksek mahkemelerin tamamı için ortak bir özelliktir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Verdikleri kararların kesin nitelikte olması ve bu kararlara karşı başka bir yargı merciine başvurulamaması

Cevap

Yüksek mahkemelerin tamamı için ortak olan özellik, verdikleri kararların kesin nitelikte olması ve üst bir yargı denetimine tabi olmamasıdır.
Türkiye Cumhuriyeti anayasal sisteminde bir mahkemenin 'yüksek' sıfatını almasının en temel sonucu, kararlarının yargı hiyerarşisinin en üstünde yer alması ve bu kararların kesin (final) olmasıdır. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nin her biri kendi görev alanında son sözü söyleyen mercilerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüksek mahkemeleri listeleme
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi.
Güncel anayasal düzende sadece bu dört kurum yüksek mahkeme statüsündedir.
2
Başkanlık seçim usullerini karşılaştırma
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı dışarıdan (Anayasa Mahkemesi'nden) gelir.
Genel kural olan 'kendi içinden seçim' kuralının istisnasını belirlemek için.
3
Üye görev sürelerini inceleme
AYM, Yargıtay ve Danıştay'da 1212 yıl iken Uyuşmazlık'ta 44 yıldır.
Sayısal ve zamansal farklılıkları ayırt etmek için.
4
Kararların hukuki sonuçlarını analiz etme
Tüm yüksek mahkemelerin kararları kesindir.
Yüksek mahkeme olmanın temel hukuki sonucunu teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Ortak Nitelikleri ve İstisnaları

İpuçları

1
Yüksek mahkemelerin ortak özelliklerini ararken, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin diğer üçünden farklı olan yapısal özelliklerini hatırlayın.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın nereden seçildiğini ve görev süresinin kaç yıl olduğunu düşünün.
3
Bir mahkemenin 'yüksek' olması, onun verdiği kararların yargı yolu bakımından 'son durak' olması anlamına gelir.

Daha Fazla Pratik

Yüksek mahkemelerin üye sayılarını ve üyeleri seçen mercileri (CB, TBMM, HSK) bir tablo halinde çalışarak pekiştirme yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi kullanılarak; '12 yıl' ve 'kendi içinden başkan seçme' kurallarının Uyuşmazlık Mahkemesi'nde bozulduğu bilgisiyle diğer seçenekler elenebilir.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 36Soru →

19821982 Anayasası'nın yargı bölümünde düzenlenen yüksek mahkemelerin (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) anayasal statüleri, birbirleriyle olan işlevsel ilişkileri ve kararlarının bağlayıcılığı dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi bu mahkemelere dair doğru bir bilgidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diğer mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi kararlarının üstünlüğünü belirten ifade doğrudur.
Anayasa'nın 158158. maddesi uyarınca, yargı organları arasında bir yetki veya görev çatışması çıktığında, eğer bu çatışmanın taraflarından biri Anayasa Mahkemesi ise, hukuk düzeninin birliği adına Anayasa Mahkemesi'nin görüşü bağlayıcı kabul edilir. Bu, yüksek mahkemeler arasındaki en spesifik hiyerarşik kurallardan biridir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nda sayılan yüksek mahkemeleri tespit edin.
Yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Anayasal hiyerarşiyi belirlemek için önce hangi kurumların bu statüde olduğunu bilmek gerekir.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanını ve istisnasını inceleyin.
Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı arasındaki farkları çözer; ancak Anayasa Mahkemesi ile bir uyuşmazlık varsa durum değişir.
Yüksek mahkemeler arasındaki görev dağılımını anlamak çözüm için kritiktir.
3
Anayasa'nın 158158. maddesini uygulayın.
Madde metni açıkça 'Diğer mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır' der.
Bu kural, Anayasa Mahkemesi'nin yargı hiyerarşisindeki özel konumunu ve kararlarının diğer yüksek mahkemeler üzerindeki etkisini tanımlar.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemeler Arasındaki Hiyerarşi ve Anayasa Mahkemesi'nin Üstünlüğü

İpuçları

1
Türkiye'de kaç tane yüksek mahkeme olduğunu ve Sayıştay'ın bu listede olup olmadığını hatırlayın.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının nereden geldiğini ve Anayasa Mahkemesi'nin diğer mahkemelere göre önceliği olup olmadığını düşünün.
3
Anayasa'nın 158158. maddesinde yer alan 'kararı esas alınır' ifadesi, Anayasa Mahkemesi'nin görev uyuşmazlıklarındaki mutlak yetkisini belirtir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin üye seçimi ve Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın görevlendirilme usulünü tekrar inceleyerek yüksek mahkemeler arasındaki yapısal farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 37Soru →

Türk anayasa hukukunda yargı kolunun zirvesinde yer alan ve kararları kesin nitelik taşıyan "Yüksek Mahkemeler", 19821982 Anayasası'nda sınırlı sayıda (numerus clausus) sayılmıştır. Buna göre, güncel anayasal düzenlemeler dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi bu yüksek mahkemelerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi, 1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemelerden biridir.
Uyuşmazlık Mahkemesi ifadesi doğrudur; çünkü 19821982 Anayasası'nın 146−160146-160. maddeleri arasında Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay ile birlikte dördüncü yüksek mahkeme olarak açıkça belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde sayılan güncel yüksek mahkemeleri listele.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
Anayasal hiyerarşiyi belirlemek için.
2
Seçeneklerde verilen kurumların anayasal statülerini incele.
Sayıştay ve YSK yüksek kurul/denetim organı; HSK idari kurul; Askeri Yargıtay ise maziye karışmış bir mahkemedir.
Kavramsal karışıklıkları ayırt etmek için.
3
Anayasa metni ile eşleşen yargı organını tespit et.
Uyuşmazlık Mahkemesi listede yer alan tek yüksek mahkemedir.
Doğru sonuca ulaşmak için.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'nda Sayılan Yüksek Mahkemeler

İpuçları

1
Anayasa'da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında sadece 4 tane kurum sayılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi ve Danıştay'ın üye seçim yöntemlerini inceleyerek yüksek mahkemeler arasındaki yapısal farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 38Soru →

19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde, mahkemelerin kuruluşu ve işleyişi düzenlenirken bazı merciler "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır. 20172017 Anayasa değişiklikleri ile askeri yargı organlarının kaldırılması neticesinde Türk yargı sistemindeki yüksek mahkemelerin yapısı güncel halini almıştır. Anayasa'nın sistematiği, kurumların anayasal statüleri ve görev alanları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen kurumlardan biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Sayıştay, anayasal sistematiğimizde yargı bölümü içerisinde yer almasına rağmen teknik ve hukuki anlamda 'Yüksek Mahkemeler' arasında sayılmamaktadır.
Türk hukuk sisteminde yüksek mahkemeler Anayasa'da açıkça sayılmıştır. Bunlar; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir. Sayıştay ise bir hesap mahkemesi olarak görev yapsa da anayasal sistematiğimizde yüksek mahkemeler arasında yer almaz.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 'Yargı' bölümündeki 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altındaki kurumları listele.
Bu listede Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yer alır.
Anayasa, yüksek mahkemeleri sınırlı (tahdidi) bir şekilde saymıştır.
2
Seçeneklerdeki kurumları bu liste ile karşılaştır.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi listede mevcutken; Sayıştay bu başlık altında bulunmaz.
Kurumların hukuki statülerini ayırt etmek.
3
Sayıştay'ın anayasal konumunu incele.
Sayıştay, Anayasa'nın 160. maddesinde 'Yargı' bölümünde düzenlenmiş olsa da yüksek mahkeme değildir.
Sayıştay bir hesap inceleme ve denetleme kurumudur; kararları kesin olsa da yüksek mahkeme statüsünde değildir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemelerin sayımı ve diğer yargısal/denetleyici organlardan farkı.

İpuçları

1
1982 Anayasası'nda sadece 4 tane yüksek mahkeme kaldığını hatırlayın.
2
2017 değişikliği ile Askeri Yargıtay ve AYİM kaldırılmıştır, bu yüzden seçeneklerde bunları aramayın.
3
Sayıştay ve HSK gibi kurumlar yargı bölümünde yer alsa da anayasal 'Yüksek Mahkemeler' listesinde bulunmazlar.

Daha Fazla Pratik

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) ve Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK)'nın yargı bölümündeki yerini ve neden mahkeme sayılmadıklarını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 39Soru →

Vatandaşlık dersinde 'Yargı' ünitesini işleyen bir öğrenci, Türkiye Cumhuriyeti'nde yargı yetkisinin bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanıldığını ve bu teşkilatın en üstünde sınırlı sayıda 'Yüksek Mahkeme' bulunduğunu öğrenmiştir. Buna göre, bu öğrencinin hazırladığı çalışma kartlarında aşağıdaki kurumlardan hangisinin 'Yüksek Mahkeme' başlığı altında yer alması güncel anayasal düzenlemelere göre doğru bir bilgidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi, 19821982 Anayasası'na göre yüksek mahkeme statüsündedir.
Anayasamıza göre güncel olarak sadece dört yüksek mahkeme bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Bu nedenle seçeneklerdeki tek yüksek mahkeme olan yargı organı doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nda yer alan güncel yüksek mahkemeleri listeleme.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olarak belirlenir.
Türk hukuk sisteminde yüksek mahkemeler tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır.
2
Seçeneklerdeki diğer kurumların hukuki niteliğini analiz etme.
Sayıştay (mali denetim), HSK (kurul), YSK (seçim organı) ve Askeri Yargıtay (kaldırılmış birim) elenir.
Yüksek mahkeme olmayan ancak isminde 'yüksek' veya 'say' geçen kurumlar sıklıkla kafa karıştırabilir.
3
Tanımlanan listeye uyan tek kurumu tespit etme.
Uyuşmazlık Mahkemesi doğru seçenek olarak belirlenir.
Uyuşmazlık Mahkemesi anayasal olarak yüksek mahkeme statüsüne sahiptir.

Anahtar Kavram

Türkiye'deki Yüksek Mahkemelerin Sınıflandırılması

İpuçları

1
Anayasa'da güncel olarak sadece dört adet yüksek mahkeme sayıldığını hatırla.

Daha Fazla Pratik

Diğer yüksek mahkemelerin (Yargıtay ve Danıştay) hangi yargı kollarının başı olduğunu tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 40Soru →

19821982 Anayasası'nda 20172017 yılında yapılan değişikliklerle askeri yargı düzeni sonlandırılmış ve yüksek mahkemeler yeniden yapılandırılmıştır. Güncel anayasal sistemde bir kurumun "Yüksek Mahkeme" sıfatına sahip olması, hem işlevsel hem de hiyerarşik açıdan özel bir statü gerektirir. Bir kurumun kararlarının kesin olması, o kurumun mutlaka bir yüksek mahkeme olduğu anlamına gelmez.

Buna göre, Türk hukuk sistemindeki yüksek mahkemelerin genel statüsü ve diğer anayasal kurumlarla ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay, mali denetim sonucunda verdiği kararların kesin nitelik taşıması ve yargısal bir işlev görmesi nedeniyle anayasal tasnifte bir "Yüksek Mahkeme" olarak kabul edilir.

Cevap

Sayıştay'ın bir yüksek mahkeme olduğu ifadesi yanlıştır çünkü Sayıştay anayasal olarak bu statüde değildir.
Türk anayasal düzeninde bir kurumun "Yüksek Mahkeme" sayılabilmesi için 19821982 Anayasası'nın "Yüksek Mahkemeler" başlığı (Madde 146−160146-160) altında düzenlenmiş olması gerekir. Sayıştay, kararları kesin olan ve mali yargılama yapan bir kurum olmasına rağmen, Anayasa'nın 160160. maddesinde "Diğer Hükümler" başlığı altında düzenlenmiştir. Bu nedenle Sayıştay teknik ve anayasal olarak bir yüksek mahkeme değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'daki 'Yüksek Mahkemeler' başlığını kontrol etme
19821982 Anayasası'nın 146−160146-160. maddeleri arasında sadece 44 kurumun (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) sayıldığını tespit etme.
Bir kurumun yüksek mahkeme olup olmadığı anayasal tasnife (başlığa) bağlıdır.
2
Sayıştay'ın anayasal konumunu inceleme
Sayıştay'ın Madde 160160'da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı bittikten sonra 'Diğer Hükümler' altında düzenlendiğini görme.
Sayıştay'ın yargısal yetkisi olsa da yüksek mahkeme sayılmadığını doğrulamak.
3
YSK ve HSK gibi kurumlarla karşılaştırma yapma
YSK ve HSK'nın da yargı bölümünde yer aldığı ancak 'Yüksek Mahkeme' başlığında olmadıkları bilgisini teyit etme.
Çeldiricilerin (YSK, HSK) doğruluğunu ve ana sorunun odağını belirlemek.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkeme Statüsü Belirleyicileri

İpuçları

1
Bir kurumun kararlarının 'kesin' olması, onun anayasal olarak 'Yüksek Mahkeme' başlığı altında olduğunu kanıtlamaz.
2
20172017 değişikliği sonrası listede sadece 44 mahkeme kalmıştır; Sayıştay ve YSK bu listenin içinde değildir.
3
Sayıştay, Anayasa'nın 'Yüksek Mahkemeler' başlığından sonra gelen 'Diğer Hükümler' (Madde 160160) kısmında düzenlenmiştir.

Daha Fazla Pratik

Yüksek mahkemelerin üye sayılarını ve üyelerinin kimler tarafından seçildiğini (HSK vs. Cumhurbaşkanı) tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 2 / 4Sonraki