Examkin

Yasama

802 soru

Soru 661Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulu'nun 320320 milletvekilinin katılımıyla açılan bir birleşiminde, Anayasa'da özel bir çoğunluk belirtilmeyen bir kanun teklifinin kabul edilebilmesi için gereken en az "kabul" oyu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 161161

Cevap

Toplantıya katılan 320320 milletvekilinin salt çoğunluğu olan 161161 oyu
19821982 Anayasası'nın 9696. maddesine göre TBMM, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde, üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır ve Anayasa'da başkaca bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz. Soruda 320320 kişinin katıldığı belirtilmiştir; 320320'nin salt çoğunluğu 161161'dir. Bu sayı 151151'den büyük olduğu için gereken en az kabul oyu 161161 olacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısını kontrol et.
Meclis 1/31/3 oranında (200200 milletvekili) ile toplanabilir. 320>200320 > 200 olduğu için toplantı yasaldır.
Toplantının geçerli olması için asgari katılım şartı aranır.
2
Katılanların salt çoğunluğunu hesapla.
320/2=160320 / 2 = 160 ve 160+1=161160 + 1 = 161.
Genel kural, kararların toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınmasıdır.
3
Anayasal karar yeter sayısı alt sınırını belirle.
Üye tamsayısının (600600) dörtte birinin bir fazlası: 150+1=151150 + 1 = 151.
Anayasa, karar yeter sayısının hiçbir şekilde 151151'in altına düşemeyeceğini hükme bağlamıştır.
4
Hesaplanan salt çoğunluk ile alt sınırı karşılaştır.
161>151161 > 151 olduğu için geçerli olan sayı 161161'dir.
Hesaplanan salt çoğunluk, anayasal alt sınırdan büyükse o sayı; küçükse 151151 sayısı esas alınır.

Anahtar Kavram

TBMM Karar Yeter Sayısı Hesaplanması

İpuçları

1
Karar yeter sayısı için önce katılanların yarısından bir fazlasını hesaplamalısın.
2
Hesapladığın bu sayı, Anayasa'daki asgari sınır olan 151151'in altında kalıyor mu yoksa üstünde mi?
3
Eğer salt çoğunluk 151151'den büyükse o sayı geçerlidir, küçükse 151151 geçerlidir.

Daha Fazla Pratik

Karar yeter sayısının 151151 olarak kaldığı (katılımın daha düşük olduğu) senaryoları çalışarak farkı pekiştirebilirsin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 662Soru →

19821982 Anayasası'na göre milletvekilliği statüsünün sona ermesi ve bu süreçteki yargısal denetim yolları ile ilgili olarak;

I.I. Milletvekilinin istifasının TBMM Genel Kurulunca kabul edilmesi,
II.II. Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmama nedeniyle üyeliğin düşürülmesi,
III.III. Yasama dokunulmazlığının TBMM Genel Kurulu tarafından kaldırılması,
IV.IV. Milletvekili seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giyilmesinin Genel Kurula bildirilmesi

durumlarından hangilerinde hem milletvekilliği sıfatı sona erer hem de bu işleme karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve IIII

Cevap

Milletvekilliğinin hem sona erdiği hem de Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğu durumlar istifa ve devamsızlıktır.
Doğru yanıt olan seçenek, hem üyeliğin sona erdiği hem de Anayasa Mahkemesi denetiminin mümkün olduğu istifa ve devamsızlık durumlarını içermektedir. Anayasa'nın 8585. maddesi uyarınca; istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık nedeniyle verilen düşme kararları ile dokunulmazlığın kaldırılması kararlarına karşı 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir. Bunlar arasından sadece istifa ve devamsızlık üyeliği sona erdirir.

Adım Adım Çözüm

1
Vekilliği sona erdiren durumları tespit et.
İstifa, devamsızlık ve kesin hüküm bildirimi vekilliği sona erdirir. Dokunulmazlığın kaldırılması vekilliği bitirmez.
Sorunun ilk şartı vekilliğin sona ermesidir.
2
19821982 Anayasası Madde 8585 kapsamındaki yargısal denetimi kontrol et.
İstifa, bağdaşmazlık, devamsızlık ve dokunulmazlığın kaldırılması durumlarında Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.
Anayasa, sadece belirli parlamento kararları için yedi günlük itiraz süreci öngörmüştür.
3
İki şartı da sağlayan durumları birleştir.
İstifa ve devamsızlık hem vekilliği bitirir hem de yargı denetimine tabidir.
Kesin hüküm bildirimi yargı denetimine (bu madde kapsamında) tabi değildir; dokunulmazlık kalkması ise vekilliği bitirmez.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Ermesi ve Yargısal Denetim

İpuçları

1
Her sona erme hali için Anayasa Mahkemesine başvurulamaz; sadece Meclis'in iradesiyle alınan belirli kararlar denetime tabidir.
2
Kesin hüküm giyme ve kısıtlılık durumlarında Meclis karar almaz, sadece mahkeme kararı Genel Kurulda okunur ve vekillik kendiliğinden biter.
3
Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı AYM'ye gidilebilir ancak bu kişinin vekilliği devam eder. Hem vekilliğin bitip hem AYM'ye gidilebildiği sadece 3 durum vardır: istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevde ısrar etme sürecindeki toplantı ve karar yeter sayılarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 663Soru →

TBMM’nin yönetiminden ve çalışmalarının düzenlenmesinden sorumlu olan Başkanlık Divanı'nın yapısı Anayasa ve İçtüzük hükümleri ile belirlenmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu kurulun üyeleri arasında bulunmaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay Başkanı

Cevap

Sayıştay Başkanı, TBMM Başkanlık Divanı'nın üyeleri arasında yer almaz.
TBMM Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur. Sayıştay Başkanı ise bir denetim organının başı olup yasama organının kendi iç yönetim kurulu olan divanın bir parçası değildir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM Başkanlık Divanı'nın kimlerden oluştuğunu tanımlayın.
Anayasa'nın 94. maddesine göre divan; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.
Soruyu çözmek için kurulun yasal bileşenlerini bilmek gerekir.
2
Seçeneklerde verilen görevlileri anayasal liste ile karşılaştırın.
Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirleri listede yer alırken, Sayıştay Başkanı yer almamaktadır.
Hatalı olan seçeneği ayırt etmek için eleme yöntemi kullanılır.
3
Sayıştay Başkanı'nın hukuki statüsünü belirleyin.
Sayıştay, TBMM adına harcamaları denetleyen bir dış denetim organıdır ancak personeli Meclis'in iç yönetim kurulu olan divana dahil değildir.
Seçeneğin neden yanlış olduğunu doğrulamak için kurumun görev tanımını netleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı Üyeleri

İpuçları

1
Başkanlık Divanı üyelerinin tamamı milletvekilleri arasından seçilir.
2
Divan, Meclis'in kendi iç işleyişini yöneten dört ana gruptan oluşur.
3
Sayıştay, Meclis adına denetim yapan bir kurumdur ancak başkanı divan üyesi değildir.

Daha Fazla Pratik

Başkanlık Divanı'nda siyasi parti gruplarının nasıl temsil edildiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:35s
Soru 664Soru →

1982 Anayasası'nda yasama organının yaptığı işlemler kural olarak "kanun" ve "parlamento kararı" şeklinde ikiye ayrılır. Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değildir ve yargısal denetim dışında tutulmuştur. Ancak "TBMM İçtüzüğü", bir parlamento kararı olmasına rağmen sahip olduğu bazı özellikler nedeniyle bu genel kuraldan ayrılmaktadır.

Buna göre, TBMM İçtüzüğü'nün hukuki rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir parlamento kararı olmasına rağmen, Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilen tek parlamento kararıdır.

Cevap

İçtüzük, bir parlamento kararı olmasına rağmen Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilen tek parlamento kararıdır.
TBMM İçtüzüğü, Anayasa'nın 148. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile birlikte Anayasa Mahkemesi tarafından hem usul (şekil) hem de içerik (esas) bakımından denetlenebilen bir belgedir. Bu yönüyle, sadece 'iptal' başvurusu yapılabilen ve sadece belirli anayasa maddelerine aykırılık iddiasıyla incelenen diğer iki istisnai parlamento kararından (dokunulmazlık ve üyelik kaybı) ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin hukuki niteliğini belirle.
TBMM İçtüzüğü bir 'Parlamento Kararı'dır.
Meclis'in kendi iç çalışma düzenini belirlediği, dışa dönük olmayan bir düzenleyici işlemdir.
2
Yargısal denetim istisnalarını kontrol et.
Parlamento kararlarından sadece üçü (İçtüzük, Dokunulmazlık, Milletvekilliğinin Düşmesi) yargı denetimine tabidir.
Anayasa 148. maddesi bu istisnaları belirlemiştir.
3
Denetim kapsamını analiz et.
İçtüzük hem şekil hem esas yönünden denetlenir; diğerleri ise sadece iptal istemiyle incelenir.
İçtüzük, normlar hiyerarşisinde kanuna eşdeğer bir 'norm' denetimine tabi tutulmuştur.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları

İpuçları

1
Parlamento kararlarından hangilerinin yargı denetimine tabi olduğunu hatırlayın.
2
İçtüzük ile Dokunulmazlığın kaldırılması arasındaki denetim farkına odaklanın (Şekil/Esas ayrımı).
3
Anayasa Madde 148: 'Kanunların, CBK'ların ve TBMM İçtüzüğünün... şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler.'

Daha Fazla Pratik

Diğer iki parlamento kararının (dokunulmazlık ve üyelik kaybı) yargısal denetimindeki 7/15 kuralını tekrar edin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 665Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), anayasal yetkilerini kullanırken 'kanun' veya 'parlamento kararı' adı verilen iki farklı hukuki işlem türünü kullanır. Bu işlemlerin tabi olduğu hukuki rejim, yürürlüğe giriş süreçleri ve yargısal denetimleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel ve özel af ilanı ile milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemleri; TBMM tarafından 'parlamento kararı' usulüyle yerine getirilen ve Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisinin bulunmadığı işlemlerdir.

Cevap

Genel ve özel af ilanı ile milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemlerinin parlamento kararı olduğunu belirten ifade yanlıştır; bu işlemler kanunla yapılır.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü genel/özel af ilanı ve milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması birer 'kanun'dur. Kanunlar, parlamento kararlarından farklı olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabidir ve Cumhurbaşkanı bu yasaları Meclis'e geri gönderebilir (veto edebilir). Parlamento kararları ise Meclis'in kendi iradesiyle kesinleşen işlemlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerinin (Kanun vs. Parlamento Kararı) tasnifini hatırla.
Meclis işlemleri kural olarak kanunla, istisnai hallerde (iç düzen, seçim vb.) parlamento kararıyla yapılır.
Hangi işlemin hangi hukuki biçimle yapıldığını bilmek, tabi olduğu yargısal rejimi belirler.
2
Af ilanı ve milletlerarası antlaşma süreçlerinin hukuki niteliğini analiz et.
Anayasa madde 87 ve 90 uyarınca bu işlemler 'kanun' (yasama tasarrufu) ile gerçekleştirilir.
Özellikle 'karar' kelimesi içeren ifadeler öğrenciyi parlamento kararına yönlendirebilir ancak bunlar teknik olarak kanundur.
3
Onay ve denetim farklarını uygula.
Kanunlar Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi iken, parlamento kararları kural olarak bu onay sürecinin dışındadır.
İşlemin niteliği, Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisini kullanıp kullanamayacağını belirler.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararı ile Kanun Arasındaki Ayrım ve İstisnalar

İpuçları

1
TBMM'nin yaptığı her işlem parlamento kararı değildir; bazıları için 'kanun' çıkarılması zorunludur.
2
Af ilanı ve para basılması gibi işlemlerin Cumhurbaşkanı tarafından veto edilip edilemeyeceğini düşünün.
3
Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulan işlem bir kanundur ve Anayasa Mahkemesi denetimi dışında olması onu parlamento kararı yapmaz.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin sadece parlamento kararı ile yaptığı 'Savaş İlanı' ve 'Seçimlerin Yenilenmesi' gibi diğer örnekleri inceleyin.

Alternatif Yöntem

İşlemin Cumhurbaşkanı'na gidip gitmediğine bakın. Eğer Cumhurbaşkanı bu işlemi meclise geri gönderebiliyorsa (veto), o işlem bir kanundur. Af ve Antlaşma Onay Uygun Bulma işlemlerinde bu yetki vardır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 666Soru →

19821982 Anayasası'na göre, kasten işlediği bir suçtan dolayı 11 yıl 66 ay hapis cezasına mahkûm olan ve bu nedenle milletvekili seçilme yeterliliğini kaybeden bir kişi, aşağıdaki suçların hangisinden hüküm giymişse, hakkında 'Genel Af' ilan edilmesiyle bu yeterliliği tekrar kazanabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kasten yaralama

Cevap

Kasten yaralama suçundan mahkûm olan kişi, genel af ile milletvekili seçilme yeterliliğini tekrar kazanabilir.
Doğru seçenek olan kasten yaralama suçunun seçilme engelini kaldırmasının sebebi, bu suçun Anayasa'nın 7676. maddesinde sayılan 'affa uğramış olsalar bile' seçilme hakkını kaybeden suçlar (yüz kızartıcı suçlar, terör eylemleri, kaçakçılık vb.) arasında yer almamasıdır. Genel af, bu tür suçlar dışındaki mahkûmiyetlerin hukuki sonuçlarını ortadan kaldırarak kişiyi eski hukuki statüsüne döndürür.

Adım Adım Çözüm

1
Genel kuralı hatırla
Taksirli suçlar hariç, kasten işlenen bir suçtan dolayı 11 yıl veya daha fazla hapis cezası almak seçilme engelidir.
Anayasa'nın 7676. maddesi genel bir mahkûmiyet sınırı belirlemiştir.
2
Af istisnalarını incele
Yüz kızartıcı suçlar (hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet vb.) ve özel sayılan suçlar (terör, devlet sırları vb.) affa uğrasa bile engel teşkil etmeye devam eder.
Bu suçlar toplumsal güveni ve devlet düzenini doğrudan hedef aldığı için anayasal olarak daha katı sınırlanmıştır.
3
Seçeneklerdeki suçları tasnif et
Hırsızlık, dolandırıcılık, zimmet ve ihaleye fesat karıştırma suçları 'istisna' listesindedir; kasten yaralama ise bu listede yoktur.
Kasten yaralama 'yüz kızartıcı suç' veya 'terör suçu' kategorisinde sayılmamaktadır.

Anahtar Kavram

Milletvekili seçilme yeterliliğinde adli sicil engelleri ve affın hukuki sonuçları.

İpuçları

1
Anayasa'da bazı suçlar için 'affa uğramış olsalar bile' milletvekili seçilemezler ifadesi kullanılmıştır.
2
Hangi suçların 'yüz kızartıcı suçlar' listesinde olduğunu ve hangilerinin genel kasten suçlar (yaralama, mala zarar verme vb.) olduğunu düşünün.
3
Genel af, listede sayılmayan suçların (örneğin kasten yaralama) sicil üzerindeki engelleyici etkisini kaldırırken, listedeki suçlarda (hırsızlık, rüşvet gibi) bu etkiyi kaldıramaz.

Daha Fazla Pratik

Seçilme yeterliliği için 2017 değişikliği ile getirilen 'askerlikle ilişiği bulunmamak' ve '18 yaş' şartlarını da tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 667Soru →

Türk anayasa hukukunda TBMM’nin iradesini açıkladığı işlemler "kanun" ve "parlamento kararı" olarak iki temel gruba ayrılır. Parlamento kararları, kural olarak Cumhurbaşkanı’nın onayına (vetosuna) tabi olmayan ve yargısal denetim dışında kalan işlemlerdir. Ancak 19821982 Anayasası, bu genel kuralın dışına çıkarak üç özel parlamento kararının Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenmesine izin vermiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hem bir parlamento kararı niteliğindedir hem de Anayasa Mahkemesi’nin yargısal denetimine tabidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, TBMM'nin bir parlamento kararıdır. 19821982 Anayasası uyarınca, bu karar alındıktan sonra ilgili milletvekili veya başka bir milletvekili tarafından 77 gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yapılabilir ve mahkeme 1515 gün içinde kesin kararını verir. Bu durum, parlamento kararlarının yargı denetimi dışı olması kuralının üç istisnasından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin hukuki niteliğini belirle
Seçeneklerdeki işlemlerden hangilerinin 'Kanun', hangilerinin 'Parlamento Kararı' olduğunu ayırt et.
Parlamento kararları Cumhurbaşkanı onayına gitmezken, kanunlar gider.
2
Yargısal denetim istisnalarını hatırla
Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilen üç parlamento kararı: 1- TBMM İçtüzüğü, 2- Yasama dokunulmazlığının kaldırılması, 3- Milletvekilliğinin düşürülmesi.
Genel kural olarak parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır (yasama kısıntısı).
3
Eşleştirme yap
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması hem bir parlamento kararıdır hem de iptal davasına konu olabilir.
Milletvekillerinin serbestçe görev yapabilmesi için bu kararın yargı denetimine tabi tutulması anayasal bir güvencedir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları

İpuçları

1
Unutmayın; Meclis'in kendi çalışma düzeniyle veya üyelerinin hukuki statüsüyle ilgili kararlar genellikle parlamento kararıdır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşürülmesi kararına karşı yargı yoluna başvuru sürelerini ve sürecini tekrar edin.
Tahmini Süre:50s
Soru 668Soru →

19821982 Anayasası'na göre milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri ve ilgili mevzuat çerçevesinde, bir siyasi partiden aday adaylığı başvurusunda bulunan dört kişinin durumu aşağıdaki tabloda verilmiştir:

AdayMevcut Durumu
Ahmet BeyKasıtlı bir suçtan dolayı toplam 1111 ay hapis cezası almış ve bu cezasını infaz ederek tahliye olmuştur.
Burcu HanımBir kamu iktisadi teşebbüsünde 'işçi' statüsünde çalışmaktadır ve görevinden istifa etmeden adaylık başvurusu yapmıştır.
Caner BeyGeçmişte rüşvet suçundan hüküm giymiş, ancak sonrasında çıkan genel af ile tüm adli sicil kayıtları silinmiştir.
Deniz HanımTaksirle birinin yaralanmasına sebep olmaktan 22 yıl hapis cezası almıştır; askerlik hizmetini öğrenciliği nedeniyle yasal olarak tecil ettirmiştir.

Adayların tamamının 1818 yaşını doldurduğu ve en az ilkokul mezunu olduğu bilindiğine göre, bu kişilerden hangilerinin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olduğu söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ahmet Bey, Burcu Hanım ve Deniz Hanım

Cevap

Ahmet Bey, Burcu Hanım ve Deniz Hanım seçilme yeterliliğine sahiptir; Caner Bey ise rüşvet suçundan dolayı affa uğrasa bile bu hakkını kaybetmiştir.
Seçilme yeterliliği için belirlenen kriterler toplu olarak değerlendirildiğinde; kasıtlı suçlarda bir yıllık sürenin aşılmaması, kamu işçilerinin istifa muafiyeti, taksirli suçların süreye dahil edilmemesi ve askerlik tecilinin bir engel oluşturmaması nedeniyle Ahmet Bey, Burcu Hanım ve Deniz Hanım'ın adaylıkları önünde anayasal bir engel bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Ahmet Bey'in durumunu analiz etme
Uygun
19821982 Anayasası'nın 7676. maddesine göre kasıtlı suçlarda sınır toplam 11 yıl (1212 ay) veya daha fazlasıdır; 1111 ay bu sınırı aşmaz.
2
Burcu Hanım'ın mesleki durumunu analiz etme
Uygun
Anayasaya göre kamu görevlilerinden sadece memur ve işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlilerinin istifası zorunludur; işçi statüsündekiler istifa etmeden aday olabilir.
3
Caner Bey'in adli sicilini analiz etme
Uygun Değil
Rüşvet suçunun yüz kızartıcı suçlar kapsamında olması nedeniyle, anayasa gereği genel veya özel affa uğramış olsa dahi kişi milletvekili seçilemez.
4
Deniz Hanım'ın suç türü ve askerlik durumunu analiz etme
Uygun
Taksirli suçlar bir yıllık süre sınırının dışındadır ve askerlik hizmetinin tecil edilmiş olması 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şartını hukuken sağlar.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Engelleri

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kazanılması ve yemin sürecindeki süreleri tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 669Soru →

19821982 Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) veya Cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesine (erken seçim) karar verilmesi süreci ve sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yenilenen seçimlerin ardından göreve gelen Meclis ve Cumhurbaşkanı, sadece önceki dönemden kalan süreyi tamamlamak üzere seçilirler.

Cevap

Yenilenen seçimlerin ardından seçilen Meclis ve Cumhurbaşkanının sadece kalan süreyi tamamlayacağı ifadesi yanlıştır; bu organlar 55 yıllık yeni bir dönem için seçilirler.
Anayasa'nın 116116. maddesi uyarınca, seçimlerin yenilenmesine karar verildiğinde hem Türkiye Büyük Millet Meclisi hem de Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte yapılır. Bu şekilde yenilenen seçimlerin ardından göreve gelen Meclis ve Cumhurbaşkanı, önceki dönemin kalan süresini tamamlamaz; aksine, anayasal kural gereği 55 yıllık tam ve yeni bir görev süresi için seçilmiş olurlar.

Adım Adım Çözüm

1
Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) mekanizmasını incele.
19821982 Anayasası'nın 116116. maddesine göre hem TBMMTBMM hem de Cumhurbaşkanı seçimleri yenileme yetkisine sahiptir.
Seçim türlerini ve bunların hukuki sonuçlarını belirlemek için temel anayasal dayanağı bulmak gerekir.
2
Seçimlerin birlikte yapılması ve görev süresi kuralını kontrol et.
Bir organın seçimleri yenilemesi durumunda, her iki seçimin birlikte yapılacağı ve seçilenlerin 55 yıl için göreve geleceği sonucuna ulaşılır.
Yeni hükümet sisteminde yasama ve yürütme seçimlerinin görev sürelerinin sıfırlanıp sıfırlanmadığını tespit etmek gerekir.
3
Seçim yenileme için somut bir şart (kriz vb.) olup olmadığını teyit et.
Mevcut sistemde seçimleri yenilemek için herhangi bir ön şart veya gerekçe sunma zorunluluğu yoktur.
Eski sistemdeki kısıtlamaların yeni sistemde devam edip etmediğini anlamak yanlış seçenekleri elemeyi sağlar.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Yenilenmesi ve Görev Süresi

İpuçları

1
Türkiye'de seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) durumunda dönemin 'sıfırlanıp sıfırlanmadığını' düşünün.
2
20172017 Anayasa değişikliği ile getirilen sistemde, seçimler her zaman 55 yıllık bir paket olarak düşünülür.
3
Meclis veya Cumhurbaşkanı tarafından seçimler yenilendiğinde, seçilenlerin kalan süreyi tamamlaması gibi bir kural yoktur; yeni bir 55 yıllık dönem başlar.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin savaş sebebiyle geriye bırakılması (ertelenmesi) durumundaki süre ve yetki farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 670Soru →

Türk anayasa hukukunda yasama organının yaptığı işlemler "kanun" ve "parlamento kararı" olmak üzere iki temel gruba ayrılır. 19821982 Anayasası'nın bu iki işlem türü için öngördüğü hukuki rejimler dikkate alındığında, parlamento kararlarının özelliklerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmaz ve kural olarak yargısal denetim dışındadır.

Cevap

Parlamento kararlarının kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmadığı ve kural olarak yargısal denetim dışında olduğu ifadesi doğrudur.
Parlamento kararları, TBMM'nin iç yapısına ve çalışma düzenine ilişkin işlemler olduğu için kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onay (veya veto) mekanizmasına tabi değildir ve yargısal denetim dışındadır. Bu özellikler onları kanunlardan ayıran temel hukuki farklardır.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun ve Parlamento Kararı ayrımını yapın.
Kanunlar dış dünyaya yönelik genel düzenlemelerdir; Parlamento Kararları ise Meclis'in iç işleyişine yönelik irade açıklamalarıdır.
Bu iki işlem türü farklı usul ve denetim rejimlerine tabidir.
2
Cumhurbaşkanı'nın onay yetkisini inceleyin.
Cumhurbaşkanı kanunları onaylar veya veto eder. Parlamento kararları ise Meclis'te kabul edilince kesinleşir, kural olarak onay gerektirmez.
Yasama organının özerkliği ilkesi gereği iç işlemler yürütmenin onayına bırakılmamıştır.
3
Yargısal denetim rejimini belirleyin.
Kanunlar AYM denetimine tabidir. Parlamento kararları ise kural olarak denetim dışıdır (33 istisna hariç).
19821982 Anayasası yasama işlemlerinin hızını ve özerkliğini korumak için parlamento kararlarını kural olarak yargı bağışıklığına almıştır.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Hukuki Rejimi ve İstisnaları

İpuçları

1
Parlamento kararlarının çoğunun TBMM Genel Kurulu'nda el kaldırılarak kabul edildiğini ve o anda bittiğini düşünün.
2
Kanunların yürürlüğe girmesi için Beştepe'ye (Cumhurbaşkanlığına) gitmesi şarttır, ancak parlamento kararlarının çoğu oraya hiç uğramaz.
3
Yargısal denetim konusunda 33 ünlü istisna (İçtüzük, dokunulmazlık, üyelik) dışında kalan tüm parlamento kararlarının dokunulmaz olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Yargısal denetime tabi olan 3 istisna parlamento kararının neler olduğunu ve bunların hangi sürelerde denetlendiğini incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:50s
Soru 671Soru →

19821982 Anayasası'nın 7676. maddesinde düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları kapsamında adayların öğrenim durumu, adli sicil kaydı ve askerlik durumu gibi kriterler birlikte değerlendirilmektedir.

Aşağıdaki tabloda milletvekili adaylığı için başvuran beş farklı kişinin durumu verilmiştir:

AdayÖğrenim DurumuAdli Sicil KaydıAskerlik Durumu
Aday Iİlkokul MezunuRüşvet (Affa uğramış)Muaf
Aday IILise MezunuTaksirli Suç (22 Yıl Hapis)Tecilli
Aday IIIOkuryazarSabıkasızTerhis
Aday IVOrtaokul MezunuKasten Yaralama (1414 Ay Hapis)Muaf
Aday VÜniversite MezunuKamu Hizmetinden YasaklıTecilli

Buna göre, yukarıdaki tabloda özellikleri belirtilen adaylardan hangisi milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aday II

Cevap

Lise mezunu olan, 22 yıl taksirli suç mahkûmiyeti bulunan ve askerliği tecilli olan aday seçilme yeterliliğine sahiptir.
Lise mezunu olan ve askerliği tecilli durumda bulunan adayın seçilme yeterliliği tamdır. Taksirli bir suçtan dolayı alınan 22 yıllık hapis cezası, Anayasa'nın 7676. maddesinde belirtilen 'taksirli suçlar hariç' istisnası nedeniyle engel teşkil etmemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Öğrenim şartını kontrol et
İlkokul mezunu, lise mezunu, ortaokul mezunu ve üniversite mezunu olanlar şartı sağlar; ancak sadece okuryazar olan (Aday III) elenir.
Anayasa'ya göre en az ilkokul mezunu olmak zorunludur.
2
Adli sicil kaydını (suç türü ve süresini) analiz et
Rüşvet affa uğrasa da engeldir (Aday I elenir). Kasten işlenen 1414 aylık ceza (11 yılı aştığı için) engeldir (Aday IV elenir). Kamu hizmetinden yasaklılık engeldir (Aday V elenir).
Yüz kızartıcı suçlar affa uğrasa da engeldir; kasten işlenen suçlarda ise 11 yıllık sınır vardır.
3
Taksirli suç ve askerlik ilişiği durumunu değerlendir
Taksirli suçlar süresi ne olursa olsun (22 yıl olsa bile) engel değildir. Tecilli olmak ise 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şartını karşılar.
Anayasa değişikliği ile 'askerliğini yapmış olmak' şartı 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şeklinde esnetilmiştir.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Kriterleri

İpuçları

1
Anayasa'da hangi suç türünün (taksirli/kasten) ceza süresinden bağımsız olarak engel teşkil etmediğini düşünün.
2
Askerlik şartındaki 'ilişiği bulunmamak' ifadesinin tecil (erteleme) durumunu kapsayıp kapsamadığını hatırlayın.
3
Yüz kızartıcı suçların (örneğin rüşvet) özel veya genel affa uğraması durumunda bile seçilme engelinin devam ettiğini, öğrenim şartının ise en az ilkokul olduğunu göz önünde bulundurun.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği adaylığı için istifa etmesi gereken kamu görevlilerini ve seçilemedikleri takdirde görevlerine dönme şartlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 672Soru →

19821982 Anayasası uyarınca, milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevi veya hizmeti sürdürmekte ısrar eden bir milletvekilinin üyeliğinin düşürülmesi süreci ve bu kararın yargısal denetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üyeliğin düşmesine Meclis Genel Kurulu tarafından gizli oyla karar verilir; bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

Cevap

Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevde ısrar edilmesi durumunda üyelik, TBMM Genel Kurulu tarafından yapılan gizli oylama ve basit çoğunlukla alınan kararla sona erer; bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.
Bağdaşmazlık nedeniyle üyeliğin düşürülmesi için Meclis Genel Kurulu'nda gizli oylama yapılması ve kararın toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla alınması gerekir. Bu karara karşı hem ilgili milletvekili hem de herhangi bir diğer milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Durumun tespiti ve yetkili organın belirlenmesi.
Milletvekilinin bağdaşmayan bir görevi sürdürmesi (ısrar etmesi) durumunda yetkili organ TBMM Genel Kurulu'dur.
Anayasa uyarınca bu durum 'Meclis Kararı ile' düşme halleri arasında yer alır.
2
Oylama usulü ve yeter sayısının analizi.
Gizli oylama yapılır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karar verilir.
Milletvekilinin siyasi baskı altında kalmadan özgürce oylanabilmesi için gizli oy şartı getirilmiştir.
3
Yargısal denetim yolunun kontrolü.
Karar bir parlamento kararıdır ve Anayasa Mahkemesi (AYM) denetimine tabidir. Başvuru süresi 7 gün, AYM'nin karar süresi 15 gündür.
Milletvekili haklarının korunması amacıyla anayasal güvence sağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Bağdaşmazlık Sebebiyle Milletvekilliğinin Düşürülmesi Usulü

İpuçları

1
Milletvekilliğinin sona ermesinde; istifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık durumlarında TBMM kararı gerekir.
2
Bağdaşmazlık nedeniyle düşürülme oylamasında, diğerlerinden farklı olarak 'Gizli Oy' kuralı uygulanır.
3
Karar alındıktan sonra yargı yolu açıktır; 7 gün başvuru, 15 gün kesin karar süresi kuralını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin 'kendiliğinden', 'bildirimle' ve 'Meclis kararıyla' sona erdiği halleri bir tablo üzerinde karşılaştırarak çalışmanız kalıcılığı artıracaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 673Soru →

Milletvekillerinin görevlerini her türlü baskı ve tehditten uzak, hür iradeleriyle yerine getirebilmelerini sağlayan "yasama bağışıklıkları" (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) sistemi dikkate alındığında, 19821982 Anayasası'nın bu konudaki düzenlemeleri hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM tarafından dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili hakkında verilen bu karara karşı, 77 gün içinde sadece ilgili milletvekili Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Cevap

Dokunulmazlığın kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesine başvurma hakkı sadece ilgili milletvekiline değil, aynı zamanda herhangi bir diğer milletvekiline de tanınmıştır.
Doğru yanıt olan seçenek hatalıdır; çünkü 19821982 Anayasası'nın 8585. maddesine göre, yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurma yetkisi sadece dokunulmazlığı kaldırılan milletvekiline ait değildir; herhangi bir başka milletvekili de bu başvuruyu gerçekleştirebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama bağışıklıklarının türlerini ve temel özelliklerini analiz et.
Sorumsuzluk mutlak ve sürekliyken; dokunulmazlık nispi (kaldırılabilir) ve geçicidir.
Bağışıklıkların hukuksal sonuçlarını belirlemek için temel ayrımı bilmek gerekir.
2
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması sürecindeki yargısal denetim yolunu (Anayasa Madde 8585) incele.
Karara karşı 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurulabileceği ve Mahkemenin 1515 gün içinde karar vereceği belirlendi.
Yargısal denetim süreci ve süreleri KPSS'de belirleyici bir detaydır.
3
İptal başvurusunu yapmaya yetkili olan kişileri tespit et.
Başvurunun hem dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili hem de herhangi bir diğer milletvekili tarafından yapılabileceği sonucuna varıldı.
Seçenekteki 'sadece' ifadesinin hukuki geçerliliğini denetlemek için bu bilgi kritiktir.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve Yargısal Denetim (Anayasa m. 8585)

İpuçları

1
Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı yargı yolu açıktır; ancak bu yolu kimlerin kullanabileceğine dikkat edin.
2
Anayasa Mahkemesine başvuru süresi 77 gün, Mahkemenin karar süresi ise 1515 gündür. Başvuru hakkı sadece mağdur milletvekiliyle sınırlı mıdır?
3
Anayasa'nın 8585. maddesi uyarınca, dokunulmazlığı kaldırılan vekilin yanı sıra 'bir diğer milletvekili' de iptal isteminde bulunabilir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi hallerinde hangi durumlarda Anayasa Mahkemesine başvurulabileceğini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 674Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMMTBMM) yasama faaliyetlerini yasal bir çerçevede başlatabilmesi için gereken toplantı yeter sayısı ile genel kural olarak bir kararın kabul edilmiş sayılması için gereken en az (asgari) karar yeter sayısı aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak eşleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 200200 ve 151151

Cevap

19821982 Anayasası uyarınca TBMMTBMM'nin toplantı yeter sayısı 200200, en az karar yeter sayısı ise 151151 milletvekilidir.
19821982 Anayasası'nın 9696. maddesine göre TBMMTBMM, üye tam sayısının en az üçte biriyle (200200 milletvekili) toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151 milletvekili) az olamaz. Bu nedenle 200200 ve 151151 eşleşmesi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam milletvekili sayısını belirle.
600600 Milletvekili.
Anayasa'ya göre TBMMTBMM üye tam sayısı 600600'dür.
2
Toplantı yeter sayısını (1/31/3) hesapla.
600/3=200600 / 3 = 200.
Meclisin toplanabilmesi için üye tam sayısının en az üçte birinin hazır bulunması gerekir.
3
Karar yeter sayısı için anayasal alt sınırı (1/4+11/4 + 1) hesapla.
(600/4)+1=150+1=151(600 / 4) + 1 = 150 + 1 = 151.
Kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır ancak bu sayı üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Anahtar Kavram

Meclis Çalışmalarında Yeter Sayılar

İpuçları

1
Meclisin toplamda 600600 milletvekilinden oluştuğunu hatırlayın.
2
Toplantı için gereken oran 1/31/3, en düşük karar sınırı için gereken oran ise 1/4+11/4 + 1'dir.
3
600600'ü 33'e ve 44'e bölerek elde ettiğiniz sayılara odaklanın. Karar sayısı için bulduğunuz sonuca +1+1 eklemeyi unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Nitelikli çoğunluk gerektiren durumları (örneğin Anayasa değişikliği için 360360 ve 400400 sayılarını) inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 675Soru →

19821982 Anayasası'na göre; belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla kurulan bir meclis komisyonu aracılığıyla yürütülen bilgi edinme ve denetim yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Araştırması

Cevap

Belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla bir komisyon kurulmasını öngören denetim yolu Meclis Araştırması'dır.
Meclis araştırması, 19821982 Anayasası'na göre belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla kurulan bir komisyon aracılığıyla gerçekleştirilen faaliyettir. Bu yöntemin temel amacı bir konu hakkında detaylı veri toplamak ve meclisi aydınlatmaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Yöntemlerin temel tanımlarını hatırla.
Meclis araştırması 'bilgi edinmek' ve 'komisyon' anahtar kelimeleriyle eşleşir.
Anayasal tanımlarda her denetim yolunun kendine has bir işleyişi vardır.
2
20172017 değişikliklerini göz önünde bulundur.
Gensoru seçeneği elenir.
Güncel anayasada gensoru ve sözlü soru denetim yolları arasında yer almaz.
3
Seçenekler arasından komisyon vurgusu olanı işaretle.
Meclis araştırması doğru cevaptır.
Diğer yolların aksine araştırmada süreci yürütecek özel bir meclis komisyonu kurulur.

Anahtar Kavram

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları

İpuçları

1
Bu denetim yolu, uzmanlık gerektiren konularda meclisin detaylı rapor hazırlatmasını sağlar.
2
Soruda geçen 'komisyon' ifadesi en önemli ayırt edici noktadır.

Daha Fazla Pratik

Meclis araştırması yapılamayan konuları (örneğin devlet sırları ve ticari sırlar) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 676Soru →

Türkiye’deki mevcut anayasal sistemde halk iradesinin kesintisiz temsilini sağlamak amacıyla düzenlenen "seçimlerin yenilenmesi" ve "ara seçim" süreçlerinin işleyişi hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste hiç üyesinin kalmaması durumu; genel seçimlerin üzerinden otuz ay geçme ve seçime bir yıl kala ara seçim yapmama kısıtlamalarının dışındadır.

Cevap

Bir seçim çevresinin TBMM'de hiç üyesinin kalmaması durumunda yapılacak ara seçimlerin, anayasadaki zaman kısıtlamalarından (30 ay ve 1 yıl kuralları) muaf olduğunu belirten ifade doğrudur.
Doğru ifade, anayasanın temsil hakkını korumak adına getirdiği en güçlü istisnaya vurgu yapmaktadır. Bir seçim çevresinin (ilin) Mecliste hiç temsilcisinin kalmaması, demokrasinin temsiliyet ilkesine aykırı görüldüğünden, bu durumda yapılacak ara seçimler hem yasama döneminin başındaki 3030 aylık bekleme süresinden hem de sonundaki 11 yıllık yasak süresinden muaftır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçim türlerinin temel kurallarını ayrıştırın.
Genel seçimler 55 yılda bir yapılır. Ara seçim ise boşalan üyelikleri doldurmak içindir.
Soruda hem yenilenme hem de ara seçim süreçleri sorgulanmaktadır.
2
Ara seçim için getirilen genel kısıtlamaları hatırlayın.
1- Genel seçimden 3030 ay geçmedikçe yapılamaz. 2- Genel seçime 11 yıl kala yapılamaz. 3- Her dönemde bir kez yapılır.
Anayasal genel rejimin sınırlarını belirlemek yanlış seçenekleri elemek için gereklidir.
3
İstisnai durumları ve "%5\%5" kuralını inceleyin.
Boşalma %5\%5’e (3030 milletvekili) ulaşırsa 3030 ay kuralı kalkar ama 11 yıl kuralı devam eder.
%5\%5 kuralı ile temsilcisiz kalma kuralı arasındaki fark en yaygın hata noktasıdır.
4
Anayasa'nın 78/478/4. fıkrasındaki "Mutlak İstisna" hükmünü analiz edin.
Bir ilin veya seçim çevresinin hiç üyesinin kalmaması durumunda "yukarıda yazılı sınırlamalara tabi olmaksızın" ara seçim yapılır.
Bu ifade, hem 3030 ay hem de 11 yıl engelinin bu özel durumda geçersiz olduğunu kanıtlar.

Anahtar Kavram

Seçim Hukukunda Ara Seçim İstisnaları ve Seçimlerin Birlikteliği İlkesi
Soru 677Soru →

1982 Anayasası'na göre, milletvekili seçilen bir kişinin TBMM Genel Kurulunda yasama çalışmalarına katılabilmesi ve oy kullanabilmesi için yerine getirmesi gereken zorunlu işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM Genel Kurulunda ant içmek

Cevap

Milletvekilinin yasama çalışmalarına katılması için TBMM Genel Kurulunda ant içmesi zorunludur.
Doğru seçenek, milletvekilinin yasama görevlerine başlaması için gerekli olan hukuki usulü ifade etmektedir. 1982 Anayasası madde 81 uyarınca, milletvekili seçilenler TBMM'ye katılarak ant içmedikleri sürece yasama faaliyetlerine dahil olamazlar, oy kullanamazlar ve Meclis çalışmalarında söz alamazlar. Bu durum milletvekillinin 'görevine başlaması' için zorunlu bir ritüel ve hukuki şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilinin görevlerini fiilen yerine getirebilme şartlarını belirlemek.
Milletvekilliği sıfatının kazanılması (mazbata) ile görevin ifası (yemin) arasındaki ayrım tespit edilir.
Anayasa'ya göre sıfatın kazanılması yetki kullanımı için yeterli değildir.
2
1982 Anayasası'nın 81. maddesindeki 'Ant İçme' hükmünü analiz etmek.
Milletvekillerinin Meclis'e katılarak 'vatanın ve milletin bölünmez bütünlüğünü...' içeren metni okumalarının zorunlu olduğu görülür.
Bu işlem, milletvekilinin yasama faaliyetlerine (oy verme, söz alma, komisyon üyeliği) katılabilmesi için anayasal bir ön şarttır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Görevinin İfası ve Ant İçme

İpuçları

1
Milletvekilliği sıfatı mazbata ile kazanılır ancak yetki kullanımı için bir 'söz verme' töreni gerekir.
2
Anayasa'nın 81. maddesi milletvekillerinin Meclis çatısı altında okuması gereken bir metinden bahseder.

Daha Fazla Pratik

Ant içmeyen bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığından yararlanıp yararlanamayacağını araştırınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 678Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi ve yayımlanması sürecinde, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının "bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderemeyeceği" tek kanun türüdür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütçe kanunu

Cevap

Bütçe kanunu
Doğru yanıt olan bütçe kanunu, 19821982 Anayasası'nın 8989. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, Cumhurbaşkanının veto yetkisinin (Meclise geri gönderme) dışında tutulan tek kanun türüdür. Cumhurbaşkanı bütçe kanununu uygun bulmasa dahi yayımlamak zorundadır ancak yayımladıktan sonra Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açma hakkına sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 8989. maddesindeki kanunların yayımlanma sürecini incele.
Cumhurbaşkanının kanunları 1515 gün içinde yayımlama veya geri gönderme yetkisi olduğunu belirle.
Anayasal sürecin genel kuralını anlamak için gereklidir.
2
Madde metnindeki istisna hükmünü analiz et.
"Bütçe kanunları bu hükme (geri gönderme) tabi değildir" ifadesine ulaş.
Bütçe kanununun özel statüsünü tespit etmek için gereklidir.
3
Doğru seçeneği işaretle.
Bütçe kanunu seçeneği doğru cevaptır.
Ulaşılan anayasal bilgi ile seçenekleri eşleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Bütçe Kanununun Veto Edilemezliği

İpuçları

1
Devletin mali işlerinin aksamaması için bazı kanunların hızla yürürlüğe girmesi gerekir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının bütçe kanununu geri gönderememesi, bu kanun için yargı yolunun kapalı olduğu anlamına mı gelir?
Tahmini Süre:45s
Soru 679Soru →

1982 Anayasası ve Türk parlamento hukuku ilkeleri uyarınca; milletvekili seçilen bir kişinin İl Seçim Kurulu'ndan tutanağını (mazbata) aldığı an ile TBMM Genel Kurulu'nda ant içtiği an arasındaki sürece dair aşağıdaki hukuki tespitlerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı ve yasama dokunulmazlığı tutanağın düzenlendiği an kazanılır; ant içmek ise yasama yetkilerinin fiilen kullanılması için gerekli olan bir ifa şartıdır.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı ve yasama dokunulmazlığı tutanağın (mazbata) düzenlenmesiyle kazanılırken, ant içme işlemi bu sıfatın gerektirdiği görevlerin (oy kullanma, söz alma vb.) yerine getirilebilmesi için gereken bir ifa şartıdır.
Hukuk doktrininde milletvekilliği süreci 'sıfatın kazanılması' (iktisap) ve 'yetkilerin kullanılması' (ifa) olarak ikiye ayrılır. İl Seçim Kurulu'ndan alınan mazbata ile kişi resmen milletvekili olur ve yasama dokunulmazlığına kavuşur. Ancak bu kişinin Meclis Genel Kurulu'nda oy kullanabilmesi, söz alabilmesi veya komisyonlarda çalışabilmesi için Anayasa'daki metne uygun olarak ant içmesi zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının (ünvanının) ne zaman kazanıldığını belirle.
İl Seçim Kurulu'ndan mazbata (tutanak) alındığı an sıfat kazanılır.
Seçilme iradesinin resmi bir belgeyle somutlaşması sıfatın kazanılması için yeterlidir.
2
Yasama dokunulmazlığının başlangıç anını tespit et.
Milletvekilliği sıfatının kazanıldığı (mazbata) an başlar.
Anayasa, dokunulmazlığı seçilmiş olma statüsüne bağlamıştır, yemin törenine değil.
3
Ant içmenin (yemin) hukuki niteliğini analiz et.
Yemin, sıfatın 'kazanılması' için değil, 'kullanılması' (ifa) için şarttır.
Yemin etmeyen bir milletvekili hâlâ milletvekilidir (dokunulmazlığı vardır) ancak Meclis faaliyetlerine katılamaz.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinde İktisap (Kazanma) ve İfa (Yerine Getirme) Ayrımı

İpuçları

1
Milletvekilliği ünvanının kazanıldığı an ile görevlerin fiilen yapılabildiği anı birbirinden ayırın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığı arasındaki ilişkiyi inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 680Soru →

Milletvekili seçilme yeterliliği, demokratik temsilin temel şartlarını belirleyen anayasal bir çerçevedir. 19821982 Anayasası'nda düzenlenen bu şartlarla ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi hatalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kasten işlenen bir suçtan dolayı kesinleşmiş 1010 ay hapis cezası bulunan bir kişi, milletvekili seçilme yeterliliğini kaybeder.

Cevap

Kasten işlenen bir suçtan dolayı alınan on aylık hapis cezasının seçilme yeterliliğini kaybettireceğini savunan ifade yanlıştır; çünkü bu engel için ceza süresinin en az bir yıl olması gerekir.
Kasten işlenen suçlarda milletvekili seçilme engelinin oluşması için hükmedilen hapis cezasının toplamda 11 yıl veya daha fazla olması şarttır. Dolayısıyla 1010 aylık bir hapis cezası, suçun niteliği yüz kızartıcı değilse, seçilme yeterliliğinin kaybına yol açmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Eğitim ve yaş şartlarını kontrol et.
Adayın 18 yaşını doldurmuş ve en az ilkokul mezunu olması gerektiğini doğrula.
Anayasa'nın 76. maddesindeki temel nitelikleri belirlemek için.
2
Askerlik durumuna ilişkin güncel düzenlemeyi hatırla.
Fiilen askerlik yapma şartının kalktığını, askerlikle ilişiği bulunmamanın (tecil dahil) yettiğini gör.
2017 Anayasa değişikliği ile getirilen esnekliği değerlendirmek için.
3
Adli sicil ve mahkûmiyet şartlarını analiz et.
Taksirli suçların istisna olduğunu, yüz kızartıcı suçların affa rağmen engel olduğunu, kasten suçlarda ise 1 yıl sınırının bulunduğunu belirle.
Suçun türü ve süresinin hukuki sonuçlarını ayırt etmek için.
4
Verilen ceza süresini anayasal sınırla karşılaştır.
On aylık sürenin, kasten işlenen suçlar için öngörülen bir yıllık sınırın altında kaldığını tespit et.
Hatalı olan hukuki yargıyı saptamak için.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Mahkûmiyet Sınırları

İpuçları

1
Kasten işlenen suçlarda seçilme engelinin başlaması için gereken bir zaman eşiği vardır.
2
Yüz kızartıcı suçlarda süreye bakılmazken, normal kasten işlenen suçlarda 1 yıl kuralı geçerlidir.
3
Seçenekte verilen 10 aylık süre, Anayasa'da belirtilen 1 yıllık (12 aylık) sınırın altındadır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin seçilme şartlarını kaybetme nedeniyle sona ermesi durumlarını (kesin hüküm giyme) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 34 / 41Sonraki
Yasama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 34 | Examkin