Examkin

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar

72 soru

Soru 41Soru →

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri, dokunulmazlıkları ve görev süreleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atananların milletvekilliği, atandıkları tarihte sona erer.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atananların milletvekilliği, atandıkları tarihte kendiliğinden sona erer.
Anayasa'nın 106106. maddesinin dördüncü fıkrasına göre, bir milletvekili Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırsa, atandığı an itibarıyla milletvekilliği sıfatı sona erer. Bu durum, yasama ve yürütme erklerinin kesin ayrımının bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 106106. maddesindeki yürütme organı mensuplarının statüsünü incelemek.
Milletvekilliği ile bakanlık görevinin aynı kişide birleşemeyeceği (bağdaşmazlık) kuralına ulaşıldı.
Yürütme organının bağımsızlığını ve kuvvetler ayrılığını korumak.
2
Bakanların dokunulmazlık rejimini analiz etmek.
Bakanların hem görev suçları için özel bir soruşturma usulüne tabi olduğu hem de kişisel suçlar için milletvekili dokunulmazlığına sahip olduğu saptandı.
Yürütme faaliyetlerinin hukuki güvence altında sürdürülmesini sağlamak.
3
Görevin sona erme ve teşkilat kurma yetkilerini doğrulamak.
Bakanlıkların kanunla değil, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kurulduğu ve görevin sadece mahkûmiyetle sona erdiği teyit edildi.
20172017 anayasa değişikliği ile getirilen yeni hükûmet sisteminin kurallarını uygulamak.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği ve Yürütme Görevinin Bağdaşmazlığı

İpuçları

1
Yasama ve yürütme organlarının birbirinden ayrıldığı Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde bir kişinin aynı anda hem mecliste hem de bakanlıkta görev alıp alamayacağını düşünün.
2
Bakanların dokunulmazlığının sadece görevleriyle sınırlı olup olmadığını ve yeni bakanlıkların hangi tür düzenleyici işlemle kurulduğunu hatırlayın.
3
Anayasa'nın 106106. maddesine göre, milletvekili olan bir kişi bakan olarak atanırsa aynı anda meclis üyeliğini koruyamaz; meclis üyeliği düşer.

Daha Fazla Pratik

Bakanların cezai sorumluluğu için gereken Meclis Soruşturması sayılarını (301301, 360360, 400400) tekrar etmenizi öneririm.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 42Soru →

1982 Anayasası'na göre, yürütme organı içerisinde yer alan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları, görevlerine başlamaları ve hukuki statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından atanırlar ve Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerler.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Cumhurbaşkanı tarafından atanırlar ve Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerek görevlerine başlarlar.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, yürütme organının başı tarafından doğrudan atanır ve yasama organı (TBMM) önünde ant içerek resmen göreve başlarlar. Bu durum Anayasa'nın 106. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Atama yetkisini kontrol et.
1982 Anayasası Madde 106 uyarınca Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır.
Yürütme organının tekliği ve hiyerarşik yapısı gereği bu yetki Cumhurbaşkanına aittir.
2
Göreve başlama usulünü incele.
Atanan kişilerin göreve başlayabilmesi için TBMM önünde ant içmeleri (yemin etmeleri) gerekir.
Hukuki olarak göreve başlama anı ant içme ile gerçekleşir.
3
Milletvekilliği ile bağdaşmazlık kuralını hatırla.
Milletvekili olan birinin bu görevlere atanması durumunda milletvekilliği kendiliğinden düşer.
Yasama ve yürütme organları arasındaki kesin ayrım (sert kuvvetler ayrılığı) ilkesi gereğidir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Bakanlık ve Cumhurbaşkanı Yardımcılığı Statüsü

İpuçları

1
2017 anayasa değişiklikleri ile yürütme organının yapısında 'güvenoyu' gibi parlamenter sistem araçlarının kaldırıldığını hatırlayın.
2
Bir kişinin aynı anda hem yasama (milletvekili) hem de yürütme (bakan) organında görev alıp alamayacağını düşünün.
3
Bakanların meşruiyet kazanmak için nerede ve nasıl yemin ettiklerini (ant içtiklerini) göz önünde bulundurun.

Daha Fazla Pratik

Bakanların ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının cezai sorumluluklarını ve Meclis soruşturması sürecini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 43Soru →

Türkiye'de uygulanan mevcut hükûmet sistemi çerçevesinde, bir Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyesinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanmasıyla ilgili aşağıdaki hukuki sonuçlardan hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı, Cumhurbaşkanınca atandığı tarihte kendiliğinden sona erer.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı, atandığı tarihte kendiliğinden sona erer.
Doğru yanıt olan seçenek, 19821982 Anayasası'nın 106106. maddesindeki hükmü tam olarak yansıtmaktadır. Anayasa'ya göre, TBMM üyeleri arasından atanan Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanların milletvekilliği, atandıkları tarihte kendiliğinden sona erer. Bu kural, yasama ve yürütme erklerinin personel açısından kesin olarak ayrılmasını (sert kuvvetler ayrılığı) sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Atama Yetkisini Belirle
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Yürütme organının oluşumunda tek yetkili Cumhurbaşkanıdır.
2
Uyuşmazlık (İncompatibilite) Kuralını Uygula
Meclis üyeliği ile Cumhurbaşkanı yardımcılığı veya bakanlık aynı kişide birleşemez.
Sert kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği yasama ve yürütme personeli birbirinden ayrılmıştır.
3
Sona Erme Zamanını Tespit Et
Milletvekilliği, atama işleminin yapıldığı tarihte başka bir işleme gerek kalmadan biter.
19821982 Anayasası'nın 106106. maddesi gereği atama tarihi esas alınır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği ile Yürütme Görevinin Bağdaşmazlığı

İpuçları

1
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yasama ve yürütme organları arasında sert bir ayrılık olduğunu hatırlayın.
2
Bir kişi aynı anda hem milletvekili hem de bakan olabilir mi? Mevcut anayasa bu duruma 'hayır' diyor.
3
Milletvekilliğinin düşmesi için Meclis'te oylama yapılmasına gerek yoktur; atama gerçekleştiği an üyelik kendiliğinden biter.

Daha Fazla Pratik

Bakanların görev suçlarıyla ilgili cezai sorumluluklarını (Yüce Divan süreci) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 44Soru →

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki konumları ile Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) ile olan kurumsal bağları göz önüne alındığında, aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atananların milletvekilliği sıfatı kendiliğinden sona erer.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından atanan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların milletvekilliği sıfatı sona erer.
Doğru cevap, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından atanan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların milletvekilliği sıfatının sona erdiğini ifade eden seçenektir. 1982 Anayasası Madde 106 uyarınca, yürütme organının bu üyeleri aynı zamanda yasama organı üyesi olamazlar; atama gerçekleştiği anda milletvekilliği kendiliğinden düşer.

Adım Adım Çözüm

1
Atanma kaynaklarını belirle.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından atanır.
Yürütme organının oluşum şartlarını saptamak için bu bilgi gereklidir.
2
TBMM üyeliği ile ilişkisini incele.
Milletvekili olan bir kişi bu makamlara atanırsa, atandığı an meclis üyeliği düşer.
Anayasa'nın 106. maddesindeki açık hükmü teyit etmek gerekir.
3
Göreve başlama ve yargısal statüyü kontrol et.
Göreve başlama ant içme ile olur ve bu kişiler yasama dokunulmazlığına sahiptir.
Yürütme üyelerinin hukuki güvencelerini ve usuli şartlarını doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Yürütme Erki Üyelerinin Hukuki Statüsü ve Vekillikle İlişkisi

İpuçları

1
Türkiye'de yürütme ve yasama organları arasındaki 'sert ayrılık' ilkesini düşünün.
2
Bir kişi aynı anda hem milletvekili hem de bakanlık koltuğunda oturabilir mi?
3
Anayasa'nın 106. maddesi, meclis üyeleri arasından atananların vekillik sıfatının atama ile birlikte sona ereceğini açıkça belirtir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcılarının vekalet yetkileri ile bakanlıkların kurulma usullerini (CB Kararnamesi ile) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 45Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 anayasa değişikliği ile benimsenen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde, yürütme organı içerisinde yer alan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri ile yasama organı arasındaki ilişki yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleri, sorumlulukları ve TBMM ile olan ilişkileri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atandıkları takdirde, bu kişilerin milletvekilliği sıfatı atama işlemiyle birlikte kendiliğinden sona erer.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanmaları durumunda milletvekilliği sıfatlarının kendiliğinden sona ermesi doğru bir ifadedir.
1982 Anayasası'nın 106. maddesinin 4. fıkrası uyarınca, TBMM üyeleri (milletvekilleri) Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atandıkları takdirde yasama organındaki üyelikleri (milletvekillikleri) kendiliğinden sona erer. Bu düzenleme sert güçler ayrılığının ve yürütme ile yasama üyeliklerinin ayrıştırılmasının bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Hükümet sistemindeki değişikliği analiz etme
2017 yılında parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmiştir.
Yürütme organının yapısı ve yasama ile ilişkisi bu sistem değişikliği ile temelden sarsılmıştır.
2
Anayasa'nın 106. maddesini değerlendirme
Madde 106/4: 'Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırlarsa üyelikleri sona erer.'
Yasama ve yürütme organları arasındaki üyelik bağının kesin olarak koparılması hedeflenmiştir.
3
Sorumluluk ve denetim mekanizmalarını kontrol etme
Gensoru, güvenoyu gibi parlamenter denetim yolları kaldırılmış; siyasi sorumluluk TBMM'den Cumhurbaşkanına kaydırılmıştır.
Bakanların artık TBMM'ye karşı değil, sadece kendilerini atayan Cumhurbaşkanına karşı sorumlu olmaları sistemin gereğidir.

Anahtar Kavram

Yürütme Üyelerinin Yasama Statüsü ve Sorumluluğu

İpuçları

1
2017 anayasa değişiklikleri ile yasama ve yürütme organları arasındaki üyelik bağının nasıl düzenlendiğini ve denetim yollarındaki değişiklikleri hatırlayınız.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların 'Meclis Soruşturması' sürecindeki sayısal verileri (301, 360, 400) bir tablo yaparak pekiştiriniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 46Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan güncel hükümler çerçevesinde, yürütme organının bir parçası olan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri, yetkileri ve teşkilat yapısı kanunla düzenlenir.

Cevap

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması ve teşkilat yapısının kanunla düzenlendiğini belirten ifade yanlıştır; bu işlemler Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile yapılır.
1982 Anayasası'nın 106. maddesinin son fıkrasına göre; 'Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri ile teşkilat yapısı Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.' Bu nedenle, bu işlemlerin kanunla yapıldığını savunan ifade anayasal olarak hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organının yapısal unsurlarını analiz et.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların Cumhurbaşkanına bağlı, hiyerarşik bir yapıda olduğu görülür.
Yürütmenin tekli yapısını anlamak için yetki kaynağını belirlemek gerekir.
2
Bakanlıkların hukuki dayanağını (Anayasa Madde 106) incele.
2017 anayasa değişikliği ile 'kanunla kurulma' usulünün değiştiği tespit edilir.
Yürütmenin kendi teşkilatını düzenleme yetkisinin sınırlarını belirlemek için gereklidir.
3
Kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ayrımını yap.
Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkilerinin CBK ile düzenlendiği netleşir.
Hangi alanların yasama, hangi alanların yürütme düzenleyici işlemine tabi olduğunu ayırt etmek temel KPSS bilgisidir.

Anahtar Kavram

Bakanlıkların Teşkilat Yapısının Düzenlenme Yöntemi

İpuçları

1
Bakanlıkların nasıl kurulduğuna dikkat edin; 2017 anayasa değişikliği bu konuda önemli bir yetki devri yapmıştır.
2
Yürütme organı artık kendi teşkilat yapısını (bakanlıkları) meclis onayı (kanun) beklemeksizin düzenleyebilmektedir.
3
Anayasa madde 106'ya göre bakanlıklar 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' ile kurulur; kanunla değil.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenen diğer alanları (üst düzey kamu yöneticileri, DDK yapısı vb.) inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bakanlıkların kurulması idari bir teşkilatlanma meselesidir. Mevcut sistemde yürütmenin hızlı hareket edebilmesi için bu yetki yasamanın (kanun) elinden alınarak yürütmenin düzenleyici işlemine (CBK) verilmiştir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 47Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin işleyişi dikkate alındığında, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili olan bir kişinin bakan olarak atanması durumunda, bu kişinin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği kendiliğinden sona erer.

Cevap

Milletvekili olan bir kişinin bakan olarak atanması durumunda, milletvekilliği sıfatının kendiliğinden sona ermesi doğru bir ifadedir.
1982 Anayasası'nın 106. maddesi açıkça belirtir ki; 'Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırlarsa üyelikleri sona erer.' Bu durum, yürütme organının yasama organından tamamen ayrılmasını hedefleyen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organı üyelerinin (Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakanlar) atama kaynağını belirleyin.
Bu makamlar doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Yürütme yetkisi tek elde toplandığı için atama yetkisi de Cumhurbaşkanı'na aittir.
2
Yasama üyeliği (milletvekilliği) ile yürütme görevinin aynı kişide birleşip birleşemeyeceğini kontrol edin.
İki görev aynı anda yürütülemez; atama yapıldığında milletvekilliği düşer.
Sert kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği yasama ve yürütme üyelikleri birbirinden ayrılmıştır.
3
Siyasi sorumluluk ve idari teşkilat kurallarını gözden geçirin.
Sorumluluk Cumhurbaşkanı'nadır ve teşkilatlanma CBK (Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi) ile yapılır.
Hükümet sisteminin doğası gereği meclise karşı siyasi sorumluluk (güvensizlik oyu vb.) kaldırılmıştır.

Anahtar Kavram

Yasama ve Yürütme Arasındaki Üyelik Bağdaşmazlığı

İpuçları

1
Bir kişi aynı anda hem yasa yapan organın (meclis) üyesi hem de yürüten organın (bakanlık) üyesi olabilir mi?
2
Bakanların kime karşı sorumlu olduğuna ve bakanlıkların ne tür bir hukuki belge (kanun mu kararname mi) ile kurulduğuna dikkat edin.
3
Anayasa'nın 106. maddesi, yürütme görevine atanan milletvekillerinin meclis koltuğunu boşaltması gerektiğini söyler.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcılarının ve bakanların görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılanma usulü olan 'Meclis Soruşturması' sürecindeki sayısal yeter sayılarını çalışmanız bu konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Eğer seçeneklerde çelişkiye düşerseniz, parlamenter sistem (eski) ile başkanlık sistemi (yeni) arasındaki farkları hatırlayın. Eski sistemde bakanlar meclis içinden seçilirdi ve vekillikleri devam ederdi; yeni sistemde ise yürütme yasamanın dışındadır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 48Soru →

Yürütme organının yapısal unsurları arasında yer alan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluk süreçlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun gizli oyuyla ilgili kişinin Yüce Divana sevk edilmesine karar verilir.

Cevap

Meclis soruşturması sonucunda bir bakanın veya Cumhurbaşkanı yardımcısının Yüce Divana sevk edilebilmesi için TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (400400 milletvekili) gizli oyu şarttır.
Meclis soruşturması sürecinde hiyerarşik bir oylama sistemi vardır. Soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üç (360360) çoğunluğuyla karar verilirken, dosyanın nihai olarak Anayasa Mahkemesine (Yüce Divan) gönderilmesi için üye tamsayısının üçte iki (400400) çoğunluğu gerekir. Beşte üç çoğunluğu yeterli gören ifade bu nedenle yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması açılma talebi için gereken sayıyı belirle.
Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301).
Anayasal sürecin başlaması için ilk aşamadır.
2
Soruşturma açılmasına karar verilmesi için gereken çoğunluğu kontrol et.
Üye tamsayısının beşte üçü (360360).
Komisyonun kurulması ve incelemenin başlaması için nitelikli çoğunluk gerekir.
3
Yüce Divana sevk (yargılama aşamasına geçiş) için gereken karar yeter sayısını teyit et.
Üye tamsayısının üçte ikisi (400400).
En ağır hukuki aşama olduğu için en yüksek nitelikli çoğunluk aranır.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Karar Yeter Sayıları

İpuçları

1
Meclis soruşturmasında üç farklı sayısal aşama (301, 360, 400) olduğunu hatırla.
2
Yüce Divana sevk kararı, bir kişiyi doğrudan Anayasa Mahkemesi önüne çıkardığı için en yüksek çoğunluğu gerektirir.
3
Soruşturma açma kararı için 360360, Yüce Divana sevk kararı için 400400 oy gereklidir.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divana sevk edilen bir bakanın görevinin ne zaman sona erdiğini (sevk anında mı mahkumiyet anında mı) araştırın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 49Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları, görevleri ve hukuki sorumlulukları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlar, yürüttükleri hükümet politikaları ve siyasi tercihleri sebebiyle Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumlu olup gensoru ile görevden düşürülebilirler.

Cevap

Bakanların TBMM'ye karşı kolektif sorumluluğunun bulunması ve gensoru ile görevden düşürülebilmeleri, mevcut hükümet sisteminde yer almayan, mülga (kaldırılmış) parlamenter sistem özellikleridir.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde bakanlar Meclis'e karşı değil, sadece kendilerini atayan Cumhurbaşkanına karşı siyasi sorumluluk taşırlar. Dolayısıyla Meclis'in bakanları siyasi bir kararla (gensoru) görevden alma yetkisi bulunmamaktadır. Gensoru mekanizması 2017 anayasa değişiklikleri ile hukuk sistemimizden çıkarılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Hükümet sisteminin temel karakterini belirle.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütme tek başlıdır ve Meclis'ten güvenoyu almaz.
Bakanların kime karşı sorumlu olduğunu ve denetim yollarını belirlemek için gereklidir.
2
Siyasi denetim yollarını analiz et.
Gensoru ve güvenoyu mekanizmaları 2017 değişikliği ile tamamen kaldırılmıştır.
Hangi denetim yollarının güncel olmadığını tespit etmek için.
3
Bakanların sorumluluk merciini teyit et.
Bakanlar sadece Cumhurbaşkanına karşı siyasi sorumluluk taşırlar.
Yanlış olan önermeyi (Meclis'e karşı sorumluluk) elemek için.

Anahtar Kavram

Yürütme Erkinin Siyasi Sorumluluğu ve Denetimi

İpuçları

1
2017 Anayasa değişikliği ile Türkiye'de hükümet sisteminin değiştiğini ve bazı eski denetim yollarının artık kullanılmadığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması sürecindeki üç aşamalı sayısal yeter sayıları (301301, 360360, 400400) tekrar gözden geçirilmelidir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 50Soru →

Milletvekili (A), Cumhurbaşkanı tarafından bir bakanlığa atanmıştır. Bu atama ve bakanın görevleriyle ilgili cezai sorumluluğu süreci hakkında 1982 Anayasası'nda yer alan güncel hükümler uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili (A)'nın Meclis üyeliği bakan olarak atandığı an kendiliğinden sona erer ve görevleriyle ilgili suç işlediği iddiasıyla hakkında Meclis soruşturması açılması için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301 milletvekili) önerge vermesi gerekir.

Cevap

Bakan olarak atanan milletvekilinin üyeliği kendiliğinden sona erer ve görev suçları için Meclis soruşturması süreci en az 301 milletvekilinin önergesiyle başlatılabilir.
Anayasa'nın güncel hükümleri uyarınca yürütme organında yer alan bir bakanın TBMM üyeliği devam edemez; atama ile birlikte milletvekilliği sona erer. Ayrıca bakanların görevleriyle ilgili işledikleri suçlar için öngörülen Meclis soruşturması sürecinde önerge verme yetkisi en az 301301 milletvekiline tanınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Atama ve milletvekilliği ilişkisini değerlendir
1982 Anayasası Madde 106 uyarınca TBMM üyeleri, bakan atanırlarsa üyelikleri sona erer.
Yasama ve yürütme erklerinin kişisel bazda birleşmesini önlemek (Sert kuvvetler ayrılığı).
2
Cezai sorumluluk için ilk aşama olan önerge şartını belirle
Meclis soruşturması açılabilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) önerge vermelidir.
Anayasa Madde 106/5'te belirtilen sayısal gereklilik.
3
Eski sistemden kalan denetim yollarının varlığını kontrol et
Güvenoyu ve Gensoru mekanizmaları yürürlükten kaldırılmıştır.
2017 anayasa değişiklikleri ile hükümet sisteminin değişmesi.

Anahtar Kavram

Bakanların Hukuki Statüsü ve Cezai Sorumluluğu

İpuçları

1
2017 anayasa değişiklikleri ile yürütme ve yasama arasındaki üyelik bağı tamamen koparılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Bakanların kişisel suçları ile görev suçları arasındaki yargılama usulü farklarını inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 51Soru →

1982 Anayasası'nın mevcut hükümleri çerçevesinde, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla yürütülen Meclis soruşturması süreci ve bu sürecin hukuki sonuçlarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında Yüce Divana sevk kararı alınan bir bakanın görevi, Anayasa Mahkemesi tarafından seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edildiği anda sona erer.

Cevap

Hakkında Yüce Divana sevk kararı alınan bir bakanın görevinin sona ermesi için mahkûmiyet kararının beklenmesi gerektiği yönündeki ifade yanlıştır; görev sevk anında sona erer.
1982 Anayasası'nın 106106. maddesi uyarınca, hakkında Meclis soruşturması açılan ve Yüce Divana sevk edilen bir Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi, herhangi bir mahkûmiyet kararı beklenmeksizin sevk kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer. Bu durum, Cumhurbaşkanı'nın statüsünden (onun görevi ancak seçilmeye engel suçtan mahkûmiyetle biter) ayrılan kritik bir farktır.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması sürecinin aşamalarını belirleme
Süreç; önerge (301301), soruşturma kararı (360360), komisyon raporu ve Yüce Divan sevki (400400) aşamalarından oluşur.
Anayasal sürecin sayısal ve usuli niteliklerini doğrulamak için gereklidir.
2
Yürütme organı üyelerinin Yüce Divana sevkinin sonuçlarını analiz etme
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar için sevkin doğrudan görevi sona erdirdiği, Cumhurbaşkanı için ise görevin ancak mahkûmiyetle sona erdiği tespit edilir.
Farklı makamlar arasındaki anayasal statü farkını ortaya koyarak hatalı bilgiyi ayırt etmek için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki hukuki durumları karşılaştırma
Bakanların görevinin mahkûmiyetle değil, sevk kararıyla bittiği anlaşılarak yanlış seçenek belirlenir.
Anayasa Madde 106106 hükmüne tam uyum sağlamak için son kontrol yapılır.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Cezai Sorumluluk

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı ile bakanların cezai sorumluluk süreçleri ve yargılama sonuçları arasındaki farkları hatırlayın.
2
Meclis soruşturmasında Yüce Divana sevk kararının yürütme üyelerinin görevi üzerindeki anlık etkisine odaklanın.
3
Anayasa'nın 106106. maddesi, 'Yüce Divana sevk edilenlerin görevi sona erer' diyerek mahkûmiyet şartı aramamaktadır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın Yüce Divana sevki durumunda görevinin devam edip etmediği hususunu Bakanlar ile karşılaştırmalı olarak çalışın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 52Soru →

Türkiye'de mevcut anayasal düzenlemeler çerçevesinde, bir milletvekilinin Cumhurbaşkanı tarafından bakan olarak atanması durumunda hukuki statüsü ve göreve başlama süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı sona erer ve TBMM Genel Kurulunda ant içerek görevine başlar.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı sona erer ve TBMM Genel Kurulunda ant içerek görevine başlar.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Eğer bir milletvekili bakan olarak atanırsa, TBMM üyeliği (milletvekilliği) sona erer. Atanan bakanlar, TBMM Genel Kurulunda ant içerek görevlerine başlarlar.

Adım Adım Çözüm

1
Atama makamını ve usulünü belirle.
Bakanlar doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır.
Yürütme yetkisinin tek elde (Cumhurbaşkanı) toplanmış olması.
2
Yasama ve yürütme arasındaki üyelik bağını kontrol et.
Bakan atanan kişinin TBMM üyeliği sona erer.
Anayasa'nın 106. maddesi uyarınca yasama ve yürütme görevlerinin aynı kişide birleşememesi.
3
Göreve başlama ritüelini tespit et.
TBMM önünde ant içilir.
Bakanların hukuki olarak yetki kullanabilmesi için anayasal bir zorunluluk olması.

Anahtar Kavram

Bakanların Atanması ve Milletvekilliği ile Bağdaşmazlık

İpuçları

1
Türkiye'deki 2017 anayasa değişikliği ile yürütme organının yapısı nasıl değiştiğini hatırlayın.
2
Bakanların meclis içinden mi yoksa dışından mı atandığına ve atananların meclis bağının kopup kopmadığına odaklanın.
3
Milletvekilliği sona eren bir bakanın, görevine resmiyet kazandırmak için parlamentoda yaptığı töreni düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcılarının vekalet süreçlerini ve bakanların cezai sorumluluklarını (Meclis Soruşturması) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 53Soru →

19821982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları, nitelikleri, sorumlulukları ve görevlerinin sona ermesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divan’da yargılanan bir Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi, Yüce Divan'a sevk kararı ile birlikte kendiliğinden sona erer.

Cevap

Yüce Divan’da yargılanan bir Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevinin sevk kararı ile kendiliğinden sona ereceği ifadesi yanlıştır; görev ancak mahkûmiyet halinde sona erer.
Anayasa'nın 106106. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevinin sona ermesi için Yüce Divan'da yargılanıyor olmaları değil, bu yargılama sonucunda 'seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmiş olmaları' şarttır. Sadece sevk kararı verilmiş olması görevi sona erdirmez.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organı üyelerinin cezai sorumluluk sürecini analiz et.
Meclis soruşturması sonucunda üye tamsayısının üçte ikisinin (400400 milletvekili) gizli oyuyla Yüce Divan'a sevk kararı alınabilir.
Anayasal sürecin hangi aşamasında hangi sonucun doğduğunu belirlemek için gereklidir.
2
Yüce Divan'a sevkin görev üzerindeki etkisini incele.
Anayasa'da Cumhurbaşkanı için 'Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanı seçime katılma kararı alamaz' denilmesine rağmen, yardımcılar ve bakanlar için sevkin görevi düşüreceğine dair bir hüküm yoktur.
Referral (sevk) ile Termination (sona erme) arasındaki farkı ayırt etmek için.
3
106106. maddedeki görevin sona erme şartını tespit et.
İlgili madde: 'Yüce Divan’da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer.'
Görevin düşmesi için yargılamanın mahkûmiyetle sonuçlanması gerektiğini teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Cezai Sorumluluğu ve Görev Süreleri

İpuçları

1
Cezai sorumluluk sürecinde 'sevk' ile 'mahkûmiyet' arasındaki farka odaklanın.
2
Hangi aşamada görevin sona erdiğini belirten Anayasa maddesini (106106) hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığına vekâlet eden kişinin yetkileri ve makamın boşalması durumundaki 4545 günlük süreyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 54Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılı anayasa değişikliği ile hayata geçirilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların parlamentoyla olan hukuki ilişkileri, görevlerine bağlı sorumlulukları ve statüleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında, görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle meclis soruşturması açılması istenebilir ve bu kişiler siyasi bakımdan sadece Cumhurbaşkanına karşı sorumludurlar.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, siyasi olarak yalnızca Cumhurbaşkanına karşı sorumlu olup, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 milletvekili) tarafından verilecek bir önerge ile meclis soruşturmasına tabi tutulabilirler.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde bakanlar ve Cumhurbaşkanı yardımcıları parlamentoya karşı siyasi olarak sorumlu değildir (Gensoru yoktur); sadece Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınırlar. Ancak görev suçları için TBMM denetimi 'Meclis Soruşturması' yoluyla devam eder. Önerge vermek için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Atama ve milletvekilliği ilişkisini değerlendir.
Milletvekilliği sona erer.
Yürütme ve yasama organlarının katı ayrılığı ilkesi gereği, bir kişi aynı anda iki görevde bulunamaz.
2
Siyasi sorumluluk makamını belirle.
Sorumluluk sadece Cumhurbaşkanına karşıdır.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde bakanlar halka karşı doğrudan sorumlu olan Cumhurbaşkanının maiyeti (sekreteryası) statüsündedir.
3
Hukuki (cezai) sorumluluk usulünü incele.
Meclis Soruşturması süreci işletilir.
Görevden kaynaklanan suçlarda yasama organının denetim ve yargıya sevk yetkisi korunmuştur.
4
Meclis soruşturmasındaki sayısal çoğunlukları kontrol et.
Önerge için 301301, Açılma için 360360, Sevk için 400400 oy gerekir.
Anayasanın 106. maddesi bu nitelikli çoğunlukları açıkça düzenlemiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Yürütmenin Sorumluluğu

İpuçları

1
2017 anayasa değişiklikleri ile yasama ve yürütme arasındaki 'siyasi' bağların (güvenoyu, gensoru) nasıl değiştiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması komisyonunun oluşumunu ve raporun görüşülme sürelerini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 55Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların "hukuki statüleri" ve "sorumluluk rejimleri" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan şahsi suçları bakımından milletvekilleriyle aynı şekilde yasama dokunulmazlığına sahiptirler.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan şahsi suçları bakımından milletvekilleriyle aynı şekilde yasama dokunulmazlığına sahiptirler.
1982 Anayasası'nın 106. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar. Bu durum, onların şahsi bir suç işlemeleri halinde tıpkı bir milletvekili gibi TBMM tarafından dokunulmazlıkları kaldırılmadığı sürece yargılanamayacakları anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organı üyelerinin (CB yardımcıları ve bakanlar) anayasal statüsünü belirleyin.
Bu kişiler milletvekili olmasalar dahi yürütmenin üst düzey siyasi figürleridir.
2017 değişikliği ile bu makamlar tamamen Cumhurbaşkanına bağlı hale getirilmiştir.
2
Suç türlerini ve uygulanacak rejimleri birbirinden ayırın.
Görevle ilgili suçlar için 'Meclis Soruşturması', görev dışı suçlar için 'Yasama Dokunulmazlığı' rejimi geçerlidir.
Anayasa'nın 106. maddesi bu iki durumu farklı usullere bağlamıştır.
3
Anayasa Madde 106/9 hükmünü analiz edin.
Hüküm: 'Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar.'
Bu ifade, meclis üyesi olmayan bu kişilerin de yargılanabilmesi için dokunulmazlıklarının kaldırılması gerektiğini kanıtlar.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Yasama Dokunulmazlığı

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların şahsi suçları ile görev suçları arasındaki usul farkına odaklanın.
2
Anayasa'nın 106. maddesinin son fıkrasını hatırlayın: Bu kişiler meclis üyesi olmasalar bile 'yasama dokunulmazlığı' zırhına sahiptirler.
3
Bakanların yargılanabilmesi için; görev suçlarında 'Yüce Divan', şahsi suçlarda ise 'Dokunulmazlığın Kaldırılması' süreci işletilmelidir.

Daha Fazla Pratik

Bakanların görevleriyle ilgili suçlardan dolayı meclis soruşturması açılması için gereken sayısal çoğunlukları (301-360-400) gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 56Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, görevinden ayrılmış bir bakanın, bakanlık yaptığı dönemdeki görevleriyle ilgili işlediği iddia edilen suçlardan dolayı cezai sorumluluğu ve yargılanma süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görev süresi dolmuş olsa bile, görevle ilgili suçlardan dolayı ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi kararıyla Meclis soruşturması açılabilir ve yargılama Yüce Divan'da yapılır.

Cevap

Görev süresi dolmuş olsa bile, görevle ilgili suçlardan dolayı ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi kararıyla Meclis soruşturması açılabilir ve yargılama Yüce Divan'da yapılır.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir. Bu usul, ilgili kişilerin görevleri sona erdikten sonra da görevleriyle ilgili işledikleri iddia edilen suçlar için uygulanmaya devam eder. Yargılama makamı ise Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Kişinin hukuki statüsünü ve suçun niteliğini belirle.
Eski bakan ve görevle ilgili suç iddiası.
Anayasa'da görevle ilgili suçlar için özel bir usul öngörülmüştür.
2
Anayasa'nın 106. maddesindeki cezai sorumluluk hükmünü incele.
Meclis soruşturması usulünün, görev sona erdikten sonra da devam ettiği sonucuna ulaş.
Hukuk devletinde görevle ilgili suçların takibi, kişinin görevden ayrılmasıyla genel hükümlere dönmez.
3
Yargılama makamını teyit et.
Yüce Divan (Anayasa Mahkemesi).
Bakanların görev suçları için münhasır yargılama merciidir.

Anahtar Kavram

Bakanların Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması

İpuçları

1
Bakanların görevleriyle ilgili suçlar ile kişisel suçları arasındaki yargılama farkını hatırlayın.
2
Meclis soruşturması usulünün sadece görevdeki bakanlar için mi yoksa eski bakanlar için de mi geçerli olduğunu düşünün.
3
Anayasa Madde 106: 'Bu fıkra hükümleri, görevleri bittikten sonra da uygulanır' ibaresine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması açılması için gereken üye tamsayısı oranlarını (301, 360, 400) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 57Soru →

Türkiye'nin mevcut anayasal düzenlemeleri çerçevesinde, yürütme organı içerisinde yer alan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların göreve gelişleri ve hukuki statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından atanırlar ve milletvekili seçilme şartlarını taşımaları gerekir.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınırlar; bu kişilerin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmaları gerekmektedir.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınırlar. Bu kişilerin milletvekili olma zorunluluğu bulunmamakla birlikte, milletvekili seçilebilmek için gereken genel şartları (nitelikleri) taşımaları anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organının başını belirle.
1982 Anayasası'na göre yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir.
Yürütme içindeki hiyerarşiyi anlamak için en üst yetkiyi bilmek gerekir.
2
Atama yetkisini kontrol et.
Cumhurbaşkanı yardımcılarını ve bakanları atama ve görevden alma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı'na verilmiştir.
Mevcut sistemde (Başkanlık tipi) yürütme organı tek başlığa sahiptir.
3
Atanacak kişilerde aranan nitelikleri incele.
Bu kişilerin milletvekili seçilme yeterliliğine (yaş, eğitim, adli sicil vb.) sahip olması gerekir.
Anayasa'nın 106. maddesindeki açık hüküm bu şartı aramaktadır.

Anahtar Kavram

Yürütme organının tekliği ve Cumhurbaşkanı'nın atama yetkisi

İpuçları

1
Mevcut sistemde yürütme yetkisinin tek bir kişide toplandığını ve diğer görevlilerin onun yardımcısı statüsünde olduğunu hatırla.
2
Bakanların meclise karşı mı yoksa onları atayan kişiye karşı mı sorumlu olduğunu düşün.
3
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanabilmesi için milletvekili olma şartı yoktur, ancak milletvekili seçilebilme 'yeterliliğine' sahip olmaları gerekir.

Daha Fazla Pratik

Bakanların veya yardımcıların suç işlemeleri durumunda meclis tarafından nasıl denetlendiklerini (Meclis Soruşturması) inceleyebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 58Soru →

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde bakanların ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının hukuki statüleri, yasama organı ile ilişkileri ve cezai sorumluluk rejimlerine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi 19821982 Anayasası hükümleriyle tam olarak örtüşmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divana sevk edilen bir bakanın görevi bu kararla birlikte kendiliğinden sona ererken, Cumhurbaşkanı hakkında Yüce Divan'a sevk kararı alınması görevini sona erdirmez.

Cevap

Yüce Divana sevk edilen bir bakanın görevi sona ererken, Cumhurbaşkanının görevinin sona ermemesi bu iki makam arasındaki temel anayasal farklardan biridir.
Anayasa'nın 106106. maddesinin 66. fıkrası 'Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer' derken, 105105. maddenin 55. fıkrası Cumhurbaşkanı için 'görevi sona ermez' hükmünü amirdir. Bu ince ayrım, yürütmenin başı ile yardımcıları arasındaki hiyerarşik ve hukuki statü farkını göstermesi bakımından kritiktir.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organı üyelerinin (Cumhurbaşkanı, CB Yardımcısı, Bakan) Yüce Divan'a sevk edilme sonuçlarını analiz et.
Bakanlar ve CB yardımcıları için sevk kararı 'görevi sona erdiren' bir işlemken, Cumhurbaşkanı için 'seçim kararı alma yetkisini kısıtlayan' ancak görevi bitirmeyen bir işlemdir.
Anayasa'nın 105105 ve 106106. maddeleri bu ayrımı net bir şekilde belirlemiştir.
2
Bakanların milletvekilliği statüsünü değerlendir.
Atama anında milletvekilliği 'sona erer'.
Yasama ve yürütme organlarının katılığı (sert kuvvetler ayrılığı) gereği aynı kişinin her iki makamda bulunması yasaklanmıştır.
3
Cezai sorumluluk ve dokunulmazlık kapsamını kontrol et.
Bakanlar görev süresince hem şahsi hem görev suçları için dokunulmazlığa sahiptir; görev suçları için ise özel bir usul (Meclis Soruşturması) öngörülmüştür.
Anayasa madde 106/4106/4 gereği milletvekili dokunulmazlığı bakanlar için de aynen uygulanır.
4
Meclis soruşturması sayısal sınırlarını teyit et.
Öneri için 301301 (salt çoğunluk), Karar için 360360 (3/53/5), Sevk için 400400 (2/32/3) oyu gereklidir.
Meclis'in denetim yetkisinin nitelikli çoğunluklarla korunması amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Hukuki Statüsü ve Cezai Sorumluluğu

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı ile bakanların Yüce Divan'a sevk edilmelerinin hukuki sonuçlarını karşılaştırın.
2
Anayasa'nın 105105 ve 106106. maddelerindeki 'Yüce Divan'a Sevk' başlıklarını inceleyerek hangisinin görevinin düştüğünü hatırlayın.
3
Bir bakan Yüce Divan'a sevk edildiği an koltuğunu kaybederken, Cumhurbaşkanı'nın görevi ancak mahkumiyetle (kesin hükümle) biter.

Daha Fazla Pratik

Bakanların cezai sorumluluğu için gereken 301-360-400 sayılarını ezberlemek için bir basamak tablosu oluşturun.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 59Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan güncel düzenlemeler doğrultusunda, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları, görevleri ve hukuki statüleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanırlar.

Cevap

Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanların Cumhurbaşkanı tarafından atanması ifadesi doğrudur.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, herhangi bir meclis onayına (güvenoyu) gerek kalmaksızın, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip kişiler arasından Cumhurbaşkanı tarafından serbestçe atanırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Atama yetkisini kontrol et.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Yürütme yetkisi ve sorumluluğu Cumhurbaşkanı'na aittir.
2
Adaylık şartlarını değerlendir.
Adayların milletvekili seçilme yeterliliğine (yaş, eğitim, adli sicil vb.) sahip olması gerekir.
Yürütme organının üst düzey yöneticileri için yasama üyeliği kriterleri esas alınmıştır.
3
Mevcut milletvekillerinin durumunu analiz et.
Milletvekili iken atananların meclis üyeliği düşer.
Kuvvetler ayrılığı gereği yasama ve yürütme üyelikleri aynı kişide birleşemez.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Yürütme Yapısı

İpuçları

1
Bakanlar meclis tarafından mı seçilir yoksa tek bir kişi tarafından mı atanır?
2
Bir milletvekili bakan olduğunda hem yasama hem yürütme görevini aynı anda yürütebilir mi?
3
2017 Anayasa değişikliği ile 'güvenoyu' ve 'bakanlıkların kanunla kurulması' gibi kurallar nasıl değişti?

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanına vekalet etme kurallarını ve bu süreçte yardımcıların yetkilerini incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:50s
Soru 60Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla işletilen cezai sorumluluk süreci ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Genel Kurulu tarafından Yüce Divan’a sevk kararı verilen bir bakanın bakanlık sıfatı, bu kararın alındığı an itibarıyla kendiliğinden sona erer.

Cevap

Yüce Divan'a sevk kararı verilen bakanın görevinin kendiliğinden sona ereceği yönündeki ifade yanlıştır; görevin sona ermesi için mahkûmiyet şarttır.
1982 Anayasası'nın 106. maddesinin son fıkrası açıkça 'Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona ermez.' hükmünü içermektedir. Görevin sona ermesi için yargılama sonucunda 'seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilme' şartı aranır. Bu nedenle, sevk kararıyla birlikte görevin kendiliğinden sona ereceğini iddia eden ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması önerge şartını belirle.
Üye tamsayısının salt çoğunluğu olan 301301 milletvekilinin imzası gereklidir.
Sürecin başlatılması için yasal asgari sınırın tespiti.
2
Soruşturma açılması karar yeter sayısını kontrol et.
Üye tamsayısının beşte üçü (360360) gizli oyu ile soruşturma açılmasına karar verilir.
Önergenin kabul edilip komisyon kurulması için gereken irade.
3
Yüce Divan'a sevk kararının niteliğini analiz et.
Üye tamsayısının üçte ikisinin (400400) gizli oyuyla sevk kararı alınır.
Yargılama aşamasına geçiş için gereken en yüksek nitelikli çoğunluk.
4
Sevk kararının hukuki sonuçlarını değerlendir.
Sevk kararı ile görev sona ermez, ancak ilgili kişi seçim kararı alamaz.
Yargılamanın devam ettiği süreçte yürütme yetkisinin korunması ile seçim güvenliğinin dengelenmesi.
5
Görevin sona erme koşulunu netleştir.
Anayasa m. 106 uyarınca, yalnızca seçilmeye engel bir suçtan 'mahkûmiyet' durumunda görev sona erer.
Masumiyet karinesi gereği nihai yargı kararına kadar statünün korunması.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Cezai Sorumluluk

İpuçları

1
Cezai sorumluluk sürecinde meclisin kullandığı 'soruşturma açma' ve 'Yüce Divan'a sevk etme' kararlarının hukuki niteliklerini karşılaştırın.
2
Bir kamu görevlisinin görevinin sona ermesi için masumiyet karinesi uyarınca kesinleşmiş bir yargı kararı (mahkûmiyet) gerekip gerekmediğini düşünün.
3
Anayasa'nın 106. maddesinde yer alan 'Yüce Divana sevk edilen... bakanın görevi sona ermez' ibaresini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluk süreci ile bakanlarınki arasındaki benzerlikleri ve 'seçim kararı alamama' kısıtlamasını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 3 / 4Sonraki