Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorKamu Tüzel Kişiliği ve Kurulması

19821982 Anayasası'nın "İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzel kişiliği" başlıklı 123123. maddesi ile Türk idari teşkilatının yapısına ilişkin diğer anayasal hükümleri dikkate alındığında; kamu tüzel kişiliğinin kazanılması, kurulma usulleri ve bu kişiliğe sahip olmanın hukuki sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Anayasa'nın 123123. maddesinde yer alan "Kamu tüzel kişiliği, ancak kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur" hükmü genel bir kural olup; mahalli idare birimleri (belediye, köy) ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları münhasıran kanunla kurulmak zorundadır.
  2. B
    Bakanlıklar, devlet tüzel kişiliğinin hiyerarşik yapısı içerisinde yer aldıkları için müstakil bir kamu tüzel kişilikleri bulunmaz; ancak Anayasa'nın 124124. maddesi uyarınca kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda yönetmelik çıkarma yetkisine sahiptirler.
  3. Anayasa'nın 123123. maddesindeki yetki uyarınca; üniversiteler, TRT ve il özel idareleri gibi kamu tüzel kişiliğine sahip tüm birimler, idari teşkilatın işleyişindeki hız ve esnekliği sağlamak amacıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kurulabilir.Cevap
  4. D
    Devlet tüzel kişiliği (merkezi idare) ile kamu tüzel kişiliğine sahip yerinden yönetim kuruluşları arasındaki denetim ilişkisi idari vesayettir ve bu yetki anayasal bir zorunluluk olan 'idarenin bütünlüğü' ilkesini sağlamak amacıyla kullanılır.
  5. E
    Kamu tüzel kişiliğine sahip olan bir kuruluş, kamu gücü ayrıcalıklarından yararlanma yetkisini haizdir; bu kapsamda kendi personeli üzerinde hiyerarşi yetkisi kullanabilir ve kanunun verdiği sınırlar dahilinde kamulaştırma yapabilir.

Cevap

Üniversiteler, TRT ve mahalli idarelerin Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kurulabileceğini savunan ifade yanlıştır; zira bu kurumların kuruluşu Anayasa'nın özel hükümleri uyarınca sadece kanunla mümkündür.
Türk idari hukukunda kamu tüzel kişiliğinin kurulması kural olarak kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBK) ile mümkündür (Anayasa md. 123123). Ancak Anayasa'nın diğer maddelerinde bazı kurumlar için özel 'kanunla kurulma' zorunluluğu getirilmiştir. Örneğin; Belediyeler, Köyler ve İl Özel İdareleri (md. 127127), Üniversiteler (md. 130130), TRT (md. 133133) ve Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları (md. 135135) ancak kanunla kurulabilir. Dolayısıyla bu kurumların CBK ile kurulabileceği yargısı anayasal olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 123123. maddesindeki genel kuralı analiz edin.
Genel kural: Kamu tüzel kişiliği kanunla VEYA Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile kurulur.
Temel kuralı belirlemek için.
2
Diğer anayasal maddelerdeki (özel hükümler) sınırlamaları kontrol edin.
Anayasa md. 127127 (Mahalli İdareler), md. 130130 (Üniversiteler), md. 133133 (TRT) ve md. 135135 (Meslek Kuruluşları) bu yapıların 'kanunla' kurulacağını belirtir.
Özel hükmün genel hükme üstünlüğü (lex specialis) ilkesini uygulamak için.
3
Devlet tüzel kişiliği ile kamu tüzel kişiliği arasındaki farkı ayırt edin.
Bakanlıklar devlet tüzel kişiliğidir (ayrı kişiliği yoktur). Üniversiteler, Belediyeler ve TRT ise ayrı kamu tüzel kişilikleridir.
Teşkilat yapısındaki yerlerini ve denetim türlerini (vesayet/hiyerarşi) netleştirmek için.
4
Yanlış olan yargıyı saptayın.
Üniversitelerin veya belediyelerin CBK ile kurulabileceği iddiası, Anayasa'nın münhasıran kanun şartı koşan maddelerine aykırıdır.
Soru kökündeki yanlış ifadeyi bulmak için.

Anahtar Kavram

İdare Hukukunda Kanunilik ve Kamu Tüzel Kişiliğinin Kuruluş Usulü

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet ve hiyerarşi arasındaki farkları, denetimin kapsamı ve yetki genişliği ilkeleriyle birlikte tekrar edin.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu Tüzel Kişiliği ve Kurulması

Bu konudan daha fazla soru