İçişleri Bakanlığı, hazırladığı bir kararname ile Türkiye genelinde görev yapan 400 kaymakam ve vali yardımcısının görev yerini eşzamanlı olarak değiştirmiştir. Aynı gün, mülki idare amirlerinin meslek içi eğitim programlarına dair usul ve esasları belirleyen yeni bir yönetmelik de Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
İdare hukukunda idari işlemlerin özellikleri dikkate alındığında, bu iki durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AAtama kararnamesi, ülke genelinde çok sayıda memuru aynı anda etkilediği ve genel bir sonuç doğurduğu için düzenleyici idari işlem niteliğindedir.
- BBakanlığın kendi hiyerarşik yapısı içindeki mülki amirler için yönetmelik çıkarması, idari vesayet yetkisinin kullanılması anlamına gelir.
- Atama kararnamesi, işlemden etkilenen kişi sayısı çok olsa da soyut ve sürekli bir hukuk kuralı ihdas etmediği için maddi açıdan bireysel idari işlemdir.Cevap
- DBakanlığın tüm ülke sathında uygulanacak bir eğitim yönetmeliği yayımlaması, idarenin yerinden yönetim ilkesine göre hareket ettiğini gösterir.
- EBakanlığın, mevzuatla açıkça başka bir bakanlığın görev alanına giren bir konuda yönetmelik çıkarması yetki gaspı oluşturur ve işlem doğrudan yok hükmünde sayılır.
Cevap
Atama kararnamesinin, işlemden etkilenen kişi sayısı ne kadar çok olursa olsun soyut ve sürekli bir kural koymadığı için bireysel idari işlem olduğu ifadesi doğrudur.
İdare hukukunda bir idari işlemin düzenleyici işlem sayılabilmesi için o işlemin genel, soyut, objektif ve sürekli olarak uygulanabilir yeni hukuki kurallar getirmesi şarttır. Öte yandan bireysel (subjektif) işlemler, mevcut hukuk kurallarının belirli kişilere veya somut durumlara uygulanmasını ifade eder. Bir atama kararnamesi, ister tek bir kaymakamı isterse yüzlerce kaymakamı kapsasın, belirli kişilerin hukuki statüsünde değişiklik yaptığı ve uygulandığı anda tükendiği (sürekli olmadığı) için maddi açıdan her zaman bireysel idari işlem statüsündedir. Bu tür işlemler doktrinde 'toplu bireysel işlem' veya 'şart işlem' olarak da adlandırılır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Düzenleyici İşlem ve Bireysel İşlem Ayrım Kriterleri