Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorYazılı Kaynaklar ve Hiyerarşi

Türk hukuk düzeninde normlar hiyerarşisi ve yazılı kaynakların uygulama sırası dikkate alındığında; mülkiyet hakkının korunmasına ilişkin usulüne göre yürürlüğe konulmuş bir milletlerarası antlaşma hükmü ile mülkiyetin iktisabına dair bir kanun hükmünün aynı olayda birbiriyle çelişen düzenlemeler içermesi ve söz konusu uyuşmazlık alanını düzenleyen bir Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin (CBK) de bulunması durumunda, uyuşmazlığın çözümüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Temel hak ve özgürlüklere ilişkin olan milletlerarası antlaşma hükmü kanun hükmüne üstün tutularak esas alınır; mülkiyet hakkı bir kişi hakkı olduğundan CBK ile bu alanda kısıtlayıcı düzenleme yapılamaz.Cevap
  2. B
    Normlar hiyerarşisinde aynı basamakta yer alan antlaşma ve kanun arasında hâkim, takdir yetkisine dayanarak yerel mevzuata ve somut olayın özelliklerine en yakın bulduğu normu tercih eder.
  3. C
    Kanun ve antlaşma arasındaki çelişki bir gerçek hukuk boşluğu yarattığından, hâkim CBK hükümlerini ikincil yazılı kaynak olarak doğrudan uyuşmazlığa uygular.
  4. D
    Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, yürütme yetkisinin doğrudan kaynağı olduğundan mülkiyet hakkı gibi sosyal ve ekonomik konularda kanun hükmünü mülga kılarak öncelikle uygulanır.
  5. E
    Milletlerarası antlaşma ile kanun çatıştığında 'lex posterior' ilkesi uygulanır; uyuşmazlık çözülemezse Anayasa Mahkemesi'ne somut norm denetimi başvurusu yapılması zorunludur.

Cevap

Temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşma hükmü kanuna tercih edilir ve mülkiyet hakkı mülga edilemez bir kişi hakkı olduğu için bu alanda CBK düzenleme yapamaz.
Mülkiyet hakkı temel bir hak olduğundan, Anayasa'nın 90. maddesinin son fıkrası gereği bu konuda kanunla çelişen bir milletlerarası antlaşma varsa antlaşmaya öncelik verilir. Aynı zamanda mülkiyet hakkı Anayasa'nın 'Kişi Hakları ve Ödevleri' kısmında yer aldığı için Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile bu alanda düzenleme yapılamaz (yasak alan), bu nedenle uyuşmazlıkta CBK hükmü dikkate alınmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık konusunun hukuki niteliğini belirle
Mülkiyet hakkı, Anayasa'nın 'Kişi Hakları ve Ödevleri' bölümünde düzenlenen temel bir haktır.
Normlar hiyerarşisindeki özel kuralların (Art 90/5 ve Art 104/17) uygulanabilirliğini saptamak için konunun temel hak olup olmadığı kritiktir.
2
Milletlerarası antlaşma ile kanun çatışmasını çözümle
Anayasa m. 90/5 uyarınca antlaşma hükmü kanuna üstün gelir.
Temel hak ve özgürlüklere ilişkin antlaşmalar, kanunlarla çelişirse antlaşma hükümlerinin esas alınacağı anayasal bir emirdir.
3
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin (CBK) geçerliliğini denetle
CBK mülkiyet hakkı alanında düzenleme yapamaz, uyuşmazlıkta uygulanamaz.
Anayasa m. 104/17 uyarınca kişi hak ve ödevleri (Anayasa 2. kısım 1. ve 2. bölümler) CBK ile düzenlenemez yasak alan kapsamındadır.

Anahtar Kavram

Normlar Hiyerarşisi ve Çatışma Kuralları (Art 90/5 ve CBK Sınırları)
Bu soruyu puanla

Konular

Yazılı Kaynaklar ve Hiyerarşi

Bu konudan daha fazla soru