Examkin

Soru

Zorluk: OrtaBaşkomutanlık ve Milli Savunma

Demokratik anayasal sistemlerde sivil otoritenin silahlı kuvvetler üzerindeki üstünlüğü ve denetimi esastır. Türk anayasa hukukunda da devletin silahlı gücünün idaresi, komutası ve demokratik denetimi belirli kurallara bağlanmıştır.

Buna göre, yürürlükteki anayasal hükümler çerçevesinde Başkomutanlık ve Milli Savunma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Başkomutanlık TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir; Cumhurbaşkanı millî güvenlik sorumluluğunu TBMM'ye karşı taşırken, atamasını yaptığı Genelkurmay Başkanı savaş hâlinde komuta görevini onun namına ifa eder.Cevap
  2. B
    Cumhurbaşkanının millî güvenliğin sağlanması konusundaki anayasal sorumluluğu siyasi nitelikte olmayıp, yalnızca meclis soruşturması usulüyle işletilebilen cezai bir sorumluluktur.
  3. C
    Genelkurmay Başkanlığı, yürütme erki içinde müstakil bir kamu tüzel kişiliğine sahip olduğundan, askerî hizmetlerin işleyişiyle ilgili konularda Cumhurbaşkanı kararnamesinden bağımsız olarak bizzat yönetmelik çıkarabilir.
  4. D
    Kuvvetler ayrılığı ilkesi gereğince Başkomutanlık makamı, barış zamanında yürütme organı olan Cumhurbaşkanına, savaş zamanında ise yasama organını temsilen doğrudan doğruya TBMM Başkanlık Divanına aittir.
  5. E
    Savaş hâlinde Silahlı Kuvvetlerin fiilî komutasını yürütecek olan Genelkurmay Başkanı, yürütmenin yasamaya karşı sorumluluğunun bir gereği olarak doğrudan TBMM Genel Kurulu tarafından oylanarak atanır.

Cevap

Başkomutanlığın TBMM'nin manevi varlığından ayrılamadığını, Cumhurbaşkanı tarafından temsil edildiğini, Cumhurbaşkanının TBMM'ye karşı sorumlu olduğunu ve Genelkurmay Başkanının savaş halinde bu görevi onun adına yerine getirdiğini belirten ifade doğrudur.
1982 Anayasası'nın 117. maddesi Başkomutanlık ve Milli Savunma esaslarını kesin kurallara bağlamıştır. Buna göre; Başkomutanlık Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevî varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. Millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından dolayı TBMM'ye karşı Cumhurbaşkanı sorumludur. Ayrıca, ataması bizzat Cumhurbaşkanı tarafından yapılan Genelkurmay Başkanı, savaş hâlinde Başkomutanlık görevlerini 'Cumhurbaşkanlığı namına' yerine getirir. Doğru olan seçenek, temsil ile komuta yetkisinin ayrımını, hesap verebilirliği ve atama usulünü eksiksiz bir şekilde Anayasa metnine uygun olarak birleştirmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasanın 117. maddesine göre Başkomutanlığın aidiyetini ve kim tarafından temsil edildiğini belirlemek.
Başkomutanlık TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve barışta Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.
Anayasal sistemde askerî gücün kaynağının milli irade (Meclis) olduğunu teyit etmek için.
2
Milli güvenliğin sağlanması ve ordunun yurt savunmasına hazırlanmasındaki anayasal muhatabı tespit etmek.
Cumhurbaşkanı, bu görevlerden dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumludur.
Sivil otoritenin silahlı kuvvetler üzerindeki demokratik denetim ve hesap verebilirlik ilkesini doğrulamak için.
3
Savaş hâlinde askeri komutanın (Başkomutanlık görevlerinin) kim tarafından ve nasıl kullanılacağını kurala bağlamak.
Genelkurmay Başkanı, savaş hâlinde Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanlığı namına yerine getirir.
Temsil yetkisi ile fiili askeri sevk ve idare (komuta) yetkisinin anayasal ayrımını yapmak için.
4
Genelkurmay Başkanının atanma usulünü doğrulamak.
Genelkurmay Başkanı doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Yürütme organı içindeki askeri hiyerarşinin en üst noktasının belirlenme usulünü tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Başkomutanlık kurumunun anayasal statüsü, temsil ve icra ayrımı ile yürütmenin yasamaya karşı siyasi hesap verebilirliği.
Bu soruyu puanla

Konular

Başkomutanlık ve Milli Savunma

Bu konudan daha fazla soru