Examkin

Yürütme

140 soru

Soru 1Soru →

Ana muhalefet partisi meclis grubu, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni bir olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin anayasaya aykırı olduğu iddiasıyla doğrudan iptal davası açmıştır. Dava dilekçesinde, söz konusu kararnamenin "yerleşme ve seyahat hürriyeti" üzerine getirdiği bazı kısıtlamaların, yürütme organının anayasal düzenleme yetkisini aştığı ileri sürülmektedir.

Buna göre, Anayasa Mahkemesinin dosyayı incelemesi neticesinde vereceği kararın gerekçesi ve yönü aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlgili hakkın anayasadaki konumu itibarıyla yürütmenin asli düzenleme alanı dışında kalması nedeniyle kararnamenin iptaline karar verilmelidir.

Cevap

İlgili hakkın anayasadaki konumu itibarıyla yürütmenin asli düzenleme alanı dışında kalması nedeniyle kararnamenin iptaline karar verilmelidir.
Anayasamıza göre Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda olağan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Ancak bu yetkinin anayasal sınırları vardır; anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri (negatif statü hakları) ile dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler (aktif statü hakları) olağan kararname ile kesinlikle düzenlenemez. Dava konusu edilen 'yerleşme ve seyahat hürriyeti' bir kişi hakkı (negatif statü hakkı) olduğundan, bu alanda olağan bir kararname çıkarılması mümkün değildir. Bu sebeple işlem konu yetkisi yönünden açıkça anayasaya aykırıdır ve Anayasa Mahkemesince iptal edilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlığa konu olan idari işlemin türünü tespit etme
İşlemin bir 'olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi' olduğu belirlenir.
Uygulanacak anayasal kuralın ve denetim rejiminin sınırlarını belirlemek için işlemin mahiyeti önemlidir.
2
Düzenlemeye konu edilen hakkın anayasal kategorisini belirleme
Yerleşme ve seyahat hürriyetinin anayasada 'Kişinin Hakları ve Ödevleri' (negatif statü hakları) bölümünde yer aldığı tespit edilir.
Olağan kararnamelerin düzenleyebileceği hak alanları, anayasadaki hak kategorilerine göre kesin çizgilerle ayrılmıştır.
3
Olağan kararnamelerin konu bakımından anayasal sınırlarını uygulama
Anayasaya göre olağan kararnamelerle yalnızca sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir; kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemez.
Yürütmenin asli düzenleme yetkisi, çekirdek ve koruyucu hakları kapsayacak şekilde genişletilemez.
4
Anayasa Mahkemesinin yargısal yetkisini ve karar yönünü tayin etme
Mahkemenin, olağan kararnameleri iptal etme yetkisi bulunduğundan ve işlem konu yetkisi bakımından sakat olduğundan iptal kararı vermesi gerektiği sonucuna varılır.
Anayasaya aykırı bir normatif işlemin hukuk aleminden kaldırılması gerekir.

Anahtar Kavram

Olağan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Bakımından Sınırları ve Yargısal Denetimi
Soru 2Soru →

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından başlatılan meclis soruşturması sürecinde; soruşturma komisyonunun raporunu sunmasının ardından, Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk edilebilmesi için TBMM Genel Kurulunda yapılan gizli oylamada aranan asgari karar yeter sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının üçte ikisi (400400 milletvekili)

Cevap

Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk edilebilmesi için TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (400400 milletvekili) gizli oyu gereklidir.
1982 Anayasası'nın 105. maddesine göre, Meclis Soruşturması Komisyonu raporunun TBMM Genel Kurulunda görüşülmesinin ardından yapılan gizli oylamada, üye tamsayısının üçte ikisinin (400400 milletvekili) oyu ile Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevkine karar verilebilir. Bu, sürecin en yüksek karar yeter sayısıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması sürecinin aşamalarını hatırla.
Süreç; Teklif, Soruşturma Açılması Kararı ve Yüce Divana Sevk Kararı olmak üzere üç ana oylama aşamasından oluşur.
Soruda soruşturma komisyonu raporundan sonraki son aşama sorulmaktadır.
2
Aşamalar için gereken anayasal eşikleri (thresholds) eşleştir.
Teklif: 301301; Soruşturma Kararı: 360360; Yüce Divana Sevk: 400400.
Sayısal verilerin karıştırılmaması için hiyerarşik sıralama kullanılır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğunda karar yeter sayıları hiyerarşisi (301→360→400301 \rightarrow 360 \rightarrow 400)
Soru 3Soru →

1982 Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında yürütülen Meclis soruşturması sürecinde; soruşturma komisyonunun hazırladığı raporun TBMM Başkanlığına sunulmasından Yüce Divan yargılamasına kadar geçen aşamalar ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonu raporu TBMM Başkanlığına sunulduktan sonra on gün içinde Genel Kurulda görüşülür; üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alınabilir ve hakkında sevk kararı verilen Cumhurbaşkanının görevi, seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet hükmü kesinleşinceye kadar devam eder.

Cevap

Doğru ifade, raporun sunulmasını takip eden on gün içinde Genel Kurulda görüşülüp üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (400400 oy) ile Yüce Divana sevk kararı alınabileceğini ve görevin ancak mahkûmiyetle sona ereceğini belirten seçenektir.
Soruşturma raporu Meclis Başkanlığına sunulduktan sonra 10 gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi zorunludur. Bu görüşme sonunda yapılan gizli oylamada üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuna (400400 oy) ulaşılırsa Cumhurbaşkanı Yüce Divana sevk edilir. Ayrıca hakkında sevk kararı (veya soruşturma açılması kararı) verilen Cumhurbaşkanının görevi ancak kesinleşmiş bir mahkûmiyetle sona erer.

Adım Adım Çözüm

1
Önerge ve Soruşturma Açılması Aşamasını Kontrol Et
En az 301301 (salt çoğunluk) vekilin önergesiyle süreç başlar; 360360 (3/5) vekilin gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verilir.
Sürecin ilk aşamasındaki eşik değerleri belirlemek.
2
Komisyon ve Rapor Sürecini Analiz Et
Siyasi parti gruplarının güçleri oranında temsil edildiği 1515 kişilik komisyon raporunu sunar.
Komisyonun yapısını ve işleyişini doğrulamak.
3
Sevk Kararı ve Yeter Sayısını Belirle
Raporun sunulmasından sonra 1010 gün içinde Genel Kurul görüşmesi yapılır ve 400400 (2/3) gizli oyla sevk kararı alınır.
Yüce Divan aşamasına geçiş şartlarını netleştirmek.
4
Hukuki Sonuçları Değerlendir
Hakkında soruşturma açılan CB seçim kararı alamaz; ancak görevi sadece seçilmeye engel bir suçtan mahkûm olursa sona erer.
Yargılama sürecinin makam üzerindeki etkisini tespit etmek.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Yüce Divan Süreci
Soru 4Soru →

Ülkede herhangi bir olağanüstü hal (OHAL) ilan edilmemiş bir dönemde iki farklı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) yayımlanmıştır. Birinci CBK, Anayasa'da yer alan "Kişi Hürriyeti ve Güvenliği" alanında bazı yeni sınırlamalar ve düzenlemeler içermektedir. İkinci CBK ise anayasal olarak CBK ile düzenlenmesi mümkün olan sosyal ve ekonomik haklar bölümündeki bir konuyu düzenlemektedir; ancak bu konu daha önceden TBMM tarafından çıkarılan bir kanunla açıkça ve ayrıntılı olarak düzenlenmiş durumdadır.

1982 Anayasası hükümleri dikkate alındığında, yayımlanan bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin hukuki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birinci CBK ile kişi hak ve ödevleri düzenlenemeyeceğinden bu kararname konu unsuru bakımından Anayasa'ya aykırıdır; ikinci CBK'nın düzenlediği alanda ise kanun ile kararnamenin farklı hükümler içermesi hâlinde kanun hükümleri uygulanır.

Cevap

Birinci kararnamenin kişi haklarını düzenlemesi sebebiyle Anayasa'ya konu bakımından aykırı olduğu ve ikinci kararnamenin kanunla çelişmesi durumunda normlar hiyerarşisi gereği kanun hükümlerinin uygulanacağı yönündeki seçenektir.
1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK) ile sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir; kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemez. Bu nedenle 'Kişi Hürriyeti ve Güvenliği' alanını düzenleyen birinci CBK anayasaya aykırıdır. Aynı madde uyarınca, kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin çıkardığı kanunlar ile CBK'ların farklı hükümler içermesi durumunda daima kanun hükümleri uygulanır. Bu kurallar bütünü, doğru seçenekte tam ve eksiksiz olarak ifade edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci CBK'nın konu yönünden hukuki sınırlarını değerlendir.
1982 Anayasası Madde 104'e göre olağan dönem CBK'ları ile kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemez. 'Kişi Hürriyeti ve Güvenliği' bu yasak alana girdiği için birinci CBK konu unsuru yönünden anayasaya aykırıdır.
Yürütmenin aslî düzenleme yetkisinin temel haklar alanındaki kesin anayasal sınırlarını belirlemek.
2
İkinci CBK'nın kanunla olan hiyerarşik ilişkisini değerlendir.
Anayasa Madde 104'e göre, kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz ve kanun ile CBK'nın farklı hükümler içermesi halinde kanun hükümleri uygulanır. İkinci CBK kanunla düzenlenmiş bir alanda olduğu için kanun üstün tutulur.
Normlar hiyerarşisinde yasama organının işlemlerinin yürütmenin olağan düzenleyici işlemlerine olan üstünlüğünü tespit etmek.

Anahtar Kavram

Olağan Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Sınırları ve Kanunlarla Olan Hiyerarşik İlişkisi
Soru 5Soru →

Cumhurbaşkanının görevde bulunduğu sırada işlediği iddia edilen bir suçtan dolayı cezai sorumluluğunun işletilmesi ve meclis soruşturması usulü hakkında, 1982 Anayasası hükümlerine göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonunun hazırladığı rapor, TBMM Başkanlığına verildiği tarihten itibaren on gün içinde milletvekillerine dağıtılır ve dağıtımından itibaren on gün içinde Genel Kurulda görüşülür.

Cevap

Soruşturma komisyonu raporunun, TBMM Başkanlığına sunulmasından itibaren on gün içinde dağıtılmasını ve dağıtımdan itibaren on gün içinde Genel Kurulda görüşülmesini ifade eden seçenek doğrudur.
1982 Anayasası'nın 105. maddesinde meclis soruşturması raporunun süreci net bir şekilde düzenlenmiştir. Buna göre komisyon raporunu Meclis Başkanlığına sunduktan sonra rapor on gün içinde dağıtılır ve raporun dağıtılmasından itibaren yine on gün içinde TBMM Genel Kurulunda görüşülür. Doğru seçenekteki ifade bu anayasal hükmün birebir aktarımıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturmasındaki teklif, karar ve sevk yeter sayılarını analiz et.
Teklif için salt çoğunluk (301), soruşturma açılması için 3/5 (360), Anayasa Mahkemesine (Yüce Divan) sevk için 2/3 (400) gereklidir.
Sayısal çoğunlukların karıştırılması sık rastlanan bir çeldiricidir.
2
Komisyonun çalışma ve Meclis Genel Kurulundaki görüşme sürelerini incele.
Komisyon süresi 1 ay + 15 günlük ek süredir. Raporun Meclis Başkanlığına sunulması sonrası dağıtım 10 gün içinde, görüşme ise dağıtımdan itibaren 10 gün içindedir.
Anayasal zaman aşımı veya hak düşürücü sürelerin tam bilinmesi usul sorularının çözümünde zorunludur.
3
Yüce Divana sevkin Cumhurbaşkanının statüsü üzerindeki hukuki sonuçlarını değerlendir.
2017 değişikliği ile siyasi sorumluluk kalkmıştır. Yüce Divana sevk durumunda Cumhurbaşkanının görevi askıya alınmaz; sadece seçim kararı alması yasaklanır. Görev ancak seçilmeye engel kesin mahkûmiyetle düşer.
Cezai sorumluluğun siyasi sonuçlarla karıştırılmaması gerekir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu Usulü ve Süreleri
Soru 6Soru →

Devletin bekası ve bütünlüğünü ilgilendiren üst düzey güvenlik politikalarının görüşüldüğü Milli Güvenlik Kurulu, anayasal sistemimiz içinde yürütme organına danışmanlık yapan en kritik kurullardan biridir.

Bu kurulun oluşumu, gündeminin belirlenmesi ve çalışma usullerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli güvenlik siyasetinin ekonomik boyutlarının koordinasyonu amacıyla; İçişleri, Dışişleri, Milli Savunma ve Adalet bakanlarına ek olarak Hazine ve Maliye Bakanı da kurulun anayasal üyeleri arasında bulunmaktadır.

Cevap

Hazine ve Maliye Bakanının kurulun anayasal üyeleri arasında yer aldığını iddia eden seçenek yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 118. maddesinde 2017 yılında yapılan değişikliklere göre Milli Güvenlik Kurulu'nun sivil kanadı Cumhurbaşkanı yardımcıları ile Adalet, Milli Savunma, İçişleri ve Dışişleri bakanlarından oluşur. Hazine ve Maliye Bakanı veya Milli Eğitim Bakanı gibi makamlar kurulun olağan ve anayasal üyeleri arasında yer almaz. Bu nedenle, Hazine ve Maliye Bakanının asli üyelerden olduğunu belirten ifade anayasal düzenlemeye açıkça aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 118. maddesi çerçevesinde Milli Güvenlik Kurulunun mevcut sivil üye yapısının analiz edilmesi
Kurulun sivil üyelerinin; Cumhurbaşkanı yardımcıları, Adalet Bakanı, Milli Savunma Bakanı, İçişleri Bakanı ve Dışişleri Bakanı olduğu tespit edilir.
Kurula hangi makamların asli üye olarak katıldığını bilmek, çeldirici makamları tespit edebilmek için şarttır.
2
Kurula toplantı bazında davet edilebilen makamlar ile anayasal (olağan) üyelerin birbirinden ayırt edilmesi
Hazine ve Maliye Bakanı ile Milli Eğitim Bakanı gibi makamların gündemin özelliğine göre toplantılara çağrılabileceği, ancak anayasada sayılan asli üyeler olmadıkları belirlenir.
Milli güvenliğin ekonomik boyutu bulunsa da, anayasa koyucunun ekonomik bakanlıkları asli üye olarak dahil etmediğini kavramak gerekir.
3
Diğer ifadelerin 2017 Anayasa değişiklikleri bağlamında doğruluğunun teyit edilmesi
Jandarma Genel Komutanının 2017'de çıkarıldığı, gündemi belirleme ve kararları değerlendirme makamının Cumhurbaşkanı olduğu, MGK Genel Sekreterinin ise oylamalara katılamadığı bilgileri onaylanır.
Soruda 'hangisi yanlıştır' dendiği için diğer dört öncülün kesin olarak doğru olduğunun sağlaması yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Milli Güvenlik Kurulu'nun Anayasal Yapısı, Üyeleri ve 2017 Değişiklikleri
Soru 7Soru →

Yükseköğretim faaliyeti yürüten bir devlet üniversitesi, kampüs içi yaşam, otopark kullanımı ve disiplin kurallarına dair yeni bir hukuki metin hazırlığındadır. Eş zamanlı olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı da ülke çapında uygulanacak 'Sıfır Atık Uygulama Standartları' konulu genel bir düzenleme yapmaktadır. Yürütme organının sahip olduğu türevsel düzenleme yetkisi ve yargısal denetim mekanizmaları çerçevesinde, söz konusu idarelerin çıkaracağı yönetmeliklerin hukuki statüsüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlığın ülke genelinde uygulanacak yönetmeliğinin yargısal denetimi ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştayda yapılırken; üniversitenin yalnızca kendi yerleşkesini ilgilendiren yönetmeliğine karşı açılacak iptal davası idare mahkemesinde görülür.

Cevap

Bakanlığın ülke genelinde uygulanacak yönetmeliğinin iptal davası Danıştayda, üniversitenin yerel düzenlemesinin iptal davası ise idare mahkemesinde açılır.
Doğru ifade, ülke çapında uygulanan Sağlık/Çevre Bakanlığı gibi idarelerin yönetmeliklerinin Danıştayda, belirli bir bölge veya kurumu ilgilendiren üniversite yönetmeliklerinin ise idare mahkemesinde iptal davasına konu olacağını belirten ifadedir. Bu, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun yetki ve görev kurallarıyla birebir uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
İdarelerin yönetmelik çıkarma yetkisinin anayasal dayanağını tespit et
Anayasa'ya göre Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri (üniversite dahil) kendi görev alanlarıyla ilgili yönetmelik çıkarabilir.
Üniversitenin işlem yapma ehliyetini doğrulamak için.
2
Yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanma şartını değerlendir
Kanun aksini söylemedikçe her yönetmelik Resmî Gazete'de yayımlanmak zorunda değildir (yerel veya kurum içi yönetmelikler genellikle yayımlanmaz).
Yayımlanma zorunluluğunu iddia eden ifadeleri elemek için.
3
Yargısal denetim merciini (görevli mahkemeyi) belirle
Ülke genelinde uygulanan yönetmeliklerin yargısal denetimi ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda; belirli bir yörede veya kurumda uygulananların denetimi ise genel görevli İdare Mahkemelerinde yapılır. Anayasa Mahkemesi yönetmelikleri denetlemez.
Görevli yargı yerini doğru sınıflandırmak için.

Anahtar Kavram

Yönetmeliklerin Hukuki Rejimi, Yayımlanması ve Yargısal Denetimi
Soru 8Soru →

Serbest avukatlık yapan 45 yaşındaki lisans mezunu Bayan (A), yaklaşan Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olmak istemektedir. Geçmişte kasıtlı bir suçtan 6 ay hapis cezası almış ve cezasını infaz etmiştir. Diğer yandan, en son yapılan genel seçimlerde %4 oy almış olan (B) partisi ile %2 oy almış olan (C) partisi, Bayan (A)'yı Cumhurbaşkanlığına ortak aday olarak göstermeyi planlamaktadır.

Bayan (A)'nın durumu ve Cumhurbaşkanlığı adaylık süreci bağlamında 1982 Anayasası'nın güncel hükümlerine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (B) ve (C) partileri, en son yapılan milletvekili genel seçimlerinde aldıkları geçerli oy oranları toplamı yüzde beşi geçtiği için birlikte hareket ederek Bayan (A)'yı Cumhurbaşkanı adayı olarak gösterebilirler.

Cevap

En son yapılan genel seçimlerde geçerli oyların toplamı yüzde beşi geçen siyasi partilerin birlikte hareket ederek Cumhurbaşkanı adayı gösterebileceğini ifade eden seçenek doğru cevaptır.
Sorudaki olayda, (B) partisinin %4 ve (C) partisinin %2 oyu bulunmaktadır. Anayasa'nın 101. maddesinde 'en son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler aday gösterebilir' hükmü amirdir. İki partinin toplam oyu %6 olduğu için, aranan anayasal şart (yüzde beş barajı) birlikte hareket edilmesi durumunda sağlanmış olur.

Adım Adım Çözüm

1
Bayan (A)'nın seçilme yeterliliğinin değerlendirilmesi
45 yaşında ve lisans mezunu olması (40 yaş ve yükseköğrenim şartlarını sağlar). Kasıtlı suçtan 6 ay hapis cezası alması, Anayasa'daki 'kasıtlı suçlardan 1 yıl veya daha fazla hapis' sınırının altında kaldığı için milletvekili seçilme yeterliliğine engel teşkil etmez.
Cumhurbaşkanı adayı olabilmek için milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak anayasal bir ön şarttır.
2
Aday gösteren partilerin yetkisinin incelenmesi
Anayasa madde 101 uyarınca, en son seçimlerde tek başına veya birlikte %5 oy alan partiler aday gösterebilir. (B) partisi %4, (C) partisi %2 oy aldığı için toplam %6 oya sahiptirler ve birlikte aday gösterebilirler.
Siyasi partilerin aday gösterme şartlarının niceliksel olarak doğrulanması gerekmektedir.
3
Diğer adaylık usullerine ilişkin kısıtlamaların tespiti
100.000 seçmen tarafından aday gösterme süreci siyasi haktır, CBK ile düzenlenemez. Meclis dışından adaylık için eskiden var olan '20 milletvekili teklifi' şartı 2017'de kaldırılmıştır.
Yanlış seçeneklerdeki tarihsel veya normlar hiyerarşisine ait yanılgıların elenmesi hedeflenmektedir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı aday gösterme usulleri (md. 101) ve bu göreve seçilebilmek için zorunlu olan milletvekili seçilme yeterliliği şartları (md. 76).

Aday GösterebileceklerGerekli Şart
Siyasi Parti GruplarıTBMM'de en az 20 milletvekilinden oluşma
Siyasi PartilerSon genel seçimde tek/birlikte en az %5 geçerli oy
SeçmenlerEn az 100.000 seçmenin aday göstermesi
Soru 9Soru →

Devletin silahlı gücünün idaresi ve sivil otoritenin denetimi, demokratik anayasa hukukunun temel prensiplerinden biridir. Yürürlükteki anayasal düzenlemeler çerçevesinde, Başkomutanlık kurumu ve millî savunma hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi isabetlidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Savaş hâlinde Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanlığı namına Genelkurmay Başkanı yerine getirse de Başkomutanlığın temsili her durumda Cumhurbaşkanına aittir.

Cevap

Savaş hâlinde Başkomutanlık görevlerinin Cumhurbaşkanlığı namına Genelkurmay Başkanınca yerine getirilmesinin, makamın temsilinin Cumhurbaşkanında kalmasını engellemediğini belirten ifadedir.
1982 Anayasası'nın 117. maddesine göre Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve daima Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. Savaş hâlinde Genelkurmay Başkanının Başkomutanlık görevlerini yerine getirmesi, bir temsil yetkisi devri değil, sadece bu görevlerin Cumhurbaşkanlığı namına fiilen icra edilmesidir. Dolayısıyla makamın anayasal temsili her durumda Cumhurbaşkanında kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın Başkomutanlık makamına ilişkin düzenlemesini (Madde 117) incelemek.
Başkomutanlığın TBMM'nin manevi varlığından ayrılamayacağı ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edileceği tespit edilir.
Makamın anayasal dayanağını ve temsilcisini belirlemek için.
2
Millî güvenliğe ilişkin siyasi sorumluluğun kime ait olduğunu değerlendirmek.
Millî güvenliğin sağlanması ve TSK'nın yurt savunmasına hazırlanmasından dolayı TBMM'ye karşı Cumhurbaşkanının sorumlu olduğu görülür.
Millî Güvenlik Kurulu veya başka bir organın sorumluluğuna ilişkin çeldiricileri elemek için.
3
Genelkurmay Başkanının yetki devri ve savaş hâlindeki durumunu analiz etmek.
Genelkurmay Başkanının görev ve yetkilerinin kanunla düzenlendiği ve savaş hâlinde Başkomutanlık görevlerini yalnızca Cumhurbaşkanlığı namına yerine getirdiği anlaşılır.
Temsil ve görev ifası arasındaki hukuki farkı ortaya koymak için.

Anahtar Kavram

Başkomutanlık Makamının Temsili ve Yürütmenin Millî Savunma Sorumluluğu
Soru 10Soru →

Mevcut Anayasal düzenlemelere göre, yürütme yetkisini tek başına kullanan Cumhurbaşkanlığı makamına adaylık süreci ve seçilme yeterliliği sıkı şekil şartlarına bağlanmıştır. Seçim mevzuatı ve anayasal ilkeler bağlamında kamuoyunu bilgilendiren bir hukukçunun aşağıdaki açıklamalarından hangisi mevzuata tam olarak uygundur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisinde grubu bulunan siyasi partiler ile son genel seçimde geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler ve en az 100.000 seçmen Cumhurbaşkanlığına aday gösterebilir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinde grubu bulunan siyasi partiler ile son genel seçimde geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler ve en az 100.000 seçmen Cumhurbaşkanlığına aday gösterebilir.
Doğru olan ifadede, Anayasa'nın güncel 101. maddesinde sayılan Cumhurbaşkanlığına aday gösterme yetkisine sahip makamlar eksiksiz ve birebir sayılmıştır: TBMM'de grubu bulunan siyasi partiler, son seçimde %5 oranını tek başına veya diğer partilerle birlikte sağlayan siyasi partiler ve asgari 100.000 seçmen.

Adım Adım Çözüm

1
Aday olabilmek için aranan kişisel niteliklerin analiz edilmesi.
Adayın 40 yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip bir Türk vatandaşı olması gerektiği belirlenir. Milletvekili olma zorunluluğu veya sadece lise mezuniyeti gibi ifadelerin hatalı olduğu saptanır.
Anayasa madde 101'de sayılan objektif seçilme şartlarını doğrulamak.
2
Aday gösterme makamlarının değerlendirilmesi.
Meclis parti gruplarının, son seçimde tek başına veya birlikte %5 oyu bulan siyasi partilerin ve en az 100.000 seçmenin aday gösterebileceği tespit edilir. 50.000 seçmen kuralının yanlış olduğu görülür.
Adaylık sürecini kimlerin başlatabileceğine dair güncel anayasal kuralları uygulamak.
3
Seçilen kişinin partisiyle olan hukuki durumunun incelenmesi.
2017 anayasa referandumu sonrasında Cumhurbaşkanının partisiyle ilişiğinin kesilmeyeceği doğrulanır.
Eski ve yürürlükten kalkmış olan 'tarafsızlık/partiden istifa' kuralı ile güncel kuralı birbirinden ayırmak.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Seçilme Yeterliliği ve Adaylık
Soru 11Soru →

Mevcut Cumhurbaşkanının sağlık nedenleriyle görevinden ayrılması üzerine makam boşalmıştır. Yapılan incelemede, makamın boşaldığı tarihte Türkiye Büyük Millet Meclisinin olağan genel seçimine tam on beş ay kaldığı anlaşılmıştır.

1982 Anayasası'nın mevcut hükümlerine göre, bu durum üzerine işletilecek usul ve usulün sonuçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi hukuken doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makama Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder; kırk beş gün içindeki son Pazar günü yalnızca Cumhurbaşkanlığı seçimi yapılır ve seçilen kişi TBMM'nin seçim döneminin sonuna kadar görev yapar.

Cevap

Makama Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder; kırk beş gün içindeki son Pazar günü yalnızca Cumhurbaşkanlığı seçimi yapılır ve seçilen kişi TBMM'nin seçim döneminin sonuna kadar görev yapar.
1982 Anayasası'nın mevcut hükümlerine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde yenisi seçilene kadar makama Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder. Anayasa'nın seçim usulüne ilişkin amir hükmü gereğince, genel seçime bir yıldan fazla süre kalmışsa (sorudaki senaryoda 15 ay kalmıştır), Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimleri yenilenmez; sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi makamın boşaldığı günden itibaren kırk beş gün içindeki son Pazar günü yapılır. Bu şekilde seçilen Cumhurbaşkanı, bağımsız yeni bir beş yıllık döneme başlamaz; mevcut TBMM'nin görev süresi bitene kadar görevine devam eder.

Adım Adım Çözüm

1
Vekâlet edecek makamı belirle.
Makamın boşalması durumunda yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder.
1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan sistem değişikliği ile TBMM Başkanının vekâlet yetkisi kaldırılmış, yerine Cumhurbaşkanı yardımcılığı kurumu getirilmiştir.
2
Kalan süreye göre seçim usulünü tespit et.
Genel seçime 15 ay (1 yıldan fazla) kaldığı için sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi münferit olarak 45 gün içindeki son Pazar günü yapılır.
Anayasa'ya göre genel seçime 1 yıldan fazla süre varsa meclis seçimi yenilenmez; 1 yıl veya daha az süre kalmış olsaydı iki seçim birlikte 60 gün sonra yapılırdı.
3
Yeni seçilen Cumhurbaşkanının görev süresini belirle.
Yeni Cumhurbaşkanı kendi adına 5 yıllık yeni bir döneme başlamaz, mevcut TBMM'nin görev süresinin sonuna kadar çalışır.
Anayasal denge (seçimlerin birlikte yapılması ilkesi) gereği ara dönemde seçilen Cumhurbaşkanı sadece kalan süreyi tamamlar ve bu süre döneminden sayılmaz.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması halinde vekâlet rejimi ve genel seçime kalan süreye göre işletilen farklı seçim usulleri
Soru 12Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan düzenlemeler ışığında, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından Yüce Divana sevk kararı alınan bir bakanın görevi, bu kararın Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte kendiliğinden sona erer.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından Yüce Divana sevk kararı alınan bir bakanın görevinin anında sona ereceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü görev ancak seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet halinde sona erer.
1982 Anayasası'nın 106. maddesinin 5. fıkrasına göre, Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer. Yalnızca Yüce Divana sevk edilmiş olmak, yargılama süreci tamamlanıp mahkûmiyet kararı kesinleşmeden görevi sona erdirmez. Bu durum, masumiyet karinesinin bir yansıması olarak 2017 değişiklikleriyle netleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması aşamalarını değerlendir
Soruşturma teklifi (301301), açılması (35\frac{3}{5}) ve sevk (23\frac{2}{3}) aşamaları doğru verilmiştir.
Anayasa madde 106106 üzerindeki sayısal verilerin doğruluğunu teyit etmek.
2
Sevk kararının hukuki sonuçlarını incele
Yüce Divana sevk edilen kişinin görevi devam eder.
20172017 Anayasa değişikliği öncesindeki 'sevk ile bakanlıktan düşme' kuralının yürürlükten kalktığını belirlemek.
3
Görevin sona erme şartını tespit et
Görevin sona ermesi için 'seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet' gerekmektedir.
Anayasa'nın açık hükmü olan mahkûmiyet şartını referans almak.

Anahtar Kavram

Cezai Sorumluluğun Hukuki Sonuçları

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ile bakanların cezai sorumluluğu arasındaki benzerlikleri ve 'görev suçu' kavramını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 13Soru →

Türkiye Cumhuriyeti Devletinin başı sıfatını taşıyan Cumhurbaşkanı, anayasal sistemimizde yürütme yetkisinin tek sahibi olmasının yanı sıra yasama ve yargı erklerine ilişkin de çeşitli görev ve yetkilerle donatılmıştır. Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını gözetme misyonu çerçevesinde, aşağıda verilen işlemlerden hangisi Cumhurbaşkanının uhdesinde bulunan anayasal yetkilerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin gelir ve giderlerini denetleyen Sayıştay'ın Başkan ve üyelerini seçmek

Cevap

Sayıştay Başkan ve üyelerinin seçilmesi, Cumhurbaşkanının değil Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri arasındadır.
Cumhurbaşkanı; Anayasa Mahkemesi, Danıştay, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Hakimler ve Savcılar Kurulu gibi kurumlara atama ve seçim yapma yetkisine sahiptir. Ancak Sayıştay, doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisi adına mali denetim yapan bir kurumdur. Bu anayasal konumunun bir gereği olarak, Sayıştay'ın Başkanının ve tüm üyelerinin seçimi anayasal olarak yalnızca Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) aittir. Dolayısıyla bu işlem Cumhurbaşkanının yetki alanında değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerde yer alan görev ve yetkilerin Anayasa'ya göre hangi devlet organına (TBMM mi yoksa Cumhurbaşkanı mı) ait olduğunu analiz et.
Kanunları geri göndermek, OHAL ilan etmek, üst kademe yöneticileri atamak ve HSK'ya 4 üye seçmek işlemleri Cumhurbaşkanının görevleridir. Sayıştay üyelerini seçmek ise TBMM'nin görevidür.
Soruda Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında 'yer almayan' işlem sorulmaktadır, bu nedenle farklı bir organa ait olan yetki bulunmalıdır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri ile TBMM'nin Atama Yetkilerinin Sınırları
Soru 14Soru →

Türkiye Cumhuriyeti 19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, olağanüstü hal (OHAL) yönetimi ve bu süreçteki yasama-yürütme etkileşimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemiyle olağanüstü hal süresini her defasında 44 ayı geçmemek üzere uzatabilir; ancak savaş hallerinde bu süre sınırı aranmaz.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemiyle olağanüstü hal süresini her defasında 44 ayı geçmemek üzere uzatabilir; ancak savaş hallerinde bu süre sınırı aranmaz.
Anayasa'nın 119119. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, olağanüstü hal ilan edildikten sonra TBMM, Cumhurbaşkanının talebi üzerine süreyi her defasında 44 ayı geçmemek üzere uzatabilir. Aynı madde, savaş hallerinde bu 44 aylık sınırın uygulanmayacağını açıkça hükme bağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
OHAL ilan ve sunum prosedürünü analiz etme
Cumhurbaşkanı OHAL ilan eder, karar aynı gün Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün TBMM onayına sunulur.
Yürütmenin acil durum yetkisinin yasama denetimine derhal açılması anayasal bir zorunluluktur.
2
Meclis'in müdahale yetkilerini belirleme
TBMM süreyi kısaltabilir, uzatabilir veya OHAL'i kaldırabilir.
Yasama organı, olağanüstü yönetim usulü üzerindeki nihai karar vericidir.
3
Uzatma sürelerini ve istisnaları değerlendirme
İlan süresi en fazla 66 ay, her bir uzatma süresi en fazla 44 aydır; savaş halinde 44 ay sınırı uygulanmaz.
Savaş hali, zaman sınırlarının öngörülemezliği nedeniyle genel kuralın dışında tutulmuştur.
4
Kararnamelerin hukuki rejimini kontrol etme
OHAL CBK'ları için yargı yolu kapalıdır ve Meclis 33 ay içinde karar vermelidir.
Hukuki güvenlik ve denetim mekanizmalarının sınırlarını belirlemek için anayasal güvenceler incelenmelidir.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal Rejiminde Yasama ve Yürütme Organlarının Yetki Sınırları
Soru 15Soru →

1982 Anayasası’na göre Cumhurbaşkanlığına aday gösterilme süreci ve seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı; siyasi parti grupları, en az yüzde beş oranında oy almış partiler veya en az yüz bin seçmen tarafından aday gösterilebilir.

Cevap

Cumhurbaşkanı; siyasi parti grupları, en son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler veya en az yüz bin seçmen tarafından aday gösterilebilir.
1982 Anayasası'nın 101. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanlığına siyasi parti grupları, en son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler ile en az yüz bin seçmen aday gösterebilir. Bu düzenleme 2017 değişikliği ile yürürlüğe girmiş olan güncel adaylık sistemidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanı seçilme yeterliliklerini gözden geçiriniz.
40 yaş, yükseköğrenim, milletvekili seçilme yeterliliği ve Türk vatandaşlığı şartları belirlendi.
Adayın niteliklerinin Anayasa Madde 101'e uygunluğunu kontrol etmek gerekir.
2
Adaylık başvuru usullerini analiz ediniz.
Siyasi parti grupları, %5 oy barajı (tek/birlikte) ve 100.000 seçmen usulleri tespit edildi.
2017 anayasa değişikliği ile gelen güncel adaylık yöntemlerini doğrulamak şarttır.
3
Seçeneklerdeki sayısal ve niteliksel verileri Anayasal hükümlerle karşılaştırınız.
Doğru oranın %5, doğru imza sayısının 100.000 olduğu ve milletvekilliği şartının bulunmadığı görüldü.
Hatalı sayısal veriler ve eski kurallar elenerek güncel hukuk kuralına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Adaylık Usulleri (2017 Değişiklikleri)
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 16Soru →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulan Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) yapısı ve yetkileri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun Başkan ve üyeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır; Kurulun işleyişi ve özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Cevap

Kurulun Başkan ve üyelerinin doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanması ve işleyişinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenmesi doğru ifadedir.
Doğru seçenek, 1982 Anayasası'nın 108. maddesinde yer alan güncel hükümleri yansıtmaktadır. DDK, doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlıdır ve tüm personeli ile Başkanı Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Ayrıca bu Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süreleri gibi hususlar kanunla değil, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 108. maddesinin incelenmesi.
DDK'nın Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetleme organı olduğu teyit edilir.
Kurulun hukuki statüsünü belirlemek.
2
2017 Anayasa değişikliklerinin DDK üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi.
İdari soruşturma yetkisinin eklendiği ve özlük haklarının Cumhurbaşkanlığı kararnamesine (CBK) bırakıldığı görülür.
Güncel anayasal hükümleri uygulamak.
3
Denetim kapsamı ve istisnaların kontrol edilmesi.
Yargı organlarının denetim dışı olduğu, ancak TSK, sendikalar ve meslek kuruluşlarının denetlenebildiği saptanır.
Hatalı kapsam bilgilerini elemek.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun Hukuki Statüsü ve Denetim Alanı

Daha Fazla Pratik

DDK'nın denetim raporlarının gizliliği ve Cumhurbaşkanı'na sunulma süreci hakkında araştırma yapınız.
Tahmini Süre:50s
Soru 17Soru →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci oylamasına katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi hâlinde uygulanacak "ikame" usulüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boşalan adaylık, birinci oylamadaki sıraya göre doldurulur ve seçim öngörülen tarihte yapılır.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci oylamasında adaylardan birinin eksilmesi durumunda, boşalan yer birinci oylamadaki başarı sırasına göre doldurulur ve seçim takvimi korunur.
Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci oylamasına katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi hâlinde; boşalan adaylığın, birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi anayasal bir zorunluluktur. Bu ikame işlemi seçim takvimi içinde yapılır ve takvim kural olarak değişmez.

Adım Adım Çözüm

1
Aday eksilmesi durumunun hukuki dayanağını tespit etme
1982 Anayasası Madde 101 ve 6271 sayılı Kanun Madde 4 hükümleri incelenir.
Seçim sürecindeki aday değişikliklerinin anayasal çerçevesini anlamak gerekir.
2
İkame (yerine geçme) kuralını uygulama
Birinci oylamada en çok oy alan ilk iki adaydan biri elenirse, 3. sıradaki (veya o da yoksa sıradaki) aday ikinci oylamaya dahil edilir.
Halkın ilk turdaki iradesinin sürekliliğini sağlamak için sıradaki en yüksek oyu alan aday sürece dahil edilir.
3
Zaman ve usul kısıtlarını değerlendirme
İkinci oylama için öngörülen süre içinde ikame yapılarak seçim gerçekleştirilir.
Anayasa, bu durumun seçim takvimini bütünüyle sıfırlamadığını veya otomatik bir erteleme getirmediğini öngörür.

Anahtar Kavram

İkinci oylamada aday ikamesi usulü

İpuçları

1
İkinci turda aday eksilirse, süreci sıfırlamak yerine ilk turdaki sonuçlara bakılır.
2
Anayasa Madde 101, boşalan yerin 'birinci oylamadaki sıraya göre' doldurulacağını söyler.

Daha Fazla Pratik

İkinci oylamaya tek adayın kalması durumunda uygulanacak referandum usulünü inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 18Soru →

1982 Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanının yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkardığı olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) hukuki rejimi ve kanunlar karşısındaki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, daha önce çıkarılmış olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümsüz hale geleceği ifadesi doğrudur.
1982 Anayasası'nın 104. maddesinin 17. fıkrasında açıkça belirtildiği üzere, Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir. Bu kural, yasamanın yürütme üzerindeki önceliğini ve normlar hiyerarşisindeki üstünlüğünü korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
CBK'nın konu bakımından sınırlarını belirle.
Olağan dönem CBK'ları sadece sosyal ve ekonomik hakları düzenleyebilir; temel hak ve hürriyetlerin diğer kısımlarına giremez.
Anayasa m. 104/17 uyarınca yürütme yetkisine ilişkin sınırlı bir yetki söz konusudur.
2
Kanun ile CBK arasındaki normlar hiyerarşisi ilişkisini değerlendir.
Kanunlar CBK'lardan üstündür; çatışma halinde kanun uygulanır ve yasama organı (TBMM) müdahale ederse CBK etkisini kaybeder.
Yasama yetkisinin asilliği ve genelliği ilkesi gereği, TBMM aynı alanı kanunla düzenleyerek idari düzenlemeyi hükümsüz bırakabilir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanun Karşısındaki Statüsü
Soru 19Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümlerine göre, Cumhurbaşkanı seçilme yeterliliği ve adaylık usulleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler Cumhurbaşkanı adayı gösterebilir.

Cevap

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partilerin Cumhurbaşkanı adayı gösterebileceğini belirten ifade doğrudur.
Doğru olan ifade, siyasi partilerin tek başına veya birlikte geçerli oyların en az yüzde beşini (%5) almaları durumunda Cumhurbaşkanı adayı gösterebileceklerini belirten ifadedir. Bu, 1982 Anayasası'nın 101. maddesinde 2017 değişiklikleriyle son halini alan güncel ve kesin bir anayasa kuralıdır.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası Madde 101'de yer alan Cumhurbaşkanı seçilme şartlarını hatırlamak.
Şartlar: 40 yaşını doldurmak, yükseköğrenim yapmış olmak, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak ve doğuştan Türk vatandaşı olmaktır. Milletvekili olmak zorunlu değildir.
Adayın nitelikleri ile ilgili şıkları (milletvekili olma zorunluluğu, eğitim düzeyi vb.) elemek için.
2
Cumhurbaşkanlığına aday gösterme yetkisine sahip kişi ve grupları listelemek.
Yetkililer: Siyasi parti grupları, son seçimde tek başına veya birlikte en az %5 oy alan siyasi partiler ve en az 100.000 seçmen.
Aday gösterme usullerini belirten şıkları (%5 kuralı ve 50 bin / 100 bin imza kuralı) doğrulamak için.
3
2017 Anayasa değişikliklerinin adaylık ve görev süreci üzerindeki etkisini değerlendirmek.
Partili Cumhurbaşkanlığı sistemine geçildiği için 'Cumhurbaşkanı seçilenin partisi ile ilişiği kesilir' kuralı artık geçerli değildir.
Tarafsızlık ve parti üyeliği ile ilgili güncel olmayan kuralları içeren şıkları tespit etmek için.
4
Elde edilen tüm güncel anayasal kuralları seçeneklerle eşleştirip doğru ifadeyi bulmak.
Sadece siyasi partilerin %5 oyla aday gösterebileceğini belirten seçeneğin mevcut Anayasa'ya tam olarak uygun olduğu sonucuna ulaşılır.
Sorunun kökünde istenen 'doğru' olan hukuki durumu kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Seçilme Yeterliliği, Aday Gösterme Usulleri ve 2017 Anayasa Değişiklikleri
Soru 20Soru →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla açılan Meclis soruşturması sürecinde; soruşturma komisyonunun hazırladığı raporun Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına sunulmasından sonraki süreç ve Yüce Divana sevk kararı için aranan yeter sayı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Raporun dağıtılmasından itibaren 1010 gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi ve üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alınması gerekir.

Cevap

Raporun dağıtılmasından itibaren 1010 gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi ve üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alınması gerektiğini belirten ifade doğrudur.
1982 Anayasası'nın 105105. maddesi uyarınca, soruşturma komisyonu tarafından hazırlanan raporun Meclis Başkanlığına sunulmasının ardından rapor 1010 gün içinde milletvekillerine dağıtılır. Dağıtılmasından itibaren de 1010 gün içinde Genel Kurulda görüşülür. TBMM Genel Kurulu, üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (400400 milletvekili) gizli oyuyla Cumhurbaşkanını Yüce Divana sevk etme kararı alabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruşturma komisyonunun rapor sunma aşamasını analiz etme
Komisyon raporu hazırlar ve TBMM Başkanlığına sunar.
Meclis soruşturması sürecinde komisyon çalışması nihai karardan önceki hazırlık aşamasıdır.
2
Görüşme süresini kontrol etme
Raporun dağıtılmasından itibaren 1010 gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi gerekir.
Anayasa sürecin sürüncemede kalmaması için kesin süreler belirlemiştir.
3
Yüce Divana sevk için gereken oy oranını ve yöntemini belirleme
Üye tamsayısının 2/32/3 çoğunluğu (400400 oy) ve gizli oylama şarttır.
Cumhurbaşkanının yargılanması çok ağır bir hukuki sonuç doğurduğu için en yüksek nitelikli çoğunluk aranır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Meclis Soruşturması Yeter Sayıları ve Süreleri
Tahmini Süre:1m 30s
Sayfa 1 / 7Sonraki
Yürütme Alıştırma Soruları — KPSS Hukuk | Examkin